VERA ALCH EMIL ART IS“ QVE METALLIC AE, CITRA AE NIGMAT A, DbOCTRINA, CERTVSOSQAVE Modus, ſcriptis tum nouis tum ueteribus nunc primùm& fideliter maiori ex parte editis, comprehenſus: quorum elenchumaà Præfatione reperies. Habet, amice Lector, admiranda utilißimaq; multa, quæ hactenus occultata, ex ueluti ö ſepulta iacuerunt: quorum editionis rationem in Præſatione ad philoſophos Chemiſtas paucis intelliges. B AS I IL E AE= M. D. L XI. ILLVSTRISSIMO COMITI A0 poNIN O, DOMINO FERDPINAN DO COMITI IN ORtenbung Baroni in freyenſtain& Karlpach, Domino in Reicurt ex Lill, Rom. cæſareæ Mateftatis, Nc. Cofſtliario, Domino ſuo gratioſiimo& obſcruandiſimo Gulielmus Gratarolus Medicus& Philoſophus S. D. P. v iam plures annos, generoſiſsime Comes, in Italia & Germania neq; laboribus neq; ſumptui parcens, ut Phuylices, ac potiſsimum rei Medicę, integram pro uirili cognitionem aſſequerer, inter alia, multorum uete rumac recentiorum nõ uulgata neq; uulgaria ſcripta conquiſierim, contulerim, à tineisq́;& ſcribarum erroribus uendicanim, quo citra ullam ambiguitatẽ poſſent aliquãdo mulus prodeſſe: idut tandem fieret, iampridem cœpi nonnulla, typographis median tibus, in lucem dare. Nunc erat præ manibus non exiguum, nec fortaſſe ulli ea in ficultate poſtponendum uolumẽ̃, ex uarijs doctorum hominum& expertorum ſeriptis, de ſecretiori Pliyſices parte, non ſine iudicio à me concinnatum: quod quum doctis aliquibus& amiat uiris oſtendiſſem aut indicaſſem, eorum hortatu& propria mea cõſcientia ſum impulſus, utantequĩ ad aliam uitam à Domino Dea uocer, quæ poſſum emittam: ne(quod facile fieret) me hac mortali uita functo, labores iſti perpetuò deliteſcerent in alicuius auari ac inuidimanibus, aut perderentur. Cæterum, cogitanti mihi pro uetuſto ac recepto more, cui patro no ac heroi hæc hactenus ſecretiſsima ſcripta nuncu parem ac conſecrarem, profecto non alius(ex his quos hactenus noui) magis arriſit, quàm tua illuſtriſſ. Dominatio. Nam quum ſuperiori iam elapſo bien nio Auguſtæ eſſem, nõ ſolum ex aliquorum fida relatio ne, ſed ipſe coràm noui aliqua ex parte uanam llluſtriſsimæ T. D. eruditionem,& non ſolum præcipuarũ lin guarum integram cognitionem, ſed etiam rerum naturalium& utilium experientiam,& iudicium non uulgare: mirabar ego aſsidens (pro tuæ IIluſtriſſ. D. benignitate ac manſuetudine) ſuæ menſæ, ſerelamadmodũ faciem,& caput regio diademate dignũ, ingenij prom ptitudinem, moderationem, quamq́; doctè ornatiſsimorum conuitarumcolloquijs reſponderet: ut iure merito ſapientiſsima Cæſarea aieſtas talem uirũ& heroa ſibi à conſilijs ut eſſet, uoluerit. Omitto ne longior ſim, loqui de fortunæ bonis paternis, auitis& proaui155 quibus præ multis alijs ſummus Deus luculentiſsimè tuam illu1 Di. ornauit, quibus, inquam, in ſuæ nobiliſsimæ familiæ& honeſtæaulæ ſuſtentatio nem, in ipſius Dei patris ac Domini noſtri ix „ cRISTI honorem,& proximi, pręcipuè piorum& ſtudioorum commodum, u teretur, ueluti Dei optimi œcoomus. Poſſem i* 2 EPIST. NVNCVPATORTA. 3 ae deberem laudum tuarum aliquam partem deſeribere a m apud ignaros adulatoris nomen incurrere: a quan 155 a ſemper fuerim, ſciunt omnes qui me norunt. Ad N 5 atio ferè ſemper fuit non in Rhetorum& 5 in 1 1 ac Medicorum ſcholis, libris,& exercitijs. Humillimè igitur ſuppli co illuſtriſsimæ D. T. ut animi mei erga ſe amorem ac candorẽ ſuſci piat, non minus quam egregium Opus iſtud ſibi dee idcir 85 quia putem illuſtiſſ. D. T. illo indigere, quãuis eo poſbit aliquanri, ac iuuari: o celeberrimi ſui nominis clypeo do delectari, ac iuuari: ſed ut ſub cel a pe exiens, poſsit multis prodeſſe: de qua re quia 45 agen 5 1 præfatione dicam, non ulterius illuſt. D. T. ga 5 1 ipoten:& optimus Deus, ut tandem uel illuſt. D. T. uel illi dibinnem honeſtum Mecennatem reperiam, quo poſsim aliquãdo waren„& multis mortalibus uarijs e quis 11 9 gratia. prodeſſe. Dominus Deus& pater 50 i 455 01 8 ſilio illuſtriſsimam Dominationem tuam ſuis donis au geat& tueatur: Amen. Baſileæ, Calend. M.artij, M. D. LXI. ö 8E GRE/ Lect ſiori. Dein certu 1 n gmer intel! mus. preſſ nomi mult. omni phila pes, eſſem ſem. S ter pr cruce niſi ue maliti titudi tioſan tentia uod pero hæc d quo q; pemf, ctrinæ poſsit, tur. im melius amplis brum! neris c ijs ſtud piant cognit non pa cum re ne ſopl tum qu Chryſo zutem; alios re deant. toto co enus atio rum pliuſci· idcit uanpeo ores tem li nõ adde Dei 10 RESEC RETIORIS PPHTSICAEB STVDIOS TS OMNI BVS, eruditisq; ac pißs Alchemiſtis, gratiam e. patientiæ prouentem d Deo patre optimo per IE SVN CHRIST VN precatur Gulielmus Gratarolus Bergomas, Phyſimedicus. Voniã non modò ex ſapientiſsimi Solomonis ſententia, Theſauri abſconditi nulla eſt utilitas: uerumetiam bonorum hominum conſenſu, rerum in ſe bonarum ſcientia. non premenda, ſed per manus tradenda eſt. Quum ſcirem ue ro iuxta doctiſsimi Galeni uerba, eos qui præclaros imitari ſtudent, non ſolere ea in medium adducere quæ notiſsima ſunt, ſed quæ paucis nota: volui, ſsimi, nullius momi dentem reformidans, optima quædam& uetuſta abſtruſioris Phyſicę& ſecretioris artis ſcripta, typis antea non uulgata, ſincerè& integreè, ut ad me Dei uoluntate peruenerunt, longè tamen correctiora, uobis communia facere: quo tandem certum uiæ ducem,& ænigmatum enodationem haberetis. Neq; enim ſum neſcius quot& uales hactenus, quos uidere licuerit, editi ſint in hac ſecreta facultate libri. quorũ, etſi qui2 ſatis in ſe boni ſint, licet obſcuri, aliqui tamen malè cohærentes centones ſunt, aut fragmentoſi: nonnulli tam breues, uel ænigmatibus ac parabolis pleni, ut Oedipo lit opus, quo intelligantur: quos nominatim perſtringere nunc meum non eſt. His manuſcriptis adiecimus Arnaldi Villanouani, ſummi ea in arte uiri ſcripta lõgè correctiora quàm quæ antea impreſſa: præſertim illud Perfecti magiſterij e Lumen luminum,& flos florum nominatur: quod equidẽ ex antiquo exemplari manu cripto ita emendatum eſt, ut uulgatis multo clarius ac certius ſit. Ne que cuiquam labori Peperci, ut, quantum fieri per me potuit, omnia huius artis ſtudioſis peruia forent. Porrò mihi aliquis, animum meum ex communi philautia metiens, obijciet, Si quid boni& certi in his ſeriptis habeam, unde diteſcendi ſit pes non credere ſe ut in publicum dem. Certè(ut paucis feſpondeam) niſi mundo ſtultus eſſem propter Chriſtum, neq; hoc, neq;(pro mea tenuitate) non minima quædam alia feciſ. em. ded uerò alia etiam ſubeſt cauſa, cur alijs, quæ ſecretò quidam ſibijpſi ſeruant, ego libenter protrudam: neq; enim uni dat cuncta Deus, qui eam mihi, pro 3 eius prouidentia, crucem dedit, ut tum aliàs, tum præſertim iam annos decẽ& amplius, neſcio quo alio fato, niſſ ueritatis ergò, impeditus ſim ac uexatus ab hypocritarũ, æmulorum, aatdchriftianeräc malitis inuidia, ſuperbia, auaritia, multorumq; aliorum(pręſertim aliquot potentium) ingra titudine: ita ut uix per uocationem meam rei familiari mediocriter conſulere, nedum lego · tioſam& perdifficilem hanc artem cõmodè tractare, ualuerim. quo factũ eſt, ut hactenus potentia quidem, nõ adeò longinqua, diues, actu autem, ferè pauper fuerim. Ideirco ne diutius quod alios mortales iuuare certò poteſt, apud me otioſe lateret, in lucẽ pleraq; dedi: neq; de ſpero quin ali quando futurũ ſit, ut bonus ac uerè Chriſtianus aliquis à Deo flat, qui, cum illi hæc diuinæ artis ſeripta profuerint, quæ ipſi per artem typographicam communicaui, me quoq; ſi non portiunculæ lapidis illius philoſophorum, ſaltem fruſti auri uel argenti particidem faciat, aliorumq; i ngratitudinem corrigat. Cæterùm non eſt quòd aliquis huiuſce douin filius ægrs ferat, hæc etiam prauis& auaris hominibus cõmunicata eſſe: cum fieri uix poſsit, ut niſi quis uerè pius ſit,& ſcientiæ huius alumnus, optimum hac in re finem aſſequatur. imò ex his libellis nõ pauci ſuos errores ac deuia cognoſcentes, bonas horas ac ſumptus melius collocabunt: niſi inani ſuarum quarundam receptarum(ut uocant) ſpe occæcati, amplius ſtulteſcere uelint,& ſua perdere. Alij titulotenus librorum ſtudioſi, lecto titulo, lirum reijcient non ſine ſannis ac dicterijs: ea enim eſt hoc tempore librorum omuis ferè ge zes copia, ut etiam optimarum rerum ſatietas homines capiat, aut ſaltem libros emere, àc 5 ſtudere negligant. Ita fit, ut ſoli doctè philoponi& Deo amati, fructum immenſum hinc ca plant de proferant. unt autem hoc in noſtro uolumine tot rerum naturalium& artium codnitiones, quæ mineralia ferè omnia& lapides, gemmas, cryſtallum ac uitrum ſpectant, ut don pauci multa quæ arrideant& proſint inuenturi ſint: de quibus amplius dicere deſino, eum res præſtoò ſit. Neque ego nunc in ſubſannatores ueræ xuus ias apologiam texam, cum ne ſophiſticam potius(ad quam potiſsimùm eorum tendunt obiecta) tueri uelle uidear, eim quoniam præfatio doctiſsimi cuiuſdam uiri in Geberum ante annos decem edita, ſub yſogoni nomine(quem Oſiandrum fuiſſe non dubito) his egregiè reſpondeat: fuſius zutem ac ualidiſsimis ar gumentis Ianus Lacinius in Opere ſuo paucos ante annos edito: ut 8 recentiores aut uetuſtiores omittam, qui huius profundæ artis ſtudioſis facilè perſua. tuerò qui ſcire nequeunt aut nolunt, neſciant: cui Deus fauere uult, faueat: quem o corde precor, ut in ultimis hiſce temporibus optatum exitum huius perdifficilis& ra 4D S TVDIOSOS AHL CHEMIIRE. riſsimæ ſeientiæ aliquibus pijs uiris conce dat, ut inde pauperes Eccleſiæ ſandtæ ſuæ iuuii poſsint, in Dei patris& Domini noſtri IE SV CHRIS TI gloriam, in Eecleſſæ fan. ctæ catholicæ& Apoſtolicæ ædificationem,& confuſionem omnis Antichriſti ſuorumqu: membrorum: in quos fines non ſolummodò ſcripta mea omnia& facultates, ſed uitamipſam, Dei gratia, dare paratus ſum. Bene ualete, mei etiam memores, neque iuſtis labofi. bus parcite: ſiquidem ſcitis, non fieri magna ſine magno labore, uel intenſiuo, uel extenſiuo, uel utroque ſimul. Baſileæ, anno à Chriſto nato M. D. LX I. BRE VIZ B REVIS CATALOGVS CcON TEN“ torum in hoc uolumine. Artis huius ſecretißimæ e certiſſdefenſto, ex Prolegomena. primo Ternione. 1 Dialogus Ioannis Braceſchi, cui titulus eſt Lignum uitæ, in quo etiam Gebri Phlloſophi expoſitio ſuccincla continetur. 3 i eundem Braceſchum Gebri interpretem, animaduerſio, authore loanne Tauladano 49 Gebri Opera cum alijs poſtremò illi additis. N 11 Llber de magni Lapidis compoſitione& operatione, authorè incerto e doctiß. pag. i. ſecundi alphabeti. dententia loannis Baptiſtæ Montani, Medici ex Philoſophi clariſſide ſublimatione. 35 Roſarius Philoſophorum Arnaldi de Villanoua, correctus, c. ibid. Nouum lumen eiuſdem uel alterius. 60 Epiſtola Arnaldi de Villanoua ſuper Alchymiam, ad regem Neapolitanum. 6· Liber perfect magiſterij qui Lumen luminum, c. dicitur, Arnaldi, ex manuſcripto. 6 kiuſdem Arnaldi practica, ad quendam Papam. 74 Alberti Magni Ratiſponenſis epiſcopi de Alchymia liber integerrimut. i 28 Scriptum Alberti ſuper Arborem Ariſtotelis. 104 Apertorium Raymundi Lullij de ueri Lapidis compoſitione. Ars intellectiua eiuſdem ſuper Lapidem Philoſophorum. 112 Practica eiuſdem. 1127 llem de intentione Alchymiſtarum,& totum continens. 139 dummaria Lapidis conſideratio,& eius abbreuiationes. a 156 Libellus utilißimus de Mercurio ſolo. 163 bella uel Caput optimum, experimentorum Raſis. 174 lulcherrimum Opus de Metallorum tranſmutatione aliqua. 27 5 Capitulum ualde magnum in albedine, ex libro qui dicitur Philoſophus mirabilis. 180 Liber Mercuriorum Ruymundi Lullij. 163 lutentio ſummaria ſeu repertorium ualde utile ad intelligentiam teſtamenti, codicilli,& aliorum librorũ Raymundi Lullij. 185 hyiſootelis de perfecto magiſterio exquiſttum e integerrimum opus, cc. 185 Libellus duodecim Aquarum, ex libro Emanuelis. 209 Aue rbee Auicennæ ad tingendum quatuor piritus ſublimatos albos. 211 Blxiriorum uaria compoſitio e moduz. 5 bann de Rupeſciſſa liber de confcctione ueri Lapidis Philoſophorum, clarè, c. 226 De Lapide philoſophorum ſecundum uerum modum Formando E FER ARII monachi. 235 Theſaurus Fhiloſophiæ. i 237 Traeriß uniuerſalls magni Operis, ex Raymundo. 24 De Lapidis Philoſophorum formatione epilogus. ibid. fyaclica magiſtri Odomari ad diſcipulum. 249 wean Philoſophorum ut ex Saturno facias aurum perſcctum. 250 beyecta Salis communis præparatio. ibid. Hlſtoriola antiqua de Argento in aurum uerſo. 252 Tractatus de Marchaſita, ex qua fit Elixir ad album uerißimum. 254 Caput de ſale Alchali. 2586 Queſtio an Lapis philoſophicus ualeat contra peſtem. 259 19 bitole doc ſde eralorum materia,& arti initatione: 263 ca Carauantis Hiſpani. 264 v. uurelj augireſi ch ſopcie lri 11. 9 Ropriũ artis uocabulũ uero nomine A Gręcis dicitur ii, id eſt fuſoria, eo qusd metalla d& illis affinia, ſales ſcilicet, alumina,& atramẽta, quę in igne fluũt,& i hac arte potiſſimũ tractantur, ire xo, xd xiuaro, id eſt fuſilia dicuntur. Arabes aut iinſtar Ægyptiorum artẽ hanc callentes) hoc nomẽ à Græcis mutuati, ſuo more articuſum præpoſuerũt,& Alchemiam dixerunt: alij barbarius, Alchimiam, Alcumiſticam, uel Archimiam. Habet etiam hæc ars, ut reliquæ oẽs, ſua quædã peculiaria uerba& uocabu. la, vulgo non ſatis nota: ut Aludel, Alembicus, Botus barbatus, Elixir, Sc. quæ hoc priori li. bro,& alibi declarantur: partim abuſſua quædũ, ut imbibere pro irri 1 gere& fixare, pro efficere ne materia in igne corrumpatur,& euaporet: ac ſimilia. Sed ob dictionis impurita. tem, non ſunt iſti ſpernendi theſauri:— enim illo æuo homines rerum inſignem cognitionem ſcrutantes ex philoſophiæ principijs ac experientijs eloquentiam minus cura. runt: id quod in Auicenna, Raſi, cæterisq; Arabibus& Latinis eos ſequutis, uidere licet. Archimia(inquit Panthæus Venetus) ab archos& mia Græcis particulis, quaſi unitatis& unius ueri conſilij princeps. Sed vulgaris Archimiæ maior eſt promiſſio, quàm operis exe. cutio. de illa, inquã, ſophyſtica, in Ioannis 22. Papæ Extrauagante, ſic habetur: Spondẽt qua non exhibent diuitias, pauperes Alchimiſtæ. Contra tales eſt pars ſeu lex conſilij x. Veneto. rum 1488. 17. Septembris cum additione, ut uocant, incipitq́;, Jollenda ſunt d medio, xt. non autem contra Voarchadumiam, quę(inquit Panthęus) Hebraicè ſignificat aurum dus. rum rubearum, hoc eſt duarum cementationum perfectarum. 8 Vocabula multa ad artem pertinentia idem declarat charta 54.& inde, ſui operis. Cæterùm, fermentum apud Alchemiſtas dupliciter dici uidetur; unomodo ipſe lapis ex ſuis elemẽtis compoſitus& completus, in comparatione ad metalla: alio modo& proptis, illud quod eſt perficiens lapidem& ipſum complens.& ſicut ſe habet fermentum paſtæ ad aliam paſtam, ſic fermentum primo modo ad metalla. Neq; fermentũ fieri poteſt ex imper. fectis, nec uera tranſmutatio. Neq; generant res niſi ſibi ſimilia. Lapis philoſophorum ge. neratur à natura, miniſtrante arte,& diuina potentia uolente manifeſtare. Componitur aut Iapis ſiue Elyxir ex ſulphure, arſenico,& argento uiuo Philoſophicis, extractis omnibus ab una ſola petra ſeu terra metallica. Quæ uerò illa ſit num ferri fex præſetꝭ n uiridis, aut fer rum, aut terra quædam alba, ſeu arg. uiuum& Sol& Luna, uel aliud, e e lectis intelliges. Arnaldus inquit totum opus conſiſtere in quatuor uerbis: ea ſunt, Suſphuf dictum Mars& Marchaſita: Arſenicum, dictum Magneſia: Sal pręparatum, dictum Argenti uiuũ:& Fumus albus, dictus Tutia. Ignorans naturæ principia, non adhæreat huic arti, quoniam potius erit appellandus Sophiſta, quàm Alchemiſta: nam qui principia ignorant fn non inueniunt. Lapidem uocãt Alchymiſtæ omne illud quod non euaporat ab igne,& id? uocant corpus& ſubſtantiam:& lapis unicus eſt& ſolus, tam ad album quàm ad rubeũ, om. nia metalla perficiens in aurum, ut tota clamat Alchemia. fuſius quid ſit, cùm alibi uidebis, tũ proximi ſibri capite 8. Modi uerò& ordo agendi Elyxir& lapidem, ſunt, Calcinatio ſub. limatio, deſcenſio, ſolutio, deſtillatio, coagulatio, fixatio,& ceratio. Pręparare autem elt ſu perflua demere,& abſentia ſupplere, ſicq́; notam in eis mittere perfectionem. bis nõ indigt Sol& Luna, ſed reliqua. Quæcunq; corpora tardè funduntur, citò coagulantur,& è col. uerſo. Quoties ſublimabis aliquod corpus cũ cõmiſtione ſublimati ſpiritus, toties lucraberis in proiectione mille partes. In ſpiritibus ſunt corpora in potentia,& in corporibus ſunt ſpiritus in potentia. I antum facit forte agens in breui tempore, quantum debile agens in longo:& ars accelerat ac feſtinat opus naturæ. Ex his igitur, multoq́; magis ex ſequentibus, reſponſiones patebunt ad obie a quorundam, qui generalibus quibuſdam rationibus nit tur ſecretam hane autem conuellere, cum uel nihil ipſi tentare ſint auſi, uel uulgare aliquichet erroneum aggreſſi, ſpe fruſtrati ſunt. Vanum, inquit Ariſtoteles, eſt omittere ſenſum 91 pter rationes, cum experientia, teſte Galeno, rerum ſit magiſtra: quæ tamen ſuis etiam ratio nibus, tanquã altero pede, nititur. Porrò hæc ſcientia certior eſt(cum re ipſa nitatur)& pau cioribus nota quàm ludęorum Cabala: neq; ſua uetuſtate ſuisq́, poſt Deum, authoribusci ret: quãuis aliquorum principum tyrannide& auaritia, artificumq́; ignorãtia& impottubs peſſum multoties ierit, uel adeò malè audierit, ut iĩ omnis generis homines pudeat in C 15 miſtarum albo cenſeri. Et noui ego aliquos aliâs doctos, qui domi ac priuatim pro uiribus huic arti incumbunt, publicè autem uoce aut ſcripto, ne kellcet ſtulti mũdo uideantur, ea ſcommatibus, ac ſannis uel apertis contumelijs, quantum in eis eſt, irrident ac uituperant Sed abundet quiſq; in ſenſu ſuo: modò etiam me huius practicæ ſcientiæ ſtudioſis a ribus prodeſſe pro uiribus haud agrè ferant: utq́; uice cotis fungar, acutum reddere quæ! — 8 2 2 3 8— 8 1 C Ik. rũ ualet exors ipſa ſecandi. Sed iã in huius etiam cõmendationem legat& ee e qusd hae 5 autẽ more cam, dabu. ori li. e, pro rita. gnem cura. eb. itis& exe. quas neto. o,&c. dus. rant. rato1e fer uelit. imus PRO LE GOM E NA. Scimus lapides eſſe qui metalla firma tingũt tinctura. Si enim Tutia æri bulli enti ſit inieta, ex rubore in citrinitatẽ uertit: Auripigmentũ uerò in albedinẽ, licet aliquantulũ corrum pat: quã corruptionẽ meditari uitando, ſapiẽtis eſt. Parũ etiã ſtanni multa æris fruſta in albe dinẽ mutat, licet nimiũ deſiccet. Capilli uerò humani argentũ citrinant: cortex mali granati ferrũ congelat in chalybẽ᷑:& hæc experientib. apparent. Si ergo iſta ſine ſubtilitate& cõmiſtione id operantur, nõ eſt dubiũ quin fit propinqua potẽtia, quę ea& iſtis melioratis& alijs cõmiſtis, perficiat. Ad hæc, nõ rarò experiẽtia ipſa rem eſſe poſsibilẽ& certã oſtẽdit, licet qui faciãt ijdẽ pro poſſe rem occultent. Atq; ut ex antiquis nõnihil adducã, auctor eſt Suidas, itẽ Oroſius lib. 7. cap. 16.& Paulus Diaconus in uita Diocletiani Cæſaris 5 poſtij AchillemAegy ptiorũ ducẽ octo menſes in Alexandria Aegypti obſeſſum profligaſſet, eum omnes Chymicę artis libros diligẽti ſtudio requiſitos cõflagraſſe, ne, reparatis opibus, Romanis repugnarẽt. Ita ſanè x ia quæ metalla cruda aut aduſta in meliora trans format, adeò nõ eſt ars noua, aut incerta, ut ignarũ uulgus putat. de cuius origine& utilitate uide etiã Præfationẽ Euonymi Philiatri in 5 Theſaurũ.& ſequentia quoq; ſatis teſtabuntur eius certitudinem. De chem, uel Alchymis, ſie ſcribit Robertus Conſtantinus in ſuo Nomenclatore inſinium Scriptorum Pariſijs edito 15 5 5. De hac arte, ſicut& de Cabala diximus, qui aliquid memoriæ prodiderit, nullus antiquus author inuenitur, ſiue id inuidentia factũ ſit, ſiue ignoratione. Non deſunt tamen qui illud fa moſum apud poetas Iaſonis xπνανν]-u I tas, id eſt uellus aureũ, librum fuiſſe interpretẽtur in uellere, uel macrocolo conſcriptũ, qui ipſam artẽ, id eſt auri argentiq́; conficiendi ration contineret. Fabulas interpretes utroq; trahũt:& licet unicuiq; pro animi arbitratu affin gere. Quantũ ad me attinet, uerũ ſit necne, ſuſq; deq́; habe o. Certũ eſt hiſtoria tam en,& rerum geſtarũ annalibus, Diocletianũ principem huiuſce artis cõquiſitos libros omnes curioſe, exuſ⸗* fiſſe, i rc Nef Ir Alyvunriele, g 10 A ei yoig et Ho¹αu o οννννονννννν. Hoc artificium luxato uerbo, Alchymiam uocãt, uel Archymiã, quaſi dicas a vyo- xf: alij vocant xα uel A, alij vnroliaH. Qui uerò de hac aliquid ſeripſerunt, hi ſunt: Arnoldus de Villanoua. Auicenna ad Aſſem Philoſophum.. Blemidas ax ον, liber Græcus, manuſcriptus in regia Galliæ bibliotheca. Geberus Arabs, cuius expoſitor Ioannes Braceſchus Vrceanus. Ioan. Auguſtinus Pantherus(uel Panthęus) ſcripſit Arſetheoriam tranſmutationum metallicarum cum Voarchadumia. i Iſaac monachus ſcripſit aro- Al Sntog af dpi rag 2 rg Furöp, in regia N Galli bibliotheca, manuſeri ptus, Græcè. Morieni cuiuſdam Alchymiſticus liber circumfertur, non impreſſus. Philippus VIſtadius 15 Cælum Philoſophorum: qui tamen ad rem medici ſpectat. Raymundus Lullius ſeripſit(præter cætera multa) de Secretis naturæ, ſiue quinta eſſentia. Hunc ego inquirendo cõperio, apud Anglos re quidem uera præſtitiſſe, quod ſuis libris pollicetur:& in arce Londini, juſſu Regis probatiſsimũ aurum cöfeciſſe, mihiq́; genus numi oſtenſum eſt, quod adhuc appellant Nobile Raymũdi, auri uidelicet puri,& W indicaturæ. Ipſe in libro, quod Teſtamẽtum uocat, fatetur ſe hanc artem ex Arnoldo de ViIl. anoua coæuo ſuo didiciſſe. Quẽ Ioan. And. in tit. de Crimine falſi atteſtatur, laminas aureas excudiſſe, quæ ex auro ex arrugia quæſito, aurifodinisq́; extracto, bonitate nõ cederent. Scri pſerunt etiam alij multi de hac arte, quorum libri nondum impreſsi ſunt: inter quos eſt Roſinus Fhiloſophus,& Rogerius Bacho, cuius legi Alchymiæ ſpeculum. Zoſimus author Græcus aſſeruatur in bibliotheca Regia: ſcripſit de Sacra arte, de Cõpoitlone aquarum ad xf õ,,4eͤ, de inſtrumentis& caminis. Sunt& alij huius artis præceptores, ut Chrittianus, Hleliodorus, Theophraſtus, Archelaus, Pelagius, Oſtanes, Olympiodous Democritus, Dioſcurus, Syneſius,& Stephanus, cuius eſt liber de Magna& ſacra ſcienna. Omnes hi Græci ſub nominibus antiquis, mihi tamen recentes uidentur. Eſt etiam liber Calmulbcus comitis Treuiſini. Hactenus Robertus. Cæteros qui noſſe cupit, legat in fine Geberi ultimò à Ioan. Petreo editi, uel Bernæ impreſſæ eius ſumptu: item Euonymũ Philianum, Iigurinum: Ioannis Langij epiſtolam 53.& ultimum folium capitis 18. libri ſecundi de bditis rerum cauſis Ioannis Fernelij, medici& philoſophi doctiſsimi& præſtantiſsimi: atq; alios recentiores, ut lanum Lacinium nulli ſpernendum. CHRIYSORRH OAS, SIVE. DE ARTE cHT AMICA DIATLOGVs. chryſophilus. Theophraſtus. Move. Erpetuam illam ac cõmunem hominum miſeriam deplorare nò ſatis poſſum uum uideam omnia ea, in quibus bonorum uix etiam umbræ uerſantur tam eſſe difficilia ac intricata, ut nanciſci illa nedum milleſimus quiſq; poſſit: nacta tandem, tã celeri nos pede fugiant. At ea rurſum, quæ cum atrocitate, perieulis, omni deniq; malorum aceruo coniuncta ſunt, ita nobis conſtanter immineant, ut conſpiraſſe in humanam perniciem iudicari poſſint. Momento enim peſſum imus, miſeria, paupertate, infirmitate, doloribus obruimur: ut autem felices ſimus, ut ditemur, ut ſa nemur, multis annis opus eſt: ut non indigeamus, uix ullo ſeculo nobis contingit. Etenim uantum res meas attinet, in ea planè conditione uerſor. Nam cum à uitæ meæ quaſi exor. Jo ninil prius(quod fateri tamen palàm erubeſco) in optatis habuerim, quàm ut admodũ diteſcerem: atq; ipſius auri ſitis me totum corripuerit, abſolutam tamen id conſequendi me. thodum, nondũ ſum conſequutus. Deſperans licet uoti me futurũ compotem, extrema tam quæq; experiti lubet ipſam q; artem, quam Alchemiſticã uulgus dicit, iam aliquandiu inter. miſſam, fauente Mercurio, rurſum aggrediar. Sed uideo obambulantem illic Theophraſt ab Hohenheim, hominem, ſi quẽ Germania unquã tulit, huius artis abſolutum artificem, quꝭ ſi eam in ſententiã perducere poſſum, ut mihi in hoc natatu adiumento ſit, futurus ſum pro. culdubio hominũ feliciſſimus. Ipſum primò, magnificis promiſſis, poſt etiam minis aggte. diar. Salue amicorum precipue ꝰ Theophraſte. Iheophraſtus. Saluus ſis& tu ò lepidum ca. ut. Sed quid ſolus huc oberras? quid negotij eſt, quod ita anxiè tecũ obmurmurast aſpiciePam te iandudum, non ſine magno riſu, iactantem brachia& caput, micantem digitis, calci. trantem pedibus. Bacchico te correptum furore exiſtimabam. xi. Non Bacchico d bone, ſed Pluti enthuſiaſmate ſum percitus. Theophraſtus. Quid Plutum murmuras:nos Plutum illum irrequietum ebene dæmonem, ad Plutonis cancellos relegatum cupimus,& uitæ po tius tranquillæ dabimus operam. xe. Te quidẽ authore ſperarem, me eam poſſe tranquillitatem conſequi. Tua in manu mea ſalus eſt: qui ſi mihi adiumento eſſe uelis effecturum me id ſcio, ut breui ſimus ambo hominum primarij. Theo. Ego quidemò Chryſophile, quant in me eſt, omni meo conſilio,& auxilio,(modò id cum manifeſto meo 1 coniunctũ nõ ſit) adeſſe tibi non refragabor. Verũ quid rei ſit, breuiter expone. xe. Non dubito quin ad aures tuas peruenerit, quantum ego non opum tantùm& pecuniarũ, ſed(quod eſt precioſius) temporis iacturæ, circa eam ſcientiæ perſuaſionem, quã Chymicam eruditiores nominant, fecerim: pudetq́; fateri, quod negare non poſſum, quàm ego à nequiſſimo illo homi num genere, qui ſe Alchemiſtas& Philoſophorũ diſcipulos ſcilicet, iactitant, ſim miſerè de. luſus: quodq́; eſt grauiſſimum, quantum ego meæ ualetudini, ob fœtidas fuligines, halitusq teterrimos, quos in cauernis Troglodytarum more deliteſcens, pertuli, nocuerim, quorum omniũ iactura tam ingens eſt, ut etiã illa quæ inde cõmoda, re omni abſoluta, colligi potuil ſent, nullius momenti æſtimanda ſint. Theo. Ha ha hæ: diſpeream, niſi ego,(quanuis rer omnium eſſem inſcius) idipſum ſubolui. Quum enim m 5 præterito, hortenſem illam tui domunculam pręterirem, tam fœædum quendã fumum, atq; atrum ex ſubterranea illa fornice erumpentẽ animaduerti, ut Auernaleis ibi fauces eſſe crediderim: in quibus Canidia ſuisle. muribus dapes decoxiſſet. Verùm ne ſiniſtram de tua prudentia opinionem conciperẽ, ob: ſtabant in primis tua authoritas, deinde quòd ſummo loco natus es: poſtea maturior ls coniuncta cum rerum experientia, poſtremò tot manifeſtiſſima exempla, quibus alieno ſaltẽ periculo cautiorem te redditum nunquam dubitaſſem. Perſuadere itaq; mihi non poteram, te illis rebus quæ manifeſto cum detrimento ſunt coniuncta, multo minus ſceleſtiſſimis ſ, cophantis, ac ipſius ueræ artis calumniatoribus, animũ potuiſſe aduertere. uus. Ego ute cautus in hac re fui quantum debui. Verum, næ ego intentatum relinquerẽ id, quod tot au. thorum cõmuni calculo indubitatum redditur: pręſertim, quum omnia quę adhoc e pertinent, à tam multis antiquis& recentoribus magni nominis Philoſophis, diligent lm ſint perſcripta? poſtremò quum mihi nec ingeniũ, nec opes, nec ocium, alieæũe rei bene ge rendæ occaſiones deeſſent. Sed quid de exemplis? quum tu ſolus,(quem finem huius artis aſſecutum, obq́; id omnes felicem prædicant) multorum mihi inſtar fatisfacias. Quiſirebus meis deſolatis opem ferre,& meam claſſem in medijs undis cum procellis luctantem, in portum deducere uelis, faciam ut ſtatim intelligas quantum tibi ornamẽti, ex mea b 16 nor 5 ſum tam lacta icuaminus, ut ſa nim XOrodũ meamé nter. raſtũ quẽ gre· caiciealcione, mum 2 po quilnme lantũ inctũ quin pre 5 nonomi tusq; brum tui. rerũ m tui rnice is le. ſaltẽ ram, is. uero t au0 ciũ ſimè le ge. artis ebus 8 poa, auitate, DE ALCHEM IA thoritate, potẽtia, immineat. Theo. Agnoſco crocodili lacrimas Nie. Quid dicebas? Thee. Dixi, me tuam agnoſcere beneuolentiam: attamẽ ex illo tuo ſer mone intelligo me,( quẽ tibi ad conſulendum elegiſti,) hac in re minimè ſatisfacturum. Te nanq; poſſe fieri uoti compotem, ut uitæ atq; adeò animi trãquillitatem ex eo quod mente tua uerſas, nanciſei poſ ſis, tam eſthoneſtati, imò ipſi rationi conſentaneum, quàm i Veſtales Ithyphallica celebrent. Atq;, ut hæc ipſa luce clarius intelligas, efficiam 211 de artis Chymicæ ui ac natura(quantum ad meã quidem cognitionem peruenit) quædam altius repetere liceat. xf. Id uerd iandud um ex. peto: refer. Theo. In primis exiſtimes oportet: Artem Chymicam 5 eſſe ſcientiarum omniũ ut ingenioliſũmam, ſic humano generi maximè utilem, imò neceſſariam, ita ut(quem admodum poſtea intelliges) nonſit indigna, ut to tam aliquis circa eam ætatem inſumat: Ea tamẽ latius, quàm credebas, patet. Vniuerſam itaq;, tum eam quæ circa metalla, tum eam quæ cir ca metallica uerſatur, duplici conſtitutã differentia exiſtimabimus: Altera Phyſicis orta prin cipijs:& ex ipſius ſympathiæ& antipathiæ rationibus emanans, ſumma cum laude& admiratione eſt coniuncta. Altera talis quidem eſſe uidetur. Videri itaq; quàm eſſe mauult, Er80 Sophiſtica eſt: Cuius euentus cum fallax ſit, à nemine ſapientum unquam, ab illis uer o, qui cum uulgo ſentiunt, ferè omnibus, recepta eſt. Prior illa, ex naturæ ſecretis(ut dix i) admirandos, pulcherrimos, ſalutares etiam, ne dicã diuinos effectus, ſolet proferre ex illa: quædam ab ingenioſis hominibus eruta ſunt atque inuenta, ſed ita uulgata, ut artes, amplius dici non mereantur. Quædam huius ſcientiæ uires, nondum quidem inuentæ: quæ maiori in numero eſſe creduntur. Et ſic arcana meritò nominanda ſunt. Tertiò: Quædam inuẽta quidem ſunt, ſed ea pauciſſimis atque ferè nemini(niſi cui ſummus naturæ moderator id demonſtrauit) tot ſeculis conſtiterunt. Ex quibus omnibus unum illud præc ipuum, totius artis Chymicæ ſcopus, ac uera finis, miro certè artificio, altoq́; ſilentio ſemper abſconditum: ut inter arcana illa, adhuc cõnumerari debeat. Quo factum elt ut pleriq́; hominum, id non eſſe in rerum natura, conſtanter magis quàm uere, affirmare audęant. Ad hunc ſcopum pertingendũ, cum tot ingenia fruſtra laborauerint, toto(quod aiunt) aberrantes cælo, ut tamen aliquid egiſſe uulgo uideantur, humanæ ſapientiæ inhærentes, ad alteram illam quam Sophiſticd diut confugerent, conſultum eſſe duxerunt: atq; ſic aureo hamo(ut poſtea dicam) piſcati ſunt. Aue. Expone hæc ex actius. Neſcio enim, quæ inuenta huius artis, quæ nondum inusta dicas. Theo. Chymica inuenta(ut præcipua perſequar) ſunt partim circa metalla ipſa, partim circa metallica. Circa metalla hæc ferè poſſunt conſtitui. Quæ dam ex metallis permilcere ſimul ut aliquid aliud eſſe appareant, exempla cuius ſatis ſunt uulgata. Quæ dam etiã immutare, ſolidiora reddere, colorè in pleriſq; mutarè, ponderi adijcere, aut(quod facilius) detrahere, molliora quædam, alia duriora efficere: Omnia tamen hæc abſq; ulſo fallendi ſtuſtio. Alia circa metallica uerſantur, cum metallis nih ilominus connectenda: ut ſunt deauraiones, deargentationes,(lubet enim nunc uerbis uti inſolentioribus) ipſæ ſeparationes, in quem uſum aquæ illæ potentiſſimæ paratæ ſunt. Ex quibus indagatæ ſunt metallicorũ uires admirandæ. Illinc deprehenſæ metallicorũ cum metallis amicitiæ atq; odium, quod ſympathia rectè dicimus: Vt antimonij, hydrargyri j, ſulphuris, caphuræ, chryſocollæ, plumbi cinerij, plumbi candidioris,& ſi qua ſunt alia, cum auro, argẽto, orichalco. His ſuccedit pulueris pyrici inuentum, admiranda ſua ui, tonitrus imitans ac fulgetra, e ouſq; nunc progreſſum, ut abſq; ſtrepitu eũdem ferè impetum retineat. Hue pertinet ſcientia, qua uitrum 3 5 iſſimas lineas deducitur. Item conficiendi ſpecula, in primis uerò quæ ex electro exquiſitiflima funt: Quanuis alia quę comburentia nominantur, ex optica diſciplina, ab Archimede primũ inuenta, prodierint. Bractearum itidem, quæ gemmis ſupponuntur, compoſitio. Omitto, ut ea, quæ ad uaria remedia pertinent cõmemorem: cum nullum ferè medicamentũ ab his immune ſit. Nonne exhalationes uniuerſæ, quas diſtillationes nominant,(quarum extremũ, Quinta eſſentia à recentioribus dicta) arti Chymicæ ſunt obnoxiæ? Nenne colorum pręcibuæ compoſitiones? Nonne nobiliſſimi illi ac ſaluberrimi ſuſfitus,& odores admodũ precioſi? Ne de reductionibus omnium ferè ſimplicium, in tenuiſũmos ſpiritus dicam. Neque ſilentio pręterire decet fuſiones metallicas, quibus uix quidquam eſt ingenioſius, accuratius. Poſtremò& illud inuentum meritò referendum, quo mappæ& mantilia, ite m& men& fiunt, quæ non aqua ſed ignibus eluuntur nec tamen uitiantur. Quæ omnia præclariſſi. 5 e beneficio, ad noſtram cognitionem, iandudum peruenerunt. xcgie. 5 10 89 que dicis adamuſſim omnia. Quæ autem ea ſunt quæ nondum inuenta dicis? e Quaſi uerò de ijs uerba facere liceat, quæ in rerum natura nondum ſunt. Inuenixi 1 2 plura poſſe, non dubito: ueluti uitrorum abſque igne mollities, electri com10, ap 2 agi poſſent idum duriſſimorum fabrefactio, aquarum tenuiſſimarum, quibus miranda pere excoctio:& quæ huius generis adhue latent. x Supereſt ut iam ea, qua muenta quidem artis Chymicæ dixiſti, ſed pauciſſimis conſtare, nunc nobis recenſcas. DIALO GVS Theo. Ea ſunt: Vitrum in adamantinam duriciem perducere: Morbis deſperatis ex metal licis præſtantiſſima, lubitaq́; remedia exhibere: Imò quod omnem excedit admirationem hominis naturàm, ab imminentibus morbis immunem conſeruare:& ſic quaſi dicas lens ctam excludere. Adde& illud contra omnia uenena, uenenatorumq; uim, antitodũ ex 5 ſitiſſimum certiſſimumq;, quale nuper à Miſeno quodam ruſtico, ſeu foſſore metallico 5 potius quàm conſilio, ex re(ut audio) neglectiſſima confectum: quod ſui ipſius erperien. tia multoties ipſe author comprobauit. Poſtremò quod eorum omniũ quæ hactenus enu. meraui uim atq; efficaciam longè excedit: id eſt, Certa ac compendioſa methodus, qua ſub, tiliſſimi atq; tenuiſſimi ſpiritus parantur, quibus abſoluta metalla,& multiplici proportion auctiora,& abſolutiora,(nulla prorſus tentata fallaci metamorphoſi, ſiue ſubſtantiæ immu.tatione) redigi poſſunt. xe. Euge Theophraſte, hoc iandudum, ut proferres, expectabaim: dimiſſis itaque cęteris, quæ dixiſti, omnibus hoc ſolum diligentius examinabimus. Huius ego ob experimenti 3 di fiduciam tot expenſarũ pertuli, tot libros, à uarijs orbis par. ert ad me perlatos, perſegi: Eos interpretandos tot eruditis cõmiſi. Verùm(quod eſt mi, ſerrimum) fruſtratus ſpe omni in medijs procellis, ut prius dicebam, hæreo. In quibus etiam mihi, tanquam ad Sirenios ſcopulos, conſeneſcendum, admodum timeo. Te itaq; ſolumex multis, quorum conſilio uſus ſum, habeo reliquum, qui mihi& illam methodum indicate, &c quæcunque ad hoc negocium pertinent, explicare potes. Theo. Vt ex illis tuis libris, cuiuſcunq; tandem gentis dicantur, poſſis, id quod ultimo à me loco dictum eſt, comprehen dere, non minus operoſum eſt, quàm ex Tantali hortis fructus decerpere. Vt autem illi tui conſultores, quiue ſuam tibi in hac re operam pollicentur, id præſtare poſſint, tam eſt facile, uam ebur atramento candidum reddere: quum ij ferè uniuerſi impoſtores ſint, aut ſtulti, qui ſibijpſis tum alijs perſuadere audent, ſe ea intelligere quæ neſciunt. In libris autem quaſi omnibus mera continentur ænigmata, meræ ambages& tenebræ, nulli etiam Oedipodi extricabilia. x.. Quare igitur(ſi hæc ita ſunt)tantundem operis, illi ſeriptores aba eoro cit. ca hoc negocium adhibuerunt? cur tam audacter abſolutam hominibus ſcientiam atque in. ſtitutionem pollicentur? Theo. Hoc quidem, uti refers, factum ab omnibus ferè, ut non negarim, ita mihi quatuor potiſſimum rationibus, quo id cõmitterent, uidentur eſſe inducti Primò ut exercerent ingenia hominum ocioſorum. Secundò, ut anſam præberent ingenio. ſis, pleraqͥ; celeberrima limul& utiliſſima, quæ inde manarunt, indagandi. Tertiò, ut curio. ſos homines, item auaros, quiq́; adeò aurum ſitiunt, miſerè(ut par erat) vexarent, eorumq opera& laboribus(non ſine* magna delectatione atq; riſu) abuterentur. Nonne hoc toties factum ab eis intelligis, quum eidem rei, plura nomina paſſim indiderint, qudm ipſo Ioui olim cognomina fuerunt ab idolorum cultoribus impoſita? Poſtremò ut teſtatum poſteris relinquerent, ſe naturæ ſecreta ipſasq́; actiones phyſicas intellexiſſe. or. Cur ergo nõ tacere potius, quàm uerboſſimis cõmentarijs, ea, quæ nemo unquam intelligit, maluerunt perſeribere? quibus diligentius inſpectis in eam ducor ſententiã: meras eſſe nugas, ferumq umbras, ab ipfis impoſtoribus aut dæmone potius quodam Plutonico, ad euertendum plerosq;, confictas. Theo. Ne hoc uniuerſaliter affirmes oportetò Chryſoph. Verum tacete illis, mea quidẽ pace, licuiſſet quaſi omnibus. Quòd autem pręter figmenta in aliquorũ libri nihil eſſe Jieis: facis tu more illorum, qui de re non intellecta, nec uiſa unquam, iudicant ac quemadmodum cæci de colori bus. Fateor librorum magnũ eſſe aceruum, quantum ad mei quidẽ cognitionem peruenit, oẽs circa hoc negocium impeditos, quorum magna pars ind. fan ſunt, ut ab homine ingenioſo inſpiciantur:& tamẽ Hermetis, Auicennæ, Auerrois,& ſimi um nomine circũferuntur: quum illinothi ſint,& ab Europæis hominib. iſſdemq; barbalis, compilati, ueluti, ut paucos referam, à Richardo Anglico, Gilgilide, Chriſtoph. Pariſienſ, Morieno, Roſino, Stephano, ꝗ ſe omnes philoſophos(ſi dijs pfacet) nominare audẽt: Hue pertinent libelli, qui Mariæ ſororis Moyſi titulum mentiuntur. Rurſum aliorum extant cmentaria, ſi cum iudicio legantur, ferenda quidem, nec lectu indigna: ex quibus tamen ut te expedias, Theſei filo opus eſt. Quorum ex antiquioribus primũ locum Gebri ſeripta obtineant& Simplicij. Recẽtiores ſunt Io. de Rupeſciſſa, Rogerius Baccho ferè de Aloilus Marlianus. Nullus tamen ſanioris fuiſſe mentis deprehenditur, quàm Io. Auguſtinus Augurel. xb. Deus bone, cur ego non tantũ ante annos plures intellexi? Verùm tu reb. deſperatis let remedium. The. Quaſi uerò me poſſis uti conſultore, qui ab omnium illorum, quos 0 hac de re uerba feciſſe intellexiſti, uοννf(quòd aiunt) opinione diſsideam, non quide quantum ad ea pertinet, quę huius artis beneficio i nuẽta& uulgata ſunt. Illa enim uera elle, methodica experientia comprobauit. Quòd ſi circa illa uelis uerſari, poteris non 1 1 3 occupatione honeſta, non ſine uaria iucunditate ætatem tranſigere. Exempli 80 int metallicæ fuſiones, quib. nõ animalcula ſolũ& ſolidiora, ſed& herbe, flores, imo mimul9 n 5 5 3 cio no ſima quæq;, poſſunt acuratiſſimè exprimi. Itẽ diſtillationes, ut nominant, quaru e etal. nem, ſeneequi. caſu rien. enu. ſub, ione mu. bam: luius par. 5 tiam mex care, bris, ehen li tui icile, tulti, uaſi ſiexci. ie in. n ne. ti. nioario. amc; hoc ipſo N po. onõ erunt am; ple. zcere ibris nt, at mei indiſimi paris, ienſi, Hue t cõ· ut te obtiMararell. is fet aqui uide b eſſe, o diloco nutil o n erb DE ALCHEMIR herbe, de ſuccus tantüm, ſed& lacrimæ arborumꝭ imò lapides& ipſi ſilicesʒin oleaʒ in aquas, in ſpiritus, deduci poſſunt. In his& ſimilibus,( expetis) tibi gratificari non grauabor. 1e. Quid tu mihi de fuſionibus,& diſtillationibus narras:? Ego longe mihi maiora de te ſum pollicitus. Intelligis quid uelim. Et ut uno uerbo dicam: Id inprimis ſcire cupio: An permutari metalla,& quibus medijs poſſint, an ignobiliora in nobiliora, inq́; aurum puriſſimum. nod ſi id fieri poſſe dixeris: ſupereſt ut, qui illi ſpiritus aut principia ſint quibus huiuſmodi tranſubſtantiatio(ut illi uocant) fiat, eæponas, Nam eſſe hæc tibi perſpecta non potes ire inficias. Theo. Abſurdum eſt te ea à me diſcere uelle, quæ ego nunquam ſcire me ſum confeſſus quarum rerum ego ipſe experientiam 3 feci. Te uerò inanẽ inſumpſiſſe hactenus opetam& inſumpturum deinceps, imperitia p yſicarum rerum quã ſatis manifeſtas, te prodit. Hæc enim recepta ſunt à phyſicis axiomata: Ex nihilo, nihil poſſe generari. Generationis autem cuiuſq; principia(ut ſine uerborum ambiguitate dicam) cum eo quod generare nituntur, non diſſideant oportet, ſed quòd plurimum(ut infra dicam) cum eo participent. Ita nec ex ouo fit metallum, nec ex metallico crocodilus, cum uice uerſa alterutrum fleri poſſit. Et tamen longè abſurdiora peragere conatus es. Vtq; ad tua interrogata apertius repondeam Permutari metalla, pręſertim illa quæ pondere& tenuitate diflident, non poſſunt. Aurum autem grauitate& ſoliditate ſui à cęteris diſſidet: Ergo, de alijs quæ in prædidis uix diſſident, non dicam: neq; id ad tua interrogata pertinet. αε Attamen nec ipſi Arabes antiquiores non negant, quòd tu pro falſo ſoles aſſerere. Theo. Imò tu illorum dicta non es aſſecutus. Cur non lud dictum, quod oraculi illis loco eſſe ſolet, diligentius examinalti? dũ aiunt: G E NE RAT VM DEBERE AD SVA PRINCIPIA reduci. Inunc de tuas ambages profer& ſomnia, Veluti traſſubſtantiationem, aut generationem remum artificialem, ſiue ex nihilo per artem: quæ abſurda ſunt à naturæ legib. in uibus ſympatia nulla. Hue pertinent ea quæ toties repetita, ac ueluti in triuijs e referre denuo pœniteat, dum dicũt: Rerum omnium eſſe materiam quandam primam quam Hylen nominant:& ex ea generationem perpetuam. Illa autem materia prima, ad generationem comparata, potentia eſt: in ſeipſa uerò actus:& ècontrario: Quarum reſpe ctu potentia non elt eas nun quam ſuſcipiet(ut in ſuperiori exemplo patet.) Complexa uerò à forma cui tũo ſubiacet, ackum conſequitur: Et, quod etiam huc pertinet, Ipſam materiam primam non temerariò quæcunq; peragere, ſed certam in ſe retinere quantitatem, quam indefinitam dixste Atque hæc quidem quũ ſint manifeſtiſſima, tu tamen una cum tuis ſycophantis inſanire maluiſti. Et quæ naturalis ratio Materiæ primæ conuenire ſtatuit: tu incendi js atq; uſtionibus ſabijcis: quũ 8 non poſſis, te omnem generationis perſuaſionem ex ignibus petere: quum ignis nec elementum ſit ſtatuendum, nec generare poſſit, ſed exterius omnia reuocare: quum materia generans intus omnia reuocet. xe. Aſſentiri tibi non poſſum, quũ dpernegas quod etiam ipſis Arabibus eſt receptiſſimum: quod non metalla ſolùm, ſed ipſa metallica ĩgnibus tam multifariam ſubijciant. Iheo. Eadem ſemper chorda oberras. Iam nõ de metallieis operationibus amplius loquor: ſed de reductions generatorum ad ſua principia. Arabes equidem, ut mecum non diſſentiant, à Zoroaſtre didicerunt, ignis naturam eſſe utomnia conſumat, conſumptiſq́; omnibus, ut unà pereat. Cæleſtis quidem caloris propriũ elt generare, non ignei. e. At iſdem Arabes dicunt, Generationem omnium metallorum conſtare his principijs, hydrargyrio ſcilicet& ſulphure. Ergo ex hydrargyrio& ſulphure aurum confici poteſt. Theo. Si cinnabarim dixiſſes, fortaſſis aſſentirer: ern an non uides iiudeſſe cõficere, aliud generare? Exemplo fiet res dilucidior, idq́; craſſa, ut aiunt, Minerua Proponam. Si grana tritici decem quis tibi obtulerit,& dicat panem poſſe ex ijs infinita proporuone confici, quum idipſum tu intelligas, facilè credis,& generationem, quæ ad hoc re. ipſamq́; moram, quũ non ager ſed tempus,(ut in prouerbio ſt) ſpicas ptoferat, ubintelligis. Quòd ſi hominem, aut ex remotiſſimis Indis, aut Islandia oriundum, edocere ecuelis, qui neq; ſementa, neq; meſſem unquam uidit: tuq́; nolis cum illo apertè agere, ſed meta ænigmata præſcribas, ueluti terram primò calcinandam, terendam, grana ſoluenda, de bdienda,fublimanda, poſtea coagulanda(agnoſcis opinor tuas noces)& excoquenda: Ille nifalot, iatelligit, terram aratro ſulcandam, uertendas iterum glebas, ſementa iacienda certo 5& quantitate, expectandam eorum quæ naſcuntur maturitatem, demeſſo iam multi1 bumento, non ſine opera e in panem. Et illa tamen ænigmata quæ tuis liN continentur, magis ſunt inexplicabilia. xe. Veriſſima quidem narras, uerùm ad id, vn1 8 8 redi. Dicebas generata ad ſua initia reduci deberi, idque naturæ eſſe con50 818 tqui hoc mihi uidetur eſſe impoſſibile. Theo. Imò mihi(quanuis experien5 5 admodum facile: tamen vun Kue ble lee. Exempli loco ſit. Qui abſynthite wnlpem k 85 conficere uolunt, hoc uti poſſunt compendio. Si in tenuiſſimum ſpirirantal inf. 18 am perducant: cui tanta uis ineſſe poteſt, ut unicum myſtrum toto qua · mtulum, id totum in ſui naturam rapiat, ſaporem& odorem abſynthij exprimens: DE ALC HEMIA Cur non ſimile quidda, circa mettalla quoq; euenire poſſit, non uideo.. Eiuſmodi ſunt quæ refers ut fieri nõ poſſit, quin totius negotij experimenta feceris, aut quoties lubet experiri poſſis: quamuis conſtanter id diſſimules. Nihil igitur aliud iam expecto, quàm ut calamo arrepto, rem totam mihi perſcribas. Theo. Sed quorſum eſt hoc à me exigere? Si enimhæe exactè ſcirem, iam noſti myſteriorum eam eſſe legem inuiolabilem: Secreta quæ dicunturnò debere eſſe manifeſta. Deinde ſi quid tale tentaſſem aut experiri uoluiſſem, idq́ faterer aper. tius, Sequeretur, ut aut negotium non ſucceſſerit: tum me ridendum omnibus præbeo:& ſimilis tuis illis erronibus exiſtimandus. Si uerò ſucceſſiſſe dixero,& hoc pleriq́; intelligeret: Iam intelligis id non eſſe poſſe abſq; manifeſto meo periculo. Cum ut ingenus dicam, hoc ta. le ſit negotium, cuius actiones, nulli ferè priuato homini unquam ſine detrimento, ipſis au. tem regibus, ſæpe exitio fuere. Ergo nec ſapienti quidem optandum, niſi adeò 000 yt etiam omnium opum affluentiam ſpernere poſſit,& nullius rei indigere. Iamq;(ni fallor) intelligis qui fiat, quod huius ſciẽtiæ archana ad pauciſſimos tot ſeculis deuenerint. noi. Ego uerò exiſtimo, nullis omnino ſeriptis& libris hæc arcana unquam commiſſa, ſed quemad. modum de Hebræorum Cabala dicitur, traditione ſolum poſteritati conſtitiſſe. Theo. Ei hæc ſint ueriſimilia, attamen eſt ueriſſimum, hanc ſcientiam olim fuiſſe etiam abſq; omni fuco& obſcuritate, ſed apertiſſimè libris cõmiſſam:& ab Aſiaticis ad Græcos Europęos de. uolutam. x. Quaſi uerò potuiſſet à Græcis hominibus uaniſſimis tanta caligine ſopita la. tuiſſe, quam uix apud Cimmerios in denſiſſimis tenebris occultam eſſe licuit. Theo. Rec in theſauris deprehendis, qui tanto periculo effodiuntur. Item in abſolutæ formæ fœminis, quæ tot habent inſidiantes. Verum legiſtine de Argonautarum apud Poetas in Colchum expeditione? x. Imò illorum ad paratum& profectionem ex Apollonio Rhodio didici. Theo. Animaduertiſtine, in illa totam latere de artis Chymicæ inuentis, hiſtoriam: xe. Minime. Theo. Idipſum ſuboluiſſe Aloiſiuu Marlianum arbitror, qui ſuos de hac arte commẽtarios, Vellus aureum nominat: Magnum enim quiddam fuiſſe credendum eſt, ob quod tantum itineris& moleſtiarum, tentato primüm pelago Grecię proceres, duce laſone, inſumerent. Arietem itaq; uelleris aurei nihil potius fuiſſe credendum eſt, quim pelles& li. bros quod pergamenum poſtea dixerunt, aureis conſeriptos literis quibus uniuerſa huius artis arcana continebantur. Suſpenſum uerò in Aetæ Colchorum regis penetralibus, Kin ipſo templo, non ſine perpetua hominum cuſtodia. Quo ineffabili theſauro, à Medeafflia, amoris inſania percita, hoſpitibus oſtenſo, non infinitas tantùm habuiſſe diuitias, ſed& ala miranda peregiſſe credendum eſt. Præſertim cum exiguo negotio, quod nullis alijs medica. minibus fieri poteſt, Aeſonem ſocerum decrepitum firmiori ualetudini& quaſi iuuentæreſtituerit. Neq; nerò hæc tanquam fabuloſa penitus rideas: cum ſenectus niſil aliud ſit quim naturalis caloris imminutio. Imminuitur autẽ, cum motu prohibetur: ergo quod uires illius cortleruare poteſt, imminutionem poteſt cohibere. Expende an non ipſe Apollonius metz lorum paſſim in ſuo poemate mentionem faciat. xu. Dij boni Næ tu teipſum argute mili 855 dis? Ex his tuis dictis certior factus ſum, te in ipſis abſolutæ ſcientiæ penetralib. uerſal. onne& tu idem multoties pręſtitiſti? Iam uerò id pernegas? Nônne tu deploratiſſimis morbis tuliſti ſupetias? cum medicorum ſcholas nunquam ſis ingreſſus: ſed ſolis illis tuis æthereis qualitatibus& abſtractis, medicandi facultate omnes Europæ medicos anteuel tas, illiq́; palmam iamdudum tibi porrigunt. Tergiuerſari ergo illud diutius ſine graui mea offenſa non poteris. Theo. Etiamſi heæc pro ueris agnoſcerem, noſti tamen àſapientibus el. ſe dictum: Quod occultum eſſe uis, nemini dixeris. Fateor me quidem ex metallorum, tum metallicorum energia atque afficacia, multa, ipſius Phyſices auxilio depreh endiſſe, quotum praxis ad utilitatem publicam, ipſamq́; medendi artem plurimum 6 Me uerò tentafe quidquam priuati mei emolumenti ergò, nemini uſquam poteſt eſſe perſpectum, cum intel ligam id regibus ipſoq́ Iaſoni fuiſſe exitio: qui à propria coniuge, fortè quia inbautius hoc myſterium tractaſſet, unà cum liberis funditus 1 liberi autem, cuim aula regia ext. Expende iam, obſecro, an tale quidpiam homini ſapienti optandum ſit: Quantumq́; tu ho die mihi, ut ſapere incipias, pro meis monitis ſis obligatus, præſertim cum juce clarius perfpectum tibi ſit, quàm miſerè in ipſius Chymicæ ſophiſmatis, ſis uerſatus,&piſces aureo fa mo ceperis. Cumq́; infinitis(quantum ego quidem ſcio) idem acciderit, ut deiectitumu. letudine, tũ bonis omnibus: id poſtremò ſunt moliti, ut malint uideri quàm eſſe huius alt periti, potiuſq́; eſſe credant aurum ementiri, quàm aurum poſſidere, cum miſeris omnibus id habentes ſolatij, ut pœnarum ſocios habeant quoſcunq; poſſunt, eoſq́; circũueniant in m nifeſtiſſima diſcrimina perducentes.. Tanta uſus es argumentorum uebementis, ut ui mum meum ab ijs, quibus addictus erat, omnino diuerterint. Itaq; nec uerbum quidem am. ; 5 5 5 7 85 tè in plius de hac re faciam, ſi unica de re ſaltem fuero per te admonitus. Rogo itaq; ut 1 tu quidem de Cimmerijs: ſed difficile eſt cuſtodire quod omnes petunt. Quad uerumeſe dicare copha tiam b irrepſi & inte ſclent ge une Sophi Omni rnign licetul lector rilu di taliun ignor culun De ar rem c phicu quot: curui tuo a tio m ti, d hend num lges in tucomf cone lem! ſtericond lib re Idno tat,! 1 calig ch (im bent tate: men mim ceba 1 DIALOGVS diere mihi uelis, quo iuditio, ego non libros tantùm ſophiſticos atq; nothos ſed& ĩpſos ſycochantas, artisq;; calumniatores, prima fronte dignoſcere poſſim. Theo. dcgehe in tui granam breuiſlimis exponam. Ac quantum ad libros ſpectat, nihil peſtilentius, in hoc negotio irrepſiſſe ſcias, qui aliquot illorum nugæ, qui ſe expoſituros antiquorũ ſcripta pollicentur, interpretes ſe iactant. Quo nomine(ironice) Lullus ſtrenus ſe exercuit. Qui ut pleraſqͥ; ſeientias, ita& hanc artem fe dè conſpurcauit: cumq́; omnes artes docere nititur, ipſe uerò geunam nouit: eò dementiæ peruenit, ut prius docere uelit, quam diſcere: ita huius etiam Sophiſtices& impoſturæ anteſignanus eſſe uoluit. Huius farinæ libellus ille elt cuius initiũ, Omnis ſapientia A Deo, dc. in quo nugator ille(ut ſuis uerbis dicam) omnia Philo ſophorũ enigmata enodare: offendicula& errores oſtendere, de tenebris in lucem ſe reducturũ pollcetut: tandem ubi barbarica lo quacitate multum eſt pręfatus, in intricatiores Labyrinthos lectorem dimittit, quamuis illum ſuum librum ſemitam directam nominat. Res profectò fila digna, perſuadere ſibi eorũ ſcientiam, quę nunquam didicit, exiſtimans uniuerſum mortalium genus tam eſſe ſtupidum ‚quàm ipſe eſt„ donec propriam ignorantiam cum ſumma ignominia eruditiorib. manifeſtat. Hæc prolixius refutare uiſum mihi fuit, ut illum homun· culum, qui ſe Philoſo phum nominat& ſapientiam ſibi à Deo tributam, inſipientiæ arguerẽ. De antiquorum ſcriptis tantum periculi nõ eſt. Secundò ex ſermonibus protinus impoſtotemcognoſces: Cum ſtatim à primo congreſſu, Hermetis lapidem, lapidẽ(in quam) philoſopbicum, lapidem ſanctum, tonat. Hoc enim primum inſaniæ argumentum eſt: Si deinde aliquot annorum expenſas perferendas dicat: ſi de ſpecubus ſubterraneis, furnellis, rectis, incuruis, apertis, occultis, obliquis, pendentibus uerba fecerit, ſi de vſtionibus igneq́; perpeuo aut ſaltem diuturno, ſi de carbonibus uallium, montium, ſi de uitris arboreis, ſi de exerci tio maioris& minoris operis, ſi de Mercurio philoſophico, de rege antimonij, de luto ſapiẽtie de duodecim aquis ad id pertinentibus. Sed quis omnem ſtultitiam breuibus comprehendet? Eum itaq; qui huiuſmodi ſonat, dicatq́; eſſe ad hoc inſtitutum neceſſaria, aut inſanum iudica, aut impoſtorem, aut utrumq;. Quꝰd ſi tentare aliquid cum eo perrexeris, intelges brevi quod cum Gręcis exclamare tibi liceat ,I eu Age. Illum hominem, intuam hortulanam protinus cryptam detrude,& ad hydrargyrij decoctionem& arſenici compelle: Vt ita celerem ſibi interitum, in exercitio humano uſui neceſſario, ſtipendij loco, conſeilcat. Quòd ſi in aliquem cui omnia huius artis arcana poſſent eſſe perſpecta(qualem nullibi eſſe crediderim) incideres, mihi nunquam fiet ueriſimile illum, te uera artis myſtetia edocturum: Cum ſatis manifeſtum ſit, quid potentiores ſatrapæ in illos, à quibus reconditas ſcientias addiſcunt, tandem moliantur, ac quam ipſi mercedem pro immenſis labo lib referant, niſi malint magnificè eſſe miſeri,& in aureis cõpedibus per oinnꝭ ætatẽ degere. Anon negarim poſſe peritorum conuerſationibus quantũ ad omnes præclaras ſcientias ſpe tat, mentis 1 iſcutere. Quod& ipſe Socrates, nulli ſcilicet, ſe unquam ſcientiam adniniltraſſe, fatetur: ſed quemadmodum medicus, non quidem uiſum pręſtat, uerùm deterſa celigine, aciem in obiectum diri git, ita& circa ſcientias contingit. Maximè uerò in abſoluta Chymieæ noſtræ cognitione locum id habere, ſapientibus eſt perſpe ctum, quibus equidem, (modò uelint) diteſcere, ut eſt facillimum, ita inſipientibus(qui nihil prius in optatis haent) maximè arduum. Sapientiæ autem præmia ipſas diuitias eſſe, quæ cum mira uarielate ærumnarum coniunctæ,& ipſius fortunæ ludibrio expoſitæ ſunt, nemo unquam ſanæ mentis fatebitur. Igitur nec optandę. Cumq́; hæc ita ſeſe habeant, intemperantia tamen honum. de ſapientiæ inopia, cum affectuum pertinacia coniuncta, ipſiq;(ut Sophocles dibebt) cupidatum furentes equi, ita multos agunt pręcipites, ut miſeram hanc atq; precariã uitam, eiuſq; cõmoda, pluris, quàm omneis uerę felicitatis rationes, faciant. Quibus euenire neceſſum eſt, ut priuſquam ſapere incipiant, extremum infortunium,& ipſa Ar: illo miſerando caſu fœdoq́; interitu deijciat atq; peſſundet. „ B I N I 3. N NOBILL PIO, ET ERVDITO DOMINO LVDOVICO VVOLFGANGO AB HASPVRG, DOMINO SVO COLENPDISSIMO, GvVILHELM VES GRATAROLVSMEDICVS ET PHI.I§ Soso, 8 D. INE RAT IV M ſcientia& ſecretior ars ab antiquis Philoſophis ob reuerentiam uocata Secreta Philoſophia, magnifice uir, noſtris ferè temporibus ad talem, ut plurimum deuenit contemptum ob ignaram hominum auaritiam, ut à claris hominum intellectibus il aliud ex ſe reliquerit quàm tenebras& uanitatem, uel ſophiſtica qu ædam. Sed prouida Natura, uel ipſius potius naturæ author prouidentiſsimus Deus, qui non ceſſat à rerum ab ſua omnipotenti bonitate creatarum conſeruatione, diuerſis ætatibus, cum uidet opus eſſe, producit purum aliquem intellectum, àquo bonaum ſcientiarum precioſi theſauri, temporum inuidia, uel ſuperiomum cauſarum ira ferè amiſsi reſtaurentur, ac in lucem prodeant: undemundus earum rerum amiſsione nudus& pauper factus, rurſus oetur& clareſcat. Sic(ut reliquas ſcientias omittam, de quibus an) hac in ſecretiori Philoſophiæ parte, uarijs temporibus aliquos ecitauit, qui ſuis lucubrationibus clareſcunt. Meo tempore imeralios, fuit oãnes Braceſchus Brixianus, quem iam ſeptuagenanum familiariſsimè noui: qui ſuam ferè integram ætatem in his ſtuas ueterum libros perluſtrans, conſumpſit. Is mihi ante annos deem, quum in Italia eſſem, Dialogum à ſe compoſitum& ſcriptum dono dedit. Quum autẽ hocanno quidã typographi Baſilienſes huuns cientiæ& raræ artis egregium uolumen cudere pararent(quod huiceſt a nobis adiunctum) rogarunt me, ut ex Italico in quo ſcritus erat, in Latinum ſermonem illum uerterem: id quod nõ illibenter candidè præſtiti, agnoſcens autliorem non parum in hac ſcienia& cognitio ne profeciſſe, ita ut poſſet eis qui in tenebris hac in faaltate ambulant, aliquodlumen, Dei gratia, oſtendere: Claruère lac etiam in ſeientia præcipui ac famoſiſsimi uiri Philoſophi, Hermes, Pythagoras, Plato, Ariſtoteles,& plerique alij Philoſophi, licet eorum ſcripta ad paucos peruenerint: inter cæteros uiſus eſt meus amplius,& doctius ſcri pſiſſe Geber Arabs Princeps, uel Rex, edtamobſcurè, ut uix longiſsimo ſtudio continuisque laboribus ueritas ex illo erui poſsit: id quod magna ex parte præſtitit huius autor Dialogi, quem ſub umbra& nomine tuæ illuſtris dominatious nunc demum emitto: Quid uerò me mouerit, ut hos meos quaa leſcunque labores T. D. dedicarim, non aliud inter reliqua nune dicam, quam qudd talem in omni Philoſophia& rerum cognitione, adiuncta in pri mis ſy ncera pietate& humanitate L. Il. D. noue rim, quæ poſsit de his ac maioribus rebus iudicium ferre. Talis utinam foret omnis nobilitas, piè uidelicet literata,& Chriſtianis moribus ornata. nihil hie dico de Adamo T. D. filio haudquaquamdegenere futuro, ſi Deus illi uitam non breuiorem quàm patri dederit id quod pro ſua æterna& paterna charitate præſtet per Chriſtũ l. ſum æternum eius filium& unicum ſeruatorem noſtrum. Optimꝭ᷑ ualeat T. D. illuſtris, cui ſimul ac filio me pro uiribus obſequi paratum offero& commendo. Baſileæ Calen. Februarijs. M. D. LXI. DIALO GVS CVI TITVLVS EST IIGNVM VIT AE, IN AVO ETIAM GEBERI PHT＋ LOSO PHI EXPOSITIO SVYVCCINCTAcONTIN RE. ur, talicè compoſitus ab experto ey docto ſene loanne Braceſco Brixiano, nunc primum uero ab eius authographo in Latinum uerſus d&. Gratarolo Phyſico. Interlocutores, Diſcipulus artis,& Raimundus. Av Magiſter Raimunde. R A I. Bene veneris. dic mi17 hi, qui nam es,& quorſum venist DIS. Tuæ ſapientiæ fama, operaq́; tua præferunt te omnium ſcientiarum cognitione præditum eſſe: quandoquidem verò innatus ſit ommibus ho minibus appetitus,& potiſsimum ſenibus, vt diutius viuant: ideo licet annorum ꝑrauis, ex Longobardia diſceſsi,& huc n Inſulam veni ad te, ſolummodò vt ex te remedium addiſcam, quo etiam annos aliquot citra morbum me contra mortem tueri poſsim. AA. An neſcis Deum vitæ noſtræ terminum poſuiſſe, quem præterire haud liceat? DIS. Non peto auxilium vltra terminum illum à creatore nobis impoſitum, ſed contra multas infirmitates& debilitationem radicalis humidi& innati caloris: Nam& antiqui Patres, qui plus annis quingentis vitam protrahebant, aliquam poſsidebant medicinam, qua diu ſine aliqua infirmitate ipſorum vitam ſuſtentabant. RA. Primi Patres ita viuebant, quia ſicerat Dei optimi voluntas, vt ex longa illa hominum vita citò humanum genus multiplicaretur. DIS. Cur ergo non omnes tandiu viuebant:? AA.. Plus viuebant qui primis parentibus proximiores erant, eo quòd primia Deo immediatè creati ſuerint optimæ temperaturæ, ſimlilque longionic vitæ: quæ temperaturæ bonitas proximioribus magis communicata eſt, quàm remotis. D Ig. Igitur primi omnes illi diutius viuere debuiſſent, quum nihilominus Scriptura ſacra paucorum mentionem ſaciat:& aliqui, licet non ex illis primis, annos quingentos exceſſère, RAI. Primi anni non tam longi erant& duodecim menſium, vt nunc ſunt. DS. Non aſſero fuiſle duodecim menſium, ſed tamen longos. Nam quum Moſes in ducemà Domino Deo aſcitus eſt, vt Hebręum populum ex Aegypto educeret, tunc primum annos quadraginta numerabat: atque ideo ſi anni illi non æquè ac noſtrilongi erant, parum certè aberant:& propterea doctores noſtri rimanu eorum longæ vitæ cauſam. RAI. Terræ fructus meliores erant,& apiores humanæ vitæ ſuſtentationi ante diluuium, quàm poſt. D 15. Omnes er go qiu vixiſſe debuerunt: quod tamen verum non eſt. RAI. Non omnes æque forti complexione erant pręditi: nec omnes, iam natura in Adam corruha temperate viuebant: ideo pauci annorum centum ætatem ſuperabant. ls. Poſsibile ne eſt, tot inter homines non plures viginti aut viginti quinque extitiſſe, qui robore complexionis pollerent? haud equidem credo:& Præterea multi Deo amici tem peratè viuebant, qui tamen centum annos mimme viderunt. KAI. Primi Lignum vitæ hab ebant, quod eos à morte tue0. Quamprimum à terreſtri Paradiſo expulſi fuerunt, eo ligno priunc RAI. Adam plenus ſcientiæ fuit creatus,& naturalium rerum om 15 8 habuit:& cognouit res, quæ humanam vitam protrahe0 ant,& eas aliquos ſucceſſores docuit,& illi alios aliquos. Et ideo prion omnes diu vixerunt, quòd non omnibus ſecretum hoc reuelatum fuea 2 4 LIGNVNM VITA rit. DIS. Tu ergo, in quo ſcientiæ omnes ſunt infuſæ, doce me hane medi cinam, quam Adamus aliquot deſcendentes docuit, qua noningentos annos vitam degebant. RAl. Conſeruantia medicamina& admodum dura. bilia eſſe debent,& à corruptione remota: nam quum humanum corpus a corruptione ſeruare debeant, ea in primis durabilia ſint oportet: ſecus magis corrumperent: quàm ſeruarent. Ideo volentes in iuuenibus humidum radicale ac calidum innatum ſeruare,& in ſenibus amiſſum reſtaurare,& eos veluti ad iuuentutem reducere, quo ad vires, opus eſt incorruptibiliorem ſubſtantiam ſub Lunari globo reperibilem eligere ipsãmque in medicinam, & cibum ſuauiſsimum præparare, ita vt per os aſſumpta quaſi ſtatim per totum humanum corpus penetret, illudque quaſi incorruptibile reddat. DIS. Salua reuerentia, mihi videtur impoſsibile quod nuper dixiſti,& ra. tionem addam. RAI. Dic, quia libenter audiam. DIS cID. Res omnes corporeæ à Deo in humanum vſum creatæ, aut ſunt elementa, vel ex elementis,& contrarijs genita, ideꝰ que corruptibilia: vbi ergo erit medicina hæe tam incorruptibilis? Videmus etiam omne genitum, à ſuo ſimili generati,& à ſuo contrario corrumpi, vt inquit Philoſophus ſeptimo Metaphyſicomm. Quod ergo deperditum eſt ex humana carne corruptibili, regenerari de, bet,& acquiri per aliam corruptibilem rem, vt videmus in cibis corruptibilibus, qui virtute caloris naturalis corrumpuntur,& tranſmutantur in ſtomacho, in hepate,& membris:& nutritiuæ potentiæ vi, humanam in carnem conuertuntur. Si ergo medicina incorruptibilis eſt, haud poterit ſie in canem humanam verti: ſicut cælorum materia tranſmutari non poteſt in materiam elementalem. RA N VND. Doctè locutus es: at putãs ne in rebus elementatis aliud non ineſſe, quàm corruptibilia elementa? DIScIP. E uãnam ergo re ſimul cum elementis elementata ſunt compoſita? R A IM. x ſubtili fubſtantia, ſeu radicali humiditate, ac intrinſeca, diffusãque pet partes elementales, quæ ſimplex eſt,& admodum incorruptibilis: quæ di in ſuo vigore conſeruat res ipſas:& ſapiens natura iſtud ordinauit, quia ditius in indiuiduis conſeruari ſatagit,& perpetuò in ſpeciebus. Et quanuis in generatione vniuoca animalium omne animal ſibi ſimile generet in ſpecle nihilominus in generatione ceſſabili, quæ per corruptionem generantis b enitum differtd generante in ſpecie vel genere: vt videmus in cibis ex qu 1 ſllud generatur quod ex humana carne deficit vi caloris intrinſeci,& eb trinſeci. Neque propterea dico hanc medicinam prorſus inconuptibilem eſſe vt cælum:ſed quia genita eſt ex materia ſuper alias, ſeu aliarum reſpe incorruptibili,& facta eſt ſimplex ex ſeparatione omnium corruptibiliumelementorum: quæ ſi debitè conſeruaretur, duraret annorum decem milia l. ne corruptione:& per os ſumpta corpus humanum diu ſeruaret incorruptum. Hac ratione periti medici ſemper nos hortantur, vt cibis minus com tibilibus vtamur. DIS c Ir. Mihi videtur hæc opinio ſimilis illi quonm dam Philoſophiorum, qui dicebant, Salamandram ſolo igne viuere, 8c cem ſola aqua, Talpam terra,& Chamæleontẽ ſolo aere: quæ opinio fules quia nulla res elementata viuit è ſimplici elemento, ſed ex his viuit, ex qu bus etiam componitur, vt inquit Philoſophus. Homo ergo non poſſet viue re ex ſola illa humiditate radicali, ſimplici,& adeò incorruptibili. RAIN VND · Non dico hominem ex ea ſola medicina poſſe viuere, ſed ei vtens eum aliorum ciborum moderatione poſſet ad veterum Patrum 75 tem accedere, qui in paradiſo terreſtri; non ſolùm vitæ Ligno vſt eſſent, ſe 2* 7 1* ttam alijs fructibus. DIS ci PVL vs. Vtebantur primi Patres hac b —- p ů ů di mLa84 im 05 em toran · æe & m. debitoem alNa8 Ex N. diu iu in 1. ex em neali upru UllVeell uue/ 14 ta dena? Al75 10 AN. BRA CESCEHI 5 RAIM VND VS. Hac vti debebant ad producendam vitam. oIS IPI. Poterant ne vti re meliori qua ſe tuerentur a morte? RA IM. Naturaliter loquendo nulla erat in toto mundo hac melior medicina: nam iuxta Philoſo phi lententiam decimo Metaphyſic. In omni genere vnum quoddam eſt, quod primum in eo genere gradum tenet: Et quia medicina hæc genita eſt ex incorruptibiliori& efficaciori materia(vt intelliges)quæ ſub cælo ſit, ideo primum tenet gradum in ordine medicinarum conſeruatiuarum. DI SCI P. Ergo aliud eſſe nequit quàm Lignum vitæ. R A I. Iam tibi dixi, ſecundum Moſis Scripturã eos fuiſſe priuatos ligno illo. P15. Fortaſsis Moſes, qui ſua in iuuentute inſtructus fuit in omni Aegyptiorum ſcientia,& nouit hanc diuinam ſcientiam(vt Vincentius ait in ſudo Naturali libro ſe ptimo) loquutus eſt cum aliqua oblcuritate, vt& cæteri Philoſophi. RAI. Nolo plus vel minus quàm deceat credere. PIs c. Fortaſsis eſt herba illa, qua Medea Iaſonem ad iuuentutem reduxit,& qua quum AEſculapius ſuſcitabat ferè mortuos. RAIN YN. Ea eſt quidem medicina, ſed ne dicas herbam. D Is c. Dicunt Poetæ herbam fuiſſe. RA N. Antiqui ſub fabulis poeticis hanc ſcientiam occultarunt,& parabolicè loquuti ſunt. DIS c. Qualis eſt hæc ſimilitudoę RAI. Quum hæc medicina Paratur, ſemel fit viridis vt herba: ideo rem vegetabilem nominarunt& herbam. Hac de cauſa Metuendus Hermetis diſcipulus, de hac materia loquens, dicebat, O quàm ſimilis eſt vegetabilibus ob uiridem colorem. PI c. Cur herba eſſe non poſſet, quum herbæ tot virtuſlbus ſcateant,& viribus? R A 1 M. Medicina hæc haud fieri poſſet ex rebus vegetabilibus aut animalibus, neque ex re aliqua ab eis manante. B 1 5. Qux eſt ratio? RAI. Cum ea ſuper omnem elementatam rem incorruptibilo elſe debeat, neceſſe eſt vt trabatur à materia ſuper omnes à corruptione aliena. PIs c. Tu tamen in libro Secretorum naturæ dixiſti, vt eam à vino beo extrahamus. Idem affirmat Ioannes de Rupeſciſſa. Alij dicunt à Chælidonia herba: alij a ſanguine humano. RA I. Ne deci piaris, neque ſimplid lteræ Philoſophorum in hac ſcientia credas: quia vbi apertius lo quuti lunt ibi oſcurius, id eſt ænigmatice, aut per ſimilitudines. DIS CIP. Quaſimüitudine hoc in loco vſi unt? RAI. Senior philoſophus dicit: Hæc res cenuertit ex colore in colorem, de ſapore in ſaporem,& ex natura in naturam: ideo multiplicata ſunt eius nomina. Mirerius philoſophus dicit, Cur factus en tubeus antequàm foret albus? Reſpondet, bis fit niger, bis citrinus,& bis ubeus. Quoniam igitur bis fit rubeus vt vinum rubeum„& ſanguis humanus nempe poſt Putrefactionem,& in ipſa diſtillatione, ideo Antiqui per ſiAae loquentes nominarunt vinum rubeum, ſanguinem humanum. imilia. D Ic. Crederem animalia plus virium medicinabilium habere, . ſint quacunque alia re inanimata nobiliora. R A I. Anim alium e* aut exiſtit circa proportionem& commiſtionem emacorporea 85 in anima conſiſtit. Et quia ſupradicta medicina fit ex ſubſtan e dil 8 meliora unt quædam mineralia, quorum comdcbllseſte⸗ 5 eſt,& fortior animalibus: quorũ compoſitio quo ad corpus, pata circares 5 18 r Videmus animalia occu5 125 75 ublimes, Priuata eſſe vilibus& infimis: Ideo mineralia item Akne nullam habent o Perationem intellectualem aut ſenſitiuam, ma confcinon 5 cæteris animalibus. 915 C. S1 medicina hæc 15 mineralſh 5 15 Vegerabilibus, neq; ex animalibus, poſſet ne elici ex me dnrg& Wr vt unt ſales, alumina, atramenta 5 marchaſitæ antimonium, argentum viuum communiat RAI. Neque etiam ex his. PIs. 2 8 DE LIGNO VITAE Sunt tamen admodum durabilia. R A L M. Non ſunt ſuper omnia efficaciora,& incorruptilia. DIS c. Quis hæc corrumpite RA f N. Ignis magnus 51s. Ignis omnia corrumpit& diſſipat. R A l. Non corrumpit humidum radicale elementorum, neque eorum calidum innatum& radicale. D Is. Quã obrem? RA l. Ob illorum homogeneitatem,& duriſsimam, ac fortiſsimam compoſitionem& colligationem,& ob vaporoſam miſtionem& longiſſimã & temperatiſſimam decoctionem in minera. Dis. Concludere ergo vis hc medicinam fieri debere ex humido& calido radicalibus metallorum. Rall. Videmus metalla quæ mille annos defoſſa iacuerunt ſub terra in Romanis an tiquitatibus, adhuc incorrupta eſſe,& nullum detrimentum ferè ſenſiſſe: cogi ta ergo quantum duraret eorum humidum radicale purificatum, diſtillatum, & à quacunque corruptibili& elemẽtali parte ſeparatum. Hac de cauſa Geb. lib. 2. cap. ia. dicit, Videmus rem diſtillatam fleri magis puram,& melius cuſto diri à putrefactione. PIs. Vnde vis metalla tantam habere vim ſupra omni elementata? RAI. A cælo. DIS CIP. Res duræ non recipiunt vim cæleſtem, quia cęlis non obediunt: Videmus ſigillum non imprimere ſuam fguram in duro lapide, ſed in molli cera. RR I. Corporum cęleſtium radij in nul lo elementorum tanta vi& poteſtate vniuntur, quantum in terra: quoniam ip ſa eſt proprium& firmum retinaculum virtutum cæleſtium,& centrum eiu ſphærarum:& propterea ipſa eſt productiua rerum mirabilium, nempe vege tabilium, animal ium,& mineralium. Hermes dicebat, genitricem metall eſſe terram, quæ fert ipſum metallum in ventre ſuo:& terram eſſe metallorumma. trem,& cælum patrem: ex eoq́ terram in montibus concipere ſylueſtribus& planis,& aquis,& omnibus alijs in loeis: Verum eſt tamen, quòd dum tens in ſua permanet duritie, nil poteſt producere, quoniam non obedit mouentibus: ſed quia continuus motus cæleſtis,& Solis aliorũq́; planetarum virtus er ram ipſam continuè excoquit, ideo alteratur& ſubtiliat:& ſubtiliores pate: virtute Solis eleuantur in fumũ. deo vires cæleſtes quæ continuè à cælo fult & in terrã penetrant, inuenientes materiam ſimplicẽ, ſubtiliſsimã, ſpiritualem incorruptibilẽ lucidam, perſpicuã,& naturæ ingenio præparatã& aptam ad recipiendũ influxus cęleſtes, ob ſimilitudinẽ quam inuicẽ habent, nobiliterin funduntur in ipſum duplicẽ fſumum metallicum radicalẽ. Cumq́ matetia ip ſpiritualis diutiſs imè fuerit in ea ſpiritualitate& cæleſti obediẽtia: qm ſubſtan tia metallicorum principiorũ vniformis eſt ac homogenia, quæ longiſsimo te pore& in mille annis induratur, vt dicit Geb. lib. i. cap. 7. Ideo cæli in illã info derunt plures ac plures mirabiles virtutes, quã in quacunc; alia re, quit in ea plus operati ſunt. Et hæc eſt cauſa maximæ metallorũ virtutis ſupet omnẽ alã rem elementatã. Illud aũt verum eſt, ꝙ cùm poſt diuturnũ tempus hie dupler fumus& ſpiritualis vapor venerit ad duritiẽ metallic, q;uis cæleſtes retineat vires, nihiloſecius impeditus& ſuffocatus à terreitate& duritie, eas vires Per ſe ferre non poteſt. Sed volentes nos eas vires cælicas in lucem producee t mouemus terreitatẽ& denſitatẽ metalli,& illud ad primã ſimplicitate reducimus, quæ ſufficienter decocta, tantã oſtendit vim, vt quaſi ſubitò humana co: pora immutet,& ea reducat ad verã ſanitatem. Dis. Quod nunc dixiſti per placetzſed an nõ melius foret ex gẽmis, q; ex metallis, ſupradi ctã medicinã pa rare: RAI. Quamobrẽ: P I S. Quia incorruptibiles admodum ſunt,& valde medicinales,& pluribus pollẽt cælicis virtutibus q; metalla. Ideo Hermes eius aſſeclæ dicebãt, omnes rerum inferiorum virtutes, primitus eſſe in ſte 5 & imaginibus cæleſtibus: easq; vires aiebant deſcendere in res nat ales 0 biliter& ignobiliter: nobiliter quãdo materiæ ipſas cæleſtes vires ſuſapn untl tetiæ quia corpe tur el & me & vit meli mitu uia 40 ſu tum, trahi gem Quo prop litate artifi beba rum leſtet meta tem & al mod titate cllist patu tus. pote tum terre nem omn ſioni ex vt tobat ter& Hun eſt xe Erge Phile quid lpirit res, n D 18 dote tuoſi alijs: nien IO ANNIS BRACESCEHI. 8 ſunt ſimiles corporibus cæleſtibus in lumine ac claritate, ignobiliter, cum materiæ ſunt confuſæ ac fœculentæ: in quibus veluti opprimitur virtus cæleſtise quia igitur gẽmæ in ſubſtantia:lumine, perſpicuitate, ac colore, ſimiliores ſunt corporibus cæleſtibus q; metalla, qua de re ab aliquibus Philoſo phis nominã tur elementales ſtellæ, idcirco nobilius vires cæleſtes recipiunt quàm metalla & meliores eſſe deberent ad faciendũ hanc medicinam tam incorruptibilem & virtuoſam. RA l. Fateor ſi totam ſubſtantiam in medicinam conuerteremus meliores eſſent aliquę gẽmæ quam metalla: quorũ virtus hac terreitate oppri mitur, quæ radicali ſuperuenit materiæ, in qua locantur vires cæleſtes: Sed ſuaa vt ſuperius dixi neque metalla neque lapides recipiunt cæleſtes quando ſunt in metallorum forma, vel lapidum, ſed quando ſunt in forma vapoaum, donec dureſcant: Et quia vapores è quibus fiunt metalla plus moræ trahunt in ea ſpiritualitate ac ſimilitudine cæleſti, quàm vapores è quibus gemmæ fiunt, deo metalla plus virium habent cęleſtium quàm gemmę. Dis. Quomodo poſſumus huiusce rei certiores fieri? RA. Gemmꝭ᷑ in ſubſtantia propinquæ ſunt elementis:& earum prima materia, prim æq́; elementales qua litates parum ſunt alteratæ aut permutatæ à ſua prima natura: Et natura pauco ariificio coagulauit&cindurauit illas cum ea trãſparentia& claritate, quam habebant in. prima fumoſa materia. Et idcirco quanuis duræ ſint,& earum virtus aliquantiſper ligata, nihilominus exerunt etiam vim aliquam cæleſtem: quod non ita accidit metallis. Nam antea quàm introducatur forma metallica, opus eſt multa& longiſsima tranſmutatione,& elementorum contemperantia,& purgatione& tranſmutatione ſulfuris& argenti viui, ſalium, & aluminum:& harum rerum longiſsima decoctione. Quo d ſi gemmæ admodum durant, non hoc euenit ob multam humidi radicalis& viſcoſi quandicate, quòd arctè ſimul partes colliget, quia illius parũ ſunt participes,& ſũt fa clis triturationis: Sed ideo fit, quia coagulatæ ſunt à frigore:& in hoc natura parum laborauit. Quoniam autem frigus coagulando, poros claudit,& intus natiuum calidum continet, ideo aeris calor aperire ac corrumpere non poteſt: Sed ignis calor vehemens: qui, quanuis aliqua metalla corrum pat, eomum tamen humidum radicale corrumpere non poteſt, quod ſit cum ſicco terreſtri fortiſsimẽ commiſtum& concoctum, vt in auro: His igitur duobus, nempe, cum hoc humido& calido radicalibus, fit ſupra dicta medicina ſuper omnes incorruptibilis& virtuoſa. DI S. Tot rationibus& efficacibus perſijaſionibus cogor id quod dixiſti credere: Sed velim ſcire, num hec medicina fiat Ayno aut ex pluribus metallis. R A i. Morienus Romanus dicit, Scitote quòd do m hoe non aliud eſt quam res vna ſola, quæ patrem& matrem habet:& pa ter& mater eã crearunt& nutriuerunt:&ipſa eſt ſui ipſius pater& mater. PIs. unc loquẽdi modum non aſſequor. RA l. In metallorum genetatione, ſulfur eſtvelut emen paternum,& argentũ viuum vt materia fœtus fœminei. DIS. go medicina hæc(vt dicere videris)fit ex vna ſola re. R Al M VND. Omnes lilolophi dicunt hane medicinam fleri ex vnica re, quæ in ſe habeat quid1 0 ei opus eſt ad eius perfectionem, nimirum ex corporibus, ſole, aqua, biruibus animabus& tincturis. Et quanuis in præpatatione diuidatur in plu des, nihilominus ad vnam redit poſt præparationem partium ſeparatarum. DIS! p. Si medicina hæc fieri debet ex vnico metallo, ergo aliud eſſe non boteſt quam aurum. RAIM. Quare aurum? DISC IP. Quoniam viraltenenleperlectids wech einalius, purius, incorruptibilius,& incõbuſtibilius 559 8 eius partes fuẽre ſubtiliſsimæ, hom ogeniæ, ac puræ: igitur ex conue Præparatione, reductum ad puritatem, lubtilitatem,& fim plicitatem, a 4 8 LIGNVM VITAE multo erit incorruptibilius& efficacius:& conuerſum in medieinã ſuauiſsin diutiſsimè poterit à corruptione humana corpora ſeruare& propterea medi eo vtuntur contra multas infirmitates,& præcipuè contra melancholiam& cordis tremorem. Et Geber quoq; lib. i. cap. i. dicit aurum eſſe medicinã q corpus in juuentute lætificat. Et antiqui Poetæ hac de cauſa finxerunt Phabum ſeu Apollinem fuiſſe inuentorem medicinæ,& omnium virtutum hes barum. RA. Concedo aurum in ſui natura cæteris metallis perfectius eſſe ged nos non pręparabimus in medicinam totam metallicam ſubſtantiam ſel ſolùm primam materiam radicalem, quæ vna& eadem eſt in omnibus mei lis(vt aſſerunt omnes philoſophi,& præſertim Philadelphus,& Albertus in tract. tertij lib de Mineralibus cap. 6.)& non eſt differentia inter ea, niſi exa cidentibus ſuperuenientibus,& in maiori vel minori decoctione. Et ideiio dicere non debemus aurum in hoc opere cæteris præſtare, quanuis in ſe pefectius ſit,& minus accidentium habeat: Nanque(vt dicit Geber libro pt mo capite octauo) in depurando alia metalla per artificium reducuntur inpi ram& nobiliorem ſubſtantiam breui tempore. Et hoc inde euenit, quòdinſt omnes cauſas habeant corruptionis& calcinationis, quas Geber ſcribit lib tertio capite ſexto,& facile reducuntur ad materiam primam ſuam,& ſeparm tur accidentiæ quę ſuperuenerant: id quod auro non contingit(vt affirmam Geber lib. i. cap. S.& Alb. 2. tract. lib. 3. de Min. cap. 5.& 4. lib. cap. 7.) n tio eſt, quòd non ſolùm habuerit fortiſsimam compoſitionem, ſed quiapiſ ma mineralis materia eſt ſal, aut vitriolum(vt alias intelliges). Et quia metil debitè in ſal verti non poſſunt niſi mediante conuenienti calcinatione(vtd cit Geber in toto Teſtamento) quæ calcinatio auro euenire non poteſt: qu niam debita metallorum calcinatio fieri debet ſine vlla alterius rei miſtiont ſed cum proprio ſulfure interno& aduſtibili(vt dicit Geber lib. i. cap. i& lib. 2. cap. 13.& 14.& lib. 3. cap. 6.) quod ſulfur aduſtibile non eſt in aui ergo debitè calcinari& ad primam materiam reduci non poteſt: Et hoccoſ firmat Geber libro tertio capite quarto dicens, Aurum habere denſam ſubſi tiam& ſine ſulfureitate comburente, manifeſtum eſt ex eius omni operatine in igne, quoniam neque diminuitur, neque inflammatur: Et quicunquel. lud calcinaret cum ſulfure extrinſeco, aut cum ſale, aut cum aqua vitæ, auto qua forti, aut Mercurio, aut odore plumbi,& ſimilibus alijs externis rebus, mitteret tempue& expenſas. Ideo Geber libro primo capite decimoſeptim loquens de auro dicebat, Calcinatur& ſoluitur ſine vtilitate. Et hoc fate Agrippa ſe eſſe expertum. Et ratio eſt, quia iuxta veterum opinionem olim aurũ eſt metallorum forma,& eſt ſpecies deducta ad vltimam perfectionem nam neque natura neque arte poſſet melius fieri. DIS. Iuxta Gebri ſenten tiam libro tertio capite ſeptimo, Artificium vincit opus naturæ in hac arte hoc etiam affirmant alij Philoſophi. RA I VND vs. Intelligunt de metall imperfectis, in quibus facilè ſeparari queunt accidentia ſuperinducta rad li materiæ,& ea magiſterij auxilio reduci ad vltimam perfectionem: Fru Geber confirmat in lib. Inueſtigationis, cap. de Præparatione aceti acemi Ideo Albertus in quinto de Mineralibus capite primo dicit, Omnium met lorum eſſe peculiare(ſcilicet imperfectorum) vt videantur eſſe incompletas ſpecie, ideo conuertibilia ſunt in omnia. Sed vt idem Albertus libro tertio c pite ſeptimo dicit, Ars nõ permutat aurum: quoniam cum peruenerit iam vltimam ſui perfectionem, quanuis paucula accidentia ſeparares quæ 49 radicali materiæ ſuperuenerunt, non tamen eam efficeres meliorem dee quidem(vt dixi) ad vltimam perfectionẽ peruenerit illi poſsibilem.— 10 us Flic um cor] onuerti ger eius p faciun bloſop tne fo ic alis Kilude ij Met entre ſi ſemper c elam A multi lic ſcco qu dicalis Hermes Wporis Poetæ ſ. le loue Ftquor du Kn mina de llentia. tondi. dum vit rum. londun mus, qu ua v. ſſtlent pus deb Hercur. ga om nd ldica fans fi Ned ie patetun polſet? dum 2 Geber bophus dem ve Ugstur i eus e dictum tiͤsqu pere n etiam ilsimf nedid am& a qu Pr m her s eſſe: m, ſed netal is inz jexa cite e pen 0 pri in pu dinſe libto pat tmant 5.) f. ia pu, zetall td“ quo tion 13.0 Auro c con. ſubſt ratio quel aut 8, ptim ateiu ſolun onen enten, rte: etallb adica It hoc rrimi men letan tio ci. am ad x eil ando0 Mat ſilius IO AN NIS BRACESCHI. 9 ys Fleinus dicit, Omnino falſum eſt credere auri materiam ingredi humam corpus, aut in ſubſtantiam potabilem conuerti: quoniã oporteret ipſum omuerti prius in ſanguinem,& poſtea in carnem: quod impoſsibile eſt, prore eius duritiem. Ideo vanus eſt multorum labor, qui medicinas cum aupfaciunt, aut eas inaurant vt delicatioribus piace ſi veteres Medici ſloſophi,& Poetę aurũ laudarunt, non intellexerunt de cõmuni auro. Dis. ne fortaſſe aliud aurum quàm cõmune? RAI. Quando vi ignis humiditas nallealis diſtillatur, ſimul cum ea diſtillatur ſuus naturalis calor in colore auri: lud eſt aurum Philoſophorũ. Et de his duobus vaporibus loquebatur Alb. ij Met. dicens, Vapor humidus includens,& vapor ſiccus incluſus in illius entre ſimul eleuantur:& hoc fit vi caloris vtrunq; vaporem eleuantis, quoniã inper commiſcet,& facit vt vnius eſſentia moueatut in alterius eſſentia. Ipſe dam Alb. in. 4. Met. tract. 3. cap. 18. de his vaporibus dicebat, Ex natura nlthſiccum retinet humidum vt ſine ipſo non euaporet:& humidum confert ſceo quandam ſubtilitatem, vt cum eo euolare poſsit. Iſte igitur vapor ſiccus nlicalis, quoniam eſt aurei coloris, ideo antiqui nominauerũt aurũ,& animã. eres de hac anima loquens quę per diſtillationem portatur in ventre illius poris albi, dicebat: Portauit eam ventus in ventre ſuo. hoc totũ occultarunt ler ſub louis& Ganymedis fabula. Hoc idem ſignificare voluerurnt dicenle louem eſſe conuerſum in auri pluuiam. kiquoniam Virgilius huius ſciẽtię notitiam habuit, vt aſſerunt aliqui philoſo & multis in Iocis obſcurè de ilſa lo cutus eſt: idcireo volo vt aliqua eius car na declaremus huic ſcientiæ pertinentia,& huic loco admodum conueſlentia. Dicit igitur in ſexto Aeneid. auri ramum intra opacam arborem abſondi. Superlus dixi hac in ſcientia partem vegetabilem eſſe ſal, quod interum viride eſt vt herba,& quòd in eo erat occùltus Philoſophorum Sol ſeu um. Et arbor illa vocatur obſcura& opaca ob ſuam terreſtreitatem, quæ num eſt ſeparata: deo vocatur Saturnus. Et aurum iſtud nominatut raſuß quia ex hoc vegetabili ſale participat:& totum oſtendit aureum colorẽ. Ua verd ſuperius dixi ꝙ in manifeſto ſeu extrinſeco ad rubedinẽ vergat,& ctlentus ac debilis is ramus: Ideo Geb. in ſecũda diſcenſionis cauſa vocat cor lindebile. Sacer eſt Proſerpinę inferorũ Deæ: per Proſerpinã intelligit aquã hercurialem aliter etiam Iunonem dictam, quæ inferni Dea fertur, quoniam ſlaommia tenet ligata in centro terrę Martis:& ea ſeparata, omnis pars ſoluta ln diſtllatione trahit ſecum aurumi ſtud( vt ſuperius diximus) ideo dicitur lldletum. aurum iſtud cinctum eſt à clauſis vmbris& obſcuris vallibus: per ſusſignificantur ferri terreæ partes. Nemini ergo conceditur terræ viſcerà in gedb d eſt terram a prædicto ſale ſeparare, niſi prius per diſtillationem non ſe ſretur dictum aurum, quod(vt ait Geber lib. 2. cap. 7.) nunquam ſeparari ſoſſeta prædicta terra& fæcibus niſi per ſublimationem. Et quoniam ptædim aurum Philoſophorum in diſtillatione non confertim deſcendit(vt ait er in ſecũda deſcenſus cauſa)ſed paulatim, guttatimq́; vt ait Senior philoſpbus ideo Virgilius dicit, Vno euulſo, non deficit alter aureus. Quandoqui 3 huius ſcientiæ notitia eſt admodũ profunda:&, vt inquit Geber, Ser urin Dei potentia: ideo Poeta dicit omni ſtudio quærendam eſſe: Nam ſi 5 Cæli te in hoc negocium deducunt, facilè poteris euellere ſeu rapere al n aurum, quoniam facile eſt. Sed ſi fortunatus non es, vt hanc ſcientiam ue materiam veram non calleas, nunquam poſſes prædictum aurum car eſue cum duro ferro id eſt à duro ferro,& hac loquendi phraſi vtuntut lam Philoſophi, VV 5 3 5 10 DE LIGNO VIT AE Mirerius philoſophus dicit, Coquas quovſq; humiditas eleuetur in alembi cum: quoniam ipſa eſt ſudor ſimilis auro. In Cælo philoſophorum ſcriptũ eſt, Exaltetur ignis vſq; ad quartum gradum per ſpacium horæ,& exibit aqua in colore auri. Senior philoſophus ait, Rurum huius lapidis, eſt aurũ philoſopho rum,& eſt tinctura quæ eſt anima, cum qua aſcendit ſpiritus. Dicit etiam, Nominat Hermes aquam albam illorum, aurum:quoniam anima tingens eſt abſcondita in eorum alba aqua. Razes in Lumine luminũ dicit, Oleum quod cait rubeũ colorem eſt ſulfur:& illud etiam eſt es:& Solicomparatur& auro. In hiloſophorum Turba ſcriptum eſt; Numus noſter dum rubeus eſt, vocatut aurum. Dicit rurſus Senior philoſophus, Aquam nominarunt animam, quam Hermes vocauit aurum, quando dicit Seminate aurum in terra foliata. P 18. Quid eſt hæc terra foliata, in qua hoc philoſophorum aurum ſeminare debe. mus? RA l. Eſt mercurius præparatus, cũ quo vnire debemus ſuũ ſulfur: quan uĩs intelligi poſſet in alio modo. PIs. diſſere mihi hunc alium modũ. RA l. Se cundum CGeberi ſententiam in 3. lib. cap. 7. in corporibus metallicis ſunt du ſulfureitates: quarum vna concluſa eſt in profundo argenti viui in ſuæ cõmiſtionis initio:& hæc vocatur aurum, æs, venus, numus, arſenicum, auripigmen tum, vitrum, vitriolum, anima, ignis, aqua viridis, leo viridis, vinum, ſanguis hu manus, ſanguis draconis, aqua permanens, ad differentiam aquæ mercurialis quæ non eſt permanens: quoniam lla eſt flxationis impedimentum. Alia corporum ſulſureitas eſt ſuperueniens,& fixa:& hæc vocatur ſulfur, mars, vitrum, vitriolum, vinum& ſanguis. Et quia hæc ſulfureitas ſublimat vt folia auri vel argenti& multorum aliorum colorum ſignificatorum per Argi oculos in pauonis caudam conuerſos. Supradictum verò ſulfur dictũ aurum, venus,& cõpar, vniri debet cum hoc alio ſulfure marte appellato(vt ait Geber lip. i. cap. 13.)& hoc fieri debet mediante aqua mercuriali, quæ(vt dicit Geber lib. i. ca 15.) eſt medium coniungendi tincturas:& ſignificata eſt per ſubtiliſsimũ Vul cani rete, cum quo ſimul Martem Veneremq́; ligauit. Ideo Hermes dixit, demi nate aurum in tetra foliata. Arnaldus dixit, Aqua eſt medium quo iunganit tincturæ id eſt ſulſura: quæ(vt dicit Geber vt ſupra cap. iz.) ſunt lumen Atinctura omnium corporũ. D I s. Ne mihi amplius de hoc auro diſſeras, quia cer tus ſum aurum philoſophorũ non eſſe aurum cõmune, nec; ab auro communi elicitur, ſed bene credo ab argento cõmuni debere accipi. RAI. Quis tibi hoc perſuadet: IS. Quoniam Luna in ſuo profundo eſt aurum(vt inquit Gebet in Teſtamento)& tu ſuperius dixiſti, vtacciperemus illud philoſophorum au rum, quod in metallorum iacet profundo. Et videtur etiam at genius elle per fectius alijs,& in igne incorruptibilius: Et multi medici eo vtuntu in aliquibus medicin is. Rx l. Poſſem ea omnia quæ ferè de auro dixi reſpondere: qua uis inter ea ſit multa differentia: Nam ſi præparaturi eſſemus omnem ſubſtantiam metallicam, melius foret argentum quàm alia: Sed quia non? quod aliud capiamus qquàm radicalem partem,& illud aliud ſulfur ſupradictum qua in omnibus ſunt, ergo dicere non potes argentum in hoc opere melius futur quanuis in ſe perfectius ſit. imò quia perfectius eſt, ideo diffieilius poteſt con uenienter ad primam& proximã materiam naturæ metallicæ, nempe in alem aut vitriolum: quoniam in ſe habet parum ſulfuris aduſtibilis,& difficulter cal cinatur: quoniam(vt dicit Geber lib. 3. cap..) corpora pa ſunt difficilioris calcinationis. Ideo idem lib. i. cap. i8. in fine, dicit, Argentu calcinari& ſolui ſimiliter cum maximo labore& nulla vtiliate. Et quia mal. dus in libro perfecti Magiſterij dicit, Metalli ad primã materiam e i duritiem ucæ terreſtreitats eſſe facilem, ergo non intelligit de auro vel de argento, PIs. Dixi etall metall met erge de v cale bite rea! den quia alun tes i te. quò D18⁸ nera ram! à Ph tube deo rum hanc tibi vlo ueni Tuc medi main ſed e non! in an poſſi noſtt mun dora opor foret quæ! ad pr calen phus tione ſepar latile in igr magn quen calort rupti 8 ſam, e ſubſtveher mbi eſt, a in pho No‚ abcaIn atur lam 18 be; uan de duæ mimen shu alis, corum, ivel pacõ/ cap. 25 Vul emi ntur tin cer nuni hoe eber mau pet quiJuan ſtanuoͤ ur 11 con/ alem caltatis um rnal· jonẽ tiem tali 1IOANNISBRACRESCEHI. 1¹ metalli, eauſam eſſe quo minus radicalis ſubſtantia poſſit ſuas vires oſtendere: ergo ſiillud in aquã ſoluero, poterit ſtatim eas cæleſtes vires oſtendere,& inde vtilitatem conſequar:quòd ſi vtilitatem non referrem, ſtans ſolummodò in caleinatione ac ſolutione, vlterius procedam ad coagulationem. RAI. Indebite ac cum extraneis rebus radicale ſimul cum accidentali ſolues,& propteea non valebit, quanuis coagules: cum liber non ſit à terreſtreitate&alijs acci dentibus:Sed dico tibi, quòd neq; aurum, neq; argentum, vereè ſolui poſſunt, quia( vt dicit Geb. lib. 2. cap. iʒ.) Solummodò res quæ ſalis natura habent vel aluminum, ſunt ſolubiles. D is. Conuertam eos in ſales. RA I. Indebitè conuertes in ſales, cum in ſe cauſam calcinationis non habeant: Ideo erunt ſine vtilita te. Quòd ſi Medici& Philoſophi dixerunt vt præparemus in medicinam,& quòd in ſuo profundo ſit aurum, intellexerunt de argento Philoſo phorum. 1g. Quale eſt hoc Philoſophorum argentumę RA l. Sicut prima materia mineralis metallorum eſt vnum ſal(vt dixi& dicemus) ita etiam volentes natutam imitari, conuertimus metallum noſtrum in ſalem album vt argentum,& Philoſophis nominatur arg.& in ſuo profundo tenet occultũ vaporẽ illum ubeum, ſulfureum, dictum aurum: et de hoc argento loquuntur Philoſophi. deo non oportet fundamentum aliquod(in hae ſcientia) iacere ſuper auum, aut ſuper argentum communia: quoniam omnes Philoſophi dicunt, hane medicinam fieri debere ex re viliſſima. Morienus Romanus dicit, Ego ubi præcipio, vt in pondere materialium pro hoc opere nihil expendas vo modo. Alphidius Philoſophus dicit: Hoc ſecretum non emitur,& inuenitur in via proiectum, vt quiuis pauper habere poſsit. DIS cIPVLVS. Iucerebrũ inuolueres nõ ſolùm mihi, ſed Solomoni: dixiſti nos debere hanc medicinam facere ex metallis imperfectis,& nunc dicis fieri eam ex re viliſſimamon ſunt tamen viliſſima metalla imperfecta, neque in vias proijciuntur, ſedemuntur. RAIM VN PVS. Quanuis imperfecta metalla in ſe viliſſima non ſint: eſt tamen eorum calx viliſſima apud ignaros: nam eam proijciunt in angulos ſemitarum,& ex ea tam pauperes quam diuites gratis habere polſunt. Geber in libro Radicum dicit: Cum vidiſſemus corpora imperfecta, noſtra experientia& ingenio præparata& ab omni ſuperflua corruptione mundata, nos ea inuenimus maioris claritatis& ſplendoris, quàm ipſa corbora naturaliter perfecta. DIS CIP VL Vs. In primo fundamento dixiſti, oportere, ſi flat hæc medicina, vt fieret ex incorruptibiliori ſubſtantia quæ loret inter miſta ex elementis. Qui ergo fieri poteſt ex imperfectis metallis, qu ſunt corruptibilia:? RR IM VND. Superius dixi metalla imperfecta quo Aprimam formam ſubſtantialem eſſe ab igne corruptibilia: ſed quo ad radialem ſubſtantiam eſſe ſuper alias elementatas res, incorruptibilia. Philadelphus Philoſophus dicit, humidum radicale metallorum in ipſorum calcinatione ob homogeneitatem& fortem metallorum vnionem non conſumi, nec lepatati, quemadmodum conſumitur& ſeparatur humidum lapideum, uolatile& fugiens ab i gne, ſed metallorum humidum fixum eſt& permanens inigne. Albertus in 3. Miner. cap. 2. dicit, Videmus omnia metalla etiam in magnis ignibus retinere ipſorum humiditatem. de qua radicali humiditate loquens Geb. in 2. lib. cap. ip. dicit, quò d ſupra omnẽ humiditatẽ expectat ignis clorẽ. p 18. Dixiſti metalla imperfecta quo ad formã ſubſtantialem eſſe incor ſuptibilia: certum eſt partẽ radicalem eſſe per totã ſubſtãtiam metallicã diſper urg dit corrumpitur prima forma ſubſtantialis, ſimul cũ ea corrumpetur ubſtantia radicalis. K AI M. Dicit Alb. in 4. Meteor. tract. a. cap.. calorem enemẽtem congregare partes homogeneas,& ſeparare heterogeneas: nam 12 LIGNVM VvITAE ignis ſoluit humidũ& ſeparat illud à terred craſſo ea ſeinuicem ſeparando. cum verò humidum detineatur à terreo ſicco, non poteſt taliter ſeparari,& ideo diſtillare incipit cum terreo ſubtili,& ob ignem fortiſsimum funditurin vitrum:& tunc terreum craſſum quod fortiter eum tenebat, in ſquamas vritur. DIS CIP. Reſponſio hæc admodum placet: Sed nonne vis calcinareae ſoluere tuum metallum? R AI M. Spiritus fixus, ſulfureus& quaſi extrinſecus, dictus Mars, non ſoluitur: quia, Vt dicit Geber libro primo capite tettio decimo, non habet partes ſalſugineas, ſed ſubtiliatur cum aqua mercuriali f. gnilicata per omnes acutas aquas, vt dicit Geber libro ſecundo capite quinto decimo, Pars Mercurialis ſimul cum ſulfure ſuo intrinſeco dicto Venere ſoluuntur, quia ſalis naturam habent: Et hoc modo carmina illa intelliguntur: soluere qui neſcit, uel ſabtiliare metallum, corpus non tangat, Mercuriumque ſrnat: Num ſoluere nequit fiæum uolatiu probè tenere, Dictorum alterutrum facere ſi neſcias. DISCIP VI. In alio carmine dicunt, Omnibus hoc dico liquate corpora in aqu ce Quid per corpora intelligunt? RAIL MYM PVS. Quanuis interdum de humanis corporibus, tamen Philoſophorum corpora ſunt duoſulfura ſupradicta: vnum dictum Mars& ſulfur: aliud dictum Venus& arſenicum. Geber libro 2. cap. i/. dicit, Omnia corpora ſunt ſulfur aut arſenicum:&. hæc ſunt medicina quæ coagulat argentum viuum. Hæc igitur corpora lo ul ac ſubtiliari debent, vt antea dixi, vt per minima vniri poſsint: deo dicunt, Ex duabus aquis vnam capite, quæ vobis magis placet,& facite quod dico: date illum potui veſtro illi inimico. P Is. Iam diu optaui hæc carmina Italica intel ere, ideo mihi gratum erit tuam expoſitionem intelligere. RR l. Ex his dua55 aquis ſulfureis, cape illam quæ aurum vocatur,& coniũge cum ea quæ fu rum vocatur, ſignificatum per inimicum noſtrum:& hæc coniunctio fitmediante aqua Mercuriali vt ſuperius dixi. P IS. Quanuis hæc non intelligam ni ſi praxim videam, nihilominus verbis tuis credo, hoc tamen pacto vt quæ ii dentur mihi dicendadicam. KA l. Quoniam& ipſe libenter hiſee de rebus lo quor, idcirco dic quod tibi placet: eritq́; mihi gratum omne. RA. Quo modo poteris ex aquis metallicis facere medicinã corporũ humanorũ, cum ille ſnt fœtidilsimæ, horribiles, corroſiuæ,& tam acutæ, vt Philoſophi dicant illas el ſe venenum peſsimum: Nam Morienus Romanus de illo odore loquens inquit, Iſte eſt odor qui aſsimilatur odori ſepulchrorũ, in quibus mortui ſepeliũ tur. Videmus thermarum aquas aliquam habere horribilitatem, quia dum pet loca ſubterranea& mineralia præſertim ſulfurea& bituminoſa tranſeunt ui hunt ſecum partem aliquam mineralem& odorem metallicum vel ſulfureum ergo eo magis erit horribilis ea ſubſtantia metallica in aquam conuerſa. RA. Quemadmodum fructus in æſtatis initio ſunt acerbi& auſteri, quia ſufficien tem concoctionem& maturationem non ſunt aſſequuti:& dum ſubinde ate ra nouũ humorem trahunt, non poſſunt ſufficienter maturari& dulceſcere, i quod fit longo æſtatis calore, in quo dũ concoquuntur et eorũ humor matultur, fiũt dulces& odorati: ita euenit noſtræ medicinæ extractæ à terra metalo rum: nam ante ſufficientem concoctionem& digeſtionẽ ea eſt fœtida& hoi bilis:& dũ eius vapores in decoctione ſaliunt& aſcendunt, non pote.. cienter dulceſcere: Sed his vaporibus coagulatis,& ſufficienter concoctis ac quirit mirabilem ſirauitatẽ& dulcedinem. Ideo Arnaldus in Roſario dici, Du cifica amarum,& totum habebis magiſterium. D S. Superius dixiſtiiunta Marſilij Ficini ſententiam, aurum non habere cum humana carne conuenicr tiam vel ſymbolũ aliquod, nec in eam poſſe cõuerti: ergo metalla e mine ri no ſubſt tatẽma 25 nien. ur, polle ſente tener plus no ce rj, qu: ad tu. eſt ex tiam. fectu quan dicin in ali tiam! vires tata& niam riæ ſir tendi gens! cum p & ſim res re: & inc quita mnes ſoluͤm medic lo pee niam vt ſun cere p niam quaric colore totum lenten Propr. quanu tutem metall biles i do: i,& ur in vrire ac inſeertio into ſoltur: . tetoſul ſenin:& lolui t, Ex date tell dua· fer mem ni vi 8 lojodo E ſint 8 el8 ineliun J per tra eum: RAI. ciena tet re, id atura tall hort ſuff 520% Dol iuxta nien fecta orem O ANNIS BRACESCAHI. 13 minorem cum humano corpore affinitatem habebunt,& ex illis medicina fieuinon poterit quæ per os ſumatur. RA I. Verum eſt metalla dum in metallorũ ſubſtantiam perſtant, quanuis cũ aqua vitę ſubtiliarentur, non haberent affini tatẽ aut cõuenientiam aliquam proximã cum humana carne: ſed corrupta forma prima duriſsima,& deducta ad ipſorum primam materia ſufficienter purificatam, concoctam,& dulcificatam, tunc haberent eam affinitatem& conuenientiam cũ humano corpore quam habent alij cibi aut medicinæ conſeruatiur, quanuis hæc foret multò alijs efficacior. DIS. Hæc tam efficax medicina 1 5 omnes curabiles infirmitates ſanare? RAI. Dixi juxta philoſophi ſententiam 10. Metaphyſ. In omni genere vnum eſſe quod primum gradum teneat in eo genere:& quia diuerſi gradus reperiuntur in medicinis:& aliquæ plus vel minus operantur in curatione diuerſarum infirmitatum& in humano corpore à corruptione ſeruando, ergo neceſſarium eſt medicinam reperiij quæ ſuper omnes virtuoſa ſit& potens ad ſanandas omnes infirmitates,& ad tuendum corpus à corruptione. Et hæc eſt noſtra medicina quia genita eſt ex efficaciori& incorruptibiliori ſubſtantia quæ ſub cælo ſit. Scimus elam appetitum naturalem non poſſe vbique& in omni parte, ſuo priuari effectu( vt ait philoſophus) Et quia omnis res naturaliter perfici deſiderat, quantum ſuæ naturæ poſsibile eſt: Ideo hic appetitus naturalis qui eſt in medleinis vt perfectiſsimæ ſint,& vt poſsint omnes morbos curare, oportet vt in alſqua adimpleatur:& hæc erit noſtra medicina. Videmus etiam ſubſtan/ tiam ſubtilem& formalem in quantitate materiæ ſubm erſam, non poſſe ſuas vires exerere: Sed quo magis ſpiritualis eſt& formalis atque à materia ſepanta& à quantirate, eò magis ſuas vires extendit in multos effectus. Quonam autem medicina noſtra compoſita eſt ex ſpiritibus ſubtilibus& mateniæ ſimplicis& quaſi ſine materia elementali, ideò ſine vllo impedimento extendi poteſt ad omnes infirmitates curabiles. Cognoſcimus etiam omne agens habere virtutem operandi iuxta propinquitatem& ſimilitudinem, qua cum primo agente participat: Primum verò& vniuerſale agens corporeum limplex, eſt corpus cæleſte: quod veluti vniuerſalis cauſa ad omnes inferioles res extenditur: Et quia medicina noſtra ob ſuam ſubtilitatem, puritatem Ne incorruptibilitatem, fuper omnes ſubſtantias corporeas maximam propin quitatem& ſimilitudinem habet cum cæleſtibus corpotibus, ideò ſuper res omnes corporeas inferiores poterit omnes cutabiles infirmitates ſanare, non ſolùm phyſico medico, ſed etiam chirurgo pertimentes. Dicunt præterea medici, Elieram picram compoſitam ſingulari pollere virtute vt a capite, collo pectoreque humores trahat:& non ab alijs inferioribus membris quo niam genita ſit virtute ſtellarum quæ ſuper caput, collum,& pectus influunt: vt lunt aſtra dicta Aries„Taurus,& Gemelli. Similiter de alijs medicinis dicete poterimus, quæ humores trahunt ã cruribus, genubus,& pedibus: quoniam ſpecialem influxum receperunt& virtutem à ſtellis Capricorno, Aquario,& Piſcibus: Et quia omnia metalla recipiunt eſſe, nomen, numerum, colores, vires,& proprietates ab omnibus planetis,& planetæ infſuunt ſuper otum corpus humanum. Certum eſt autem(penes veterum philoſophorum ententiam) omnia metalla iuxta ſimilitudinem, virtutem, nomina, colores,& Plobrietates, eſſe in quolibet metallo(vt dicemus) ergo medicina noſtra quanuis ab vno ſolo imperfecto metallo, nihilominus in ſe habet omnem vir. tutem metallorum& planetarum:& in eius compoſitione veniunt omnia illa ſetallaideo vim habet ſupra totum corpus humanum vt ſanet omnes curalles infirmitates. Et quia illa humiditas radicalis à noſtro 1 diſtillata 14 LIGONVM VI TAE 5 ſimilitudinem à philoſophis nominatur aqua vitæ& aqua ardens, des loannes de Rupeſciſſa loquens de illa dicit, Aquam ardentem bonam habere in ſe virtutem omnium metallorum: Sed vt dicit prædictus philoſophus A. qua noſtra non eſt aqua vitis, ſed aqua vitæ. Similiter loquens de ſulture ſubtili ſupradicto nominato, auro, ſanguine,& vino: dicit, Scito vino non modo auri proprietates retinere, ſed multò magis omnium metallorum. Pig. Quanuis iam dictæ rationes ſapienter ſint dictæ, attamen videtur mihiimpoſsibile vnam medicinam ſolam poſſe omnes infirmitates ſanare, at cauſam dicam: morbi contrarij(vt dicunt medici) curantur contrarijs medicamentis quoniam verò contrariæ qualitates in eodem ſubiecto eſſe non poſſunt, ideo non mihi videtur poſsibile vt vna medicina polsit omnes intirmitates curate. Dicuut ad hæc omnes philoſophi, ab vna re vnum ſolum effectum produci ergo vna medicina ſola non poteſt plus quàm vnum morbum curare. RAI. Vna& ſimplex res, multos& contrarios effectus producit iuxta naturam& diuerſam diſpoſitionem recipientium. Videmus enim ſolis calorem contrarias operationes facere: nam lutum deſiccat,& ceram liquefacit: nihilominus eſt eadem operatio,& in ſe contrarietatem non habet: Et quanuis medicina noſtra vna ſit,& forſan vnam ſolam& propriam operationem habent, nihilominus ſi conſiderare volumus illam inquantum pro magna ſimilitu· dine quam habet cum omnibus cauſis cæleſtibus quæ multæ ſunt, ipſa eſt u ſceptiua multarum virtutum cæleſtium:& hoc modo dicimus medicinamnoſtram in virtute multiplicem eſſe,& poſſe cauſare multos& varios effectus iuxta recipientium diſpoſitionem. p 1s. Sinamus tandem ſermones hos nondum mihi declaraſti ex quo imperfecto metallo fiat hæc medicina. K Al. Gratum mihi erit ſententiam tuam intelligere. D IS. Mihi videretur ves plumbo fieret, aut ex ſtãno: Nam Pithagoras dicit hoc totum ſecretum eſſen plumbo: Hermes quoq; ait, in Saturno eſſe naturasq́; coniunctas cum cõplemento, id eſt terram, aquam, aerem,& ignem:& cum eo portæ aperiumiu ſcientiarum. De ſtanno loquens Geber libro primo capite vigelimo dici, ſtannum eſſe perfectius inter corpora imperfecta:& lihro quarto capite dec. mo octauo etiam dicit, Conſiderauimus ob examen huius magiſterij, Iouem approximari maximæ perfectioni in ordine maioris operis. RAl. Plumbum & ſtannum communia( iuxta Gebri ſententiam libro tertio capite duodeci mo) ſunt immunda in radice& in principio ipſorum creationis, quia habent ſubſtantiam mundam ſulfuris& argenti viui. Et quia impurum ſimul cum puro facta ſunt vna ſubſtantia& vna eſſentia, ideo dicit, non eſſe poſsibile vlt induſtria per medicinam primi ordinis id eſt per præparationẽ aliquam remo uere talem terreitatem immundam& impuram, nequeuntes nos remouſres ſentiam: Et inquit Geber ſe multum temporis fuiſſe ſub vmbraculo deſpen/ tionis cum non poſſet hæc corpora præparare cum complemento ſplendoris ſui lucidi: Sed in ſe reuerſus, animaduertit hæc corpora in proſundo ele naturæ ſuæ immunda. Hac de cauſa libro ſecundo capite ſeptimo dixit,Siſob, limaueris id eſt ſi exemeris argentum viuum à plumbo aut à ſtanno commun bus, poſt ſublimationem videbis illud nigredine infectum:& quarto libro c pite octauo in principio dicit, Solùm in mollibus corporibus ingenio hu artificij non poſſumus remouere feſtinantiam liquefactionis, nequè impult tatem in radice innatam ſuorum principiorum. alia ratio, quia iſta duo metib la mundari non poſſunt, eſt, quia vt dicit Geber libro ſecundo capite ſecu do, Si ſulfur& arſenicum noſtra naturaliter& per minima non ſint coniu cta cum fæcibus alicuius rei fixc, neceſſarium eſſet vt illa in bun aſcenc ſtanni perm: itus, fine l liuidit nis:& quoqi me loc giſſe 0 tellige loque infude ficem! voleblietate ta in ſt miſtio te dec. lnueſt. impert quod i eiſtudi Herme ilum e radice! ueri:& ni max puro& Hæc m tam no e velin uanu tibi o biprius coguoſmum. dieit, O loquetu dipia er iple Ge nla ren bet fupe N principi clolilsin ſecati di 14 imme km ordi monem des lbere 85 A. ſubnodô 1 uimlam entis: ideo kate, duct, Al. am& conlomis me/ bent, ilitueſtſumnofectus 8 hos: RAl. vter eſſe in oöpleiuntur ö dict e dec louem mbum odecijabent m pule vla remo ere el eſper/ endodo eſſe Si ſubnmuni oro ca o buius mpurmetal ſecun/ oniun atione cendeIO ANNISBRACESCHI. 15 iſeenderent cum tota ſubſtantia non mundata. Quia igitur plumbum& ſtannum eommunia non habent ſubſtantiam fixam id eſt duram, terream& permanentem in vehementi igne, ſed cum tota ſubſtantia refugiunt, ideo ſpiitus, qui ab eis ſublimarentur, ſecum ferrent immundiciem. Ideo Geber in ne libri primi dicit, Quòd metalla illa quæ in radice participant maiorem juiditatis infectionem, inueniuntur lon gioris laboris,& minoris perfectionis:& hæc eſt plumbum& ſtannum communia. DIS. Fortaſſe credis me quoque non ſtuduiſſe Gebero? quanuis non intelligam, quia proſundiſsime locutus eſt. K A. Credo te auidum eſſe huius ſeientiæ& ſinterdum legiſſe Geberum, ſed rurſus credo(vt dixiſti) neque te, neque multos alios intellgere: Nam in fine ſummæ dixit, talem doctrinam ſe ſcripſiſſe cum modo oquendi quem ſolus Deus intelligere poſsit, aut is cui Deus ſuam gratiam infuderit, aut ipſemet qui ſeripſit. Et eodem in loco dicit, ſolummodò artificem& doctrinæ filios poſſe hanc ſcientiam intelligere. Sed quod inferre volebas? DIS. Volebam dicere, mihi videri in Ceberi ſententijs contraietatem: Nam libro tertio capite octauo dicit, Conſiderauimus corrum pentain ſtanno, non eſſe coniuncta in radice, ſed ſuperueniſſe. Et quia in prima miſtione non multum ſunt illi couiuncta, ideo facilè ſeparari poſſunt. Et capite deeimo dixit, louem eſſe mundum, ſed Saturnum immundum. Et in libro lnueſtgarionis, capite de Præparatione aceti acerrimi loquens de corporibus impertectis, dicit, omnia quæ ſuperuenere accidentia poſſe remoueri, e quod integre præparari poſſunt ac mundari. RA I. Certè mihi videtur quòd elſtudueris, ſed æquiuocationem non intelligis. Nam quando Pithagoras, Hermes,& alij philoſophi dicunt, in Saturno totum ſecretum conſiſtere,& lum eſſe immundum, ſed ſtannum mundum& alijs perfectius,& quòd in dice ſit mundum,& accidentia ſi uperinducta poſſe ab illo& ab alijs remoen:& quod in ordine maiori id eſt in multiplicatione approximet pefectioil maximæ: tunc intelligunt de metallis quæ occulta ſunt in noſtro metallo uro& mundo in radice. Intelligunt tunc de communibus. DIS. Reſponſio, Hlec mihi videtur fuga eſſe, ſed tamen iudicium ferre non poſſum, quia notilam non habeo horum metallorum intrinſicorum tuo metallo: ideo ſcire veA velim quæ ſint hæc metalla Philoſophorum intrinſeca tuo metallo. RA l. Qunuis ſuperius de auro& arg. viuo tibi declarauerim, volẽs tamen amplio ſeubi dare intelligentiam, de alijs etiam diſſerã. Sed operæprecium erit, vt tiiptius metallorum origines declarem,& modum generationis illorum, vt ſdeuoſcas quod in occulto habeant aut teneant. D iS. Et hoc mihi erit gratiſum. Ra l. Imo vtile ac neceſſarium: nam Geber libro primo capite nono let, Quòd cum locutus eſſet de principijs quæ ſunt de naturæ intentione, bquetur etiam de illis inquantum funt principia huius noſtri magiſterij. Prin ais ergo naturalia metallorum, ſunt etiam principia huius magiſterij. Ideo he Geber in proœemio primi libri dicit, Quòd qui neſcierit principia natuala remotus erit& longinquus ab arte noſtra, quia veram radicem non hachſuper quam fundet ſuas intentiones. Et tertio capite eiuſdem libri dixit, umagno naturali ingenio præditus non fuerit,& animo ſubtiliter rimante ſaheipia naturalia& naturæ fundamenta non inueniet radicem huius preſolleime ſcientiæ. Scire igitur debes principia naturalia metallorum in tres 5 difterentias: Aliqua enim remotiſsima ſunt, alia ſunt media mineralia, a1. Ds. Ordine igitur hæc principia omnia explica& naturabone em generationis metallorum. RA l. Quanuis(iuxta Hermetis opiuonem)princi pia metallorum remotiſsima ſint quatuor elementa, nihilomi4 16 LIeNVM VvIT AR nus qu munem opinionem, terra cu tum omnium mineralium. ia denominatio fit à prædominante, ideo dico quia ſecundum comm aqua miſta, eſt principalis radix& fundamenAriſtoteles quarto Meteororum inquit, Ex terra& aqua ſunt metalla& quæcunque igne liqueſcunt. Et idem ibidem atque Auic. de Mineralibus inquiunt, metallorum materiam eſſe aqueam ſubſtantiam terreæ ſubſtantiæ miſtam forti miſtione. DIS. Dic quomodo in metallum conuertantur. RAI. Stellæ omnes& planetæ ex lumine à Sole recepto,& ob illorum continuum& vniformem motum circularem& radiorum reuerberationem, atque etiam propter tenuilsimam& potentem virtutem penetratiuam, continuè terram calefaciunt in centro ac ſuperficie, intus ac foris. Quoniam verò res omnis deco cta& alterata, immutatur tandem& corrumpitur: Ideo terra miſta cum aqua diutiſsimè cocta& vſta, conuertitut in aliam naturam terream, vt videmus in lignis vſtis,& lapidibus in calcem conuerſis. D IS. Terra ita tranſmutata, quam in terram vertitur? RAI. Conuertitur in quoddam terræ genus aduſtæ, quæ in ſe aliquam ſalis ſubſtantiam con tinet vel aluminis: vt experientia videmus calcem, cineres, ſudorem, vrinam, ſputum, maris aquam, à ſole decoctam, in ſe continere aliquos ſales. Etideo Geber in principio Teſtamenti dicit, ab omni re combuſta fieri ſal poſſe. pls. Vulgo hic ſal quo nomine indicatur, qui in ea terra occultatur aduſta qus eſt metallorum principium remotiſsimum? RA. Vulgò nominatur vitriolum: & illud eſt medium minerale,& proprium ſemen generandi omnia metall. DIS. Ey: ergo ex vitriolo generantur cuncta metalla: quomodo huius rei cet tior fiam? RA l. Ratio& experientia te docebunt: nam res omnis in id reſol uitur ex quo eſt cõpoſita. Si metalla ſoluere ſcies in eorum primã materiam& roximam naturæ metallicæ, videbis ea in vitriolum reſolui: ex eo igitur conſtant. Et hoc confirmat Geber in libro Inueſtigationis, capite de Vitriolo di cens, Certum eſt(vt aliâs conſiderauimus) à corporibus imperfectis elieidi uerſa genera vitrioli nobis neceſſarij. dem confirmat libro tertiocap. ſeptimo IS. Si omnia metalla generantur ex vnica materia cum ſulfure, cur ergo al Geber trahi diuerſa vitrioli genera: Et cur dicit à metallis imperfectis potiu uam à perfectis? RA l. Per vitriolum in hac ſcientia intelligitur non ſolum illud ſal vel alumen ſupra dictum, ſed etiam ſulfur:& hæc arti noſtræ neceſi ria debent à metallis imperfectis educi ob iam ſupra narratas rationes. Ol 1 Quare magis ex vitriolo generantur metalla quàm ex alio alumine aut faleR Al. Quoniam illud eſt magis ſulfureum& naturæ metallorum propinquus ac in ſe vim mineralem continet,& eſt proprium ſemen& prima materia a medium minerale ex quo generantur omnia metalla. Et quando Philoſopi dicunt non fieri metallorum tranſmutationem niſi prius ad primam reducaſtur materiam, intelligitur ad naturam vitrioli. qui vegetabilibus vtuntur aut ani malibus, aut alijs rebus q lorum naturalia principia& arti propinqua. DPS. omnes ſulfur& argentum viuum eſſe principia naturalia metalloru 5 lum componitur aut generatur ex aqua& terra ſimul digeſtis& deco 7 qua decoctione terreum ſubtile vnctuoſum conuertitur in ſulfur,& hum 1 aqueum radicale cum terreo ſubtili, fit viſcoſum& eſt materia argen viuiio hanc cauſam inquiunt Philoſophi metalla generari ex ſulfure& ar gento a Sed non ſunt ſulfur neque argentum viuum cõmunia(vt probat Geber v. cap. 12.) D 15. In prædicto loco ait Geber, hunc eſſe metallorum g 4 modum, nempe quòd eorum quoduis prius in terream ſubſtantiam 1 1 titur:& ex his duabus terreis naturis emanat duplex fumus ſubtiliſsimus 1 uæ non ſint meta „ enerationi Et ideo vana eſt eorum opel Philoſophi dicuni iuo: lore n ctus) uerta dicer nem: ni: de dice radic ti viui Sequ in ipſdice, i coqui 2 nũ na re ſub tur:& tiliſsir conce cumr in aer. culos tidem rores, tiantu quæ il ſublin xum è rem p miner rijs co titur. durati 8. Eſt ſul cilis la poſſen libro t (vtisn eſt ger luxe, il cium e his ſulf duratit dicta 2 fura ſun rius di: aurum dictun is: lde omjenkern atſubo in e redioirtuntus m& titur cem Uetcon zam, ideo DI. gelt um: alla. cet reſol m& con · lo di ciditimo 0 ait otiuz olům ceſſaDIS, le? quius ia aut ophi can petra 29 cunt, itrio/ is:ex idum liob viuo: lib. 1 oni nueta calore o ANN IS BRACEBSC HI. 17 lore multiplicatus in terræ viſceribus: Et hic duplex fumus(ſufficienter conco ctus)eſt immediata materia metallorum. Antea igitur quàm in terram conuertantur, erant ſulfur& argentum viuum communia:& hoc modo poſſumus dicere illa eſſe principia metallorum. RA I. Non bene capis Geberi ſermonem: nam ibi dicit, ea non eſſe principia naturalia in natura ſua, id eſt communi: Sed aliud quod ſequitur ob eorum ſubſtantiæ alterationem in naturæ radice ad terream ſubſtantiam. D I S. Non te aſſequor. RA l. An non tibi dixi radicem& naturale fundamentum omnium mineralium, tam ſulfuris& argen ti viui communium quam metallorum eſſe terram cum aqua miſtam? DIS. Sequere. R A I. Ergo duorum horum alteratio ad ſubſtantiam terream non fit in ipſa ſubſtantia& eſſentia argenti viui& ſulfuris cõmunium, ſed in eorum ra dice, id eſt in terra cum aqua miſta, quæ ob calorem mineralem& cæleſtem de coquuntur& tranſmutantur in vitriolum. Et quia vt dicit Geber lib. 2. cap. 5. Exoperibus naturæ poſſumus probare, ſolummodò res quæ ſalium& alumini naturam habent ac ſimilium, eſſe ſolubiles: Ideò prædictum vitriolum opere ſubterranei caloris& diametralis reuerberationis Solaris ac ſtellarum, ſolui tur:& ab eo eleuatur aut manat duplex fumus:nam calor ſemper miſcet,& ſub tlilsimẽ ac fortiſsimè ſimul vnit ſubtile terreum& humidum aqueum ſimul concocta. Hæ igitur duæ exhalationes à calore cæleſti tractæ, ſi tereſtrem locum reperiant aut apertum& poroſum, per quem exhalare poſsint, traliuntur in aerè,& ibi in cometas vertuntur, aut in ſtellas(vt vo cant) cadentes,& circulos apparentes circa Solem& Lunam, aut in eum arcum cæleſtem ſeu iidem, in ventos, tonitrua, fulmina, nubes, nebulas, grandines, niues, pruinas, cores,& ſimilia in aere apparentia. Quòd ſi clauſum montem aut locum ſorllantur& lapide munitum ſeu circumdatum, ita, vt neque calor mineralis, nequæ ilæ duæ exhalationes vaporoſæ poſsint effugere, tunc ille duplex fumus ſublimando craſſe fieri incipit& multiplicari,& cadens atque excolans per ſaaum& locum mineralem, prout meatum& viam inuenit penetratu faciliorem per eum locum, vt diſtillationibus videmus. Quòd ſi eo in loco virtutem mineralem non inuenit, non poteſt indurari ac in metallum conuerti, ſed vais coloribus eos lapides maculat, aut in commune argentum viuum conuerlitur. S autem duplex ille fumus lapidem inueniat in quo ſit vis mineralis induratiua& flxatiua, mediante conuenienti calore conuertitur in metallum. 5s. Non intelligo quæ ſit virtus illa mineralis induratiua& fixatiua. RA. E tſulfur quoddam lucidum ac lotum& ex parte fixum,& inuenitur in exdlelapidibus atque in arenis, ucet vt argentum: Et ſine hoc ſulfure nunquam ſollent generari metalla: de hoc ſulfure loto loquitur Albertus in mineralibus lbro tertio capite primo& ſecundo& tractatu ſecundo capite quinto. Ideo (vt ismet ait lib. 4. Min. cap. i.) natura abundat hoc ſulfure vbicunque locus en Senerationis metallorum. Et propterea metallum quod plus abundat ſul5 eſt locus Senerationis metallorum Philoſophorum. Et per artiſi11 611 hoteſt& lauari. Et iddeo Auic. in Mineralibus obſcurè loquens de 0— 8 1 metallicis per artificiũ genitis in quibus eſt virtus mineralis in5 8 Katiua, dicit, Atramenta, id eſt ſulfura metallica per ſimilitudinem 9 80 eee ſicut vitriolum cõ mune eſt pannorum tinctura, ita ſul7 ura metallorũ, compoſita ſunt ex ſale, ſulfure, ac lapidibus. Sup e1 1 etallicis eſſe duo ſulfura: Sulfur illud ſubtile dictum dictum 5 885 ali& compoſitum ex ſale ac ſulfure. Aliud ſulfur craſsius Alder u er fers ſali extrinſecum, quia genitum eſt ex lapidibus vi caloo compoſitum eſt ex ſulfure ac lapidibus,& non funditur, quia proprieb 3 18 IIS N VN VITE tates habet Martis, vt ſuperius dixi:& in his ſulfuribus metallicis eſt vittus mi neralis perficiendi in metallum argentum viuum. Nec ſoluitur ſulfur dictum Mars quia non participat de ſalſedine: Sed per diſtillationem ſoluſtur ſalſedo ſimul cum ſuo illo ſulfure intrinſeco,& poſtea in igne coagulatur,& illud ſulfur metallicum iam virtutem mineralem adeptum eſt in aliquibus corporibus metallicis. Ilud ergo ſulfur quaſi extrinſecum quia cepit vim& proprietatem ferri, ideo nominatur ferrum,& poſt metalli putrefactionem eſt rubeum vel croceum,& per lauationem fit album: Sed illud ſulfur illi ſali intinſecum quia cepit virtutes& proprietates æris, ideo vocatur æs:& in ſuo ſale eſt viridevt vitriolum commune. Et hæc duo ſulfura per artificium extrahi poſſunt ã me tallis. DIS CIP. Putabam ſolùm Geberum obſcurè locutum eſſe, ſed mihi videtur Auicennam profundè admodum locutum eſſe. K AI. Res omnes huie ſcientiæ pertinentes, vt artifici claræ ſunt& manifeſtæ, ita his qui doctrinæfflij non ſunt, obſcuriſsimę videntur, ita vt vixquicquam intelligant niſi praxim viderint. DIS. Velim cauſam& modum ſcire, quomodo ſulfur illud laue tur. RAI. Morienus Romanus dicit: Ignis& AMzoth id eſt argentum viuum conuerſum in ſalem Latonem lauant, id eſt ſulfur noſtrum metallicum,& ab eo obſcuritatem remouent id eſt aduſtiuam ſulfureitatem. Idem dicit, Quan uis noſtrum Laton, id eſt ſulfur, primò ſit rubeum, nihilominus inutile eſt, nil poſt rubedinem conuertatur in album:& hoc fit igne medi ante& ſuo ſaleai que aceto diſtillato. Ideo Geber in libro Inueſtigationis capite de louis praparatione dicit, Ignis ſeparat& conſumit omnem fugitiuam ſubſtantiam& inflammabilem, id eſt cum ſale communi mundato& cum alumine ac cum aceto purificato& acerrimo multum lauando. D ls. Eo in loco Geber loqutur de louis præparatione, non verò ſulfuris? RA I. Dixi tibi poſt putrefaciionem omnia Philo ſophorum metalla ſimul eſſe,& omnia ſalis naturam patticipare, excepto ſulfure dicto Marte: quod licet tune rubeum fiat, tamen rubedo illa non eſt vtilis, imò nocua, quia vnctuoſa eſt& inflammabilis: Sed dum cum ſuo ſale omnibus metallis communi& cum aceto diſtillato(leuiter in bi neo bulliendo)iſtud præparas, ſimul etiam ex parte PrępaTas alia Philoſopho rum metalla. Et ideo Geber libro quarto, capite tertio dicit, Rubificationem cum ſplendoris apparatione non euenire Veneri vel Marti cum medieina pi mi ordinis, id eſt ex prima præparatione, quia immunda ſunt ob aduſtibilem vnctuoſitatem. Et hac ratione ant non poſſunt niſi prius mundentur:& pro pterea Geber libro ſecundo capite decimo octauo dicit, Sulfur& arſenſcum fixari non poſſunt, niſi prius eorum partes inflammabiles ſubtiliſsimæ aii cio ſubtilis diuiſionis ab eis ſeparentur. Et libro primo capitę᷑ quartodecino dicit, Sulfur eſt tinctura rubedinis facile, ſed albedinis difficile. idem eo 1 capite vigeſimo ſecundo libri primi dicẽs, Mars eſt tinctura rubedini⸗ felt ſed bonæ rubedinis difficilè.& illa facilis rubedo non eſt vtilis:& hic haben quomodo ſulfur vocatur Mars. De huius ſulfuris præparatione loquitut 1 ber multis in locis, potiſsimè libro primo capite decimo& tertiodecimo.& 1 bro tertio capite primo& in lib. Inueſt. vbi de NMetallorum Preparationeise De hac lauatione loquitur etiam Albertus libro tertio Mineralium cap. i. 2.& in 2. tractatu. cap. 5. In libro Vaporum ſcriptum eſt, Arſenicum 1 ripigmentũ duas habet vnctuoſitates,& ſulfur ſimiliter: nam quando iu 1 re volumus auripigmentũ vel ſulfur, his adimimus vnctuoſitatẽ per un nem in vrina& lixiuio,& aceto& lacte caprino, quæ lauationes ſunt ac- 0 & ab eo remouent vnctuoſitatem: quæ ſi remaneret, auripigmentun N blimar vnctus poſſen mus V lo ſal. ſulfure ded q vt coqͥ neque te. Ra: tione h nil am comp! bullien lac, qu. me neſ ſimplic 3 ö undun relibro ſemper metall Raſuam ac ſulfuris ſenicun deo loleuabit vela ni qua Py cum eſi In Arca paratio cp. 8. d marcha Sulfl cauſa ri Geber! Quòd maxim ad nut tiam ha ubi adn præpar ducere care& tem hal eſt alter de hoc f non Alt us m 5 edo d ſul-. ribus tatem m vel Iquia ide vt tame mihi s huie næ ſiraxim lauejiuum „& ab Quan ſt, nu ale at s ptæ/ am& c cum loquiſactio/ patti176 d dum in bal ſopho ionem ina pi ibilem 8 pro micum e arif lecimo ſfirmat s facile chabes ur Ge/ o, Nl nc agi 9 5 vel au ublimz zuatioacutæ, m ſubumu non Atera 1G ANNISBRACEBSC HI. 19 blimari non poſſet, nam ſubitò accenderetur,& ſieret flamma, quoniam ea vnctuoſitas habilis eſt calori ſuſcipiendo. Et talia corpora ſublimari non poſſent: per arſenicum& auripigmentum intelligit quod ſupra nominauimus Venerem: Et per illas acutas lotiones intelligit acetum diſtillatum cum lo ſale. Auicenna in epiſtola ad Harſem Philoſophum dicit: Satagamus vt d ſulfure& arſenico ſeparemus, quicquid in eis eſt, quod argentum denigrat. ded quum ſulfur melius ſit cæteris mineralibus, inuenimus illi viam, quæ eſt vt coquamus cum lento leute vt in eo vis ignea non aduratur, ſed eximatur, neque comburatur ex ſulfuris ſubſtantia& virtute ignea, ſed de vnctuoſitate. Razes in libro Diuinitatis, loquens de ſignis, quæ accidunt in præparatione huius ſulfuris, dicit, Cape oleum cum ſpongia quod aſcendit, donec nl amplius eleuetur nigri:& ſuperius eleuabitur nubes rotunda,& ſinas vt compleatur,& ſublimatio firmetur: Poſtea cape nebulam,& adde aquam bulllentem, quando deficiet aqua: poſtea cape aliam nebulam& aliam:& ita lac quoad nebulæ conſumentur: nam illæ ſunt oleum ſulfuris. DIS. Fateor me neſcire cum ſpongia eas nebulas eleuare. RAI. Tu perpetuò credis ſimplici Philoſophorum ſcripturæ. Volunt autem dicere, quòd 8 0 ſuperius eleuata erit pellicula& firmata, vt tu leuiter vas mouendo facias vt in m cadat,& ita ſucceſsiuè᷑ de alijs facias:& iſtud voluit Geber ſignificaꝛelibro ſecundo, capite octauo dicens, Sine ignitione ſublimetur illius ſulfur, ſemper remouendo quod ab ea ſublimatur ſæpiſsime:& loquitur de noſtro metallo ſub nomine marchaſitæ. Nees etiam in Lumine luminum dicit, Omne oleum congregatur ſupra ſam aquam. Et loc intelligi poteſt, non ſolùm in putrefactione materiæ,& ſilluris præparatione, ſed etiam in vitima decoctione: nam ſulfur dictum arlenieum totum vt oleum eleuatnr ſuper ſuam e& ſuum Mercurium. I deo loannes de Rupeſciſſa dicit, Dixi quòd pofita calce, mediante calore 5 eleuabitur quædam pellicula in modum olei. Hæ pelliculæ ſignificatæ ſunt per ea nigta,& per nauim, qua Theſeus Athenas reuertebatur:& per nauim qua Pyrrha& Deucalion à diluuio ſaluati ſunt: nam ſuperius tibi dixi, arſeniam eſſe nermaplroditum, quum ſit ex ſulfure& argento viuo compoſitum. n Arca etiam Noe ſaluati ſunt maſculi& fœminæ. Forma vaſis huius præFationis ſulfuris debet in fundo plana eſſe, vt dicit Geber lib. 2. cap. io.& cap. 8. de hoc loquens ſub nomine marchaſitæ, dicit, Primam ſublimationem merchaſitæ debere fleri in vaſe ſublimationis ſulfuris, donec ſulfur diſceſſerit. dulfur autem dilceſsiſſe fertur, quando rubedo illa, vel vnctuoſitas illius, cus rubedinis remota fuerit:& hoc fit vt ſupra dixi. Inter alias laudes quas eber dat huie ſulfuri præparato, libro primo, capite decimo quarto, dicit, uod qui in præparatione ſciet vnire& amicare corporibus, ſciet vnum ex wddimis naturæ ſecretis,& vnam viam perfectionis, quum ſint multæ viæ a vnum effectum& intentum. DI ScIP. Amabò, rogo te vt mihi ſentenem hanc particulatim narres, quoniam multi eſt momenti. K A 1. Videtur ubiadmodum difficilis& obſcura, tamen facilis eſt intellectu. Nam qui ſulfur H æparare nouit noſtri metalli,& illud ad albedinem& mollitiem argenti dewerel vt inquit Geber in Teſtamento, loquens de Marte) tunc ille fcit amicare& vnire cum corporibus metallicis communibus, quia cum illis affinitaian habet& conuenientiam: non alterat tamen& tranſmutat illa, quia nondũ elt alteratum aut tranſmutatũ ipſum. Et ideo Geber in vltimo cap. primi libri e hoc ſulfure loquendo ſub nomine Martis inquit: Quando coniungitur tum, non mutat coniuncti colorem, ſed illum in quanto auget 4 20 DE LIGNO VITAE Et quia dictum ſulfur præparatum non eſt fixum vltima illa fixatione, ides tes ad coniunctum ſeparari poteſt, vt inquit Geber, vt ſupra:& hoc etiam in libo cipit: tertio, capite primo, loquens de ſulfure& arſenico præparatis confirmat, d. nione cens, Mediocris eorum ſubſtantia non eſt perfectionis cauſa in corporibu ienti vel argento viuo, niſi fixetur: quæ quia fixa non eſt vltima fixatione, quan- fes ſul uis illius impreſsio non facilè remoueatur, nihilominus non perpetuatur ſta- am fe biliter. Et libro tertio, capite octauo, loquens de hoc ſulfure,& arſeniſo axe it præparatis ſub nomine Martis& Veneris dicit: Fixio harum duarum ſubſtan dc tiarum approximatur firmæ fixioni, ſed non eſt firma& perpetua. titerv Tria ergo ſunt naturæ maxima ſecreta: nempe, ſulfur præparatum, arſeni-· na effi cum,& argentum viuum præparata:& eorum præparationes ſunt tres viæ aquei ad vnum effectum: nam ſulfur præparatur vno modo, arſenicum alio,& agg. prince viuum alio modo: quanuis interdum vnum adiuuet in alterius præparatione. teſt q Qui ergo ſcit hoc ſulfur præparatum, ſcit vnum naturæ ſecretum, quiae- tallor tiam ipſa natura illud lauat( vt ſuperius dixi.) Ideo Geber libro primo, capi DI te decimo ſeptimo in fine ait, Vltimum eſt Mars, id eſt ſulfur: Et hoc eſt v tis& num de naturæ ſecretis. dem etiam confirmat libro ſupradicto, capite dect: fltasmo quinto,& libro tertio, capite nono: cum illo igitur ſulfure præparato,& te put ex parte fixo vniuntur ſpiritus, id eſt arſenicum,& argentum viuum præps- ſis, q rata,& per illum fixantur cum maximo ingenio. Quod non peruenit ada. tallicz tificem duræ ceruicis, vt ait Gebet libro primo, capite decimo ſeptimo inf inadic ne. De hoc ſulfure loquens Albertus libro quarto Mineralium, capite pno 51 8 dicit, Debemus iſtud obſeruare, quòd fumus illius( ante præparationem)o- natur ſtendit ſubſtantiam terreſtream illius admodum ignibilem eſſe,& cremabi, quas lem,& fcetor illius oſtendit illam eſſe admodum inconcoctam,& nonter teſt ar minatam, ſed magis per calorem corrumpentem, eſſe corporis indigeſti, aut et 0 per digeſtionem completam. Et hæc eius intemperies facit vt illud el cere 7 e poſsit materia vniuerſalis omnium metallorum: nam ſi ipſum eſſet comple· 5 Qu emen tum,& vnius determinatæ complexionis, tune certè non eſſet ad alia conuertibile, niſi prius illa remoueretur: ſed pro ſua diſcraſia eſt in omnia conuertibi· tam m le:& ſemina& alia ex quibus res in natura generantur. vanur Et ideo ſagax natura abundat ſulfure, vbicunque eſt locus generations ertem metallorum: Et quia calidum eſt, ideo aperitiuum eſt,& humidi terminat· dipiae uum, id eſt argenti viui, quod eum tangit. Et quia calidum eſt& ſiccum ideo iiprof acutum eſt,& id eo vires habet ſigillantis,& formantis,& non recipientis. teoro: Qua de re Hermes Triſmegiſtus dicit eſſe patris& maſculi ſemen. DIS cl. ſunt, g Iam certior ſum hanc noſtram medicinam fieri non debere ex auro, quia f- bat ci nitum& terminatum eſt. RA IM VND. Ad illud quod aliqui dicunt, Om. dettit ne ſimile generare ſuum ſimile: ſuperius reſpondi. Et præterea dico, inme- mque tallo noſtro imperfecto eſſe Solem& Lunam in virtute, ac potentia propin- lubtit qua, vt etiam dicit Arnoldus in Epiſtola ad Regem Neapolitanum. 1 Ad illud quod dicunt de fermento, intelligunt de medicinafinita,& per. icquel fecta: nam illa eſt fermentum in multiplicatione,& illa generat ſimile bi. foraf Sulfura etiam dicta aurum& argentum ſunt fermentum ſui argenti diu 0 1 Dis CIP VL VS. Te die noctüque audirem, tam me delecfant iſta er 7 poſitiones: ſed vtlim tandem concluderes, quæ ſint principia immediata Dun metallorum. RAIM VND VS. lam dixi, duplicem illum fumum per ia t 0 pen etrantem, ſiinueniat ſulfur illud lotum& quaſi fixum, ob multamæ 135 558 tem& conuenientiam vniuntur ad minima,& duplex ille fumus incip keen s quantulum incraſſari& firmari,& ex virtute caloris mineralis ſubtiliſsimæ 19 a deo bro bus, lan-. ſtanico enider/ bi. iata a ita aliPaz tes IO AN NIS BRACESCHI. 21 tes aqueæ exhalant aut conſumuntur,& miſtio illa indurari ſimul cum ſaxo in eipit de virtute caloris qui ſemper commiſtiuus eſt, prædicta talem ſimul vnionem faciunt, quam ignis ſeparare non poteſt. Et quia videmus per expenientiam, quòd ex aliquibus metallis ad ignem poſitis exhalant aliqui vapores ſulfurei qui etiam odore ſentiuntur:& videmus etiam ſubſtantiam aqueam fortiſsimè vnitam cum ſubſtantia terrea in forma argenti viui, perſeuerare in igne. 0 Scimus etiam ex terra non generari ſulfur ſine calore: neque aqua tam fortiter vnitur terræ, nec terra aquæ, niſi per cauſam dictam. Calor ergo eſt caufa efficiens metallorum, qui tranſmutat terreum ſubtile in ſulfur& humidum aqueum vnitum cum terxeo ſubtili in ſubſtantiam argenti viui. Et hæc ſunt principia proxima& immediata metallorum Et hoc modo verificari poteſt quod dicunt Philoſophi, ſcilicet quòd ſulfur& argentum viuum ſunt me tallorum principia: tamen non ſunt ſulfur vel argentum viuum communia. DISC IEVLVS. Si omnia metalla genita ſunt ex vna ſubſtantia ſulfunis& vitrioli ſimul vnitorum, vnde prouenit ergo tanta inter metalla diuerſitas? RAIN VN P. Ex diuerſa illius ſulfuris lotione,& ex diuerſa quantitate pura vel impura,& à loco minerali diuerſo, atque ab accidentibus diuerſs, quæ ſuperuenerunt& à diuerſo calore, qui variè digerit materiam metallica. Verum eſt tamen ꝙ omnia accidentia, quæ ſuperuenerunt materiæ radicali,artificio remoueri poſſunt,& partes inconcoctæ concoqui poſſunt. DISCIY VI. Vnum abs te velim intelligere, nempe, quomodo ars poſsit naturam imitari. RAI VND. Omnes generationes& tranſmutationes, quas natura facit mediante aliquo ſemine, illas etiam eo mediante ſemine poteſt ars facere:& ſine illo ſolus Deus naturæ creator rem talem creare poſſet, aut etiam generare, vt eſt, ex lapidibus, poteſt panem facere,& ex coſta viri facete mulierem. i Quum igitur natura in metallorum generatione proprium ac determinatũ ſemen habeat, quod potentiam& virtutem propinquam habeat, vt in natuam metallicam conuertatur: ergo ſine illo ſemine omne humanum opus vanum foret:& hac ratione infiniti errores excluduntur: Verum eſt autem attem non poſſe naturam imitari in remotis principijs, ſed oportet ea prineipia ex metallis elicere, in quibus inſunt iam decocta,& ex parte fixa,& aruipropinqua. Et hoc totum confirmat Thomas Aquinas in fine tertij Meteororum. Et in principio quarti dicit, Quòd metalla inuicem tranſmutari poſ ſunt. quia naturalia ſunt,& eorum materia eſt eadem. Ideo Hermes poneat circulationem in metallis, vt in elementis: nam vnum ſua corruptione cõuertitur in aliud. PIs c. Declara tandem quomodo quodlibet metallum ſit in quolibet metallo. KA l. Dicit Raſis in libro Diuinitatis: Scias res naturæ Abril artificio ita ſimul eſſe colligatas, quòd in qualibet re eſt res quælibet in potentia, quanuis actu non videatur. Quæ res melius cõprehenditur in rebus liquefactiuis, quàm in alijs: Nam auri interiora ſunt argentea:& argenti intenora ſunr aurea: quia elicitum eſt aurum ab argento,& argentum ab auro:& n ære adeſt potentia aurum& argentum, ſed non viſibiliter:& im illis ferrum plumbum& ſtannum,& in his aurum& argentũ. Hoc idem ſcribit Albertus dll. de Min. cap. g. dicens, Hermes„Gilgil, Empedocles,& quaſi omnis illa 8 turba dicunt, in quocunque metallo eſſe plures ſpecies,& na5 etallorum:& aliam eſſe occultam, aliam manifeſtam: aliam intus, aliam raliam in fundo, aliam in ſuperficie(vt qui formarum latentiam dixère) omnia in omnibus eſſe dixerunt, vt Anazagoræ placuit, ſed intus in plum 22 LIGNVM VvIT AE bo dixerunt eſſe aurum,& exterius eſſe plumbum: Et aurum in ſuperficie e ſe aurum,& intus atque in profundo eſſe plumbum. Et idem eodem modo eſſe inter æs& argentum,& ferè in omni metallo erga aliud metallum. Et dicunt, ne nomines aut voces intus& foris vel alias differentias iurta partium ſitum in toto, ſed ſecundum proprietates,& naturas dominantis, aut non dominantis: nam dominans claudit in ſe& occultat illud, cui domi natur Et hoc modo iſti rectè dicunt Anazagoræ ſententiam, id eſt omnia metalla in omnibus eſſe:& dominationem fieri à prædominante. PIs. Mihi videtur, Albertum in ſuperiori loco hanc opinionem improbate. RR I. Ipſe Albertus adducit eas rationes pro his, qui non aliorum, quam communium metallorum notitiam habent, atque vt alijs metallorum Philoſophorum notitiam non daret: Sed bene cognoſcebat eſſe rationes debiles, quodque cum ęquiuocatione facile poterat omne dubium ſolui. D 18. Obſecro te ergo mihi diſtinctè de his philoſophorum metallis declara,& quomodo in plumbo ſint omnia metalla. RAI. Per calcinationem,& putrefactionem reducimus noſtrum commune metallum in album ſalem,& ilud vocatur Saturnus. Et quia hoc ſal fortiter eſt commiſtum cum partibus ſulfureis: ideo dum diſſoluitur iſtud,& in aceto ſublimatur, trahit ſecum pat tes ſulfureas, atque in ijs ſale& ſulfure, ſunt omnia philoſophorum metall Et ideo Geber libro quarto, capite decimo quarto, loquens de hoc Satur/ no dicit, Citius alijs cedit, id eſt ſoluitur, quia naturam habet ſalis,& citiusd commiſto trahit ſecum omnia imperfecta. Et in Teſtamento in capite de lo. ue, dicit, Calcinationem corpotum eſſe breuiprem viam ad perfectionem: quoniam calx facilè in ſalem reſoluitur,& facilè corpus calcinatum mund. tur& præparatur. 25 Dicit ergo Razes in loco præallegato, Saturnum in ſuo profundo lig dum& ſiccum eſſe, id eſt plumbum& argentum, nigrum, molle, terreum melancholicum, acerbum, fœtidum, fœmineum: Sed eſt plumbum in actu,& algentum potentia. In ſuo profundo, eſt calidum& humidum, id eſt aurum, àereum, fanguineum, croceum, dulce, odoriferum, maſculinum. In vnd latere eſt frigidum& humidum, id eſt ſtannum& argentum viuum, aqueum, phlegmaticum, album, inſipidum, remiſſum, fœmineum. In alio latere eſt calidum & ſiccum, id eſt ferrum& æs, igneum, cholericum, rubeum, amarum, acutum, maſculinum. Ecce ergo, quomodo in vno ſolo communi metallo,& in no philoſophorum metallo ſunt omnia philoſophorum metalla. Et hoc de omnibus ſuo modo dicere poterimus. N Etiurta prædictas proprietates& qualitates, Antiqui hiſce tebus poluerunt omnia nomina mundi. Ideo multi errant, quum capiant eam rem con munem per illa nomina ſignificatam. D 1g. Interdum& ego eum in eo. rem cecidi, ſed multo magis in hiſce rebus caderem, quum mihi videantui admodum obſcuræ& intricatæ. RAI. Secundũ Raꝝis ſententiam, in omi corpore ſunt tres dimenſiones, nẽpe, altitudo, profunditas,& latitudo., tudo eſt in manifeſto, profunditas eſt in occulto, latitudo in medio occult & manifeſti: Et hæc latitudo habet duo latera,& eorum quodlibet parti pat dehmanifeſto,& occulto. Iſtud ergo philoſophorum plumbum: qu iam in ſuo manifeſto eſt album, ideo dicitur eſſe frigidum, quoniam albe do eſt frigiditatis ſignum. Et quoniam illud habet multam terreitatem intin ſecam, ideo dicitur eſſe naturæ ſiccæ, nigræ, ac melancholicæ: Nam, vt ind 6 Geber libro primo capite quintodecimo, Quanuis habeat humiditater 9 ſcoſam, · præpartat eius intelligi arij pre Et quia dinem& fureitate tratium plumbi; beum:E citur eſſ dicit, Ol coniune teeſt, ql aurum c phtodit nerẽ. Id coniunc eſt ſulfu tür, quia teilangt tunum, eit Geb. UA prope tione hi quæ noi mus exi eſt crear atis dix tem& b ſemen ſi to auro manifeſ tuta Sol De! ſiionis iltud o p titudini de d el gidum: ob quar elt Et iſ cap. 19.0 lauacrut rato Ge lam nig immun lannur 10 AN. BRACESCHI 23 ſcoſam, tamen non adhæret ſulfuri dictum Mars, præterquàm artificio, id eſt preparando illa propter ſiceitatem, id eſt illius terreitatem, qui contempent eius viſcoſitatem,& non ſinit eum adhærere: Et de hoc ſale dicto Saturno intelligit Geber libro ſecundo capite ſeptimo:& alibi quum loquitur de meraurij præparatione,& quomodo ab eo ſeparetur terra& 8 5 ſuperflua: Et qui illud eſt de natura vitrioli indigeſta, ideo acerbum eſt,& propter albe dinem& frigiditatem dicitur fœmineum, fœtidũq; vocatum eſt propter ſulfureitatem aduſtibilẽ, indigeſtamq́;: Et quia manifeftu ſemper eſt occulto cõuatium,& econuerſo(vt ait Razes) ideo profundum ſeu occultum iſtius plumbi, per diſtillationem fit manifeſtum& calidum, quoniam eſt ſulfur rudeum: Et quia in huius rubei ſulfuris compoſitione interuenit arg, viu. ideo di tur eſſe humidum:& de hoc loquens Albertus in 4. Mineral. capite primo dci, Obſeruare debemus eſſe calidum quoddam& ſiccum humido frigido coniunctum in vna complexione quæ hermaphrodita eſt, vt in plantis videteeſt, quæ ab omni parte ſunt impręgnatæ& impręgnant. Dicitur ergo hoc urum quod etiam nominatur Venus, fore hermaphroditum: quia hermaphroditum nomen eſt compoſitum è duobus, ſignificans Mercurium& Venerẽ. deo Geber libro primo, cap. vigeſimo primo, loquens de hac Venere coniuncta cum Mercurio, dicit illam eſſe mediam inter Solem& Lunam, id et ſulfuris& argenti viui, quoniam ex vtroque participat: Aereum nominatur, quia eſt ſpiritus ſubtilis,& ſublimatur ſimul cum aqua mercuriali dicta aete ſanguineum, quia rubeum,& ob hoc vocatur ſanguis& vinum rubeum:ciuinum, quia compoſitum eſt ex argento viuo albo& ſulfure rubeo: nam vt di it Geber libro tertio, capite tertio, Citrinitas non eſt aliud quàm determinauaproportio rubei& albi:& libro prædicto capite nono loquens de diſtillaline huius Saturni dicit. Non ſeparatur ab illo in fumum quãtitas notabilis, quæ non ſit citrini coloris multæ citrinitatis:& parum infra dicit. Quando funus exit ab eo, neceſſariò exit cùm ſulfure non comburente:cuius proprietas ſtcreandi eitrinitatem. De his duobus fumis& vaporibus, deque hoc auro ais dixi ſuperius. Dulce& odoriferum dicitur ob ſuam rubedinem, caliditaem& bonam concoctionem: maſculinum, quia calidum& veluti paternum lemen ſimul cum ſulfure in metallorum generatione. De hoc inquam occulboauro ſcriptum eſt in libro Trium verborum, Oportet vt ſciamus facere de mnifeſto occultum,& de occulto manifeſtum: Et iſtud occultum eſt de naua Solis& ignis,& eſt precioſiſsimum oleum omnium occultorum,& tindura viua,& aqua permanens, 5 De hoc oleo Geber libro ſecundo, capite duodecimo, dicit, Cauſa inquiſlionis olei fuit, vt haberetur color qui permiſtus eſt cum ſubſtãtia illius: nam lud operi noſtro auxiliari poteſt. Etiam ipſe Saturnus in vno latere ipſius laiudinis. id eſt in parte manifeſti,& parte occulti: eſt naturæ fri gidæ& humiald elt lupiter& arg. viu. præparatum: quod quia eſt album, ideo dicitur fridum:& quia illud habet quandã aqueitatẽ admodum vnitã,& homogeniã, ob quam difficulter coagulari poteſt(vt dicit Geb. ib. 2. cap. i) ideo humidũ elt. Et iſtud accidit poſt lauationem fæcum vſtarũ, quod affirmat Geber lib. i. ad ig. dicens, Plumbum habet multum ſubſtantiæ terreæ: ideo lauatur,& ob aerum conuertitur in ſtannum. De hoc plumbo dicto mercurio nõ præpa r in lib. z. cap. ia. dicit 5 Per leue artificium videmus ab illo exire terim gram& feculentã per lauationem. Morienus Romanus dicit, Corpus mundũ ſecundum philoſophos dicitur plumbum: ſed corpus mundum eſt aum. Quia ergo ſtannũ iſtud& arg. viu. præparatum eſt albũ vt cera alba 24 LIGNVM VITAE el butyrum,& facilis fuſionis,& multũ de humiditate participat, ideo diciti eile naturæ frigidæ& humidæ, phlegmaticæ: inſi pidũ& remiſſum dicitur ob remotionẽ aquæ acutæ ac vaporis calidi& ſieci id eſt ferri& æris: Quãuis(vt dicit Razes) Veneris ſiccitas ſit minor Martis ſiccitate, quia participat de arg viuo, quod ſuam ſiccitatem contemperat: Et nota, quòd(vt ait Geb. lib. l. cap. 12:& lib. 3 cap. 7.)in corporibus metallicis cõmunibus ſunt duo ſulfura neceſſaria noſtræ arti, quæ in manifeſto tendunt ad rubedinem, ſed in occulto ſunt alba, rubea,& nigra. Quod Venus dicitur, intrinſecum eſt prædicto daturno: aliud quia eſt naturæ terreæ quaſi fix um,& ſine fuſione, id eſt ſolutione eſt di cum Mars. Et iſtud à cõmiſto ſeparatur Saturno: quia( vt dicit Geb. lib. ca 14.) ea metalla quæ participant minori quantitate arg. viui, facilius ſeparantur à commiſto:& rationem adducit in ſequenti capite, videlicet quia in ſubſtan. tia diuerlificantut, deo reſultat diuerſa fuſio,& ſpiſsitudo& raritas, quæ ſunt cauſa ſeparationis. Loquendo igitur de hoc ſulfure dicto Marte, dico eſſe calidum& ſiccum: ldeo Razes in Lumine luminum, dicit, Mars exterius habet calorem& ſiccitatem:& intus habet frigus& humidum: intus per propriam naturam habet arg viu. purum: quod per adminiſtrationem extractum, tan dem ſinit ſe conuerti in ſpeciem puri auri. Dicitur etiam iſtum Martem eſſelgneum ante lauationem, quia ſulfur eſt& facile inffãmabile ob aduſtibilẽ nctuoſitatem: cholericum ob multam caliditatem atque amarum&& acutum m ſculinum ob ſuã caliditatem,& quia eſt vt ſemen paternũ in generatione me. tallorum. Ecce ergo quomodo in vno cõmuni metallo,& in vno philoſopho ri metallo ſunt omnia metalla philoſophorũ: idem dicere poterimus de ali Sed nota quòd ſulfur iſtud dictum Mars, quia eſt quaſi exttinſecum dicto daturno,& non habet ſalis naturam, ideo ſeparatur& non ſoluitur, ſed ſubtilia. tur: ſed alia omnia, quia ſalis naturam retinent, ideo ſoluuntur:& hoc innue bat Geber lib. i. cap. i5ũ. loquens de mercurio, id eſt de iſto ſale dicto Satumo, Soluuntur Iupiter& Saturnus, Luna& Venus ab illo, ideſt per illius natutam nam omnia ſimul habent naturam ſalis. Nam ſolæ res quæ habent natura falt & aluminis ſolubiles ſunt, vt ſæpius dixi. Et ſupradicta philoſophorum meul la nominantur nominibus planetarum& deorum antiquorum:& ſub his,& alijs nominibus Geber occultauit ſuam ſcientiã. Idẽ fecère ali ferè omnes pll lolophi. deo Razes in Lumine luminum dicit: Antiquis placuit occultare harum rerum i cum tot nominibus, vt vix nemo amplius reperire po ſit noua vocabula. Morienus Romanus dicit, Nulla res incluſit huius artis ma iſtros in errore magis quàm nominum multitudo. Sed qui inueniet hæc nomina non aliud eſſe quàm colores apparentes in cõmiſtione, nõ errabit in vn huius operationis. Antiqui ergo vt hanc ſcientiam occultarent, multis vſi nt nominibus, ſimilitudinibus,& ænigmatibus,& potiſsimum fabulis poeticis DS. Superius volui tibi dicere, me multũ mirari homines ſapientiſsimos oc cultaſſe hanc ſcientiã tam diuinam ſub velo illarum fictionũ& chim rate ſi me huius rei capacem reddes, perpetuò tibi deuinctus ero: nam neminẽ vn quam inueni qui eas expoſuerit præterquàm moraliter. R Al. Antiqui fpie tes publicè operibus& verbis moralia docebant, ideo qui notitiã huius ſcien tiæ non habet, non poteſt ea ſcire, quæ ſignificare voluerunt per tot deorum nomina, eorumq́; genealo iam, amores. metamorphoſesq́;. Et niſi credas 1 ſce fabulas hunc ſenſum babulle, vide Albert. in i. Nin. Track. 2. cap · 8. qu eas exponit in hunc ſenſum. D iS. Quid dicit Albertus? Rx l. Is dicit Gotdꝰ nis fabulam habere, ipſum in lapides conuertiſſe quotquot eum reſpiciebant 7 7 4 4 i i 5 Vim fortem mineralium nominarunt Gorgonem: eius aſpectum 15 ——— ———-—-——ä———— bumor do ant RAI. vatiulat metall. gum b cis ll Poetæ uenit n. ſus eſt decoc conun Meigi ila duc nſolu vapor bus guem inſtat dicina tut yt l bivu cioni. b adu ware glatie fab Eil ſadit i ſmulc teſepa urlup piter ir filcem ſilluri mar. Venus ls, 6 Dell cum ce ſed ca cetam llt in poſſan um pa Hotant nicum nam f tillsim yrint ſalkura itur ob (t arg cap. eceſſunt rno: t di40a. ntur ſtanſunt e caabet riam tanſſelb vnn, ma pbo o 8 tilianueuno, ram: fals neial 9 s phl e ha pol is ma non vnn i ſunt ticis 8 oc„Sed e vnapiẽ ſcien drum i ha. qui orgo hant: t eſſe mord —:.—— r IO ANNIS BRA cES CHI. 8 umorum corporum diſpoſitionem ad vim lapidificatiuã: ecce igitur quomo ſoantiquorum nonnulli exponebant vt dixi. DI S. Nondum iſta intelligo. l. Superius dixi, in ſulfuribus eſſe vim fortem mineralem induratiuã& finuiuam per Gorgonẽ ſignificatã: illius reſpectus eſt humorum, id eſt vaporũ netallicorũ ad hanc virtutem lapidificatiuã: Nam quando fumi ſaliunt per lõm bociæ collum,& poſtea pluries deſcendunt, tandẽ vniuntur cum prædiAs lulkuribus,& conuertuntur in lapidẽ admodum precioſum. Scribunt etiã poetæ, Græcos ſerpentẽ vidiſſe ſuper arborem ſalientẽ in cuius ſummitate in lentmatrem cum fllijs, quos omnes comedit: ſed ipſe inelinans caput cõuer ſozeſt in lapidẽ. Vapor& humiditas radicalis metallorũ eſt ſerpens: nam ante decoctionẽ eſt admodum venenoſa,& nominatur nominibus ſerpentũ, draonum leo num, vrſorũ& baſiliſcorum ob eorum ferocitatẽ& venenoſitatẽ. leigitur vapor aſcendit per diſtillationem in bocia,& ibi reperit filios, id eſt laduo ſulfura, cum matre, id eſt cum arg. viu. fœminino, à quo prædicta ſulfu nſoluta ſunt,& omnes comedit, quia illa ſulfura ſoluit,& ad ſe trahit. Sed ille por quia ſalit,& poſtea deſcendit per collum bociæ, ac ſimul cum illis ſulfuri bd bxatur, ideo conuertitur in lapidẽ. Sacra etiã Scriptura dicit, Vxorẽ Lot gem fugientem, quia contra Dei mandatum reſpexit retro, cõuerſam fuiſſe fulatuam ſalis.Alph. dicit, Antequam opereris, volo tibi deſcribere bonã me dlenam: oportet vt ſit humida,& quando coquitur, vt coaguletur& inſpiſſetuntſal nix, grando:& ſit dulcis ſaporis, ventris nigri, coloris albi. DIS. Quid ſblyult ventris nigri? RAI. Vult dicere, quòd quanuis illa materia in deconis initio ſit alba, tamẽ in ſuo occulto habet in ſe nigtedinẽ: quæ procedit cbaluſtiua vnctuoſitate, quæ totaliter ſeparata non eſt. Ideo primum ſignum parens in coagulatione, eſt nigredo, quam vocant caput corui:& poſt coaglatonem durat 40 dies: poſtea iterũ fit alba, provt illa humiditas conſumiin Fingunt etiam ꝙ cùm lupiter iratus eſſet contra patrem ſuũ Saturnum, abait ili genitalia cum acuta falce, quæ in mare ceciderunt:& ex eo ſanguine nul cum maris ſpuma genita eſt Venus: per Saturnũ intelilgunt ſalem illũ an teſeparationem ſuarum terrarum: nam dicitur Iouis pater, quia ex illo genera ulupiter, ſeparatis terris. Cùm ergo hic ſal poſitus eſt in bocia ſuper ignẽ, lupier iratus,& alteratus ob ignem, ſoluitur in aquam ſubtilem ſigniſicatã per ſleem acutã, cum qua incidit, ſeparat,& ſecum trahit partes maſculinas, nẽpe ufer llaus ſalis dicti Saturni.& ſimul in bociam deſcendunt: ideo dicitur eos amare cecidiſſe, ideſt in eam aquãſalis amari: Ex quo ſale ac ſulfure genita eſt Venus, vt ſuperius dixi. Aqua illa amara eſt Phaetontis currus, dictus Bridalu quia in illa defertur Sol& ſpiritus fœtens dictus æs& Venus. Scribunt edalã ſimul cum filio Icaro incluſos in labyrintho feciſſe alas ex pẽnis, easq; um cera ſibiappendiſſe ac filio, cum hisq́; volaſſe extra labyrinthum per aerẽ lellcarus nimis alte volans, cecidit in mare in quo ſubmerſus eſt, quoniã Sol eam liquauit, ſed cùm ab vndis maris in litus eſſet proiectus, pater eum ſepe luit in arena. D I s. Huius expoſitio mihi magnopere grata erit. RA, Non polſum quæ tibi dico probare longiori ſerie, quia breuis eſſe cupio: per Deda lin patrem Icari, volunt ſignificare ſulfur illud dictum Martem:& per Icarum ſotant aliud ſulfur vocatum arſenicũ: nam ſecundum Geb. lib. i. cap. 14. Arſecum eſt de materia ſubtili& cum ſulfure ſimili. Et 4. lib. cap. S. dicit, Medicium ſpecialem Martis fuſiuam eſſe arſenicũ: nam eſt ſulfuris dicti Martis ſubulleima pars, quæ quia ſalis naturam habet, ideo fuſiua eſt& ſolubilis: Per larinthũ in quo ſunt incluſi, ſignificatur metalli noſtri calx, in 951 ſunt dicta llkura:alæ quibus euolant& ſublimantur, eę ſunt de quibus Geb. lib. 2. cap. 10 0 28 LIGNVM vITAE dicens, Corpora quæ adminiſtratione rei ſubleuantis indigent, ſunt Venus Mars propter eorum fuſionis tarditatem. Venus indiget tutia,& Mars arſenl co:& cum illis facile ſublimantur, quia multũ cum eis conueniunt. PIs. Credo locum hunc ex illis eſſe, quos Geber& tu ſolus intelligitis. Rl. Superüus dl xi, multoties per corpora intelligi ſulfura illa dicta Martem& Venerem, qua ſunt tardæ fuſionis& ſolutionis, quia Mars non habet partes ſalſas,& Venus kis parum participat: ideo diſtillatur cum ignis expreſsione& ignitione audel, vt dicit Geber lib. 2. cap. 2.& 8. Venus ergo ſuæ ſublimationi tutia indiget ideo fumo aut aqua ſupradicta: nam vt dicit Geb. lib. 3. cap. z. Tutia eſt fumi corporum alborum, id eſt eius ſalis dicti plumbũ, ſtannum& Luna:& cum lis alis ſublimat extra dictum Saturnum extractum à dicta calce metallica. Ala, quibus Mars in putrefactione ſublimat extra ſuam calcem, eſt arſenicum:nam humiditas& acuitas aceti( mediante fimi calore) agens in corpore caleinato diſſoluit& trahit ad ſe ſalis ſubſtantiam, cum quo etiam trahit ſubtile ſulfur di ctum arſenicum clauſum in profunditate ſalis ipſius. Et quia ſulfur illud ſubti le eſt de ſubſtantia illius ſulfuris dicti Martis, ideo illud ſubtile dictũ arſenicũ ſimul cũ ſale trahit ad ſe,& eleuare facit ac ſublimare illud craſsius dictũ Mats quoniam tunc ſunt inſimul coniuncta omnia,& vnum non poteſt ſine alio ele uari. Cera qua glutinabantur alæ, eſt ſupradictum ſal viſcoſum vt cera albaxt quoniam ſulfur illud ſubtile ſignificatum per Icarum, per diſtillationẽ alte volat, id eſt in caput alembici portatũ a prædicta aqua ſignificata per louis aquilam, ideo cadit in mare, quoniam calor diſſoluit illum ſalem in aquam,& in ei cadit ſulfur dictum,& ibi moritur, quia fit nigrum: ſed à ſupradicta aqua proie ctum ad litus, id eſt ad ſuperficiem in ea pellicula,& nauicula prædicta, qui pars oleaginoſa ſemper N ideo deſiccata aqua, ipſum arſenicum ful ſepultum in arena, id eſt in eo ſulfure dicto Marte ſubtiliato in modum ſubtiliſsimæ arenæ ac lucidæ. P IS. Non ſum harum expoſitionum capax ſed verbis tuis credo, quia magiſter es hac in arte. KA. Quando praxim videbis hæc tibi erunt manifeſta. Dicunt etiam 9 Io amaretur à loue, eam fugientem lupiter circumdedit nube ſpiſſa& obſcura, ita vt d curſu fitmaretit Per Iouẽ ſignificatur prædicta aqua mercurialis, quæ à Ioue amatur, quiaſunt eiuſdem ſubſtantiæ: ſed hæc duo poſita in vaſe ad ignem, dicta aqua ſubtilſsma fugit per longum collum vaſis, ac reuertitur,& Iupiter illud ſulfur circumponit ſubtile in modum ſpiſſæ nubis ac nigræ, ob quàm coagulatur, ac fimatur. Illæ nigræ pelliculę(vt ſuperius dixi)ſunt nigræ velæ, quibus Theſeus re uertebatur Athenas: quod AEgeus pater illius videns, ac putans Theſeum eſſe mortuum, deſperans proiecit ſe in mare, in quo ſuffocatus eſt. Per The: ſeum ergo ſignificatur ſulfur illud ſubtile quod in ea pellicula latet, autoleo per nauem ſignificato. Et tunc ABgeus, id eſt ſulfur dictum Mars, qui eſtpater huius ſubtilis ſulfuris proijcitur in mare, id eſt in eam aquã ſalis,& hic ſoluitur ac moritur, quia iterum fit nigrum. Scribunt etiam poſt diluuiũ& aqua, rum deſiccationem, terram animalia producentem, quendam etiam ſerpente produxiſſe Pythonem appellatum, quẽ Phœbus ſuis ſagittis interfecit. in materiæ noſtræ diſtillatione, primò lento igne diluuium venit, id eſt quædam a: queitas, de qua loquitur Geber lib. 2. cap.,&.& remota illa aqueitate,& ad cto igne, terra, id eſt materia noſtra, quæ multa terreitate participat, produce animalia, id eſt ſulfur, illud ſubtile dictum ſulfur& ſulſura, quia paulatim di lat, vt dicit Senior:& vocatur animal& animalia: quia vt ſcriptum eſt in 5 loſophorum Turba, Noſtrum æs eſt vt homo qui habet animã, cor pus delp ritum: produxit etiam ſerpentem dictum Pythonem, id eſt aquam illam 125 tilt . m/ maum he leo paſolfa ntẽ ma n aall cẽs iſtil i ſpieti10 AN. BRACESCHI 27 lam, quam Pliœbus, id eſt Sol noſter interfecit, id eſt coagulauit& nigrefeait Ferunt quoq; Apollinem philocaptum Paphnes, eam fugientem ſecutũ. Apollo eſt Sol noſterʒ qui in diſtillatione ſequitur aquã mercurialẽ per Dapunem ſignificatam. Finxerũt quoq; Phœbum& Bacchum fuiſſe Iouis fllios: der Phœæbũ ac Bacchum intelligũt ſulfur ſuperius dictum Solẽ& vinũ: quod guia diſtillatum eſt ab illo Ioue,& illius partem retinet; ideo dicitur eſſe louis lllus. Scribunt etiam Mineruam louis fuiſſe filiam: Nam cũ Iupiter caput ſuũ percuſsiſſet, exilit armata Min erua à ſuo cerebro. Per Mineruã intelligunt aquam mercurialem, quia minuit& ſubtiliat neruos, id eſt ſulfura: Iupiter ergo teriens caput ſuũ igne, id eſt ſal illud dictum Saturnum, in quo eſt illud ſal ſub tlle album, molle& humidum ſignificatum per cerebrum, per diſtillationem ab eo exit Minerua armata& induta partẽ illam ſubtiliſsimam& fuſiuam Mar tis. Deſcribunt etiam Vulcanum admodũ Mineruæ amore captum, omnibus viribus illam ſequebatur: at ipſa illum fugiebat& contemnebat: cùm verò illi Vulcanus fortè approximaret, arripiens eã veſtimentis ſemen ſuũ in terrã prę llbidine fudit, ex quo ſemine ſcilicet natus eſt filius,& illa dimiſſa eſt in pace. Per Vulcanum intelligunt illud ſulfur dictũ ignem& Martem, qui multũ hãc mercurialem aquam diligit ſignificatam per Mineruam, quia ſimul in ſuo metalo fuerunt: ſed quia facilè ſeparantur, quia diuerſas habeant naturas, ideo di citur Mineruã eum fugere: at ſulfur ipſum illi appropinquans, eamq́; cõprehẽ dens, antequàm ſeparetur, ſuum ſemen relinquit, id eſt partem illã ſulfuream, ſubtiliſsimam dictam arſenicum in terra ipſius ſalis dicti Saturni:& per diſtillationem naſcitur puer, quem ſupra nominaui, Ganymedè, Apollinẽ& Phœbum:& ipſa aqua relinquitur in pace, quia illa eſt fxationis impedimentũ: eſt tamen neceſſaria vt diu vitam humanã ſuſtentet. Dicunt etiam quidã Martẽ fille filium Iouis ac Iunonis, alij dicunt lunonis ſine patre. Per lunonẽcq;uis ſę peintelligant elementũ aeris, id eſt aquã illã mercurialẽ, tamen hic intelligunt elementũ terræ, quando dicunt fuiſſe lunonis filiũ ſine patre. Iupiter ergo&lu no ſignificata per elementũ aeris, poſt putrefactionẽ ſunt ſimul cum Marte:& quia illud ſeparatur à ventre iſtorum, ideo dicitur illorũ filius: ſed quia filius aliqua in re ſolet patri ſimilis eſſe ac matri,& Mars ſeu illud ſulf. omnino eſt diſſimile noſtro loui, quia Mars eſt calidus& ſiccus, rubeus, durus, ſine fuſione& priuatus arg. viu. Iupiter eſt frigidus& humidus, albus, mollis, fuſibilis,& eſt ug vi. mortificatũ, ideo dicunt illũ fuiſſe filiũ ſolius Iunonis intelligẽtes elemẽ um terræ, qm̃ ſulfur eſt pinguedo terræ, nam ſimilitudinẽ non habet cũ aqua mercuriali. D Is. Neſcio quid de tuis iſtis expoſitionibus dicã:& veluti ſtu917 maneo,& timeo ſi eas alios docere voluero dicturos me inſanire. RA I. li iam tibi eum non poſſe iſta intelligere, qui praxim nõ viderit: ideo ſi primo te contemnent, poſtea laudabunt. Bicunt præterea Vulcanũ fuiſſe Iouis fi lum ac lunonis. Et quia erat deformis, ſubitò natũ proiectũ eſſe in Lemnum inlalam, ibiq; fuiſſe à ſimijs nutritũ: quod ſuperius de Marte dixi, poteſt etiã de ulcano intelligi, qui quia deformis ac turpis eſt, id eſt, quia ante lauationem abetillam aduftiuam vnctuoſitatẽ,& non habet partes ſalſugineas, ideo abie dus eſt, quãdo ab illis ſeparatur ob diuerſam naturã, fuſionẽ, ſpiſsitudinẽ& ra nate, vt dicit Geb. lib.. cap. 4.& 15.& lib. 3. cap. A. dicit, Arg. viu. nõ aliud cAbere q; quod ſuæ naturæ eſt. Proiectus eſt ergo in Lẽno inſula, id ẽ in bociã vbi ſagittær cadunt. id eſt ſulfura genita ex vaporibus calidis ac ſiccis:& ibi fuit mutritus, id eſt lotus, à ſimijs, id et ab his qui naturã imitantur,& fuit ad perfect adductus. Scribũt Vulcanũ duxiſſe Venerẽ in vxorẽ: Geb. lib. i. cap. io. di ait Cõpar ſulfuris eſſe arſenici, quod dicitur Venus. Dicunt Apollinem fuiſſe 8 3 28 LIGNVNM VITAE Vulcani flium: per Apollinẽ intelligunt Solẽ noſtrũ, qui quia eſt ſubtilſtim pars ipſius ſulf. dicti Martis& Vulcani ideo dicit᷑ eius filius. D i. Dic mihi vbi nam per lunonem intelligant elementũ aeris. RA I. Dixerũt Iunonẽ fuiſſe 8a turni filiã,& Opis ſororis& vxoris louis: in parte natã ante louem fuiſſe Deo rũ reginã& diuitiarũ, præfuiſſe partub.& matrimonijs: ideo dictã fuiſſe uno. nem, ꝙ matrimonia jungeret. Aqua mercurialis eſt filia Saturni, qui ab eo dl. ſtillat,& à ſua terra ſignificata per Opim, quia illa dat diuitias, id eſt aurum no ſtrum: in vna diſtillatione generatur uno, ideſt aqua illa mercurialis,&lupitet id eſt ſal occultus in fæcibus cõbuſtis:de quibus b Hermes& Metuendus eius diſcipulus,& Mireris Philoſophus dicunt, in cineribus eſt quod quz ris. Hermes dicit, Cape fæces quæ remanent in fundo bocię& ſerua illas, quo niã ſunt cordis corona,& ſublima, quia ſublimat alba vt ſal. Idẽ ſeribiturin Di uin. libro. Geb. etiã lib. 2. cap. 2. dicit, Fæcum ſeparationẽ eſſe poſsibilẽ à ſalib ſublimandis ob ſaliũ ſolutionem: quod non euenit alijs rebus. Modus lauãdi eas fæces cõbuſtas ſcribit in lib. Inueſtigat.vbi dicit, Atramentũ nigrum ſolu tur in aceto mundo aut in aqua bulliente, poſtea per filtrum diſtilletur& co. guletur,& erit præparatum: aut prius in alembico ponatur,& tota eliciaturhi miditas: Quia ergo in diſtillatione prima diſtillat ea mercurialis aqua ſignifica ta per lunonem,& poſtea extrahitur ſal præparatus ſignificatus per lou ideo dicitur vno in partu lunonẽ natam ante louem:Et iſtud voluit Geber ſignif care lib. i. cap. ii. quando loquens de hac aqua mercuriali, dixit, lam potiusre uertid calce ſua quã louem ipſum: Eertur eſſe ſupra partus. quia diſtilando e xximit à ſuis terris,& in lucem producit noſtrũ Phœbum. Præeſt Matrimonij quia eſt mediũ coniungendi tincturas, vt ſuperius dixi. Ideo Morien. dicebat Animã, id eſt noſtrum Solem non coniungi cum corpore ſulfuris, niſi medite ſpiritu,& animam non coniungi præterq; cum corpore, a quo fuit extractz &ſi conatus fueris illam cũ alio corpore coniungere, invanũ laborabis:dicitn ſoror& vxor e eodem partu nata eſt(vt dixi)vxor, quia eiuſdẽ ſubſti ti, regina Deorũ Gentilium ſignificatorũ per noſtra metalla, ſulfura,& ſales nam ipſa regit illa, per eam naſcuntur, ſoluũtur, ſubtiliantur, ſeparãtur, conimngũtur, mortificantur, viuifi cãtur,& fructificat: ideo dicitur Opũ regina. Fingſt etiam Venerẽ flliam fuiſſe Deiones& Iouis,& Vulcani vxore,& fuiſſe amatãd Marte: per Deionem, Vulcanũ,& Martem, intelligunt ipſum ſulfur dictũ vin ignem& Martem: Etymologiæ nominum alibi abs te reperiri poterunt:ſil fur dictũ Venus poſt diſtillatlonem videtur vinum: Et quia diſtillat ab eo ſile dicto Saturno in quo eſt Luna& Iupiter, ideo dicit᷑ illorũ filius. Dicũt Amor fuiſſe filium louis& Veneris: per Amorem poſſumus intelligere ſulfur lud i ptile ſuperius nominatũ Phœbum, quia componitur ex mercurio dicto loue, & ex ſulfure dicto Venere, ideo eorum dicitur filius. Fingunt etiã Latonã ul ſe violatam à Ioue, ob quam rem Iuno louis vxor de cælo deſcendit,& eam in Delo inſula proſcripſit, bi Phœbum& Dianã peperit: Per Latonam intel, git quod ſuperius de Amore dixi: nam cõponitur ex loue& Venere. uno, eſt aqua illa mercurialls deſcendit de cælo, id eſt à capite alembici facti in mo dum cæli, in quo cælo fuit etiam Ganymedes portatus, id eſt iſtud ſulfur:&lu, no portat& proſcribit ipſam Latonam in bocia:& tandiu ihi moratur, quo primò in Lunam, deinde in Solem vertitur. Hoc voluit Geber ſigniſicare lib cap. iy. dicẽs, Vidimus in mineris æris, à quibus exibat aqua quæ ſeci puma ducebat ſubtiliſsimas æris,& illas continuo curſu aquæ lauat& mũcdat: po ceſſato aquæ curſu, vidimus eas cũ arena ſicca per annos tres calore See ſe decoctas: inter quas inuentus eſt Sol veriſsimus. P iS. Si ſup erius tit 92 — reſpon quia ni brũ,& pls.“ quasti dixit:i lam pe Hic eſt tius loc quo pe tlle dic & deſc cis va vel cin beri, ha dixi de quonis ſnomi Antiq. uerten ta intre huius n dicens flux i ex dolt etiã co. ſtates ac min Ds. no mir præpat ratio indigei ta peru divers tem ez mi grac cedo ir quæ pe medici nahun quis a borat,; cumm upee bee fin ang. non pon lo ANNISBRACRHSCHI. 29 ſeſpondi, fuit in cauſa, quia expoſitiones illas fantaſticas nõ intelligebãm: ſed ua nunc apertè loqueris, potero aliquid dicere. RA I. Si debile tibi eſt cerebr& non capis illas expoſitiones, ne ſaltẽ eas vituperes: ſed quiduis dicere:? pl. Volo dicere, Geberum naturaliter loqui, quoniam interdum accidit aquas tranſire per mineras, ac ſecum trahere aliquam mineræ partem, vt ſupra dlxit: ideo dicit, vt naturam imitemur. RAI. Nimiũ es credulus ſi putas natuiam potuiſſe conuertere æs in aurũ. D S. Quid ergo innuebat Geber? RA l. Hic eſt vnus ex eis locis, vbi videtur apertius eum eſſe locutũ,& tamen obſcu nus loquebatur. Nam æris noſtri minera, eſt illud ſal dictũ ſupra Saturnum: à quo per diſtillationem exit aqua mercurialis, quæ ſecum illud ſulfur ducit ſub ile dictũ æs, quod per continuũ curſum illorũ vaporum aqueorũ aſcendentiũ & deſcendentium lauatur à ſua vnctuoſa nigredine,& fit albũ ceſſant ibus dicis vaporibus. Sed poſt tres menſes fit Sol veriſsimus, poſita bocia in arena yel eineribus cum igne tẽperato:tandẽ volens verba truncare, expoſitio Gebert harumq; fabularũ poeticarũ ac ſimiliũ conſiſtit in omni eo quod ſuperius dei de metallis intrinſecis:ideo nõ amplius alias fabulas pro nunc declarabo quoniã ex te ipſo intelligere poteris ex his quæ ſuperius dixi, potiſsimũ verò ſinominum etymologiam& ſignificatũ conſideres, quibus in fabulis vtuntur Antiqui. DIS. Omnino ingentes ago tibi gratias:ſed ad noſtrã medicinã reuertentes, velim ſcire num ſupradicta Philoſophorũ metalla præparata& ſolu ta intrent cõpoſitionem noſtræ medicinæ. RA. Pluries dixi omnia ad hanc huius medicinæ cõpoſitionẽ concurrere. Et hoc confirmat Io. de Rupeſciſſa dicens, Queadmodum cæli influxus& Solis augmentatur aliarũ ſtellarum in fluxu, ita etiã noſtrum humidũ radicale dictum cælũ, non ſolùm ornari debet ex dole, ſed etiã à ſtellis aut planetis, vt eius infſuxus augeatur& virtus: Et hoc ei confirmat Geber in fine primi libri, dicens, Qræcunq; perfectionũ diuerſtates parum antea fuerunt à nobis determinatæ, inuentę ſunt in opere medij acminoris artificij vel operis: ſed in maiori omnes ſunt eiuſdem perfectionis. lg. Haud credo inueniri hominẽ qui obſcurius ſeripſerit ipſo Gebero: ideo nõ mirandũ eſt, ſi multi ob deſperationẽ eum lacerant. RAI. Minor ordo eſt præpatatio, in qua multæ ſunt viæ& medicinæ imperfectę:ſecundus ordo eſt ſlatio,& in hac etiã eſt aliqua diuerſitas, quia non omnia æqualiter flxatione indigent: ſed in terrio ordine, ideſt in multiplicatione, quia in medicina cõple u peruenerũt omnia ad perfectionẽ vnam, ideo dicũtur omnia eſſe neceſſaria yer certior eſſe vis horum trium ordinũ expoſitionẽ eſſe iuxta Geberi mẽ tem lege in fine dũmæ ſuæ, vbi de Sublimatione loquitur,& præparatione pri mi gradus, ſecundi& tertij,& veritatẽ cognoſ ces eius quod tibi dixi. D is. Cõ cedo in medicina minerali ac fixa, omnia illa eſſe neceſſaria: ſed in medicina quæ per os accipi debeat, ſum dubius: Nam ſicut aqua mercurialis in minerali medicina nõ eſt permanens, qm illa eſt impedimentũ fixationis, ita in medici nabumanorum corporũ non deberet ingredi ſulfur illud tam fixatiuũ dictum ertiz qm non opus ſit eam fixari:nam ſtomachus ſeu vẽtriculus ea concoque0 A ſuperius de auro dixiſti. R Al. In hoc fac quod volueris, ſed ti 5 in fine z. Meteor. vbi Auicẽnæ. entent. adducit, dicere, in optimis 15 80 rep ben Has, illa eſt in qua ferrũ eſt,& multũ interiora corro8 men ira non eſt: atq; hoc cognoſcere potes a ſignis quæ videntur medlicina eſt finita. P iS. Gratũ erit mihi hoc intelligere. N A I. Ioãnes de e 855 ſimul, diximus co gnoſci duobus ſignis, quando medicina 80 it Perfecta: primus:ſi vas in quo poſita eſt hæc medicina, poſitũ mangulo domus, veluti miraculo& vinculo inuiſibili ad ſe trahet omnes in5 e 3 30 a LIGNVM VIT AE trãtes,& eos circa ſe ſtãtes faciet, tunc cõpleta erit ſecundũ ſignum, ſi prædicdi vas poſitum ſupra turri trahet ad ſe omnes aues odorem medicinæ ſentientes & eas circa ſe ſiſtet. P iS. Hæc mihi videt᷑ res magna& ferè impoſsibilis. K Al. Per turrim ſignificatur fornacula poſita in angulo domus, in qua fornacula vel furnulo poſitum eſt vitrũ, in quo noſtra medicina coquitur: per intrãtes in do mum,& per aues præteruolantes ſignificantur illi ſpiritus vel vapores, qui vi ture caloris volant,& ſurſum deorſum eunt per longum bociæ collũ: qui cim firmantur, nec amplius aſcendunt,& materia eſt coagulata, dulcificata,& medicina perfecta eſt,& nõ tamen fixa: Atq; vt dicit magiſter Leonellus, coagu, labitur in modũ oui quod tenet acumen in fundo:Superius dicta occultatunt Poetæ, fingentes Orpheum ex cantus ac ſoni dulcedine ad ſe traxiſſe brutaanimalia, homines, aues, lapides, arbores ac montes:dſiſtitiſſe ventos: ita vt dicit etiam Phœbum, arcu ac pharetra depoſitis, ſtetiſſe captũ dulcedine cãtus: at ſerpentem qui continuè aureũ vellus cuſtodiebat, Orphei cantu ſomno cone ptum fuiſſe. P iS. Hæc nimirũ pulchra eſt fabula ſcienti verũ ſignificatũ& ſen/ ſum. RA. Per Orpheum intelligo totã materiã coa gulatam:& in hac medid na eſt pars vegetabilis, ideſt ſal per arbores ſignificatũ& herbas: adeſt& pas animalis, id el anima,& aurum ſignificatũ per animalia. homines, Phœbũ,& per vellus aureum: pars mineralis eſt illud ſulfur dictũ Mars, ſignificatũ perl pides, montes, oſſa, resq́; alias duras: adeſt etiã aqua mercurialis,& vaporesſ. gnificati per aues, ventos, ſerpẽtes, tauros,& dracones, qui aureũ vellus cuſtodiebant. Nanq; vt dicit Geber lib. i. cap. 5. In diſtillatione nullũ Philoſophof metallorũ ſubmergitur in mercurio, id eſt aqua mercuriali, Sole noſtro excep. to: Per Orpheum deniq; ſignificatur noſtra medicina, quæ cùm fit dulcis tt & coagulat omnia ſupradicta. Sed præcipua cauſa coagulandi& fixandi patem mercurialem ſunt ſupradicta ſulf. proparata& ſoluta: de quibus intellige bat Alb. lib. i. Miner. cap. S. tract. i. dicens, Philoſophi ſupra modum ſtudet u aquas faciant, quæ habeant in virtute diuerſas elementorum qualitates,& ic actu: vt per illas exiccent& coagulent id quod tranſmutare volunt. Et A. Me. teor. tract. z. cap.i.dicit, Arg. vi. in artis operibus deſiccari ex multa aduſtione & miſtione ſulfuris nõ omnino adurentis. DIS. Quid de his dices, qui conge lant& fixant arg. viu. cum herbis? RA l. His ſatis eſt vt dicam quod Geb bit lib. 2. cap. i. loquens de medicina quæ coagulat arg viu.& illi adhæret il profundo,& per minima cum illo miſcetur ante illius fugã: neceſſe eſt illã col gere à rebus illi conuenientibus,& ſunt omnia corpora ſulfur vel arſenicũ: parum infra concludit, dicẽs, Quòd à quacunq; re illius medicina trahatur de bet eſſe ſubſtantiæ ſubtiliſsimæ ac puriſsimæ, ex natura illi facile adhærens at facillimæ fuſionis in modũ aquæ fixæ ſuper ignis pugna: nã iſtud coagulabi& in naturã Solarem conuertet, vel Lunarem. Et Ib.. cap. io. inquit, Cum inueniatur quod illi magis conueniat, quam id quod eſt ſuæ naturæ, ideos ſtimauimus cum illo medicinam illius facere,& libro ſecundo, capite decim, ſeptimo dicit, Dictam medicinam facilius, propinquius,& perfectius inuenm à lolo arg. viu.quia natura amplectitur amicabilius naturam propriam,& ei pluſquàm extraneæ gaudet: Et lib. 3. cap. 4. ait, Argentum viuum non alludd pit, quàm quod ſuæ naturę eſt: Et cap. /. dicit: Si poteris facere mediciua 1 fectam ex folo argẽto viuo, eris inquiſitor precioſiſsimæ perfectionis: 3 igitur debes quò d, vt dicit Geber capite 16. libro 2. argentum viuum 5 ſophorum habet partes ſulfuris naturaliter cum eo miſtãs, id eſt ſulfur& 7 nicum:& cum his præparatis facilè vnitur ob conuenientiam in natura. 5 ſunt propria medicina coagulatiua& fixatiua argenti viui Philosoph dict entes RAI. la vel n do li vir icùm me. agu arunt utaadict Is: ac corte X ſenedi „ pats 1 N perl resflcuſto/ phorũ xcep· split li patellige 10 AN. BRACESCHI 31 lb. Vaporum ſcriptũ eſt, Quòd qui cito vult coquere carnẽ imponat aquę cum carne fruſtũt vitri: nã vitri ſiccitas tantũ adimit humiditatis à carne in ebul tine, vt caro citò remaneat cocta: ſed citius coquitur ea caro ſi vitrũ illud ſit ex cinere fœeni ac filicis, quia illud minus abũdat humiditate: nam primũ vitrũ liquid habet humidi quod a plumbo contraxit, quod primum fuit in cõpoſitione. D IS. mihi videtur hoc eſſe vnũ Plinij mendacium. RA i. Tuam ignoran tiã incuſes,& noli excellẽtes homines vituperare, qui per ſimilitudinẽ vel per allegoriam ſunt locuti. Pl. Quid voluit ergo ſignificare per illud vitrũ, carnẽ & aquam? R A l. Dixi tibi per vitrũ interdum ſignificari ſulfur: Et quia, vt pluties dixi, ſunt duo ſulfurum genera, quorum alterũ nominatur ferrũ, calidũ& ſiecum quia participat humiditate quã cepit ab eo ſale dicto plũbo, à quo ipſa Venus diſtillata eſt, ideo citius coagulatur& fixatur ipſum arg. viu. ſignificatũ per carnẽ mollem, ſi cum eo ponatur ſulfur illud ex cinere fœni ac filicis, id eſt dictũ ferrum ex nominis affinitate. HocPhiloſophi occultarunt dicentes, The ſeum glutinaſſe os Minotauro in lapyrintho cum tribus pilis. Per Minotaurũ & alia animalia ferocia& venenoſa ſignificatur aqua Mercurialis, quæ in bocia coagulatur cum dictis ſulfuribus,& cũ noſtro Mercurio dicto lupiter, qui lemper elt plenus Apolline. Ideo hæc ſunt tria poma aurea ob quæ Atlas il elt aqua iſta velociſſima, in curſu firmata eſt. In hunc propoſitũ dicebat Iſidorus lib. 17. Chalcanthũ id eſt flos ęris fit in modum ſalis cum ſole calidiſſimo & eſt virtutis adeò conſtrictiuæ, quòd in leonũ& vrſorum os aſperſum tantã habet conſtringendi vim, vt mordere non poſſint. D Is. Quid voluit Iſidorus ſignificare in his verbis? RA I. Per florem æris voluit ſignificare ſulfur illud dictum Venerem& æs, quod eſt occultum in ſale,& ſalis natura participat,& fit per calcinationem vt ſal,& illud vnitum cum aqua noſtra Mercuriali ſignifica taper vrſos& leones, ita inuiſcat& coagulat illam vt amplius non poſsit ſulfura ſoluere, quia dulcis fit. DIS c iP. Mineralis medicina quandiu moratur antequam coaguletur poſt ſulfurum& argenti viui pręparatorum commiſtio nemẽ RA. In artis Speculo ſcriptum eſt, Guberna materiam illam lento igne, donec maior pars conuertatur in terram nigram, quod erit in diebus. 21. P IS. quandiu durat nigredo: KA l. InRoſario ſcriptum eſt, Cõtinuatione 40. dierũ at vtraq; aqua permanẽs nigredine tecta: quę nigredo ſi debitè gubernetur, non plus dieb. 40. durabit Aduerte nihilominus, quòd vbi accedit aqua Mer curialis, plus temporis requiritur& ignis plus. Per duas aquas permanentes intelligit duo ſulfura ex parte fixa. P IS. Dixit Geber lib. 2. cap. is. quòd remo tio ſulfuris eſt cauſa varietatis colorum medicinæ poſt coagulationem: Putabam ſulfur nõ debere amoueri ſi ſit aqua permanẽs. Al. Dixi materiã noſtrã bis beri nigram, bis albam, bisq́; rubeam. Et quoniam albedo& nigredo ſunt colores extremi& cõtraij,& omnes alij colores ſunt medij:Ideò quotieſcũq; ob præparationẽ& decoctionẽ paulatim conſumitur humiditas vnctuoſa ſul mea quę eſt illius nigredinis cauſa, ita paulatim cõſumitur illa nigredo,& quo tidie aliũ apponit colorẽ. deo dicitur, ſulfuris remotionem eſſe colorum varie tatis cauſam: ſed in ſulfuris lotione manifeſtiores apparent hi colores(nã illud eſtlumen& tinctura)q́; faciant in coagulatione& fixione medicinæ, in qua minor eſt vnctuoſitas,& ſulfur miſtũ eſt cum arſenico&arg. viuo, quę colores imperfectosſconfundũt. PI S. Tandem, age, mihi explica quo ex metallo fiat de medicina. x Al. Dixi hane medicinã nõ debere ex auro fieri neq; ex argẽo neq; plũbo, neq; ex ſtanno cõmunibus: ergo ex ęre fieri debet vel ferro cõ munibus: nam illa in ipſorum radice ſunt munda,&accidentia facilè remoueri 32 LIGNVM VITAE poſſunt, quia omnes corruptionis eauſas habent& calcinationis: Et hoc vojuit Geber ſignificare lib. 4. cap.3. dicens, Subſtantiæ Veneris& Martis(com munium) dealbatio pura eſt,& ſimiliter Lunæ rubificatio. PD is. Hanc ſententiam non intelligo. RA L. Vult dicere, dealbationem id eſt argentum viuum & Lunæ rubificatio, id eſt ſulfur quod eſt tinctura rubedinis ipſius argẽti vii dicti Lunæ, ipſa eſt pura& munda in eorum radice. Et hoc voluit Geber di. cere lib. ſecundo capite ſeptimo. Qui cum excluſiſſet Solem, Lunam, louem & Saturnum communes, concludit poſtea, dicens: Melior eſt ergo argenti vl. ui ſublimatio ab illis corporibus quibus cum non conuenit, nempe quia munda in radice. Sed certum eſt argentum viuum minus conuenire in natura cum ferro& ære quàm cum alijs, ergo ab illis ſublimari& extrahi debent ſpititus: Et quicquid dicit Geber in lib. Inueſt.& alibi de præparatione corporũ petſe ctorum& imperfectorum, intelligit de his. PiS. Quomodo de his intelligit loquens de perfectis? RA I. Dixi hanc artem non vti auro vel argento cõmunibus, ſed ſolùm tractat de corporib. imperfectis(vt dicit Geber in proœmio lib. Inueſt.) Neq; dico per cõmiſtionem cum medicina( nam hæc foretreſpon ſio parum ſciens)ſed per reductionem ad primã materiam& ſeparationẽ om nium accidentium immundorum ſupra inductorum materiæ puræ radical. Quando ergo in præparatione hæc metalla intrinſeca ſunt immunda, tũc imperfecta vocantur: ſed quando ſunt præparata& etiam ex colorum conſiden tione vocantur perfecta. Et hoc manifeſtè aſſerit Geber lib. 2. cap is. in fine, cap.. in fine. Et hæc omuia perfecta vel imperfecta poſſunt à ſupradictis eli. ci, vel ab vno illorum. Particularius tamẽ nota, quòd cum Geber in lib. lnueſt. dicit corpora perfecta, id eſt Solem& Lunam nõ indigere præparatione quo ad perfectionem, cum ſint iam perfecta ſeu perfectè præparata, ſed vt magis perfecta fiant, ſubtilientur, ſoluanturq́; intelligit ſolum de ſulfure craſſo dico Marte: quod præparatum vocatur Sol& Luna, quia in eo apparet rubedoſolis& albedo Lunæ: vt dicit Geber lib. i. cap. 14.& 22. loquens de Marte: nam eadem res albificat& rubificat. Et illud omne corpus illuminat, quia eſt lumen& tinctura, vt dicit Geber lib. i. cap. 14. Et ſi bene conſideres pręparatio nis modum Solis& Lunæ ſcriptum in fine in libro Inueſtigationis, inuenies eandem eſſe quam ſuperius dixi de ſulfuris lotione facta cum ſale& aceto,& poſtea ſubtiliato cum ſale armoniaco, id eſt cum ſua aqua Mercuriali,& tunc corpus fixum factum eſt verè ſpirituale ac ſubtiliatum. Ideo Geber in libro inueſtigationis, loquens de præparatione aceti acerrimi cum quo poſſunt præparari corpora imperfecta vel corpus imperfectum,& ab eo extrahi ſuum argentum viuum& ſulfur radicalia,& cum his fieri noſtra medicina, dicit, He aqua compoſita ex duabus aquis id eſt ex ſulfure præparato& ſubtiliato,& at gento viuo ſimiliter ſoluto, ea eſt noſtra medicina,& eſt argentum viuum ptæ paratum ab argento viuo præparato:& ſulfur præparatum à ſulfure nõ præpẽꝰ rato,& factum corpus ſpirituale& ſubtiliatum& attenuatum: Et quotieſcun que Geber loquitur de ſoluendo aut ſubtiliando corpus purum& præparatũ cũ ſale armoniaco id eſt cum aqua noſtra Mercurial, ſemper intelligit de hoc fulfure, nam neq; argentum viuum neq; arſenicum indigent illa ſubtilitone& ideo Geber lib. 2. cap. iʒ loquens de hac aqua Mercuriali ſub nomine mm tarum aquarum acutarum, acerbarum& ponticarum, dicit cauſam inuentionis illius fuiſſe ſubtiliationem earum rerum, id eſt prædicti ſulfuris, quodante præparationem non habet fugionem aut ingreſſum, ideo amittebatur mag vtilitas ipſius fixi ſpiritus,& per conſequens arſenici, quod de illius natura 4 dicit Geber lib. primo capite decimo quarto, ideo vocatur ſulfuris comp ſepe ſæpe v. do Ap fare, qt Sperm eſt mee cutus e xta tua firmat burunt cti erg te ob ir tus ar; elt, erg terrear aratic 5 8N⁰ in vltir am: 8 terram pitatio dunt d format ab eo ſ ſcenſu: horis t tur ide uum ſi rituum tatda, in arte lus vit nonnu ſcribit patere lbro d chee verò e dat in megiſ in ſua unt v eſt. 1 ſtus o zimm Dy Sed q bitur Operu quæſi rum ſ C vo(com nten. iuum i viui er diuem, iti vl muncum ritus: perle lligit 5muemio ſpon kom icali. eimder ne,& is eli weft. quo bags licto o ſonam ſtluratio 10 AN NIS BRAcESCHI. 33 ſepe vocatur Luna. Et vnum ſine alio non eſſet vtile, imò(vt dixi in libro didio Apertorio)arſenicum eſt medium coniungendi argentum viuum cum ſul fare, quoniam vtraq; natura participat: Et Arnaldus in libro Flos florum dicit, Sperma non coniumgitur cum corpore niſi Luna mediante: quoniam anima eitmedium inter corpus& ſpiritum,& illa ſimul coniungit. P IS. Quia locutus es de fixis ſpiritibus, velim vtmihi declares dubium quoddam: Nam iuta tuam ſententiam medicina hæc fieri debet ex ſpiritibus:& hoc etiam conſrmat Geber lib. 2. cap. i.& lib. 3. cap. io. Quòd ſi ſpiritus non ſint fixi comburuntur aut ab igne fugiunt:ſi fixi ſint, non funduntur, quoniam terra ſunt faci ergo ex ſpiritibus haud fieri poteſt. RA I. Tuæ rationis vis erat in conſequẽ teob inſufficientiam: neq; enim ſequela valet ſi ſuperiori ad inferius affirma tiut arguas: ac ſi diceres, eſt animal, ergo eſt homo: ita non valet dicere, fixum eſt ergo eſt terreum. Nam ſpiritus flxantur etiam ſine conuerſione in naturam teream vt dicit Geber libro tertio capite ſexto. Sulfur in principio ſuæ pręparationis cum ſale ſuo& aceto calcinatur& ad naturam terream conuertiur:& poſt perfectam præparationem, coniunctum cum ſuo argento viuo in vltima decoctione fixatur perfectè,& non conuertitur in naturam terrean: Sed argentum viuum id eſt noſtrum ſal dictum Saturnus, fixatur& in tertam conuertitur ob feſtinationem ad illius fixionem, quæ fit per præcipitationem aut deſcenſionem id eſt diſtillationem, in qua corpora deſcendunt debilia id eſt oleum vel aqua Mercurialis& arſenicum reducta in aquæ ſotmam aut olei paulatim in capello ſeu pileo bociæ, à calcibus eorum, id eſt abeo ſale, cuius ſimilitudo eſt veræ calei ſimilis: Vide Geberum in ſecunda de ſeenſus cauſa. Et ob hanc diſtillationem aut præcipitationem, citò, id eſt in horis tribus conſumitur ſubſtantia dicti argenti viui& in terram conuertitur id eſt in fæces vſtas in bociæ fundo. Fixatur etiam dictum argentum viuum ſimul cum ſulfure& arſenico in vltima decoctione per ſucceſsiuam ſpiituum ſublimationem, qui per bociæ collum ſaliunt:& hæc fixio longa eſt& tarda, vt inquit Geber libro tertio capite ſexto. DIS. Profectò Geber iſte hac inarte aumodum excellens fuit:& quia illum diligo, mihi pergratum eſſet illus vitam intelligere. R A l. Paruam illius notitiã habemus, præter quàm quòd nonnulli dicunt eum eſſe Arabem, Perſarum Regem,& partis Indiæ: atq; vt ſeibit Aldimarus Pariſienſis in ſuo dialogo, filius fuit filię magni Maumethes: pater eius fuit Baldechitarum Princeps, vt ismet Geber ſcribit in quodam ſuo lbro de Regno. Patris nomen fuit Ayeius cognomento Raſis Hebobe chee Philoſoſophus: aut Harem, ſuxta opinionem Hali Philoſophi. Tantæ derd exiſtimationis eſt is Geber in Aegypto, vt magnus Ariſtoteles illi ce. cat in triplici Philoſophia: illi cedit Rabbi Moſes in Algoriſmo, Hermes Triſ megiſtus in Magicis,& Ptolemæus in Aſtrologia quadriuia, illi cedunt: ſed la ſua ſcientia omnes Philoſophi deferunt illi: Et Poſteriores ab illo habueunt veritatis eius ſcientiam;& meritò ab eis magiſtrorum magiſter vocatus ct. DIS CIP VL VS. Meritò illum commendas: Sed niſi aibleſlem mole us orarem vt hæc ſua opera mihi declarares capitulatim, atque vt hanc praum multis in capitibus ſparſam ordine in libellum redigeres. RA MV N= 8 1. Rem petis quam Philoſophorum nemo vnquam aggredi voluit: e quia in me non regnat inuidia,& amore afficior erga te, ideo ſi ocium da0 vt tibi ſatisfiat in hoc, libenter faciam: nihilominus in præſens talem derum illius notitiam tibi dabo, vt ex teipſo facere poſsis quod ex me W DISCSPVLVS. Tibi perpetuò deuinctus ero: Sed ad metalloum lermonem reuertentes, dixiſti ſuperius hanc medicinam fieri debere ex 34 LIGSNVM VITAL vno ſolo metallo, ergo duo ſupradicta æqualiter bona eſſe non poſſunthoci opere. RAI. Verum eſt hanc medicinam ex ære fieri poſſe, tamen ferrum eſt melius,& facilius præparari poteſt: ac melius purificari;&huic arti propinquius eſt& plures habet virtutes cęleſtes 555 omnia&alia metalla:&omne id ratione& authoritate intelliges. Dis. Bene loqueris ſi ratione probabis Sed mihi omne contrarium videtur: nam æs ferro præſtat, quia minns terteitatis habet,& plus ſubſtantiæ argenti viui,& minus aduſtibile eſt. Et Geber etiam primo libro capite 21. dicit, Venerem in ſuæ ſubſtantiæprofundo oſten dere auri colorem& eſſentiam, mediumq́; eſſe Solis ac Lunæ, ac facile conuet ti in vtranq; tincturam, eſſeq́; bonæ conuerſſonis& pauci laboris. RAI. Side communi ære loqui volumus, dico ſi deberemus integram ſubſtantiam præparare, melius foret quàm ferrum: Sed nos quærimus ſolùm ſpiritus radicales, atq; hià communi ære non debent extrahi: Cum verò laudat æs Geber, dico ill intelligere de ſpiritu ſulfureo ſuperius nominato arſenici& auri nominib. illudq́; oſtendit colorem& eſſentiam auri, malleatur, id eſt ſubtiliatur ac ſolui tur, quia participat naturam ſalis,& funditur ignitione& ignis expreſsione t argentum&aurum, id eſt vt illud quod compoſitum eſt ex ſale ac ſulfure: mam ſi illud eſſet ſolum ſal, faciliter ſolueretur: ſi ſulfur tantummodò, nõ ſolueretit: ideo ſoluitur ignitione aludel. Cape ergo ſecretum ab illo. Superius dixittia eſſe ſecreta,& tres vias, nempe ſulfur, arſenicum, argentum viuum,& diuerſam eorum præparationem:& quia compoſitum eſt ex ſulfure& argento viuo i deo dicitur medium eſſe inter Solem& Lunam:& interdum vocatur Sol“ Luna ſimul, interdum diſtinctè,& ita Geber intelligit ſequenti capite dicens Mars id eſt ſulfur eſt longẽ præparationis ac duræ ob ſuæ fuſionis id eſt ſolutionis impotentiam: quod ſi fundatur id eſt ſi ſubtilietur& ſpargatur in aceto per putrefactionem ſine medicina quæ illius naturam mutat, quæ eſt argentů viuum præparatum dictum lupiter:& hoc facit in vltima decoctione,& non facit in putrefactione, in qua ſulphur coniunctum eſt Soli ac Lunæ, id eſtaſenico dicto Veneri, quod interdum Sol vocatur, interdum Luna:& ſepatati nequit ſine magna induſtria, quia multam affinitatem& conuenientiam inna tura habent, vt dicit Geber in capite de Arſenico. Et lib.ʒ. capite ſeptimo dict In corporibus metallicis communibus duas eſſe ſulfureitates,& ſuperuenien· tem difficile remoueri: ſed ſi præparetur,& lauetur ipſum ſulfur(vt ſuperius d xi) in ea præparatione inuicem ſeparantur,& poſt ſimul iterum coniunguntut & per decoctionẽ ſimul fixantur. nõ mutantes tamen in parte fixa ipſius ſulfuris loti: ſupradictum ergo arſenicum& Venus facilè id eſt vnica diſtillatione in vtranq; tincturam couertitur, id eſt fit eitrinum quia participat ex albo& beo,& eſt bonæ conuerſionis& pauci laboris, quoniam participat naturam ſalis: Et cum illo conuenit tutia, id eſt fumi illi albi aut aqua Mercurialis: ideo in diſtillatione aſcendunt ſimul,& dicta aqua rubea eſt vel citrina ob ipſam Venerem, quæ ſubmerſa eſt& incluſa in ventre illius aquæ,& citrinitas ila bo na eſt,& in hoc opere proficua. Ideo Geber lib. 2. cap. 12. dicit, inquiſitionem olei fuiſſe vt haberetur illius color qui cum illius aquæ ſubſtantia Pera eſti& hoc nobis auxiliari poteſt in opere: ſumus tamen ab ea aqua excuſati a induratione ac fixione ſpirituum: nam quando in corporum humanorum me dicina ponitur, non poſſunt nec debent fixari: cape igitur illam Venerem uper alia corpora imperfecta id eſt ſulſura, in opere minori id eſt in præparato ne: vult dicere ꝙ facilius pręparatur quàm ſulfur:& in opere medio id eſt in de coctione vltima: Et hoc intelligit in medicina pro humanis corporibus, quo. niam facilè in dulcedinẽ conuertitur,& fortè non accedit ſulfur chekonlede iumed ſed in uiareti næ fix: ft mul & fixa ber lib appro tionis: perlec 1 Soli ac næ co bitur. mouei ra ſulft ne mil arti no dicina ſophi inter e dicit, perfec bente perfec Mars ration idem tuncl viui, lutio: alijo n parat longi 1280 per h. maten eſſe] capia Mart diſce ſulfur & ſic priet ſulfur bit. D ſit ſec do lo ſalib. deriã „00 in m eſt opinomne babis: erreiJeber oſten onuer Side præcales, dico lolui ne yt nam retült: xittia erſam iuo, iSol&. icens, tſoluaceto gentũ L non eſt Aparafl inna dicit mien ius dl Untut ſulfutione &. uram 10 plam Ibo nem niltus ati ab n me m ſuratio in de uo60 imeo ANNIS BRACESNCHI. 35 nmedicina minerali Mars eſt melior, quia eius ſubſtantia fixior eſt& flxatiua led in ordine maiori, id eſt in multiplicarione( quæ inuenta fuit vt opus abbre niaretur)neque Venus neque ſulfur apponuntur: Sed cum vna parte medici n fæ ponitur multum argẽti viui aut ſalis præparati dicti louis,& cum hoc ſitmultiplicatio: nam hoc ſoluit medicinam fixam,& medicina fixa congelat gl fxat illud: ita ex terra fit aqua,& ex aqua terra. Iſtud voluit ſignificare Geber lib. 4. cap. i8. dicens, Conſiderauimus ob examen iſtius magiſterij, Iouẽ approximari maximæ perfectioni in opere maioris ordinis id eſt multiplicationis: Et libro tertio capite decimo nono, dicit louem approximari maximæ perfecto, id eſt medicine fixe, quia plus de perfectione participat id eſt de ar ento viuo: Et quia illud habet ſubſtantiam viſcoſam, ideo multum adhæret ol ac Lunæ id eſt arſenico: nam vt dicit Geber lib. i. cap. 20. Illud Soli ac Lu næ conuenit, id eſt arſenico dicto Soli ac Lunæ: Et non ſemper ab illis ſeparabicur. Et qui ſciet illi eleuare vitium fractionis corporum, id eſt, qui ſciet remouere& conſumere humiditatem aqueam, quæ frangit id eſt ſoluit corponaſulfurea, ſtatim gaudebit vtilitate illius Iouis. Ds. Ex ſufficienti diuiſione mihi videtur vt velis concludere inter omnes mũdi res nõ eſſe meliorẽ nec arti noſtræ propinquiorem ferro communi. RA l. In hoc eſt occulta hæc medicina. Dis. Nunquam hoc cogitaſſè, imò contrarium credebam: nam Philoſophi dicunt eſſe ex magis diſtantibus à veritate huius artis:& eſt magis vile inter omnia metalla, quia minus habeat argenti viui. Et Geber lib. 3. capite 9. dicit, corpora imperfecta quæ plus habent argenti viui, propinquiora eſſe perfectioni. Et libro prædicto capite ſeptimo, dicit ea corpora quæ plus habent argenti viui, maioris eſſe perfectionis:& quę minus habent, minoris eſſe perfectionis. Et priuatim loquens de Marte libro primo capite vltimo inquit, Mars inter corpora imperfecta in tranſmutatione, eſt tractationis aut præpanationis difficillimæ, laborisq́; longiſsimi, ob ſuæ fufionis impotẽtiam. Et hoc ſdem fatetur multis in locis. RA I. Quando Raꝝes clarè locutus eſt de Marte, tunc locutus eſt de ſupradicto ſulfure craſſo, quod quia minus habet argenti viui,& magis terreum ac ſine fuſione eſt ante præparationem:& eſt ſine ſolutione, quia non habet naturam ſalis: Ideo magis imperfectum eſt omnibus alijs metallis intrinſecis: Et quia eſt quaſi extrinſecum arg. viuo ſuo, ideo ſeparatur ab illo, neq; vniri poteſt ſine ſubtiliſsimo artificio:& eius præparatio longiſsima eſt ob multam vnctuoſitatem, terreitatem, ac duram ſolutionem: hae de cauſa dicitur eſſe ex magis diſtantibus à veritate huius artis. D IS. Sem per hoc refugium habes de metallis intrinſecis: Geber dicit ſe manifeſtaſſe materiã hanc pluribus in locis ac diuerſis capitib. Si dices ergo materiam illã eſſe Martemß ac per Martẽ intelligam ſulfur, ergo quando dicet cape Martẽ, capiã ſulfur ſolum,& in errore verſabor: aut materiam hãc aliter nominauit q; lartem, atque hoc pacto non manifeſtauit, ſed occultauit. Quando igitur diſcernere potero quòd per ferrum ille de communi ferro intelligat aut de ſulfurer RAI. Quando Geber& alij Philoſophi dicunt Martem eſſe calidum & llecum, atqh rubeum,& tingere Lunam, illiq; attribuunt ſupradictas proflüge me un de ſua præparatione loquuntur, tunc ſis cautus, quia de ſuo 79 5 1 igunt PIs. Nonne Geber ſcribit huius artis praxim? RAI. Scri8 igitur loqui oportet de præparatione ferri communis ſi in illo decretum RAI. Loquitur, ſed occultè, id eſt in eapitibus generalibus quan. de metallorum præparatione, marchaſita, ſulfure, argento viuo 5 ac ſimilibus. DI. quomodo ergo ſecretũ hoc manifeſtauit& hãc madella in diuerſis capitibus? RA l. Plurib. in locis is dixit Philoſophorũ ſecretũ 37 LIGNVM VITAE eſſe in Marte, quodq́; illum accipere deb eamus:& quanuis ſermo ille intel poſſet de ſulfure, aut videatur in aliud propoſitum dictum, tamen illi ſufffcitd xiſſe maximum ſecretum eſſe in Marte.& de hoc etiam allegauit aliquas ratio nes: quę quanuis ad aliud prop oſitum videantur, tamen cõcludunt de Marte. Dis. Iſtud eſt quod ſummopere ſcire deſidero: nam eſt concluſio eius omni quod mihi dixiſti. Incipias ergo authoritates narrare,& poſtea rationes addu ces. Lib. i. cap. 15. dixit, argentum viuum facile omnibus metallis adhærere ſed Marti nullo modo niſi per artificium: ab iſto certè ſeligiti& capit maximũ ſecretum: ab iſto, id eſt a Marte. Lib 3. cap.. dicit, louem approximari perfe. cto:Saturnũ minus,& minus Venerem, ac multò minus Martem, à quo perſe ctio depẽdet à quo id eſt A Marte depẽdet huius medicinæ perfectio( Quãui alicubi textus hic ſit deprauatus)&in ſupradicto loco dicit, causã impedimẽti cuiusq; fuſionis eſſe ſulfur flxũt: ab hoc certè colligere potes maximum ſece tũ: ab iſto, id eſt a ſulfure fixo, per quod intelligit ferrum cõmune: nam maior illius pars eſt ſulfur fixum& terreum, ideo non funditur. Et denominatio fta rædominante:& hoc modo illud intelligitur quod dixit libro 3. cap..o. quens de ſulfure fixo: nam vt dixit lib. 2. cap. 18. octauo, Corpora imperſe. cta fixantur per ſuam calcinationem,& partes ſubtiliantur per ignem: ſel partes ſalis quæ à corpore fixo&calcinato reſoluuntur ſoluuntur vt ait libro; cap. 7. Dicit etiam Geber in Teſtamento, Martem qui ſubſtantię ſit fixæ, deo meliorem eſſe inter cętera corpora:& hoc intelligi poteſt de ferro commun & de ſulfure ſuo. In primo etiam libro capite decimo ſeptimo dicit omnia me talla conuenire auro,& vltimum eſſe Martem:& hoc eſſe vnum ex naturæſecretis. Et lib. 3. cap. 6. loquens de Martis eſſentia, in fine concludens dicit: Lau detur ergo benedictus& ꝑlorioſus Deus altiſsimus qui illum creauit,& ilide dit ſubſtantiam& proprietatem ſubſtantiæ, quæ nulli rei in natura conuenit, vt in illa vllo artificio perfectio hæc inueniri poſsit, quia in illo potentiam po pinquam inuenimus: Nam ipſe(ſua in calce) ignem fuperat,& ab eo non ſu/ peratur: ſed admirabiliter in eo requieſcit, illo gaudens(quia ſemper fit pere/ ctior.) Hoc idem Arnaldus in Roſario ſcripſit dicens, Manifeſtum eſt corpora eſſe maioris perfectionis, quæ plus habent Mercurij:& quæ minus dell. Io continent, ſunt minoris perfectionis. Laudetur ergo rerum omnium op fex Deus glorioſus& benedictus cauſator optimus& altiſsimus, qui ex vii precioſum creauit. PiS. Quid volebat ſignificare magiſter Arnaldus: RAl Volebat dicere quòd à viliori corpore metallico, id eſt à ferro commit quod in natura ſua& penes vulgum vilius eſt, Deus creauit hanc precioſam medicinam:& quanuis in aliud propoſitum exire velle videatur, nihilomiuus illi& Gebero ſatis eſt ſecretum manifeſtaſſe illorum loquendi modum intel ligentibus. Rudienus Philoſo phus apertè manifeſtat ſecretum in Marte, d cens, Scimus omne metallum in ſuo occulto continere Solem& Mercurium & nos iam extraximus à ferro argentum viuum,& ex illo poſtea facta eſt me dicina,& ex illius colore bonum opus fecimus in ignium termino. dicit etiam ſupradictus: Dico maiorem petram eſſe Mercurium:& iſte eſt qui extrahitut 8,& modum extiatum viuum, Mars: a lapide quem dicemus: exponemus ergo quid ſit ille lapi hendi argentum viuum ab eo. Lapis ergo ex quo elicitur argen vbiq; inuenitur, omnes habent,& homines eo indigent, nomen eius eib, 5 illum ergo cape& bene contere ſubtiliter& laua. Senior Philoſophus dic Loquitur ferrum& dicit, Ego durum ferrum, ego forte, conterens- con 0 ex me bonum omne hac in arte eſt,& lux,& ſecretum ſecretorum pes 15 55 neratur. Dicunt etiam Auicebron& Razes, Corpus ferri eſt corporibu 5 tius, re:ill tion perit tiam pe 1 furis intel xum mun iorit exm dico tos il rum. natu nue i tabil. poſsi reſtte ſpitit l imi detui tes P nomi cipat ili ſu phin, terrat tum fi cun Fat Etfac non! lacilit tracta tiigne quane miſto gaeſt, deput teahit, dunt, comb ne ac plus h ration ded 9 lation icit d ratio Marte. omnis addu Krere, aximũ perfeperle dus dimẽn ſege maiot io fita 7. lopere m: ſed bro 3˙ , ideo muni ia me/ lræſe/ it: Lau lillide wenit, m pro 'on ſuorpodei nopiex vil muni, ioſam minus intelte, dl irium: ſtmeetiam ahitul extra iuum, Mars: ntrito ne geul ol tius lationis examin IOANNIS BRACESCHI. 37 tius,& eſt Indorum lapis,& eorũ voluntas magis in illo eſt quàm in alio corpo reillud elegerunt ſapientes. p 1s. Sinas pro nunc ſias ſententias: ſi aliquam ra tionem habes, prome: nam ratio me magis in veritate confirmat. R A I. Superius dixi, quòd iuxta Geberi ſententiam in Teſtam ento, Mars quia ſubſtan iam habet flxam, eſt inter alia corpora melius: Et quanuis per Martem intellipoſſit de ſulfure arſenici reſpectu, quod eſt minus fixum, tamen etiam de 120 intelligi poteſt communi, quoniam nullum metallum habet tantum ſulfuris fxi quantum ferrũ commune: in præſentiarum verò per ſubſtantiam fixã intelligo ſubſtantiam terream: nanq; vt dicit Geber lib. 3. cap.&, Si ſulfur fizum terreum miſtum fuerit cum argento viuo terreo, ex his fiet ferrum commune. D 1 S. Hæc non videtur mihi ratio, ſed irrationalitas, eredere vt ex ma iori terreſtreitate ſit cæteris melius in opere noſtro: nam medicina noſtra fit ex materia puriſſima& ſeparata ab omni terreitate ſuperflua. RA i M. Non dico ferri terreitates eſſe hoc in opere bonas, ſed aio ſpiritus natos& nutritos in ferri terreitate meliores eſſe& efficaciores ſpiritibus alitis in pauca alio ummetallorum terreitate:& hanc ego rationem ſcripſi in libro Secretorum naturæ dicens, Terra ob virtutem radiorum corporum cæleſtium qui continue in illam influunt, continet tres principales partes, nem pe animalem, vege ubilem,& mineralem:& eſt productiua rerum adeò terribilium vt narrari ns polsint: id quod alijs elementis non euenit: Et quanto res aliqua ma gis in terleſtte elementum deſcendit, eo magis in cæleſti virtute creſcit: Ergo aquæ& ſpititus qui ſunt terreſtri elemento immerſi, ob ſimilitudinẽ in materia natura lhimitantur& trahunt proprietates ac virtutes materiæ ac loci. D IS. Mihi videtur te eo in loco loquutum eſſe de elementis mundi maioris. RA l. Volentes Philoſophi occultare hanc ſcientiam, ſcripſerunt eam ſub elementorum nomine,& nominarunt ferrum, minorem mundum:& quia plus terram partidpat quàm alia elementa, ideò Ipiritus& aquæ illius ſunt alijs virtuoſiores,& lliſunt nominati vegetabiles, animales& minerales:& hac de cauſa Philoſoplinoſtri allegant diuinam illam ſententiam: Niſi granum frumenti cadens in teram mortuum fuerit, ſolum ipſum manet, ſi autem mortuum fuerit multum ſtuctum affert. Alia ratio allegari poteſt ad probandum ferrum quãtumeunq; alijs metallis terreſtrius ſit, tamen eſſe perfectius poſt præparationem: m in ſe habet omnes cauſas corruptionis, quas Geber ſcripſit lib. 3. cap. G. Etlacile corrumpitur: Et quia ſuæ terreſtreitates non ſunt hene commiſtæ,& non hab ent affinitatem vel conuenientiam cum parte radicali, ideo melius& facilius in ferro ſeparãtur quam in alijs metallis, Ideo Albertus lib. 4. Meteor. racdatu 4. cap.. dicit, Ferrum eſt malleabile& etiam liquefactibile cum forligne tamen multum liabet terræ,& eſt mirabile in ſua terreſtreitate: Quoniã quando aqua facilius patiatur ab igne quam terra, tamen in ferro citius à com milto ſoluitur terra& comburitur quam ſubſtantia magis aquea. Et huius cau pal quia terreum quod eſt in ferri compoſitione eſt ſutulentum, non bene ſuratum, nee bene commiſtum. Huius ſignum eſt quia facile rubiginem cõ galit& quando in igne comburitur, multææ aduſtæ terreſtreitates ab eo caut quoniam terreſtre illius poroſum eſt,& ignis ab omni parte poteſt illud domburere. dem conſirmat Geber lib. 4. cap. 14. loquens de hac calcinatione ac ſeparatione ſub nomine cineritij dicens, Corpora illa imperfecta qu 55 ien terreitatis minus in hoc examine perdurant calcinationis& ſepa quia citius calcinantur,& eorum terreſtreitates facilius ſeparantur: ee quæ metalla minus habent terreſtreitatis plus durant in eorum præpae, quia difficilius corrum puntur:& eorum partes terreæ diffi 30 LIGNVM VII AE culter ſeparantur: Et manifeſtè vbi ſupra dicit, Martem& Venerem neceſſa riò ſeparari à commiſto plus quàm omnia alia metalla: Et rationem adducit eo in loco& in ſequenti capite. Quoniam eorum terræ diuerſæ ſunt in ſub-. ſtantia à parte radicali: Et ob hoc reſultat fuſio diuerſa,& ſpiſſitudo& raritas uæ ſunt eorum ſeparationis cauſa: Hæc ratio confirmatur ex eo quod dicit Geber libro ſecundo capite ſeptimo loquens de Mercurij ſublimatione. Dic mus ergo ingenium ſeparandi terram fuperfluam à Mercurio id eſt ſale eſſe commiſtionem cum rebus, cum quibus affinitatem non habet,& multoties ſublimationem ſeu diſtillationem eius à fæ cibus reiterare: Et hæ res ſunt veluti talcum,& cab corticum ouorum,& marmoris albi ſimiliter,& vitri minutilſimeè triti,& omni genere ſalis præparati& ſimilium: ab his enim mundatut, ſed ab alijs cum quibus conuenit, non mundatur, præterquàm à corporibus perfectis, à qulbus ſi poſſes eximere, mundum eſſet: quia mundaſunt in rad ce. PiS. Mihi videtur in eodem capite contradictionem haberi: nam loquens de hac ſublimatione Geber dicit, Quando videbis argentum viuuuu vt nix abiſsimum,& veluti mortuum adhærere lateribus alembici, tunc reitera ſupet eum ſuam ſublimationem ſine fæcibus. Primò dicit eius ſublimationem reite rari debere cum fæcibus, poſtea dicit ſine fęcibus. RA. Dicerent aliqui ptimi & ſecundam ſublimationẽ non eſſe eandem,& primò deberi cum fęeibus ſih limari,& poſt ſine fæcibus: Sed illa eſt vnica ſublimatio id eſt ſolutio: Ideo ſc re debes quòd quando volum̃us noſtrum ſal diſtillare, quod eſt arg. viuũ mot tiſicatum, album eſt,& pariter ſuæ terræ ſunt albæ,& habent cum talco ſimil. tudinem& marmore albo,& alijs fæcibus ſupradictis cum quibus affinitatẽ non haber& ideo facilè ſeparari poſſunt à ſale ferri. Ideo Geber non intel git vt artificialiter imponantur fæces illæ extrancæ: Sed vult dicere natural. ter eſſe coniunctas aliquas terreitates, cum quibus nom habet in natus affnitatem:& ideo non impones fæces extraneas, quia vt dicit Geber lib. ſecun, do cap. ↄ. Quicquid ignitione ſublimari debet, debet ſine fæcibus ſublimal uia in ſeipſo habet fæces ſufficientes, imò ſuperfluas:& huius ſignum eſtſua mblmationfe difficultas: Certum autem eſt in arſenici ſublimatione qua tes reitates à dicto ſale ſeparantur, ſublimatur cum ignitione vt dicit Geb. libroſe cundo cap. 2. ergo non requiruntur fæces extralleæ: Et quicquid ſupradii de clarat Geber in ſoeo vt ſupra, dicẽs, Separatio fæcum ab ipſis ſalibus ſublima dis eſt poſſibilis ob ſolutionem ſalium, quæ res alijs non conuenit: vt dicit G ber libro ſecundo capite decimoquinto& cap. ii. in tertio Deſcenſionis caſa, id eſt diſtillatione& ſolutione ſupradicti ſalis:& in libro Inueſt. capitede præparatione aceti acerrimi,& ſequenti. Dis Vellem vt declarares aliud di bium: Geber dicit in 2. lib. cap. 2. loquens de fæcibus à quibus debemus ip tus ſublimari, quòd debeat materia eligi cum qua magis conueniant ſpiriu ſublimandi,& cum qua vniantur profundius& per minima: Et eo in locom tionem adducit huius: ergo iſtud contrarium eſt illi quod ſuperius dixit, nem pe quò d volentes nos ſublimare argentum viuum debemus illud cum c. bus vnire, cum quibus neque affinitatem habet neque conuenientiam. KAI Superius ſatis huic dubio reſpondi: Cum enim Geber dixit, debere nos fæce eligere cum quibus conueniunt, voluit ſignificare ne extraneas fæces accpremus, ſed vt ſublimaremus cum fæcibus naturaliter per minima vnitis 1 xis id eſt terreis: Et hoc loquendi modo multi Philoſophi vtuntur: nam K cunt, Cape talem vel talem rem& miſce ſimul:&nihilominus nihil 1 5 rum apponitur: ſed hoc faciunt vt indignos decipiant:&per illa verba 70 KHcare volunt, in ſua materia naturaliter vnitam eſſe vnam vel alteram 00 tuæ pere ueni affin reita quiti ſubli teriæ bent maic ſunt. pe qi aſcen nent, eſt& lia in ynitu lb ſe. rator. ſaluel lis qu lis, tu. & ſol vt dic titus! craſſa tetur lor re ſalion rome præp: tumf, Marti lla co inflan porac metal no, co cis. V. eit, 8² comb limati prium pleta poſsib te prir ius in queat, metall lud e eſſaucit lubritas dicit Dici eſſe ties yelutil atut, libus radi uens iK al. uper reite rimã 8 ſub 0 ſcimol imilitate ielluralii affl ecunimati ſt ſuz Ja tei broſe ii de it Ge 3 cau-/ ite de d du ſpit. piritus O ANMNIS BRA CESCEHI. 39 cu cum illis ſimilitudinem habent: Sed quando Geber dixit vt fæces caperemus cum quibus ipſum argentum viuum non habet affinitatem vel conuenientiam, voluit ſignificare, illasterreitates argenti viui Martis non habere alfinitatem vel conuenientiam cum illo(vt habent aliorum metallorum terfeitates) quanuis naturaliter& per minima ſint vnitæ: ex ſuperiori ratione ſequitur, ſpiritus à ferro ſublimatos puriores eſſe quàm ſi a quocũq; alio metallo lublimarentur. Nam terreitates& alia accidentia ſuperinducta primæ matere radicali, melius poſſunt à ferro ſeparari cum quo affinitatem non habent neque ſunt bene commiſta; quàm in quocunque alio metallo, cum quo maiorem ſymboleitatem& conuenientiam habent, atque arctè commiſta ſunt. Aliam huius rationem adducit Geber lib. ſecundo capite ſecundo, nempe quia ferri fæces fixæ ſunt id eſt terreæ, quæ in ſublimatione aut ſolutione aſcendere non poſſunt,& ſpirituum immunditiem ſecum in fundo bociæ reti nent ita vt ſpiritus poſſint puri& mundi aſcendere. Ferrum quia terreſtrius eſt& craſſius in natura cæter is metallis, quæ ſunt magis aquea magisq́; ſubtilain ſubſtantia, ideo melius eſt alijs: Nam eius Mercurius id eſt ſal pręparatus vnitur cum ſuo ſulfure non ſolùm vt cerationem præbeat& facilem fuſionem ilbed etiam vt ſeruet illud à combuſtione: nam eſt proprietas ſalium præpantorum vt ante fuſionem haud vrantur,& vt ſpiritum ſulfureum commiſtum eluent a combuſtione, vt dicit Geber lib. 2. cap. iꝶ. Spiritus ergo Mercurialis qui poſt æquales præparationes ſeruabit magis naturam corpoream ſui ſalis tuebitur magis ſpiritus ſulfureos à combuſtione: Nam quo is ſubtilior eſt & ſolutior eo magis ad ignis naturam accedit,& tanto citius comburitur, vedieit Geber libro 2. cap. 2. Sed certum eſt quòd ſi omnes metallorum ſpilitus Mercuriales æqualiter præparari poſſent, Martis ſpiritus ſeruaret ma gis cealſam& corpoream naturam, idcirco minus combureretur,& melius ſeruatetur ſulfur a combuſtione:& hoc probat Geber libro 3. cap. 7. dicens, Subtilor res in ſui natura, ſtad naturam terream reducatur, id eſt ſi calcinetur,& in lis naturam reducatur, magis ſubtiliatur, ergo magis ſoluitur. Quoniam veio metalla omnia ſunt in i bn natura ſubtiliora ipſo ferro, ideo æqualiter ptæparata magis ſubtiliantur& ſoluuntur,& facilius comburuntur: hoc toum fatetur Geber libro quarto, capite decimo quinto loquens de ſulfure ſub Mattis nomine, dicens, Quando Mars vnitur corporibus multæ humiditatis, lla combibit ob priuationem multæ humiditatis,& ideo illis coniunctus non iulammatur neque comburitur, niſi ſint inflammabilia vel combuſtibilia corbota cum eo commiſta: idem confirmat Iſidorus dicens, Stannum tuetur alia metall ab igne:& quanuis æris natura& ferri duriſsima ſit, ſi fuerint ſine ſtanno eomburentur. Per ſtannum, æs,& ferrum, intelligit de ſupradictis intrinſeeis Vincentius quoque in ſuo Naturali libro ſeptimo, capite nonageſimo diat, Sal qui cum limatura corporis in igne miſcetur, in igne tuetur illam ne comburatur: per limaturam corporis, intelligit ſulfur præparatum vt argenti matura. Albertus etiam libro quinto Mineralium capite primo dicit, probum eſſe omnium metallorum, id eſt imperfectorum, vt videantur incombleta eſſe in ſpecie,& ideo ſunt in omnia conuertibilia: Et reſtringens hanc poſzibilitatem ſolummodò ad Martem ſub nomine ſulfuris libro quarto, capi te primo, probat illum eſſe inconcoctum& non terminatum: Et dicit hanc eus intemperiem facere, vt is omnium elementorum materia vniuerſalis eſſe quent d& in omnia metalla conuertibilis: nam ipſe abundat magis ſulfure alijs metallis. Alibi Alber. probat à ferro debere noſtram medicinam extrahi: nam delt proprium minerale medium à natura incoctum: non tamen vt ex eo 40 LIGNVN VITAE per naturam aliud generari poſſit, ſed quia ab eo per artificium hæc noſtrame dicina generari poteſt: Ideo libro quinto, capite primo ita dicit: Quicquſd aliqua ex parte lapidum paſſionem participat,& ex parte metallorum proprietatem, dicimus illud eſſe medium minerale: nam lapidum proprium eſt nõ liquefier: metallorum autẽ᷑ liquefieri in calido ſicco: Et ideo lapides ſuntin genere ſiccorum& terræ: metalla verò in genere humidorum: Quoniam autem hæ proprietates ferro conueniunt, ideo illud eſt verum minerale medii: Et quia multam terreitatem participat& ſubſtantiam ſaxeam qua non fund tur, ideo à Philoſophis nominatur lapis. D 18. Albertus lib. 5. cap. b. probt marchaſitam eſſe hoc minerale medium, neq; de ferro lo quitur. R Al. Ob ſub. ſtantiæ conuenientiam& nominis, Philoſophi ſub marchaſitæ nomine locuti ſunt de ferro communi: Et quia, vt dicit Albertus vbi ſupra, Medium habet naturam informem,& formatam& diſtinctam, extrema poſsident: deo ex trema formata& diſtincta per artem& naturam reducuntur ã medijs. Et va de conſiderare debemus mediorum naturam ad metallorum tranſmutation quia in illis eſt multa ſcientia eorum quæ qusrimus& conamur inuicem conuertere. Omne id breuibus verbis ipſe Alb. lib. 3. Miner. cap. g. concludit di. cens, Ars hoc modo procedit, nempe vnum metallum corrumpens illudqd ſpecie ſua remouens,& cum auxilio rerum quæ ſunt in ipſa ſpecie metallica inducẽs ſpeciem alterius metalli. Multas laudes Antiqui ferro attribuère:inter quas hæc vna eſt, Quòd dicant ferrum eſſe propriam mineram argẽti viui Phi loſophorum. Razes in lib. Diuinitatis dicit, Occultum ferri eſt arg. viuum l. dorus lib. i6. in quit, Argentum viuum præcipuè in metallis reperitur,& tant eſt virtutis, quòd ſi ponas centenarium ſaxorum ſuper ſextarium(vel modi arg. viui, ſtatim reſiſtit grauitati: quòd ſi ſuperponas auri ſcrupulum, ſtatimeius leuitatem in ſinum 2 recipit. D Is. Haud aſſequor qui poſſibile ſit tagentum viuum poſſit tantum lapidum pondus ſuſtinere. R A l. An non cernis Hidorum loqui de arg. viuo quod in metallis eſt,& maximẽ in ferro: nam illud ſuſtinet multam lapidũ ſubſtantiam: ſed ſi eius Mercurium diſtilles, in eo di ſtillato ſubmergitur eius ſulfur dictum aurum, vt inquit Geber lib. i. cap. ij Di cit Aros Philoſophus: Cape ſal cõmune, ſed dico omnibus metallis comune nec; intelligas ſal marinum: Et ſcias quia non agnoſco aliud ſal, nec; aliud atia mentũ, eo excepto quod in capillis Virginis Palchalis ſtat. P Is. Neſcio quelt Virgo Paſchalis. RA l. Antiqui hanc ſcientiam occultarunt non ſolům ſcupu ris, ſed etiam varijs picturis, characteribus, cifferis, monſtris,& animalibus:. deo in ipſorum templis pingebant illas poeticas fabulas, in planetis, ſignis caleſtibus, monſtris, animalibùs,& alijs ſignis: neq; intelligebantut præterq cam ab his qui huius ſcientiæ notitiam habebant. Vir ginem Paſchalem pingebaft in forma mulieris, capillis poſt humeros ſparſis, in quorũ ſummitate erat ercurij character, in medio erat dimidia Luna, in extre ma autem pafte Solis cha racter. DIS. Quid hæ res ſignificabant: RA I. Virgop aſchalis, herba eſt natuta lis, quæ cum Marte ſimilitudinem habet: Ideo Philoſophus loquems per limilitu dinem, dicit ſe aliud ſal aut ſulfur non agnoſcere, illo excepto quod in pat tibus ſubtilibus& radicalibus ferri ſitum eſt: ſed Mercurius præparatus a qua Mercurialis, ſubtilior eſt altiusq́; volat ſale non præparato dicto Luna: ſulfur dictum aurum ob ſuum colofem rubeum aut citrinum, eſt iſtis e Dicit etiam Rudienus Philoſophus, Huius operis initium eſt quando Sol 55 in ariete. Et Ariſt. in lib. Secretum ſecretorum ad Alex. dicit, Ver tunc i quando Sol arietis ſignum intrat. P IS. Credo eos loqui de primo gs 95 id eſt de putrefactione, qui eſſe debet leuis, id eſt calidus& humidus, vt eta tempore veris. RAI. Satis bene intelligis: ſed quia aries eſt domus. 25 ideo in lb. dem? homi haud dus& igneu colt 8 dice, & pi tute o virtut acus tur tat l. du genti lis,&. mane terteſ & om na, tam Latin uus el perius bulis“ quia ſ quo 9 dutus viridit bilem omnia de Ge ſocijs: quore gulatiplo at; lal ter nempe menta mogot metall: lud die us ſali chaos gium e gnilfica natur. gift num in ob adu 10 AN. BRACESCHI 41 deo dicere volunt principium materiale huius medicinę eſſe Martem. Razes in lb. Diuinitatis dicit, Accipe petram poſt ingreſſum Solis in arietem:& ibi dem ait, Dico hanc rem eſſe animalium calidiorum& cæteris meliorum, id eſt hominis, cuius complexio ſit cholerica. p Is. Superius dixiſti; hãc medicinam haud fieri ex animalibus, nunc verò dicis ex homine fieri. R Al. Hic homo cali dus& bilioſus eſt ferrum: Raꝝes dicit, Mars in profundo eſt calidus& ſiccus 5 igneus& cholericus, ideo homines qui ſub Marte planeta naſcũtur ſunt bellicoſi& cholerici. Ferrum vocatur homo ſanus& iuuenis, quia purum eſt in ra dies,& quia durum eſt& forte. Vocatur homo quia habet animam, corpus, G ſpiritum( vt ſuperius dixi) bonum iſtud metallum, quanuis genitum ſit virtute omnium ſtellarum& planetarum, eſt tamen ſpecialiter in terra genitum vittute potentiſsimeæ& virtuoſiſſimę polaris ſtellę dictæ Septentriones: ideo acus poſita ſuper magnetem nauigantium, ſemper ad Septentrionem vertitut tanquam ad ſuum ſimile: ideo ferrum vires habet& proprietates illius ſtellx. Superiora occultarunt Antiqui dicentes, Dęmogorgonem fuiſſe omnium entlium Deorum proauum,& ab omni parte circundatum tenebris, nebul& caliginibus, deambulare in medijs terræ viſceribus, inib iq; abſconditum manere, indutum quodam pallente viridi,& neglecta humiditate, euaporare terreſtrem odorem horribilem ac fœtidũ, non genitum ab aliquo, ſed æternũ, & omnium rerum patrem. D Is. Quanuis hæc mihi videatur deformis chimęnatamen etiam tua mihi placebit interpretatio. RAI. Dęmogorgon Græce, Laine Deum terræ ſignificat, vel Deum terribilem,& ferrum ſignificat: proauus eſt omnium gentilium Deorum, quoniam ab eo cuncti deriuarunt, vt ſuperius dixi in illarũ fabularum expoſitione:ab omni latere circundatus eſt nebulis& caligine, id eſt terreſtri ſubſtantia:deambulat in medio viſcerum tertæ qua ſub terra generatur ibiq́; nutritur: dicunt illum æternum eſſe, neq; ab aliquo genitũ, quoniam ante terram aliaq́; elementa, nulla eſt res elementata: Indutus eſt quandã humiditatem neglectã, nempe æruginẽ,& quandam pallidã viriditatem, id eſt vitrioli terreſtris& ſulfurei: proijcit odorem terreſtrẽ horri blem ac fœtidum id eſt ſulſureum ad ignẽ poſitũ: eſt rerũ omnium pater, quia omnia ſunt in eo ſecundũ aliquã ſimilitudinẽ: HNuic( vt inquit Boccacius lib. de Genealogia Deorũ gẽtilium) Antiqui attribuerunt gternitatẽ& chaos pro oe æternitas eſt arg. viuum præparatum, quod vt dicit Plinius lib. 33. eft liquor æternus. Et iſtud arg. viuum Claudianus nominat ſerpentem, qui in coa gllatione comedit& deuorat caudam ſuam, id eſt, aquam Mercurialem ab ipſo arg. viuo diſtillatam in forma caudæ ſerpentis& draconis: Chaos eſt illud lilterreum dictum Saturnus: eſt enim materia, in eoq́; res omnis eſt informis, nempe Sol, Luna, ſtellæ ſupradictæ, quæ ſuum lumen non dant, quatuor elementa, tes vegetabiles, animales,& minerales, atq;, vt ait Claudianus, cum Dæ nogorgone habitant diuerſi metalli figuræ. Et ego dixi omnia Philoſophorũ meralla in ferro eſſe. Primus Dęmogorgonis filius fuit Litigius, id eſt, ſulfur illud dictum Mars, quod in putrefactione tumultuatur in ventre chaos, id eſt il luofflis, quia ſeparari vellet, cum ſit diuerſæ naturæ ab illo: ideo aperto iſtius chaos ventre, id eſt ſoluto in aceto„Dæmogorgon extenſa manu ſua Litidum exemit, id eſt ſulfur illud dictum ferrũ: per Dæmogorgonis manum, ſigutem illud aliud ſulfur dictum arſenicum: quia vt ſupra dixi, Mars eleN 1 cum arſenico,& quia ſuperius dixi per Vulcanum& Martem idem 5 0& Vulcanum ſubitò natum quia deformis eſſet, fuiſſe in Lemob 3 ulam Proiectũ ita dicunt hunc Litigium illico natum, quia turpis erat aduſtiuam vnctuoſitatem, proiectum fuiſſe in auras id eſt in aquas diſtillaE 9 42 LIGNVNM VTTAE tas, vbi lauatur, ſubtiliatur,& in altum volat, nempe in illas aquas, na non po terat inſerius deſcendere, quia arſenicũ illud quod exemerat illũſ ſeu ſeparauerat ab eius ſalis ventre, eſt omnibus rebus inferius: nã ipſum in terræ centro. pſius ſalis habitat. Dis. Longa fuit hæc expoſitio, de qua quia iudicare non poſſum, ideo hac declaratione cõtentus ero quia tuis verbis credo. R Al. Non ne dicunt Poetæ Vulcani rete chalybeum fuiſſe? Et vellus aureum tauros& dracones fuiſſe Marti dedicatos? DIS. Dicunt. RAI. Volunt ſignificate quam Mercurialem, aurum Philoſophorum,& Mercurium, omnia ex fetto conſtare:ferrum eſt lapis ille qui vili venditur precio reſpectu aliorum metal. lorum, In Lilio ſcriptum eſt, Philoſophi tam diuerſimodè hunc lapidem nom narunt, ne inſipientes agnoſcerent: nam ſi cognoſcerent, non venderentvii precio vt faciunt: In Philoſophorum Turba, Lapis quem quæritis, public ac vili precio venditur. PIs. Iandudum volui tibi dicere, quòd cum Philoſopli de lapide loquuntur, aliam habent intentionem quàm vt medicinam parent pro humanis corporibus. RAI. Scripſi in libro Secretorum naturæ, omnefleri ex vna ſola materia. D is c. Superius allegaſti Morienum, ac dixiſti, in mate. rialium pondere pro hoc opere nihil expendendum eſſe, quia fit re viliſſima: non eſt tamen admodum vile ferrum: Nam in Lilio ſcriptum eſt, Scitotehuius artis fundamentum, pro quo multi periere, eſt res magis tincda, fortiot& ſublimior omnibus rebus apud Philoſophos: apud verò inſipientes vilior eſt omnibus rebus. In Turba Philoſophorum, Non eſt iſtud niſi vt ſapientes dire runt, id eſt, diuiti ac pauperi, liberali& auaro, ambulanti& ſedenti, communis: nam in vias proijcitur,& in ſterquilinijs teritur. Alphidius dicit, Secretum hoc nõ emitur precio,& in vijs proiectum inuenitur, vt quiuis pauper habere poſſit. K A. Concedo Martem reduci veluti in lapidem viliſſimũ, ex quo fat hæc medicina. De hoc lapide Aviſt. ad Alexandrum dicit, Accipe lapidẽ ve: getabilem, animalem,& mineralem: qui non eſt lapis, neq; lapidis naturãhabet. Arnaldus dicit, Lapis eſt in ſimilitudine ac tactu, nõ in natura. Hali Philoſophus ait, Sunt& nõ ſunt lapides: ſed nominamus lapides ob ſimilitudinem quam cum eis habent. DIS. Concedo medicinã, cum finita eſt, habere lapidis formã vilis apud ignaros,& nõ eſſe lapidem: Et idcirco haud dicere debemus materiam, ex qua fit hęc medicina, vllo modo lapidẽ eſſe, niſi dicere vellemus omnẽ rem in quatuor elementa diuiſibilẽ, aut in igne non combuſtibilem nominari lapidẽ. R Al. Dico materiã, ex qua fit hęc medicina, ſimilitudinẽvililmi lapidis in operis initio habere, non autẽ in fine: Et hoc omnes Philoſopfi affirmant,& dicũt nos debere accipere lapidẽ illum vilem,& illum præpatate, & proijcere ſuperfluitates& immmunditias: hoc autẽ intelligi non potelt 1 operis fine: nam medicina facta, ſi lapidis habet ſimilitudinem vel ouinon exiſtimatur vilis aut precioſa penes inſipientes, quia illius nullam habent cognitionem, qui verò eam cognoſcunt, eam ſuper omnem rem appreciant neque verum eſt, Omnem rem quę diuidi poſſit in quatuor elemẽta, aut in 17 non comburitur, nominari lapidem aut lapidis ſimilitudinem habere: ſed Phi loſophi ſignificare volunt, eorũ materiam eſſe vilem lapidẽ, quæ in igne non conſumetur,& poteſt in quatuor elementa diuidi: illamq́; fundamentum ec huius artis. Hali Philoſophus inquit, Lapis iſte omni tẽpore inuenitur,& big et apud quemcunq; hominem: cuius intentio nõ aggrauat quærentẽ vbicũc it:& eſt lapis vilis, niger, fœtens, neq; precio emitur. In Philoſophorũ Tuba, Res iſta lapis eſt, et nõ eſt lapis, vbiq; reperitur, res eſt vilis et preciol 0 5. g ra& occulta, et omnibus cognita. Senior Philoſophus inquitntè, ir 85 — 1 2 887. 1 i i 15 tus Rex Marhos de lapidis cognitione, dixit, omnis homo illum 08K a & qu nam RAl. Chril co, fe nerat Philc ſolaz DIs. vino bertu firma teſt v ficax dibil. ſpirit & hu quan expe cap alis textu Vttil mi ab niam bet.8 natio trahe re:qu reitat cibus lia de alicui gunti dicun eſſe n trane inuen poris ergo al ſul quod lem ſi gatio Quid cis op cipio & vtr geba arger do üeoi. on on & 5 tro al mi vili ac phi ent le tena: nu IO ANNISBRACESC RHI. 43 & qulillum lapidem non agnoſcit, nihil eognoſeit. pi. Dic tandem clarè qui nam ſit hic lapis tam vilis, qui in igne non comburitur,& in vias proijcitur. AA. Quia(vt tibi dixi) in me non regnat inuidia,& cupio multis fidelibus Chriſtianis prodeſſe, ac maximè tibi, quem tuas ob virtutes amo: ideo tibi dico ferri excrementum ſeu ſcoriam vel calcem, Italice loppam, uæ in igne generatur,& a fabris ferrarijs, ſeu ferri fuſoribus in vijs proiſcitur. Illa, inquam, eſt philoſophorum viliſsimus lapis, habetq́; lapis ſimilitudinem& non eſt lapis, ſolaq; omnes habet proprietates, quas Philoſophi dicunt de ipſorum lapide. pls. Quomodo hæc eſt vegetabilis, animalis,& mineralis? RAI. Superius di x noſtrum metallum habere in ſe has res omnes: de hoc lapide loquebaturAl bertus lib. i. Min. capite 4, dicens, Empedocles ſatis Hermete poſterior, conſimauit lapides ab ardenti calore genitos eſſe. Dis. Quomodo hæc eſſe poteſt virtuoliſsimus Philoſophorum lapis, cum ſit exuſta terra, in qua aliquid ef ſicax eſſe vix poteſt: nam quum tam longo tempore fuerit in magno igne, credibile haud eſt in ea relictam eſſe ſulfuris ſubſtantiam& argẽti viui, vel aliorũ ſpitituum. R A I. An nõ dixi tibi rem omnem in igne comburi, excepto calido & humido, radicalibus metallorum, atq; ex his medicinam parari noſtram Et quamuis arida videatur& ſicca dicta calx atque humiditatis expers, tamen ſi experieris, inuenies omnia ſuperius dicta. De hac calce loquebatur Geber lib. cap. /. dicens, Argenti viui ſublimatio melior eſt à calce, quàm ab omnibus als mundi rebus, quia parum cum illo conuenit, neq; ſulfureitatẽ habet.(vbi textus dicit talcum, error eſt.) P 1s. Non nominat ferri calcem Geber. RA l. Vttibi ſuperius dixi, Geber concludit arg. viuum debere ſublimari ſeu eximi ab illis metallis, cum quibus neque conuenit, neque affinitatẽ habet: Quomam ver ferrum non conuenit, neq;affine eſt arg viuo, ideo ab eo extrahi de bet Sed quia, vt dicit Geber in Teſtamento in capite de loue, corporum calci atio eſt breuior ad perfectionem via, idcirco Geber ipſe dixit, fore melius ex trahere argentum viuũ Philoſophorum à calce ferri, quàm à quacunque alia re: qui illius terreitates parum conueniunt illi, neque habet aduſtibilem ſulfu reitatem, aut immundam in radice. Quòd ſi leges cap. a. lib. 2. Geberi vbi de fę abus ac calcibus metallorum loquitur, ex his quæ tibi ſuperius narraui ſine ala declaratione ex te intelliges: nam ſulfur& arſenicum coniungi debent cũ licuius rei ſixæ fæcibus, vt lunt calces Martis, in quibus naturaliter coniunguntur ſupradicti ſpiritus, ac profunde& per minima: atq; cum illis conuenire ccuntur, quia ex natura vniuntur: ideo ipſe dixit. Experientia illum ſcire hoc ele neceſſarium qui hoc vidit& cognouit: nam quando ſublimauit à re exrana ab illorum natura, fruſtra ſublimauit: quia nullo modo illos depuratos muenit poſt ipſorum aſcenſionem. Si verò ſublimauit cum calce alicuius corboris tunc bene ſublimauit,& perfectè ac cum facilitate mundare potuit. Eſt ergo fæcum intentio vt adminiſtrentur metallorum calces nam in illis facilis elt ſublimationis labor, cum alijs autem rebus eſt difficillimus. Nihil eſt igitur quod earum loco ſtare poſsit. Non dicimus tñ ſublimationem eſſe im poſsibiemſine corporum calcibus, ſed difficillimam longiſsimiq́; laboris& prolonSationis vſque ad deſperationem: Hæc ſunt magiſtrorùm magiſtri verba. Aid ergo dicent hoc in loco infiniti fere homines in varijs ipſorum fantaſticb opinionibus& chimæris errantes? DIS. Quantum ad me iam credere indio. RA.. dem confirmat libro i. cap. i4, dicens, Fixatur arſenicum vt ſulfur riuſque ſublimatio melior eſt à calcibus metallorum. De hac calce intelli080 loannes de Rupeſciſſa, quando dixit, velle docere excantare aurum& dentum, eaque in terram& calcem reducere, vt poſſent 1 in manu 4 44 LIGSNVNM VITARE ferri bellorum tempore ſine latronum metu. PIs. Qirando mini concedetu commoditas, experiar hoc opus, poſteaquàm pauci eſt ſumptus. RA l. Vide ne erres. DIS. Si errauero, rurſus incipiam. RA l. Non dico de praxi, ſed citca materiam. PIs. Capiam eam ferri calcem quam dixiſti. R A I. In ea dico teerrare poſſe. p IS. Mihi videtur omnis eadem. R AlL. Non omnis eſt vnius modi & poſſes minus bonam capere. PiS. Doceas ergo me quæ melior ſit. RAldn uenies calcis ſpeciem quæ grauis eſt& non frangibilis,& iſta eſt ferrum, nec bona eſt. Inuenies aliam quæ frangibilis eſt& alba in fractura, atq; illa nonadmodum bona eſt, quia tenet adhuc ferri naturã,& poſſet reduci in corpus ferreum. Sed ea quam videbis ex maxima ignis vehementia conuerſam eſſein vi tri naturã,& coloris quaſi viridis vel cærulei obſcuri illa vera eſt efficax ſapien tum petra, quæ in igne generatur,& non poteſt amplius in corpus ferreum re duci, quia terreitates& ſulfureitas ex parte ſunt combuſtæ. P iS. Tibi gratis ago tantam ob liberalitatem qua vſus es erga me: tamen(bona venia) dicam quod ſẽtio de hac materia vitrificata. R A. Ne te vllus reſpectus teneat in dic da opinione tua( vt ſemper feciſti)nam hoc modo veritas lucidior& manileſtior fit, D IS. Geb. lib. 2. cap. ig. in fine, dicit, Rem omnem ſua humiditate pri uatam, nullam dare fuſionem, excepta vitrificatoria. Ferrum ergo ex maximo ignis calore conuerſum eſt in naturam vitri,& humiditate priuatum,& excõſequenti caret argento viuo alijsq́; ſpiritibus. RA l. Iuxta Alb. ſentẽtiam libro tertio Mineral. cap. 2.& cap. 5. tract. 2. In metallis duæ ſunt vnctuoſitates, ſeu humiditates vnctuoſæ:quarum vna eſt veluti extrinſeca, ſubtilis& inflamma⸗bilis: alia intrinſeca, in radicibus metalli retenta, ne euellatur vel abſorbeatur ab igne:hæcq́; cremabilis non eſt aut combuſtibilis: ſed certum eſt illud vin eſſe humidum radicale ferri, ergo erit incombuſtibile, neq; omnino ab humiditate priuatum, quanuis ſit ſllius humiditatis quaſi extrinſecę expers. deo f bert. lib. ſupradicto capite, loquens de hoc vitro dicit, Negamus matetiam, quæ vitri ſubſtan tiam intrat eſſe cinerem, ſed potius illud humidum radicale puriſsimum quod erat intrinſecum illi incineratæ rei: quod humidum ex po-. tentia vnius incinerantis ignis, extrahi non poterat: ſed fluit ob fortiſimum ignem:& hoc eſt humidũ quod maximè à ſicco paſſum eſt. Hæc eſt ergo liqubilium materia,& materia prima& remota vna& cõmunis, id eſt huiuſmodi humidũ. Superius etiã dixi ſecundũ Alb. ſent. lib. 4. Meteor. tract. 2. cap. ꝓ. Ca lor vehemens congregat partes homogeneas,& ſeparat heterogeneas: nami lud ſoluit humidũ, ſeparatq́ illud a terreo. Cumq; humidũ prehenſum fuerita terreo ſubtili non poteſt omnino ſeparari,& ideo diſtillare incipit cum terte ſubtili,& ab igne fortiſsimo funditur in vitrum: Et tune terreum craſſum quod fortiter eum tenebat, vritur in ſquamas. Manifeſtũ ergo eſt vitrũillud eſſe partem radicalẽ ferri: Et quia terręitates quæ fuſionẽ impediebant cõbuſtæ lunt in ſquamas, ideo illud humidum eſt fuſibile, quia reuerſum eſt ad ſuã liquabilẽ naturam: quia verò pori ſunt clauſi, ideo ignis illud penetrare nequit& erte minare. Alph. dicit, Ignis intrat omnia corpora, ſubſtantias, ſpiritus& lapides ſed lapidem illum non intrat, neq; illi dominatur, nec ſulfura illũ corumpunt, D Is. Cùm Philoſophi dicunt eorum lapidem ab igne non conſumi ipſiintelligunt de completa medicina. RA I. Mala eſt ea gloſſa quæ textum deſtruit tibi dico eos intelligere de principio& ſundamentomateriali. Et hoc con 5 mat Roger. Baccon Anglus, dicẽs, De omniũ qualitate dico debere fixos el ſuper ignem, id eſt, ne ab igne fugiant neque conſumentur, nec ab eo 5 rumpantur:& tandem ne colorem mutent in igne: talia ſunt igitur quæ hu operi initium dant. i vn Vince non le tation ad Re bonit burun creſci. ipſo la mio xllian tur:qu corpo wita! lium n elici re tetta q quoni modus ſet alte tam f tithellt Ep. ad 5 10 l in 40 non ſur ytſunt lum an igtur it humor K. D18 muni v conuen lb v ca etiam it Keſſel. minibu currere. basper lguntvii. O18 quant le ac tin totum ſ. bunt, vit mercuri phidius Koleun que ait, lam vit. liIO ANNIS BRA CESCHI. 45 Vncentius in ſuo Naturali 8. lib. de hoc lapide loquens, inquit, Dicitur lapis non lapis: lapis quia teritur, non lapis quia funditur& fluit in igne ſine euapo ntione, vt aurum: nec aliud eſt cui ea proprietas conueniat. Arnaldus in Ep. ad Regem Neap. dicit, Quo plus ille lapis in igne iacet, eo magis in virtute& bonitate augetur: quod non euenit alijs rebus: quia res omnes aliæ in igne cõ buruntur, ſed dictus lapis totus, ſolus, ſemper in igne fit melior,& bonitas eius creſcit, atq; ignis eſt eius nutrimentũ. Et hoc eſt vnum ex euidentibus ſignis in ipſo lapide cognoſcendo: Geber etiã in fine proœmij libri Inueſtig& in promio lib. 2. Summæ, dicit, Vitrum eſſe vnam ex rebus quæ præparationi auxliantur:& vult innuere, Quòd ſi ferrum ad vitri naturam reducatur, præpara ur quia multæ cadũt terreitates: ideo Geb. lib. 3. ca p. 7 dicit, Si ergo dicemus corpora ob calcinationẽ eſſe mundata, intelligas certeè à ſubſtantia terrea, quæ ynita non eſt in radice. Auic. in lib. Animæ dicit, Sunt nonnulli qui magiſtenum non concedunt, dicentes, A re cuius natura non eſt vt ignem ſuſtineat, elcirem non poſſe quæ ignem ſufferat: Quibus rationem nitri obijcimus: Nã tena quidem citò ab igne remouetur: ſed dum ab igne tangitur, fortis euadit, quoniam ignis vim non habet ſupra nitrum. PIs. Sal nitrum mihi videtur ad nodum cõbuſtibile. R A I. Antiqui carmen inuenerunt, ne hæc ſcientia poſetalterari, vtq;illam occultarent, non modò fabulasp oeticas nacti ſunt, ſed etam gramaticales figuras: Ideo Auic. per nitrum intelligit vitrũ, per figurã annde primam literam: vt ſi dicas olli pro illi: Dicit quoq; Auic. in p. ad Arſem Philoſophum, Locus Orientis, vbi gemmæ inueniũtur, eſt Soli toximus. Ita etiam nitrũ, quo magis à calore Solis tangitur, eo ma gis valet. 95 lapis mineralis qui plus ignes ſuſtinet,& alios labores, is plus valet. Alb. ing Meteor. tract. 3. cap. is. inquit, Quanuis aliqua ſint corruptibilia ab igne, non ſunt tamen cõbuſtibilia: quoniã ipſorum humor non eſt ignis alimentum ytlunt lapides& ferrum. Sed aliquæ res, quæ tales habent humores obſcorpo um anguſt iam non dant igni ingreſſum,& propterea rurſus nõ ardent. Ferrũ igitur in vitrum conuerſum non ardet, quia pori ſunt clauſi,& eoſdem habet humores. id eſt ſulfura& arg. viu. radicalia, quas ferrum habet& cætera metala DIS. Fortaſſe Philoſophi quando de vitro locuti ſunt, intellexerunt de cõmani vitro. K A I. Vitrum cõmune non habet in ſe ſulf. neq; arg · viu. metallis conuenientia: Ideo Razes dicit, Antiqui fecère vitrum metallinum. Et Geber lb cap. u. dicit, Philoſophos facere vitrum ex corporibus metallicis. Razes elm in libro Diuin. dicit, Alij dixerunt tincturam eſſe à vitro,& non ab alio eſſelapidem maiort, vilem, inuentum, famoſum. Idem quoq; in lib. de Aluninibus dicit, Vitrum liquat ferrum& omnia corpora,& illa facit in ſuſione urrere. P 15. Quando ſuperius dixiſti, vitrum citò facere carnem coctile, dice basper vitrũ Philoſophos ſulfur intellexiſſe: quomodo ergo de illa calce iutel lgunte A. Verũ eſt(vt ſuperius dixi) Philoſophos multoties ęquiuocatione wi. DIS. Declara igitur quando de illa calce intelligant,& quando de ſulfure bquantur. R A l. Cùm dicunt vitrum eſſe tincturam, ac omnes colores recipereac tincturas, quò dq; citò ad lapideitatem reuertatur,& in illo ac ſale ineſſe lotum ſecretum, tune de ſulfure intelligunt ab ea calce extracto:ſed cùm ſcrin vitrum eſſe lapidem maiorem, vilem& famoſum, ac fæcem eſſe vel calcẽ nereurß kerrum liquefacere& alia corpora, tunc de illa calce intelligunt. Alphidius dicit, frange vitrum,& lapidem extrahe, ac illam pone in bocia vitri, oleum extrahe,& inuenies quod dicit Philoſophus. Ide Philoſophus quoMe ait, Frange vitrum,& cape medicinam coagulatam, illamq́; pone in canlam vitreatam. Per vitrum Philoſophus intelligit calcem ſupradictam,& illa 46„ LGN VN VI AE frangitur, quia ſubtiliſsimè teri debet,& poſtea per putrefactionem educi debet lapis ſeu medicina coagulata, id eſt ſulfur& ſal. In hoc vitro eſt arg. viuum uod ignem ſuperat, nec ab eo ſuperatur, vt dicit Geber lib. 3. cap. 6. in fine.. Idorus in hunc propoſitum loquens, dicebat, Arg. viuũ melius ſeruatur in vaſis vitreis, nam alias materias perforat. Geb. etiam lib. 2. cap. 6 dicit, Solummo do vitrum& vitro ſimile, quia poros non habet, potens eſt ſpiritus retinerene fugiant,& ab igne exterminentur: Volunt dicere, ſpiritus ferri ſemperfugere ab igne vehementi, donec in vitri naturam conuertantur coloris ſapphiri, aut cærulei obſcuri. Ideo Geber lib.. cap. is. dicit, In corporibus præpatatis debemus cæleſtem colorem creare, qui fit perfectus ob arg. viui bonitatem. Albertus magnus etiam in fine ſuorũ Meteor. ſuperiora occultè confirmat, dicẽs Non eſt facilè ſcire quãdo mineralia ſuam formam ſpecificã habeant,& quĩdo non: quia haud facilè eſt ſcire, quando ſit verus lapis aut metallum, niſi per cot ruptionem veniat ad multum debile, ita vt ſola figura ſuperſit,& nihil ex virtu te quæ eſſentiam ſequitur. Et huius rei ſimilitudo eſt in corporibus mortuorum: nam cum illa ex paruo tempore mortua ſunt, videntur parum diffetrea viuis: led cùm diutius in ſepulchris iacuerint, tunc in illis eſt ſola figura,& ſitgantur, ſtatim ſoluuntur in cineres: ac tunc maxima eſt differentia inter viuen tium& mortuorum corpora. Pariter videre eſt in vegetabilibus& mineralb. nam mineralia ſuo modo pereunt vt animalia, ſed neſcitur quando proptium eſſe ac naturam amiſerint, niſi ex maxima mutatione. Nam cùm ſapphitus adhuc colorem& tranſparentiam atq; figuram ſapphiri habet, eſt veluti viuus qui operationem ſapphiri habet,& ideo nominatur ſapphirus ac ſi viuus eſſet ſed poſt diuturnam eius mutationem obſcuratur& diſcontinuatur, tuncq; agnoſcitur non eſſe niſi tantùm ſimilitudine ſapphirus. Idem dicete debemu de auro viuo& mortuo, de argento cæterisq́; mineralibus. D Is. Poſteaqui tam humaniter ac patienter mihi ſatisfeciſti quibuſcunque in rebus quas exte quæſiui: obſecro ne te pigeat quatuor etiam verba addere in huius longæ ſententiæ declarationem,& tunc contentus abibo. R l. Sentẽtia talis eſt, Quöd quum Mars tandiu in igne fuerit, quòd multum debilis ac frangibilis factus fi nec reliqua ſit in eo pars aliqua naturæ vel ſubſtantiæ ferri, ſed in vitrina turam ſit conuerſus coloris ferè ſapphiri obſeuri, tune in lapidem mutatus erit. DIS. Dum viuam, tibi ſemper debebo. Vale. Finis Dialogi de Ligno vitæ,& Geberi ac ſimilium ſuccinctæ declarationis Ioannis Braceſchi Brixiani. f f PR Ab. deum 1. vamo ene ere aut deAlC5 do cor rtu uorea tãnen b. um adis, let: 7 nus quã xte enzd llt vy pRAESTANTISSIMO NATVRAE INTERPRETI DOMINO IO. MICHAELI STERp IN O, ROBERT TAVLA DANS ex animo. 8. D. vI Apollonij Tyanei geſta ſcripſere, eum aiunt ſcientiæ gratia, & ad Brachmanes,& ad Gymnoſophiſtas Indos penetraſſe, adeo; in arcanis Naturę profeciſſe, vt is nunquam habuerit, vel habiturus parem ſibi ſit neminẽ᷑. Platonẽ quoq; diuinum legi, ad AZegyptios ſacerdotes acceſsiſſe,& ab ijs complura, quæ ipſe pe nus gnorabat, vel ſubdubitabat, edoctum in Græciam ſuam redijſſe. Idẽ me ſoblimiora ſcrutantem ardor inuaſit: non tamen vt in Indiam ijs calamitoſiſsims temporibus me transferrẽ, ſed Pariſiorum Eutetiam adij: Quem in locum colecto non fuit pœnitẽda profectio. Porrò cùm illic locorũ eſſem,&in dies mgis ac magis tui nominis,& Gaudentij Merulæ rumor inualeſceret, deſtia Lutetia in Italiam euolaui:& cùm velut de via feſſus in Auguſta Taurino um ſubſtitiſſem, intellexi Merulam in Forolebetiorum, quod eſt agri Noualens municipium, patria tua eſſe, ſed breui tamen Taurinum ad lectiones pu bleas ſalario publico conductum eſſe venturũ. Hac re intellecta gauiſus ſum nonmediocriter. Interea Cherium ad te contendi. Vbi, Dij boni, boni plus in ant quàm cogitabam, quàm quod mihi fama retulerat. Apud te igitur cùm eſ em, Cheri Merulã audio in Auguſta Taurinorum ad ſuum munus veniſſe: Te guur vt ſeis deſtituto ad hominem, quem videre& ſalutare exoptabam, maame tranſcurro. Qua fronte me adoleſcentẽ licet,& Aquitanum,& planè inugnitum Merula ſuſceperit, profectò verbis explicare non poſſem. Cæterũ euldem religionis vinculũ, quo nihil eſt in rebus humanis tenacius, cũ illi me, A mihiillũ magis conciliaret in dies, inter ambulandũ, vt fit, ipſum interrogo qud de libello Ioannis Braceſchi, quem de Chemica facultate velut Gebri litetpres edidit, ſentiat, reſpondit, bene. Tunc ego, qui iam ſciebam Merulam tñ Chriſtiani eſſe animi vt etiã hoſtibus ſuis benè eſſe cupiat, ſubiunxi. An ò lerlla iſtuc dicis ex animo? an cõmuni magis ſubſcribis opinioni? Cùm hic * ſubſtitiſſet, reſpondit, Quid ego falcem in alienam meſſem ponamę ſthecmetallorũ ſcientia, extremis( quod aiunt)labris à me deguſtata. His ego ſubridens dixi. Qua ratione id fieri poteſt, quando libro tuorũ memorabilum ni fallor) quanto belliſsimæ huius materiæ fonteis potaturis aperueris: eeo libro rurlus reſpondit ſe bene ſentire. Tunc ego non ſic, dixi, 8Senties ò Merula, vbi errores illius qui artem ipſam in contemptum,& ſtudioſos in pau petem trahere poſſunt, cõplures expoſuero. Adhæciille vultu ad riſum ferẽ ompoſito, O Tauladane, inquit, Amicus Plato, amicus Socrates, magis tamẽ mic veritas. Iccirco, tametſi Braceſchus ob ſingularem eius virtutem,& ingenium, quibus poll et, ſit mihi cariſsimus, lõgo tamen interuallo eſt mihi magb cara veritas. Pergratum igitur mihi Tauladane feceris, ſi ex ordine illius di eltis erroribus,& nuic ætati& poſteritati pro viribus conſulueris:& ob hãc rem ortaſſe non ſolùm tibi, ſed& mihi, qui te ad hanc prouinciam excitarim, Berl debebit: qui xοντνπτ U“ exhibueris, vt cum Homero loquar. omũ igitur deſtituto Merula, cùm mihi ocij aliquid dabatur, cùm redijſſem, 8e cœpi Braceſchi errores annotare,& ſingulos ſuis argumẽtis meridino ole clarioribus arguere. Sed profectò(vt ingenuè fatear omnia) in hoc chemico pelago velificanti mihi tot Symplegades, tot Scyllas, tot Charybdes ſotmonſtra denique obijci, nunquam credidiſſem. Huiuſce enim facultatis lie 8 b quot& quantis ſingulis ferè folijs deformẽtur labibibus, quot enormibm ſcateant antracibus, quot in locis luxi ſint, elumbes, inuerſi, mutilati, manchi & redundantes vltra modum, ne mihi aliunde patronos accerſam, tues teſtꝭ optimus. Teſtis& optimus ipſe Merula, qui Petri Boni Longobardi&phyſl ci præſtantiſsimi apud Duces inclytos,& de Repub. literaria hene meritoꝶ Ferrariæ, Precioſam Margaritam Nouellam, qua nihil eſt precioſius, trecenti & his amplius expurgauit erroribus. Dij boni in tam exiguo agro, quæ ꝛcza. niorum meſsis excreuerat: In cauſſa eſſe arbitror, vir præſtantiſsime, quòdluiuſmodi farinæ authores primi aut Aegyptij fuerunt, vt Hermes Triſmegiſti S Maria, aut Hebræi, vt Salomon, Callis: aut Arabes vt Ge ber& Rex& Mahometi, vt aliqui volunt, nepos: cui in hac arte meritò primę partes attribuuntur Raſis,& Auicenna rex& medicus celeberrimus: aut Gre: ci, vt ille diuinus Plato in Stollicis,& in quartis, Ariſtoteles, Lucas, Rhodnus: alij, vt in Turba Philoſophorum legere eſt. Ex Latinis aut inter veteres ip ſe quòd ſciam, hanc Philoſophiæ partem attigit nemo. Annis porrò abhine quingentis, nonnulla in medium ingenia proceſſere, Ricardus Anglicus Ro gerius Baccho, Merculinus vates ex Anglia: Quibus poſtmodum ſücceſſores ſunt dati, Raymundus Lullus Hiſpanus,& Arnoldus Villanouanus. Ponò qui Arabes illos, Græcos& Aegyptios ſcriptores latinitate donarunt, ona literarum expertes erant, vt ſeries eorum ſermonis oſtendit:nec elucubrationes illorum ſatis fideliter ab eis ſunt translatæ. Superuent᷑re poſtmodũ vt co· dices per tonſores& monachos imperitiſsimos exſcriberẽt᷑: horumq́ impeti tia factum eſt, vt ferè tot errores eſſent, quot verſuum tractus in folijs. Aetate etiam hac noſtra Geber toties impreſsus quot mendis ſcatet? Quàm igiturat bitrabar, labor mihi fuit intricatior. Quid porrò huic negocio lueis chemico præſtiterim, id malo ab alijs dici, quàm ipſe de me prædicare. Has autem inge nioli primitias mei, tibi vni dicare placuit: vt ex ijs meum erga te ſtudiũ paula tim cognoſcas, cognitum& foueas,& amplexeris. Non me fugit eſſe te munus indignum, ſed tua tamen fretus humanitate, munere hoc non ſatis idoneo vti fratrem in Chriſto optimum cognoſcere non dubitaui. Bene vdle, non ſolùm Italiæ, ſed& huius ætatis decus immortale, Ex Auguſta Taurinorum Cal. Aprilis. M. D. LIIII. nibuz inch. teſtiz phyſiritos, dentis Zizadhugiltus yt Ce rimę Greodia· es a 8 o lores 1* otro natũ atio t conpel etate ur ar mico inge aula45 IN IOANNEM BRACESCHVM GkEBRI INTERPRETENM AN IM APDVERSIO, A vthore Roberto Tauladano Aquitano. VM nihil ſit minus Chriſtianum Btaceſ- che, quam alienam fa mam acribus, uirulentis,& procacibus dictis proſeindere& la/ cerare, ego ne in mordacis Momi ſuſpitionem tibi uenirẽ, continui me quantum potui, ne hanc inte animaduerſionem ſcriberem. Tandem cum uirus ſeriptorum tuorum inmiſerandum permultorum naufragium longius in dies ſerpere, ac graſſari Aiderem, non potui diuturniori ſilentio uti, non potui inquam mihi temperare, quin hui tuæ Hydræ, omnia(niſi quis obuiam iuerit) artis Chymier fundamenta intra paucos dies ferro uaſtaturæ, me opponerem. Quod quũ lnaliquot adhue annos differre meditarer, uetitas huius artis, quæ ferrẽo tuo de/ ceeto ſe regno ſpoliatam,& exulem eſſe cõqueritur, ſeſe mihi obtulit, tandemq;, cum exteros omnes conniuere hoc in negotio cernerem, hanc àme in ſui patro/ einium Apologiam impetrauit. Qua ego, cumtu ex eorum iudicium ſis numetod qui non niſi ferro uincere cupiunt, ad omnes ueritatis fautores conſcios,& æquitatis tutores prouoco,& eos quanta cum ratione hanc prouinciam ſuſceperim, iudices conſtituo. Agitur iam nonus annus, te libellum quendam in lucem emiſiſſe, cui Interpre/ latonis Gebti titulum impoſuiſti. In quo Demogorgonem inducis cum Gebro dlllerentem: Demogorgonem, inquam, tanquam Chryſopœiæ cognitionem leileitantem, Gebrum autem ueluti ſui ipſius& reliquorùm philoſophorum in/ terpretem. Et ita inducis Gebrum, aut(ut uerius loquar) ſub nomine Gebri Bra cheſcum, huius artis myſteria pandentem, ut tandem colligas medicinæ, ad ui/ liota metalla in aurum, ſeu argentum uertenda componendæ formam, neque ex ako nech ex argento, ſed ex ſolo ferro, aut ex uili eius excremento, depromen/ dam eſſe. In cuius opinionis confirmationem, magnorum aliquot philoſophotum,& potiſsimum Gebri authoritates quaſdam adeò uerſutè detorſiſti, ut mul totum led tamen in hac parte philoſophiæ parum aut nihil inſtructorum) animos ad amplexandam opinionem tuam pellexeris. Itaq; cum hæc tua lucubrao(me apud Vaſcones degente) inmanus meas ueniſſet, amaui ego certè inge/ nam tuum: nũquam tamen mihi perſuadere poteram, te in eam hæreſim lapſum eſſe ut erederes formam auri effectticem ex Marte, aut abiecto eius ſtercore petendam eſſe. deoq; te Sphingem agere,& ænigmatico ſermone hanc artem ſcri plifle arbitrabar. Proinde ut mentem tuam planè aſſequerer,& exploratam haerem ex ultetiore Vaſconia in Italiam perrexi, nec unquam ab incepto itineie deltitdonec Vrceos nouos perueniſſem. ubi quũ à fratre tuo intellexiſſem, te pud Turrim illuſtriſsimi Alberti Palauicini degere, ſtatim me illuc contuli, ſuceincta oratione cauſam itineris mei tibi indicaui. Qua audita, bene me ſpe/ tate luſsiſti, nec me prius diſceſſurum aſſeu eraſti, quàm plenam& integrã Chry lopceiæ cognitionem abs te accepiſſem. Cœpiſti itaq; paulopòſt mentem tuam amiliariſsimè mihi interpretari, quamut mihi commendatiorem redderes, hos derſus(abs te, ut ſuſpicor elaboratos) mihi propoſuiſti exponendos: Artus ect hominis, qui conſtat ſex elementis Cui P.ſ addas,& in N. mutare ſi noſcas, Hoc egt es noctrum, lapisq; philoſophorum. alleen nig mate audito, quum me Tauladanum eſſe, non OBdipum reſpone qui hane tuam Sphingem ex tempore ſoluere non poſſem: tu his is uſus es. Non miror, ſi tu ex abrupto hoc ænigma ſoluere non poſsis, ad quod enodandum per decennium ego ſudaui. Et tandem eorum uerſuum intere 50 T AVYVLAD ANI pretationem ſic auſpicatus es. Artus, membrum eſt, Hominis, ideſt, Mattis qu à philoſophis homo hilioſus nominatur. Qui conſtat ſex elemegtis, id elt, cus nomen, in his uerſibus incluſum, ſex literis abſoluitur. Cui P. ſi addas, Cui ſubaudi, uocabulo artus ſi addas P. fiet partus. Et in M. mutare ſi noſcas, hoc ell 0 mutaueris P. in M. naſcetur hoc uocabulum Martus, quod ſicut Mauors poelt ita nobis Martem ſignificat. Hoc eſt æs noſtrum, lapisq́; philoſophorum boe id eſt Martus, ſiue Mars, eſt æs, ſeu metal lum noſtrum, ex quo formatur lspispli loſophorum. Quibus interpretandis quum finem feciſſes, narraſti iterum mii te in uolumine quodam annoſo ſequentem ſententiam ſcriptam legiſſe: g Virgo Paſchalis eit dicata arti M. Quam ſic interpretatus es. Virgo paſchalis herba eſt, quæ pet ſimilitudnem lapidem philoſophorum ſignificat. Si Virgo paſchalis herba eſt, arti Medicæd catam eſſe interpretandum eſt. Hæc igitur ea ratione, qua hunc lapidem ſignil. cat, eſt dicata arti Mid eſt Marti, quod legetur, ſi M, quod obſcurandæ rei g tia(ut tu ais) præpoſterè locatum fuit, anteponatur. Vnde etiam colligebas la pidis philoſophici formam, ex Marte, hoc eſt ex ferro, cui philoſophi Matti nomen accõmodauerunt, mutuandam eſſe. Quibus ut maiotem fidem facetei citabas nonnullas philoſophorum authoritates, quæ eo, quo abs te citabantui modo, lippientes, obtuſos,& cxcutientes oculos ptimo ſuo fulgore fallere& perſttingere non mediocriter poſſent. Tandem, ut me unico uetbo beate, f aurem mihi inſuſurraſti, excrementum hoc ferreum, unde forma auri& argenti effecttix(ut tuuis) expiſcanda eſt, duplicis generis inueniri, ide; ſolum el/ gendum, quod uehementi ignis aſperitate, forma ſpoliatum metallica, in nati/ tam uitri, cæruleum colorem præ ſe ferentis redijſſet. Poſtero die quum egot ſeriò agentem,& extra non tuam, ſed omnium philo ſophorum mentem poſi tum eſſe planè cernerem, certandum mihi tecum eſſe duxi aliquot tationibus,“ uiuis philoſophorum, imò& ipſius naturæ fontibus exhauſtis, quibus te pit merem, formam metallorum in aurum& argentum uertendorum, non à fett cui nihil ineſt, niſi uiliſsimum, ignobile& ferreum, ſed ab auro& argento, qu bus ſolis ingenita eſt, hauriendam eſſe. Quibus quum te oppugnati, urgerſ d. uehementer opprimi ſentites, confugiebas ad ſacroſanctum hoc aſylum, ſcil cet non eſſe fidendum philoſophis, quorum uerba aliud indicant, quàm ſona/ re uideantur. Quo ſubterfugio,& ſophiſmate, quum te omnes ſapientum au/ thoritates eludere poſſe animaduerterem, abs te diſceſsi. Nunquam tamen panitebit me Braceſche, hoc iter feciſſe, cùm ex eo precioſiſsimum fructum teti/ lerim,& doctiot in Galliam redierim. Contemplatus enim ſum in te, uelutiũ ſpeculo, admirabilem& ſuſpiciendam diuinæ Maieſtatis ſapientiam, qua abſolutam huius arcani cognitionem, aliquando mediocris doctrinæ uiris eon/ fert, interdum autem uiros, quantunuis profundæ eruditionis, in explorands & inueſtigandis naturæ myſterijs adeò delirare, hallucinari,& cæcutite facb ut faſcinati, ebrij& à Ciree aliqua dementati eſſe uideantut. Quod nullamelam ob eauſamagit Dominus, niſi ut terrenos iſtos Argos, qui ſe, neglecto numine Diuino, ingenij ſui acumine non ſolùm hanc inferiorem naturam, ſed ipſum e tiam cælum penetrare poſſe gloriantur, eludat, domet,& ex ſummo artogattiæ ſuæ Olympo ad inferos uſq; retrudat: ut qui ſe aliquid ſcire nouerunt, non in ſua cæca ſapientia, ſed in Domino totius ſapientiæ fonte& authore, id 0 bi contigiſſe glorientur: ut diſcant, inquam, omnes Adæ poſteri, ſe nihil all eſſe, quàm meras tenebras: deniq; ut hi, quibus noticia huius arcani continges intelligant, diuinam Maieſtatem eam eſſe, citra cuius liberalitatem& benef centiam nemini mortalium ad huius ſublimis arcani cognitionem patuit⸗ 0 tus, neque patehit unquam. Sed ut eò, unde digreſ ſa eſt, redeat oldtio fen quam ego ab Italia in Galliam redij ij, qui notam habebant itineris mei eau 75 nia fel. pe in r ſul — Pen tio ind is qu „ culuz l lub/ eſt, ft 0etis, „hoe, ois phil mihi, dinem cdi gnill. i gta 28 la. Mattis cetez, alitut, ere& tes, in genmel/ ati/ egole poll p68, e pte/ ferto, „l/ eti,& cl ſonam au/ npa/ et/ elut in 2 ab/ con/ andis facit, aliam mine ume/ gan/ „non id aliud inget, nell t adi poſtj. am, ame ANIMA D VERS 5¹ ame qurſierunt, num te uidiſſem conueniſſem,& quid de te ſentirem. Apud quo ego(quanuis te hac in parte hallueinari expertus eſſem) laudibus te ad cæ/ lumuſq; extuli:& ita extuli, Braceſche, ut hi me ſeriò agere exiſtimantes, tanta iu udendi cupiditate incenderentur, ut parùm abfuerit, quin iter in Italiam fe/ cerint. Ego itaque hucuſq; errorem tuum tuli,& tegi,& lubens in poſterum teglſſem, niſi eum in ſingularem ueritatis contumeliam,& deplorandam multotũ perniciem plus æquo uiguiſſe,& adhuc uigere ſenſiſſem. Quod quum animad-/ verterem, non potui( ignoſce quæſo) mihi diutius imperare, quin pernicioſum hunc etrorẽ detegerem, ſaltẽ, ut minus cauti metallicæ ſophiæ amatores ſibi ab bac opinione non minus cauendum eſſe intelligant, quàm nautis à uoraciſsima Charybdi, ni laboris iacturam,& bonorum ſuorum naufragium facere malint. Hs enim omnibus, qui opinioni huic ferreæ fidem dederint, continget, ut lapidemphiloſophicum conficere molientes,& ſuam& alienam dilapident pecunam. Et quoniam tu Gebrum, tanquam ſingularem opinionis iſtius uindicem, patronum,& aſſertiorem in medium producis, idciteo extorquenda tibi è manibus primo impetu eſſe duxi, hæc arma Atabica, ut his ſpoliatus intelligas, teliquꝛs omnes authoritates philoſophicas, abs te uiolenter contortas,& per5 55 r autem è Gebro à te deſumpta, quibus te inuictum putas, hæc ſunt: N CAP YT I. primum argumentum eſt hoc. Setipſit Geber, cap. 3o.ſuæ Summæ, hæc uerba: Argentum uiuum adhæret tribus mineralibus de facili, uidelicet Saturno, lo/ ud Soli: Lunæ autem magis difficulter, Veneri autem difficilius, quàm Lunæ, Marti autem nullo modo, niſi per artificium. poſteà ſequitur: Ex hoc itaque maximum elicias ſecretum. Quam ultimam partem tu ſic ex/ ponis. Ex quo, ſcilicet Marte elicias maximum ſecretum, hoc eſt Elixir. Secundum argumentum quo uteris, et hoc. detipſit Geber cap. ss, ſux dummæ, louem perfecto magis propinquum eſſe, daturnum uerò minus, minus adhuc Venerem, minimè uerò omnium Mattem. poſteã ſequitut: Ex quo perfectio dependet. Quæ ultima uerba tu ſic interpre/ tas. Ex quo ſcilſcet Marte, perfectio(ſubaudi metallorum) dependet, hoc eſt Elixir. Quanuis in nonnullis(ais) exemplaribus legatur, Eo ex quo perfectio lependet quam lectionem tibi ſummopere exoſam,& ingratã eſſe indicas, quia lentis lieet id ſubticeas) eam interpretationi tuæ inimicameſſe. 5 Tertium ect hoc. 3 deupſit Gebet, eap. za. ſuæx 8ummæ, hæc uerba: VItimò uerò Mars. Et hoc eſt num de ſecretis naturę. Quod tu ſic interpretaris. Et hoc, id eſt, Mars, eſt unum de ſecretis naturæ, id eſt Elixit. 805 Quartum eg hoc. Ne it Geber cap. ss. ſuæ Summæ, hac quæ ſ equuntur. Cauſo impedimen3 duiuſcunch, eſt ſulfur fixum Per hoc itac maximum poteris elicere 0 nn tu lic interpretaris. Per hoc ſubaudi ſulfur fixum; ſiue ex hoc 115 xo( per quod uis ferrum indicari eo quod maior pars ferri ſit ſulfur fi poteris maximum elicere ſecretum, 1 eſt Elixir. g Quintum eſt hoc. che, Geber cap anf uæ Summæ poſtquàm de Marte egiſſet, hæc uerba: 9 80 8 500 artificis dilatatut induſtria ad ueram cuiuſq; corporis rectifica/ 1 1 10 tu ſic interpretaris. per hoc, d eſt per Martem dilatatur artificis la adueram rectificationem euiuſcunq; corporis. Gebe extum quo te inuictum credis, ef hoc. f r cap. oʒ. ſux Summæ, poſtquàm de eſſentia Martis pluribus egiſſet, tane 2 72 TAVLADANI dem hoc epilogo uſus eſt. Laudetur igitur benedictus& glorioſus Alttfeimus, qui creauit illud, deditq; illi ſubſtantiam,& ſubſtantię proprietates, quas nd con tingit, ullam aliam rem in natura poſsidere, ut in illa poſsit inueniti he pete ctio per artificium aliquod, quam in illo inuenimus propinqua potentia. pſum enim eſt, quod ignẽ ſuperat,& non ſuperatur: ſed in illo amicabilitet requieſcit eo gaudens. Quæ omnia de Marte, ſeu de Martis excremento dicta eſſe intet/ pretaris. Septimum, quo ueluti trophæum canis,& te plena potitum ctedi uictoria, eſt hoc. a Scripſit Geber cap. ʒ a, ſux Summæ, ubi ait de auro, hæc uerba. Caleinatu autem aurum,& ſoluitur ſine aliqua utilitate. Scripſit etiam hæc cap. 3j. Calci natur ſimiliter argentum,& ſoluitur cum magno labore,& ſine aliqua utilitate Quibus uerbis tu rem tuam ſic agis. Omnium Philoſophorum conſenſu& ſul/ fragio metallum illud, ex quo formatur Elixit calcinandum eſt,& ubi in calcen redlerit, in liquorem eſt reuocandum. Atqui Gebri teſtimonio ex auro& argen to calcinatis& ſolutis, nullus redit ad nos fructus, nulla inde promanat utilta, fieri itac; non poteſt, ut ex auro aut argento naſcatur ditiſsimum illud Elixit. Haæc eſt legioilla Arabica, Braceſche, hæc claua illa Herculea, hic eſt, inqum ferreus ille exercitus, quo duce in aciem cum Mauorte tuo progredetiz. Qur omnia, ut intelligas, quam ſint parui ponderis ad roborandam opinionẽ tuam, armabo te libentet altera Gebri authoritate, quam demiror abs te prætermiſſam quum hæc ſola opinionem tuam omnino ferream efficere poſſe uideatur. Geber cap.. libri de Inueſtigatione ſcripti, poſtquàm methodum ferti in l/ quorem reducendi docuit, ſic ait: Martem ſolutum honora, aquam uidelicetſul furis fixi colorem Elixiris mirabiliter augmentantem. Num huius authoritamm acceſsione uires tuas duplatas eſſe ſentis, Braceſche? at niſi has omnes copia tuas(fauente mihi Diuina maieſtate) profligauero, fudero& penitus proſtraut to, ignauum,& imbellem, me iudices uelim. Conferam itaque ſigna mea eun tuis,& tentabo, quantum ualeant uires tuæ,& primo impetu aggrediar ptimm & anteſignanam illam authoritat̃, quam ex 30. cap. Summæ Gebri deprõpſiſt f c APVT 11. Vo in loco quid ſibi Geber uelit, ut lectores facilius aſſequantur, ego q/ put integrum legendum ſubijciam, tum demum mentemde hac fenon meam, ſed ipſius authotis& fideliſsimorum Gebri interpretum affetam. Sequitur cap. o. Summæ Gebri, argento uiuo, ſeu mercurio dicatum. G EBER. 5 Argentum autem uiuum, quod etiam Mercurius appellatur antiquorum uſo eſt aqua uiſcoſa, in uiſceribus terræ, ſubſtantiæ ſubtili terræ albæ per calotẽ tem/ peratiſsimum unita pet minima, unione tali, donec humidum d ſicco,& ſiceun ab humido æqualiter contemperetur. Ideoq́; fugit ſuperficiem planam de facil propter ſuæ aquæ humiditatem: non autem adhæret, uiſcoſam licet habeat hu miditatem, propter ſiccitatem illius, quæ eam contemperat,& adhærete non permittit. Eſt etiam(ut quidam dicunt) materia metallotum cum ſulfure, Ad hæret quoque tribus mineralibus de facili, uidelicet Saturno, oui& Soli: Lum autem magis difficulter, Veneri uerò difficilius, quàm Lunx, Marti autem nal lo modo, niſi per artificium. Ex hoc itaque maximum elicias ſecretum Et en amicabile,& placabile metallis ſuæ naturæ. Eſt etiam medium coniungendi ti/ cturas,& non ſubmergitur aliquid in argento uiuo, niſi Sol. Soluuntut tamel lupiter& Saturnus, Luna& Venus ab eo,& cõmiſcentur,& ſine ipſo allquo metallorum deaurari non poteſt. Figitur& eſt tinctura tubedinis exuberanti/ ſimæ refectionis,& fulgidi ſplendoris,& non recedit à cõmiſto. Non eſt tamel medicins noſtra, donec eſt in natura ſua: ſed iuuare quandoque ſimiliter poi incaſu. Hactenus Geber. 140 E deli de h 0 ben id f nio ſcil. pro que cipi ded doc 1 uiſc ſim mid ſue pto 0 can ta ſ ean krüt furt ita phi ex qui B 1 qui tio nib La nul bet aui cut ac nib que ꝗANIMADVERSIO 53 TAVLA DANS. go nune quid de hoc loco ſ entiam, imò quid ipſe uoluerit Geber,& quid fl/ gelllsimi eius interpretes, Petrus Bonus Ferrariẽſis,& Arnoldus Villanouanus de hac te ſenſerint, explicabo. 1 Geber Arabum philo ſophorum facilè princeps, cum tractandam& deſeribendam libi propoſuiſſet metallorum naturam, ut faciliorem uiam lectoribus ad id faceret, indicandum ſibi prius eſe duxit, qur& quot eſfent, iuxta uetetũ opinionem, propin quametallorum principia. Quæ cum ſup erius 3 lle tri, ſellieet, arſenicum, ſul fur,& argentum uiuum,& expreſsiſſet duobus capitibus toximẽ antecedentibus, quæ nam eſſet ſulfuris& quæ arſenici natura, conſequens erat, priuſquàm metalla attingeret,(quę ſ unt tanquam ſoboles horũ prin/ opiorum) ut caput unum naturę tertij principij hoc eſt, argenti uiui exprimende dicaret. Qua motus ratione hoc 30. cap. mercurio conſecrauit. In quo primo docet, quid fit mercurius, his uerbis. G EB ER. Argentum uiuum, quod etiam Mercurius appellatur antiquorũ uſu, eſt aqua lulcola, in uiſceribus tertę, ſubſtantię ſubtili terrę albę, per calorem temperatiſ/ ſimum unita per minima, tali unione, donee humiduma ſicco,& ſiccum ab humido ęqualitet contemperetur. Ideoq; fugit ſuperficiẽ planam de facili, propter ſugaquę humiditatem. Non autem adh ęret, uiſcoſam licet habeat humiditatem, propter ſiccitatem illius, quę illam contemperat,& adhętere non permittit. TAVLAD ANS. Qux ſibi nihil aliud uolunt, quàm argentum uiuum ex aquauiſcoſa,& terra candida, tenui,& ſulfurea oriundum eſſe, quæ duo, aqua ſcilicet uiſcoſa& terta ſulfurea, ea lance à natura librata fuerunt, ut quãuis aquæ proprium ſit, rem in eam demerſam madelacere,& licet uiſcoſi conditio ſit, tangenti adhærere, neutrum tamen aqua uiſcoſa in argento uiuo exiſtens, queat præſtare, ob terram ſul ſuream libi unitam, quæ ſua ſiccitate uiſcoſam,& humidam illius conditionem ita frangit,& temperat, ut neq; adhærere, neq; madefacere ualeat. Vnde ueteres philoſophi argentum uiuum aquam ſiccam nominauerunt. Sed quoniam hęc exſe clariora ſunt, quàm ut egeant interprete, idcirco proſequamur reliqua,& qui ſit eorum uſus, penitiſsimè exploremus. G E B ER. Eſtetiam(ut quidam dic unt) materia metallorum cum ſulfure. TAVLAD AN VS. Hoc eſt, ſunt ex ueteribus philoſophis nonnulli(ut dixit cap. a5. ſux dummæ) qui uelint atgentum uiuum,& ſulfur, eſſe principiailla, quæ à natura ad genera/ tionem metallorum aſſumuntur. Cui ille opinioni non ſuffragatur, motus ratio/ nibus, quę ab eo 26. cap. 8ummæ adferuntur. Ideoq́; addidit, Vt quidam uolunt. f G E B E R. Adhæret quoq; tribus mineralibus de facili, uidelicet Saturno, Ioui,& Soli: Lunz autem magis difficulter, Veneri autem difficilius quàm Lunæ, Marti uerò nullo modo niſi per artificium.„ TAVLAD ANS. Hoc eſt orgentũ uiuum libentius& maiori quadam cum auiditate uorat, ſor bet& deglutit aurum, plumbum& ſtannum, quam reliqua metalla. poſt hęc tria auldius atgentũ complectitur, quàm æs: cum ære autẽ facilius init fœdus, quàm cum ferro. Ferro enim adeò ægrè cõmiſcetur, ut non niſi inuitum,& arte coactũ, acluperatum cum eo coire uelit. Cuius rei nulla alia eſt ratio, quàm rebus om/ nibus haue a natura uim ingenitã eſſe, ut res homogeneas,& eas, quibus cũ ali/ quo affinitatis uinculo cõiunctę ſunt, tacita quadam beneuolentia complectan4 74 ＋AVTAD ANI tur,& eas ſibi copulari gaudeãt,& lætentur: cum heterogeneis aũt,& q;, uu cum nullam habent affinitatem, antipathiam exerceant. Vade fit, ut arg 45 5 libentius coeat cum metallis, quibus cum maiorem habet affinitatem. um illi magis affinia, quæ naturã ipſius magis ſapiunt. At naturam ipſiu piunt ea metalla, quæ maiori abundant arg. uiui copia. Et quoniã fer arg. uiui præ cęteris metallis, ditiſsimũ autem ſulfuris cremabilis, argentum i uum ſentiens ſe in eo minimum iuris habere, ſentiens, inquam, ſulfur aduſtibile (quo in natura nihil eſt mercurio magis inimicum) maiorem ferri partemoccſ, paſſe, ægerrimè pro conſanguineo Martem tuum agnoſcere poteſt ö Btaceſche. GEB ER. s magis ſ, rckeſt inopʒ Ex hoc itaq; maximum elicias ſecretum. Eſt enim amicahilis( meteutius ſab/ audi)& placabilis metallis ſuæ naturæ. TAVLADANVs. Nunc quod ſit hoc arcanũ, quod Geber docet hinc eſſe elicſendum, expenc/ mus. Quod licet me tacente ſeſe omnibus ſpectandum prodat, faciam tamen, ut clarius eluceſcat. Hæc eſt igitur mens Gebri. Ex eo quod uidemus arg. uiuum alijs metallis amicum magis, alijs aũt minus: ex eo, inquam, maximum colligete debemus arcanũ. Quod nõ immeritò maximum dixi t. cum ex huius cognitione totius artis pendeat,& colligi poſsit myſterium, ut ex fequentibus notiſsimũ liet Sed quod erit tandem hoc arcanum: Adeſte quæſo animo ò uos omnes uri conſcij& fautores,& intelli getis, me Gebrimentem fideliſsimè& uiuaciſaimꝭ exprimere. Ex eo igitur quòd argentum uiuum alijs metallis magis, alijs autem minus amicũ& familiare eſſe uidemus, ex eo, inquam, ſi perſpicaces naturgex. ploratores eſſemus, maximũ arcanum aſſequeremur. Intelligere enim inde pol ſumus, metalla ea naturæ argenti uiui magis uicina, quibus cum argentum ui. uum familiarius commiſcetur. Nam, ut Geber docet cap. 61. ſuæ Summæ, atgen/ tum uiuum id ſolum ſuſcipit, quod ſuæ naturæ eſſe ſentit, quod cap. s4 confitme uit his uerbis: Argentum uiuum retinet, quod ſuæ naturæ eſt, alienum uerb te ſpuit. Et cap. iʒ. his uerbis: Quoniam natura propriam naturã amicabilius am/ Ea zũtſun: plectitur,& gaudet ea, magis quàm extranea. At ubi cognouerimus quæ me/ talla ſint argento uiuo uiciniora,& magis affinia, inde facilè colligi poteſt, quxnam ſint perfectiora. Cum enim argentum uiuum ſit cauſa metallicæ perfeclio/ nis, ea metalla meritò dicentur,& habenda erunt perfectiora, quæ argento uiuo ſunt affiniora. Quòd autem argentum uiuum ſſt cauſa perfectionis metallotũ, & illud, in quo ſita eſt& recõdita tota huius artis perfectio, id teſtatur Geber cap. 58. his uerbis: Conſideratio rei, quæ perficit(in hac arte ſubaudi) eſt conſidera/ tio electionis puræ ſubſtantiæ argenti uiui. Item cap. s. his uerbis, Idecq; tei/ quitur argentum uiuum eſſe perfectiuũ,& aduſtionis ſaluatiuum, quod elt perfe ctionis ultimum. Item cap. ya. his uerbis, Ideoq́; cum in cæteris rebus exquirẽtte non inuenerimus inuentione noſtra tem aliquam magis, quàm arg. uiuũ cotporum naturis amicari, per hoc opus noſtrũ in illo impendentes, repetimus ipſum eſleuerã alterabilium medicinã in cõplemento, cum alteratione uera& nonmo dice peculioſa. Item cap. si. his uerbis, Probauimus aũt ex noſtris ſermonibus ſulfur cuiuſcũq; generis, eſſe perfectionis corru ptiuũ, arg. autem uiuũ eſſeperfe, ctiuum in operibus naturę, cõpletis eius regiminibus. Igitur& naturam minim mutãtes, ſed imitantes(in his ſcilicet operibus, in quibus eam imitari poſſumu) arg uiuũ ſimiliter in huius operis magiſterio aſſumimus, in cuiuſcꝶ perfection medicina, ſolari ſcilicet& lunari, tam quidem im perfectorũ, quam ipſius arg. ui ui coagulabilis. Ex his Gebri locis ſatis patet arg. uiuũ eſſe cauſam e, huius artis. Quod ne in dubiũ uocari poſſet, id Geber potẽtiſsima ratione pio vit eap. 69. ſuæ dũmę, his uerbis, Ideoc per hoc inuenimus aliquid in corporibus imperfectis diminutũ fuiſſe, quod compleri neceſſariò oporteat, per N ulbuz iuum tſum is ſ/ mops m uilibile ccu/ ſche. ſubndz/ nn, ut iuum iger one illet, itatis zime utem ger poſn ui gen ma/ ö te/ am/ me/ zur dio/ Uiuo lot, cap lera/ elin/ erſe· des, po/ ſum mo bus, ere/ nimè nus) E J ul onis toba ibus nam l ANINMADVERSIO 55 dll conuenientem,& diminutumcõplentem. Eſt autem diminutum in iilis, paucitas ſcilicet argẽ. uiui,& non recta inſpiſſatio eiuſdem.Igitur cõplementum in illis erit, arg uiui multiplicatio,& inſpiſſatio bona& fixio permanens. Hoc au/ tem per medicinam ex illo(ſubaudi arg. uiuo) creatam efficitur. hæc enim quum ex arg · uiuo fuerit in eſſe deducta, per beneficiũ luciditatis,& f. plendoris ipſius, lllorum fuſcedinem palliando celabit, teget, ſplendorem inducet,& in fulgorem cõuertet. Quum enim arg. uiuũ in medicina per noſtrum magiſterium ptæparatum, ac mundatũ fuerit,& in ſubſtantiam puriſsimam,& fix am reductum, proiedtum ſuper diminuta à perfectione, illuſtrabit ea,& ſuaflxione perficiet. Hxc eſt ratio illa, qua Geber contendit argẽ. uluum eſſe cauſam perfectionis huius atis, quæ certè eſtualida. Nam ſi paucitas arg. uiui,& non recta inſpiſſatio eiuldem, eſt cauſa imperfectionis metallorũ, neceſſariò colligendum eſt, cauſam perlectonis eorũdem eſſe copiam& ubertatem arg. uiui& rectam ipſius inſpiſfationem. Quod aũt inopia, ſeu paucitas, arg uiui,& non recta inſpiſſatio, ſit cau ſaimperfectionis metallorum, hinc cõſtat. Oppoſitorũ effectuum oppoſitas necellariò oportet eſſe cauſas effectrices. Sed cauſa perfectionis metal lorum(quæ perlecdio eſt effectus imperfectioni oppoſitus) eſt abundans copia arg. uiui ritè inſpiſlati.igitur cauſa imperfectionis eorum, quæ imperfecta ſi unt, erit oppoſita ſcilicet inopia arg. uiui:& non recta inſpiſſatio eiuſdem. Quòd aũt abundans co pia argenti uiui, rite inſ piſſati, ſit cauſa perfectionis metallorum, hinc colligitur. di abundans copia mercurij ritè inſpiſſati non eſſet cauſa effectrix perfectionis metallorum, id metallum nõ eſſet reliquis omnibus pręferendũ, in quo maior eſt mercurij ritè inſpiſſati copia. Atqui aurũ, quod uberius abũdat mercurio ritè inſpiſſato,(utteſtatur ſolius auri demerſio in mercufio) præfertur cæteris omnibus metallis,& ſolum eſt inter metalla, numeris omnibus abſolutũ. Igitur neceſſariò colligendũ eſt, maiotẽ copiammercurij ritè inſpiſſati, eſſe cauſam effectricẽ perlectionis metallorũ. Quod ſi ita eſt, igitur inopia mercurij ritè inſpillati erit cau la imperfectionis metallorũ. Quòd ſi paucitas mercurij ritè inſpiſſati eſt in cauſa:quominus Saturnus, lupiter, Mars& Venus ad perfectionem uenerint, ergo multiplicatio mercur ij,& recta eiuſdẽ inſpiſſ atio præſtabit, ut euadant 1 8 Sed ſola medicina, ex puriſsima,& rite inſpiſſata, mercurij ſubſtãtia cõflata, hãe mercuti ritè inſpiſſatimultiplicationẽ eis conferre poteſt.igitur arg. uiuũ, ut ſuperius teſtatus elt Geber, erit cauſa perfectionis in hac arte, cum id ſolum inſtau tet& ſarcist in metallis imperfectis, quod eis à natura fuerat denegatũ, cum ipſa etiãſperfecta, eam, quã habent perfectionẽ, illi debeant,& acceptã ferant. Cum tac; arg. uiuum ſit cauſa perfectionis in hac arte, profectò ex facili uel difficili ipſius cũ metallis cõgreſſu colligere poſſumus, quę metalla ſint perfectiota, quę minus perfecta,& quę ſint à perfectione aliena. Nam ſi arg. uiuum eſt cauſa perfe cdionis metallorũ, ea metalla meritò cẽſenda erũt perfectiora, quæ arg · uiuo ſunt magis affinia. Ea uerò ſunt illi magis affinia, cum quibus ipſum arg. uiuũ familia nus cõgreditur. Cum ijs aũt familiarius cõgreditur, quę naturã ſuã magis ſapiũt. Sedea metalla arg. uiui natura magis ſapiũt, quæ ſunt fœcũdiora arg. uiui. Ea igit᷑ erunt habẽda ꝑfectiora. Qd Geber cap. sg. apertè docuit his uerbis: Ex hoc itaq; manifeſtũ eſt corporailla eſſe maioris ꝑfectionis, quę plus arg. uiui ſunt cõtinẽua que uerò minus, minoris ꝑfectionis. ꝓbatio uerò eius, qᷓd ea, quęmaioris arg. mul quãtitatis ſunt cõtinẽtia, maioris ſint perfectiõis, eſt facilis ſulceptio arg. ui ute cap. os. his uerbis, ia igit᷑ uobis patuit ueridicẽ maximã arg. uiuĩ quantitatẽ cotinẽtia: ꝑfectionis exiſtere corpora,& ideo arg. ui. maximè amicari. Quãobrẽ zutumandũ eſt, corpora ea perfectioni magis approximare, quę magis amicabiiter arg. uluũ cõbibũt. Et huius ſignũ eſt, arg. uiui facilis ſuſceptio à Solaris aut fals lter os corpore. Ob huius igit᷑ rationis cauſam, quodcũq; corpus in ubltantiã arg. uiuũ facilè nõ admiſerit, à ꝑfectionis cõplemẽto maximè die 4 56 TAVLADANI ſtare neceſſe eſt. Quæ omnla hactenus à nobis in huius primæ authoritatis interpretationem dicta, ut familiarius intelligantur, ego ea in pauca hic reducam Ea metalla argenti uiui naturam magis ſapiunt,& ſunt ipſi affiniora, c qu bus ipſum argentum uiuum libentius cõmiſcetur. Atqui argentum leg ſcetur libentius cum metallis, quæ maiorem cõtinent copiam argenti uiui. Ergo metalla, quæ maiorem continent copiam argenti uiui, magis ſapiunt naturamr genti uiui,& ſunt illi affiniora. Sed metalla argento uiuo magis affinia, ſunt per fectiora. Igitur metalla, quę maiorem continent copiam argenti uiui, erunt per fectiora: ſiquidem hæc ſunt argento uiuo uiciniora. Quò d autem ea ſint per fectiora, quę argento uiuo ſunt magis affinia, ſic colligitur. Id quod cauſæ petfe/ ctionem efficientis magis particeps eſt, iure optimo perfectius iudicandum eſl. Sed argentum uiuum(ut ſuperius docuimus) eſt cauſa perfectionis metallo. rum tam eorum, quæ perfecta ſunt, quàm eorum, quæ ad perfectionem ſunt ptomouenda. Proinde metalla, quæ magis ſapiunt,& obtinent naturam argent uiui, erunt cæteris perfectiora. Atqui ea metalla magis obtinent naturam atgen/ ti uiui, quæ maiori abundant copia argenti uiui. Igitur ipſa erunt perfection Qudd ſi ea metalla ſunt perfectiora, quæ maiori abundant argenti uiui copia, profectò(cum contrariorum contraria ſit ratio habenda) ea metalla erunt i perfectione alieniſsima, quæ maxima laborant argenti uiui paucitate& inopia Atqui in Marte eſt maior penuria argenti uiui, quàm in aliquo alio metallo, u teſtatur illibentiſsimus& difficillimus argenti uiui cum eo congreſſus. Colle/ ctio igitur hæc erit, Brace ſche, Martem tuum,(quem tu uis non ſolùmperfeclio/ ni finitimum, ſed eſſe ĩipſam perfectionis effectricem cauſam) omniummetallo/ rum à petfectione remotiſsimum& alieniſsimumeſſe. Quòd ſi Mars eo no mine à perfectione alieniſsimuſ eſſe cenſetur, quòd inops ſit argenti uiui, iudi/ ca tuipſe Braceſche, qui fieri poſsit, ut fæx illa ferrea, in naturam uitteam tedacta, ſit cauſa perfectionis in hac arte effectrix, cum in ea nihil ſit peniius at genti uiui, imò tota, quanta eſt, ſit ſulfur terreum, nimia ignis inclementia at, gento uiuo natiuo ſpoliatum. Nam ſi ignis argentum uiuum ei non exiotſiſſet Poſſet beneficio argenti uiui( utpote liquationem metallicam efficientis) ite/ rum in metallum ſcilicet in ferrum redire,& reuocari. At cum experientia te/ ſtetur, fæcem illam ferream in uittum cęruleum redactam,(quam tu ſcripſiſiie/ ligendam) liquatione metallica exhauſtam,& priuatam omnino eſſe, ptofecto abſentia effectus, hoc eſt liquationis metallicæ, fidem indubitatam facit ſubla/ tæ,& abſentis cauſæ, liquationem metallicam efficiẽtis, id eſt, argentiuiui. Qus ſublata factum eſt, ut metallica eſſe deſierit,& in naturam uitream, à metallic alienam abierit. Quòd ſi hoc Martis excrementum argento uiuo penitus ex hauſtum eſt, quomodo uis, Braceſche, metallorum ignobilium in melius muten dorum medicinam ex eo cõfici, cum eam teſtetur Geber ex argento uiuo(utpote inopiam metallorum ſarciente) conficiendam eſſe? Hoc igitur erat atcd num ex hac Gebri authoritate eruendum, Braceſche, ſeilicet(cum argentum u uum ſit cauſa perfectionis metallorum) ea metalla eſſe perfectiora, cum quibus argentũ uiuum libentius coit,& familiarius congreditur,& per conſequens Mal temeſſe omniũ metallorum à perfectione remotifsimũ,& alieniſsimum: cum gentum uiuũ, adeò exoſum habeat eius coitum,& illibentiſsimè at; ægetti, eum eo copuletur. Et cum ſolius perfecti propriũ ſit, perfectionẽ nondum pelt ctis conferre, imperfectorũ aũt, eam à perfectis mutuari& accipere, pł ofecdond conferendę perfectionis, reliquis omnibus metallis prius inerit, quàmtuo: 10 ti, a perfectione adeò diſtracto. Et inter metalla perfectionis integre expertiam ximè& primò conueniret loui, utpote ad naturã cauſę perficientis propinquils accedenti.Hanc tamen perfectionis conferendæ facultatẽ, neq; lui, nech d 11 no, neq; Veneri, neq; Marti ingenitam eſſedocuit nos Geber eher neden ———— ö. p ſ—— ͤ— ö«—ꝓ—B—— ũ—— J“vĩe .•jnjnjn% m R ict ſux! natu lis nuti ln le (quctioi ſi 1 erf ble (ut: gent ere p 5 ſam pror teſte cina eſt e mat. atge dict P ctio ſeru qua mor tis inde dus, nis niat, deb turn quic hac dicit cap. tion ti de tion ad p lit, nis. ex e dece (que ſtan perf abſc inter m. qui u mi/ Ergo m ar per/ pet/ per. erfe/ n eſt. allo. ptogenti gen/ 10k. opia, int i pia. 0„Ut olle/ ctio/ allo/ no/ udi/ n le/ 8 at j at/ let, ite te/ ſtie/ ectd a/ Aus llica ex uten tpo/ caj l/ ibus Mat E im etſe is lar/ —-¼— „é ᷑———— ius tut bis. les ANIMA DVERSIO 5 Redeuntes tame in nos ipſe os,& torquentes nos immenſæ meditationis af/ ictlonibus, tandem reſpeximus cotpora à perfectione diminuta in profundo ſur naturæ fœda exiſtere,& nihil in eis fulgidum inueniti, cum ineis ic ecundum gaturam non inſit · Non enim inuenitur in re, quod in illa non eſt. Cum igitur in ſllis nihil perfecti reperiatut,&c. Audi Braceſche ia metallis à perfectione diminns nihil perfecti(& per conſequens nihil perfectionis)reperiri. Quòd ſi neq; la loue, neque in Saturno, neque in Venere perfectionis quicquam reperitut (quæ tamen Marte tuo longè ſunt perfectioni uſciniora) uicle quæſo quid perſectionis excremento tuo, patre ſi uo, hoc eſt Marte ignobilioti, telinquatur. Quòd ſi nulli eorum perfecti quicquam ineſt, ac ſolius perfecti proptium eſt, nondum rlectis perfectionem conferre, hinc Sole clarius conſtat, cauſam perfectionis elfectricem in nullo imperfectorum quærendam eſſ. e. Non enim inuenitur in re, (ut ait Geber) quod in illa non eſt. Sed quoniam ſi uperius ex Gebro, docui argentum uiuum eſſe cauſam perfectionis in hac arte effectricem, uidendum ſupereſt, numid de argento uiuo crudo& uulgari ſit interpretandum. 5 Ego itaque ne pugnantia loqui,& mihi conſtare non uidear, aſſero certè cauſam per lectionis in ſolo argento uiuo ſttam,& repoſitam eſſe, nec aliunde eſſe promendam, non tamen in argento uiuo in natura ſua cruda ſumpto. Id enim teſtatur Geber cap. trigeſimo his uerbis. Non eſt tamen ar gentum uiuum medi/ eina noſtra in natura ſua. Item cap. 38. his uerbis. Conſideratio rei quæ perficit, eſt conſideratio electionis puræ ſubſtantiæ argenti uſui,& eſt medicina, quæ ex materis illius aſſumpſit originem& ex illa creata eſt. Non eſt autem iſta materia argentum uiuum in ſua natura. Item cap. quin uageſimonono his uerbis. Ex jam dictis ſimiliter patet argentum uiuum non eſſe perfectiuum in natura ſua. Proinde cum argentum uiuum in natura ſua ſumptum non ſit cauſa perfedionis, quale tandem erit illud argentum uiuum. quod ſuperius cum Gebro aſſeruimus eſſe cauſam perfectionis in hac arte effecttieem? facile intelligemus, quale ſit hoc argentum uiuum, ſi quæ in hancrem à Gebro ſ. cripta fuère, inme/ moram reuocemus. Dixit Geber cap. nonageſimonono, ſummam totius ope/ tis Chymici hãc eſſe, ut ſumatut lapis in capitulis notus( hoc eſt Mercurius) dende cum operis inſtantia aſsiduetur ſuper illo opus ſublimarionis primi gra/ dus,& per hoc mundetur à corrumpente impuritate. Hœe enim eſt ſublimationls perfectio: Et cum ea ſubtilietur lapis, donec in uitimam puritatem deue/ nat.&c. Dixit præterea cap. octuageſimoſecundo, artem medicinæ componen/ dehanc eſſe, ut præparetur argẽtum uiuum cum modis ſuis iam dictis, cum diu turn laboris inſtantia, quouſque omnis illius ſubtilis ſubſtantia puriſsima, alba quidem in Luna, eitrina uero intenſeè in Sole, habeatur perfectè. dehinc uerò cum hac puriſsima arg. uiui ſubſtantia perficiatur, cum huius magiſterij ingenijs medicina, qux illi adhæreat,& fundatur facilimè,& illud coagulet. Dixit etiam cap.. Et cum inuenerimus ipſum(ſubaudi argentum uiuum) ſine adminiſtratlone alterationis natutæ illius, non mutare, inuenimus ſimiliter ipſum præparatidebere neceſſariò, cum non permiſceatur in profundo, abſ. que illius præparationis modo. Et eſt ſcilicet, ut talis fiat illius ſubſtantia, quòd permiſceatur uſt ch d profundum corporis alterabilis, ſine ſeparatione in æternum. Hoc autem non lit niſi ſubtilietur ualde cum ptæparatione certa, determinata in cap. ſublimationis. Et non permatiet eius impreſsio, niſi figatut, nec illuſtrat, niſi fulgidiſsima ex eo eliciatur ſubſtantia. Cum itaq; arg · uiuũ, metalla imperfecta illuſtrare,& ecor ate non poſsit, niſi puriſsima& ſi plendidiſsima ex eo eliciatur ſubſtantia quod eitra ſublimationem fieri non poteſt)& cum eius impreſsio non ſit conaut imo niſi figatur, euaneſcat, ideo cap. 55. ſic ait, In argen. uiuo neceſſe eſt ſu. perftus demere. habet enim cortuptionis cauſas, uidelicet terram,& aduſtibilis abſq; inflamatione aqueitatis ſubſtantiam. Putauetunt tamen aliqui illud terram 58 TAVLADANI non habere ſuperfluam, uel immundiciam. Sed uanum eſt, quod ab eis cogitatur. uidemus enim ipſum multæ liuiditatis,& non puræ albedinis.& ſimiliter berle/ ue artificium uidemus ex illo tertam nigtam,& fæculentam emanare, uidelicet per lauationem, cuius modum narrabimus. Sed quia duplicem exillo perfect nem elicere oportet, ſcilicet medicinamex eo facetre,& illud peifſcere, ideo n ceſſe eſt ipſum duplici mũdationis gradu pręparare. Proptexea duęmundato nes mercurij ſunt neceſſariæ, una per ſublimationem ad medicinam,(ex eoſab conficiendam)& hæc hic innuitur, alia per lauacrum, ad ipſius coagulationẽ,& iſta innuetur. Si enim uolumus medicinam ex eo creare, tunc neceſſe eſt, ipluma fæculentia ſuæ terreitatis mundare, ne in proiectione creet liuidum colorem,& ipſius fugitiuam aqueitatem delere, ne totam medicinam in proiectione fugit, uamreddat,& mediocremillius ſubſtantiam ſaluare pro medicina, de cuius pto. ptietate eſt non aduri,& ab aduſtione defendere,& quæ non fugit,& fixũ(ub. ſubaudi fixata fuit) facit. Ex his Gebri locis ampliſsimè conſſat, quale ſit a gentum illud uiuũ, quod eſt cauſa perfectionis in hac arte, ſcilicet argentum ul uum defæcatiſsimum& fixum. Quibus qualitatibus cum argentũ uiuum cu dum tion ſit præditum, idcirco in natura ſua ſumptum non eſt cauſa perfectio/ nis, nec eſſe poteſt, donec mundiſs ima eius ſubſtantia per ſublimationem à fac bus ſeparata,& exonerata fuerit,& poſtea fixæ,& conſtantis in igne conditio/ nis euaſerit. Quam ob cauſam Geber caput unum de Sublimatione meteutj ſal pſit,& alterum de Fixione mercurij, per ſublimationem mundati. At quemadmodum Geber docet cap. 46, marchaſitam, mercutio extincto, me/ diocriter ptæparato,& ad fixionem aliquo modo inclinante præditameſſe, ci ius mercurij extincti, in marchaſita exiſtentis beneſicio, immunes ſimus à laboribus extinctionis mercurij crudi: eadem tatione colligere poſſumus, nos àlabo/ ribus extinctionis, abſterſionis,& fixationis argenti diui crudi immunes fote, mercurium non ſolùm extinctum, ſed abſterſum, mundum, defæcatiſsimum,& ad plenam fixionem ab ipſa natura deductum inuenerimus. Itãq; cum ipſa a/ tura mercurium his omnibus dotibus præditum, in Sole& Luna, nobis libeta/ liſs im offetat, non eſt profectò, quòd nos torqueamus in argento uiuo extis/ guendo abſtergendo, per ſublimationem defæcando,& ad fixionemdeducem/ do. Imò fruſtta huiuſmodi labotem ſubiremus, cum argentũ uiuum ctudum me/ deri nonpoſsit metallis ignobilitate laborantibus, quin prius metallicam foi mam induat,& metallum euadat,& ipſa natura metal la nobis cuiuſuis geneiis exhibuerit. Quod autem argentum uiuum metallis ignobilibus perfectoſun nobilitatem conferre non poſsit, quin prius efficiatur metallum, hine conſtat di à mollitie argenti uiui, non patet aditus ad duritiem metallorum ſteſte Ge/ bro cap. 26. ſux Summæ) niſi per diſ poſitionem, quæ medium tenet inter moll/ tiem,& duritiem illorum: eodem argumento colligendum eſt, argentum uiuum, metallorum ignobilitate laborãtium, medicinam euadere non poſſe, quin ptiu formas inter formam Elixiris,& ſuam interiectas experiatur,& ſubeat. Nonps tet enim acceſſus ab extremo ad extremum, niſi per interiecta media. Atquliniet has duas exttemas formas Elixiris, ſcilicet& argenti uiui, formæ metallorumis cent media. Proinde argentum uiuum, niſi ptius metallum euaſerit, ad fommam Elixiris promoueri non potetit. Quod autem metalla medium teneant inter ar genti uiui& Elixitis formam, hulus rei fideliſsimus teſtis mihi etit Arnoldi Villauouanus cap. decimo ſi ui Roſarij minoris, cuius hæe ſunt uerba: Hic igitur eſt lapis noſter formoſus, quia non fit tranſitus de extremo ad ex. tremum, niſi per medium. Extrema autem noſtri lapidis in primo latete ef al Sentum uiuum, in ſecundo uerò eſt Elixir completum: media autem 1 rum duorum extremorum ſunt metalla. Huius etiam rei teſtis eſt Lullus: ſuo primo Teſtamento, his uerbis, Natura habet in ſuo opere, d c creUiut tiun diur tuts tall hab Uiul quo exq flat co: dun tran 1 ante ellin dam aſſu dae. pers tur v lam Que lub. extr fixic bis adm clite boti gere arge bise meta gam parte merc lubl. 0 ſenti hanc tis,& atis! duct: tallis gelin nis, 2 2 katur. er le/ elicet ectio/ 0 ne/ o ſub e,& ſum! 50 giti pro. (ub it at/ m l/ 1 ekutio/ ci ditio/ j ſerl m/ . 3 culabo/ labole, l m,& 2 la/ beta xtin/ qcen/ me/ fo/ netis rum at. Ge/ yolliuum, prlus pz inter mia/ nam r atdus lene et ho/ „ in s ad nde ANIMA DVERSIO 9 creanda metalla ſpectat, extrema duo,& unum medium. extrema ſunt argẽtum uiuum,& ſulfur ex una parte& metalla ex alia. medium uerò eſt quoddam tertum, in quo ſunt iſta duo nempe mercurius& ſulfur. Aliqui dicunthoe me⸗/ dium eſſe uitriolum, alij arſenicum, alij alia media mineralia. Ex quo medio na⸗/ tuta extrahit duos fumos, qui ſunt mercurius& ſulfur, ex quibus conficit me/ talla. Ars cum ſit naturæ imitatrix,& cum ſint eadem principia naturæ& artis, habebit ipſa ars duo extrema,& unum medium. Extrema artis erunt argentum uiuum& ſulfur ex una patte, lapis ex alia. medium autem erunt ipſa metalla, ex quo medio ars extrahit ſ· ulfur. mercurium, ingenio naturæ depurata& fixata, ex quibus poſtea lapidem conficiet.. Cum itaq; metalla media ſint, inter formam Elixiris,& argenti uiui,& nullus fiat progreſſus ab extremo ad extremum, niſi per interiectum medium, profectò atgentum uiuum Elixiris formam contin Sete non potetit, niſi primò gradum faciat ad formam metalli intuendam. Quòd ſiargentum uiuum, priuſquàm tranſeat in Elixir, ad formam metalli ptomouendum eſt ergo aut plumbi, aut ſtanni, aut æris, aut ferri, aut argenti, aut ſaltem auri formam induat, neceſſe eſt. Quòd ſioptamus ſcire, ad cuius tandem metalli formam promoueri debeat, antequàm ex eo Elixir confici queat, id ex uerbis Cebri uenandum eſt.docet enim Geber, mundiſsimam ſubſtantiam ex eo per ſublimationem depromendam eamq́; ad fixationem ducendam. Itaq; cum mundiſsima eius ſubſtantia ſi ic aſſumenda, immudum& ſordidum ex ea non poterit generari metallum, mundaenim illius ſubſtantia(ut teſtatur Geber cap. 53.) mundum,& ſordium expers producit metallum: immunda uerò, pollutum& ſordidum. Neceſſe eſt igiſur ut ee mundiſsima& defæcatiſsima argenti uiui ſubſtantia quam Geber ſo/ lamaſſerit colligendam) mundiſsimum,& defæcatiſsimum naſcatur meta: lum. Qudd i mundum& ſordium expers, ergo aut Solem aut Lunam ex ea mercurij lubſtantia oriri neceſſariò oportebit · Reſiqua enim metalla immunda ſunt, nec ertema tantüm, ſed etiam inteſtina,& penitus inoflata laborant ſ purcitie. Quòd ſiargentum uiuum, ut ex eo fieri poſsit Elixir, per ſublimationem& fbrionemin metallum nobile, terſum& mundum reuocandum eſt,& natura nobis metalla mundiſsima, tam alba, quàm citrina produxerit, profectò quem-/ admodum beneficio mercutij in marchaſita exiſtentis, utpote extincti, medioctiter præparati,& ad fixionemſuſe eipiendam diſpoſiti, immunes ſumus à laoribus extinctionis,& ſublimationis argenti uiui crudi: eadem ratione colli/ gere debemus, beneficio metallorum nobilium,& mundotum, hoc eſt auri& argenti mineralis, nos ab immenſis illis laboribus ſubleuari, qui ſubeundi nois ellent, ſargentum uiuum pet extinctionem, ſublimationem,& fixionem in metallum nobſle& mundum permutandum eſſet. Quorſum enim tot nos franBamus laboribus g cum natura hoc ante uidens,& noſtri miſerta, nobis hac in parte inſudauetit,& hæc nobilia metalla porrexerit, ut ex eis ſubſtantiamillam mſtcürij mundiſsimam,& iam ad fixionem deductam effoderemus, eamq; ad ublimiorem Elixiris formam promoueremus. Quod perſpicaciſsimus& fideliſsimus Gebri interpres, Ademarus petlentiens, ſcripſit, tacitam& per uaria Summæ capita diſperſam Gebri mentem hane fui out in his duobus metallis, utpotè à Natura iam elaboratis, ſublima155 1 deductis opus lapidis inchoaretur. Quam rem Geber ipſe 75 eee* mundæ ſubſtautiæ mercurij, ad fixionem de-/ Nllsigelle 25 1 ectionis eſſe promulgaſſet eamq; ſæpius his duobus me⸗/ elmo legung p 8 et. Quo tamen facilius id aſſequeremur, ſeriplit capite trie 5 3 eſſe precioſiſsimum metallorum 2 tincturã rubed i1 70 0 git, ac trans atmat omne corpus. Item cap. trigeſimo tertio ſeripſ it elſe tincturam albedinis. Quorum etiamſi nihil ſcripſiſlet, id nobis ſatis Co 1AVLADANI eſſe debebat, quod cap zi. ſcripſerat his uerbis. Habent autem magnam affnia, tem metalla adinuicem, non tamen perfectum perficit imperfectum per ſolam commiſtionem, ſi enim aurum cum plumbo liquefactione miſceatur, non liter hoc plumbo autum: ſed euaneſcit à commiſtione plumbum,& aduritur, aum autem in examinatione remanet.& idem in reliquis cõtingit.Secundum uero no/ ſtrum magiſterium, perfectum iuuat& perficit imperfectum. Et paulopöft Et per Deum ſe inuicem perficiunt,& perficiuntur,& ſe inuicem alterant 8 alterantur, non tamen per ſe tantùm unumquodq;( imperfectorũ ſubaudi)pe, ficitur, ſine alterius(ſubaudi perfecti) adminiculo. Quæ ſola authoritas fab erat ad indicandum Elixiris confectionem à Sole& Luna( quæ ſola perfecio/ ne ſunt dotata) ordiendam eſſe. His tamen minimè cõtentus Geber, hanerem cap. iꝶ. libri Fornacum, apertiſsimam fecit his uerbis. 5 Quæ autem ſint medicinæ,& quales ſecundi& tertij ordinis, ſufficienterde/ monſtratum eſt in libro noſtro perfecti Magiſterij, ubi demonſtrauimus demon ſtratione competenti& uera lapidem noſtrum de arg. uiui ſubſtantia eſſe pto/ creandum. Et hoc ſufficienter ut theoricus ſpeculatiuus: hic uerò practicam n nifeſtè reſerabimus. Et eſt; ut Solem& Lunam reſoluere ſtudeas,& c. Quibus uerbis Geber palàm& public è teſtatur, ſe in Summa per argen illudu uum: ex quo mundato& fixo Elixir conficiendum docuit, nihil aliud, quambo/ lem& Lunam uoluiſſe. Quocirca in calce eiuſdem cap. gubi de ſolutione ho/ rum duorum metallorum egit) ſic loquitur. Et hoc eſt( inquit) noſttum argen.. uum, de arg. uiuo extractum, quod uolumus pro fermento. Quod non immer tõ uiuum appellauit, cùm hoc ſolum reliquis metallis cauſa ditæ, hoc eſt pie ctionis, ſit. Nunc itaq; ſatis patet, quodnam ſit illud arg. uiuum, quod Gebet in Summa indicabat eſſe eligendum, ſcilicet munda& fixa Mercutij ſubſtanta in Sole& Luna incluſa. Itaq; Braceſche cum apud Gebrum toties legiſſes, ca ſam perfectionis huius artis in ſolo argen. uiuo reconditam eſſe, debebas tu ind colligere, ea metalla perfectiora eſſe, quæ naturæ arg. uiui magis eſſent conſol mia. Quæ autem naturæ arg. uiui eſſent magis conformia, doclit te Geber cap 5s. his Uerbis. Videmus arg. uiuum arg. uiuo magis adhærere,& eidem mags micari, poſt illud uerò aurum,& poſt hæc argentum, ideo ex hoc relinquitit ipſi eſſe ſuæx naturæmagis. Alia uerò corꝑora uidemus ad illud tantam conformia/ tem non habere,& ideo ipſa ueridicè inuenimus minus de illius natura pati pare. Quæcunq; enim plus ab aduſtione ſaluari uidemus, illa iudicamus atg. ui naturammagis poſs idere, quia argẽ. uiuum( inquit) eſt aduſtionis ſaluatiuum Qudòd ſi arg. uiuumeſt cauſa incremabilitatis metallorum, poteras tu inde coll gere, ea arg. uiuo conformia magis eſſe,& naturam illius magis ſapere, quxm. nus ſunt ctemabilia. Et cum Martem cæteris omnibus metallis magis cremabſlen eſſe ſentites(cum argen. uiui incremabilitatem efficiẽtis, minus obtineat) debe/ bas tu inde ratiocinari, Martem minimam cum arg. uiuo habere conformitatem, Et cum arg. uiuum cauſam perfectionis metallorum, tam perfectorum, quàmai perfectionem reuocandorum eſſe, à Gebro audiuiſſes, nonne poteras inde coll gere ea metalla à perfectione conferenda aliena eſſe, quæ paruam aut nullamho/ berent cum arg. uiuo conformitatem: Et cum reliqua omnia metalla argen. uo cerneres magis conformia, quàm Martem tuum( quod ægerrimus& illibenil ſimus arg. uiui cum eo teſtatur coitus) poteras tutò iudicare, Mattem omni metallorum à conferenda perfectione( cuius eſt maximè inops) alieniſsimum eſſe, eamq; cæteris omnibus metallis potius, quàm Marti uendicandam. Et hoc erat arcanum illud à Gebro tacitè᷑ in hac prima authoritate indicatum, ſed long maius inde colligi poterat arcanum. Nam cum in eodemcap. dixiſſet argen. uum(ex quo ubiq; prædicat Elixir componendum) in natura ſua ſumptum el fectionem conferre non poſſe:& alibi docuiſſet, mundiſsimã eius e mi ſus na. plu opi cke ali: ab. ſol. gil trat nih eni rij. affi ait! tit, no me lia mit aur arg init/ ſolam lit ex tum o no/ ppöͤſt. it,& i) pet 8 falt ectio/ etem, erde/ lemon e pto/ m m ludu/ mo/ e ho/ en. uimeli perle/ Geber anti 8 cal u inde onfolr cap. 8 L/ ur ipla rmita/ öattici. g. Ula tiuum. coll/ umi abilem debe ſtatem. Jamad coll zm ha/ n. Uiuo pentil/ nnium szimum t hoe longé en. ul m, pet antiam ber ANIMA DVERSIO 61 per lublimationem efficiendam eſſe eamq; poſtea ad fixionẽ ducendam, debebas profecto colligere, fieri non poſſe, quin arg. uiuũhac methodo in mundum, & nobile rediret metallum: præſertim cum Geber ipſe cap. sʒ. monuiſſet arg uiuumper ſucceſsiuamillius ſublimationem eò peruenire, ut metallica ſit præditum liquatione,& cap. ʒʒ. docuiſſet, ex munda illius ſubſtantia mundum generari opottere metallum. Et cum nullum metallum, præter aurum& argentũ, mundumeſle cerneres, poteras ſentire Braceſche hancmundam& fixã mercurij ſubſtantiam(cum reliquis non inſit) ex his duobus tantùm effodiendam, eamq;, ut Geber docet, ad ſublimem Elixiris formameſſe promouendam. Ex quibus poſſremo colligendum erat, hanc Mercutij ſubſtantiam, nec; ex Marte, neq; ex Venere, nech ex daturno, neq; ex loue, promi poſſe, quin prius iſta auream, uel argenteam induiſſent natutam& conditionem. ludica nunc quæſo Braceſche, iudies, inquam, tu ipſe, quantum à tecta Gebri interpretatione deflexeris. Quòd ſi adhue in opinione tua ferrea perſtas,& interpretationem meam, tot illuſtratam teſtimo nijs, tot uallatam rationibus, in dubium uocare audes, prodeat in mediũ Arnoldus Villanouanus, fideliſsimus Gebri interpres,& hane noſtram cõtrouerſiam dirimat, terminet,& reſcindat. Quo iudice ſi hac cauſa cecidero, lubens palinodiam canam Braceſche, opinionem ferreã amplectar,& Marti tuo libentilſsimè ſubſcribam. g Hxc igitut ſunt, quæ ab Arnoldo in huius loci diffinitionẽ ſeripta fuère ca. 4. ſui Roſarij minoris. Sed arg. uiuum in omnibus ſuis operibus manifeſtè eſt perfectiuum:quoniam aduſtionis eſt ſaluatiuum,& fuſionis effectiuũ. Et cum figitur eſt tinctura rubedinis, exuberantiſsimæ refectionis,& fulgidi ſplendoris,& nonrecedit à cõmiſto. Eſt enim amicabile ac placabile metallis, ac medium conjungendi tincturas: quoniam miſcetur per minima cum ipſis,& in profundo naturaliter adhæret eis, quia eſt de natura ipſorum. Veruntamen cum Sole& Luna miſcetur facilius, es quod ipſa natutã illius magis participant, attamen non ſubmergitur aliquod metallorum in arg. uiuo niſi Sol. Ex hoc itaq; maximum elicias arcanũ: quoniam Mercurius in ſe recipit, quod ſux naturæ eſt, alienũ uerò reſpuit, eo quòd ſua natura magis gaudet, quam alie/ ma. Ex hoc igitur manifeſtè relinquitut, corpora maioris eſſe perfectionis, quæ plus Mercurij ſunt continentia,& quæ minus, minoris. Laudetut ergo omnium opifex Deus, glorioſus& benedictus, creator optimus& altiſsimus, qui ex uili creauit precioſum, ut cum mineralibus maximum teneat in natura ſymbolum, & dedit illi ſubſtantiam,& ſubſtantiæ proprietatem, quam non contingit ullam aliamrem in natura poſsidete: quoniam ipſum ſolum eſt, quod ignẽ ſuperat,& abigne nõ ſuperatur, ſed in eo amicabiliter cõquieſcit, eo gaudens. ipſum nanq; ſolum( quum fit metallum) continet in ſe totum, quo indigemus ad noſtrum ma giſterium: quoniam alia omnia, cum ſint cõbuſtibilia, igui cedũt,& in fauillam tranſeunt. Hoc ſolum Arnoldi teſtimonium ſatis erat Braceſche:etiamſi ego nihil aliud attuliſſem, ad ſubuertendam interpretationem tuam ferream. Ex his enim Arnoldi uerbis manifeſtè uides, arcanum illud, ex facili uel difficili Mercuii cum metallis congreſſu eliciendum, nihil aliud eſſe, quàm ea metalla arg. uiuo affiniora eſſe, quibus cum arg uiuum libentius cõmiſcetur. Cuius rei hanc eſſe aitrationem, quòd arg. uiuum libenter amplectatur id, quod ſuæ naturæ eſſe ſen/ tit, alienum autem à natura ſua reſpuat,& exoſum habeat. Et cum ab ipſo Arnoldo audias, arg. uiuum eſſe in hac arte perfectiuum, facilè intelligere potes, ea metalla eſſe perfectiora, quæ maiorem habent cum arg · uiuo cõformitatem, qualia ipſe teſtatur eſſe aurum& argentum, cum quibus argentum uiuum libentius miſcetur, inquit, quia hæc duo metalla arg. uiui naturam magis ſapiunt, quòd ſi aurum& argentũ eo nomine perfectiora cenſentur, quòd maiorem habeãt cum argento uiuo affinitatem, facile erat tibi inde colligere ea metalla àᷣ perfectione 2 T AVLADANI long ius eſſe diſtracta, quæ argento uiuo minus eſſent conformis. Ita ue om ex illibenti argenti uiui cum Marte coitu in telligeres, Martem à natura ar 5 ti uiui alieniſsimum eſſe, non poſſum non admitari Braceſche, quomodo nn 1 intellexeris, Martem longiori interuallo à perfectione diſtractumeſſe 5 15 5 g reliqua metalla,& per cõſequens, perfectionem( à qua adeò alienus elt) 900 Fin conferre non poſſe, quàm eam adeptus fuerit,& in perfectum metallum 175 ſubti ſerit. Audis præterea Arnoldum teſtantem, argentum uiuum, ubi uerſum fie/ ſulfe rit in metallum, id totum in ſe continere, quo hac in arte egemus. Ex quibus in/ falk dicare potes, quàmuerè ſuperius à me dictum fuerit, ar gentum uiuum in n, nece tura ſua ſumptum, non eſſe perfectiuum, ſed ut tale euadat, ad naturam metall, tient cam prius eſſe promouendum,& poſttemò ad formam Elixiris. Cum itaq in ea fa metallum uertendum ſit, antequàm Elixir effici poſsit, poteras ex uerbiz Ge/ gent briratiocinari, in quod tandem metalſum eſſet mutandum. Nam ſimunda ils Cau ſubſtantia mundum creat metallum,& hæc ſola Gebriteſtimonio eſt aſſumen/ max da, debebas cum Ademaro colligere, argentum uiuum, antequam metallis igno corp bilitate laborantibus mederi poſſet, in aurum ſeu argentũ eſſe uertendum, aun corp hæc ſola ſint munda,& in his ſolis mundiſsima argenti uiui ſubſtantia repera,& m tur. At cum natura artis mi ſerta hac in parte nobis inſudauerit, poteras iudica ex ia Gebrum tacitè lectori indicare, mundiſsimã mercurij ſubſtantiam ex Luna ad plus Lunam, ex Sole ad Solem eſſe promendam,& ex ea gnobiliummetallorumm tem, aurum, uel argentum mutandorum, medicinam eſſe conficiendam. Exhoc A ſus, noldi teſtimonio ſatis patet, illam, quæ à me ſuperſus allata fuit, interptetaiio nem noneſſe meam, ſed ipſius Arnoldi, imò nec Arnoldi, ſed ipſius Gebri cum E eam ex Gebro collegerit Arnoldus. Corruit itaq; prima& anteſignanaraio quo tua Braceſche,& ita corruit, ut reliquæ fermè omnes illius ruina attonitæ perſe tem iam corruant,& nullo impellente collabantur. Ea enim arte inſtructa erat hat caui acies tua, ut hac prima cohorte ſtante, reliquæ fututæ eſſent inuictx: hac auen Ciio expugnata, reliquæ corruerent. dum a FRV Ie grad Ed quoniam nondum ſentis, quantam cladem acceperis, ideoqh; uictoti ad arge huc promittere tibi audes, prodi, quæſo, in mediũ cum illa ſecunda authol? tas, tate ex cap. is, Summæ Gehri à te deſumpta, qua faciam ut intelligas, quantum abutaris,& quàm grauiter tibi imponas. Et quia tu duas ex eo cap. authoritate 0 promis, ego ambas adferam, ut uno& eodem ictu utranq; reſcindam. Quodu ioue rectius fiat paulo altius Gebriuerba reſumam, ut ex antecedentibus quid ui ptiu uelint conſequentia, familiatius percipiatur, quod tu conſultò præteimiſiſi, pter ne mens Gebri innoteſcetet,& interpretationi tuæ fides derogaretur. Veib: nus, igitur Gebri hæc ſunt: nem Et ideò in hoc nobis apetta eſt uia inueſtigationis cauſæ huius operis, ei: mab quod in calcinatione mutatur lupiter facilius in durum, quàm Saturnus, non ſimi tem in tarditatem liquefactionis uelocius, quàm Saturnus. Et illud ideo, quo/ effeniam cauſa duriciei naturæ, eſt ſulfur,& argentum uiuum fixum. Cauſa uero/ nitic quefactionis eſt duplex argentum uiuum ſcilicet,& ſulfur combuſtibile: quo th rum alterum, quoad fuſionis perfectionem ſufficit in unoquoque gradi a ſcilicet cum ignitione& ſine ignitioue, ſcilicet argentum uiuum. Quia igſtuin nis Ioue eſt multa argenti uiui quantitas non uerè fix, remanet in illo multa qu? quat factionis uelocitas,& non remouetur ab illo faciliter. Cauſa uerò mollificatio bus nis eſt duplex, argentum ſcilicetuiuum,& ſulfur combuſtibile. Quia igitur ie ſit, mouetur ſulfureitas comburens ex Ioue facilius, quàmex Saturno, ideo exe tum altera molliciei cauſa remota, neceſſe eſt illud indurari calcinatum. See fixu rò, quia utranque molliciei cauſam fortiter habet coniunctam, non facile ina cau ratur. Eſt tamen diuerſitas in mollicie per argentum uiuum,& per 10 5 erh 0 e cum argen. 10 non quam ) prius m eua/ m fue/ bus ia in nagetalli, tac; in is Ce/ a illius Umen/ is igno „ cum petia/ idicate Ina ad um in e At/ etatio/ ri, cum a ratio per le at hre gutem 1 ia ad thori/ antum vitates od u. id b niſiſt, Verbz 85 per onzu quo/ ero l quo/ eius, turin lique/ catio/ ur te/ ex eo jusue indu/ „qu icies, 1 ANIMADVERSIO 63 nollicies, qu fit per ſulfur, eſt ceſsiua, mollicies autem quæ fit per argentum ui/ aum, eſt extenſiua. Et hoc neceſſariò probatur per hoc, quòd uidemus corpota multi argenti uiui, multæ extenſionis eſ. U e:corpora uerò pauci, paucæ. Et ideò lopiter facilius& ſubtilius extenditur- quam Saturnus, Saturnus facilius quàm Venus, Venus quàm Mars, Luna ſubtilius quàm jupiter, Sol uerò quàm Luna ſubtilius. Patet igitur, quòd cauſa indurationis eſt ar gentum uiuum fixum, aut ſulfur fixum. Cauſa uerò molliciei eſt opppfita Cauſa uerô fuſionis eſt duplex, ſalfut non fixum,& argentum uiuum cuiuſcunq; generis: ſed ſ ulfur non fixum neceſſariò eſt cauſa fuſionis ſine ignitione. Et manifeſtè uides huius rei expe/ nientiam, per proiectionem arſenici ſuper corporadifficilis fuſionis facit enim ea facilis fuſſonis:& ſine ignitione. Cauſa uerò fuſionis facilis, eſt ſimiliter ar gentum uiuum. Cauſa uerò fuſionis cum ignitione, eſt argentum uiuum fixum. Cauſa igitur impedimenti fuſionis cuiuſcunque, eſt ſulfur fixum. Per hoc i taque maximum poteris elicere ſecretum, quòd cum plurimæ ar genti uiui quantitatis corpora maximæ perfectionis ſ int inuenta, pluris utique quantitatis ar genti uiui corpora à perfectione diminuta, perfecto magis apptoximare neceſſeeſt. Itaq; & multa ſulfureitatis corpora, plurimæ corruptionis eſſe cõtingit. Quamobrem ex iam dictis patet, louem maximè perfecto approximare, cum gerfectionis plus patticipet) Saturnũ uerò minus, minus adhuc Venetem, minimè uerò Martem, eo ex quo perfectio dependet. Hactenus Geber. Nunc quis ſit eorum ſenſus, ordine expendamus,& ſingulas partes ſeriatim examinemus. G EB ER. Et ideo in hoc nobis apetta eſt uia inueſtigationis cauſæ huius operis, per quod in calcinatione mutatur iupiter facilius in durum, quàm Saturnus: non au tem in tarditatem liquefactionis uelocius, quàm Saturnus. Et illud ideo quoniam cauſa duritiei naturæ, eſt ſulfur& argentum uiuum fixum. Cauſa uerò liquefaddionis eſt duplex, atgentum uiuum ſcilicet& ſulfur combuſtibile: quorum alte/ tum. ſcilicet argentum uiuum, ad fuſionis effectionem ſufficit in unoquoque gradu eius, ſcilicet cum ignitione,& ſine ignitione. Quia igitur in ioue eſt multa argenti uiui quantitas nonuere fixi, remanet in illo multa liquefactionis uelocitas,& non remouetur ab illo faciliter. TAVLA DANS. Geber in hoc cap. confert naturam iouis& Saturni adinuicem. Vnde hic ait, iouem calcinationis beneficio citius indurari, quàm Saturnum: at Saturnũ prom ptius liquefactionis celeritatem deponere, quàm iouem. Cauſam igitur, pro/ pter quam iupiter non æque citò liquefactionis uelocitatem deponat, ac Saturnus, hanc eſſe ait. Cauſa liquefactionis plus quàm par ſit uelocis, hoc eſt ignitio/ dem non ferentis, eſt partim argentum uiuum minimè fixum, partim ſultur eremabile,& ab igne e ne in dubiumuocari poſsit, hac ratione ueriſ/ ſimum eſſe conſtabit. Oppoſitorum effectuum, oppoſitas neceſſe eſt cauſas eſſe effectrices. Atqui liquefactio iguitionem ferens eſt effectus liquefactioni, ignitionem non ſuſtinenti oppoſitus. Igitur horum duorum effectuum oppoſi/ tr habendæ ſunt cauſæ. Sed liquefactionis ignitionem ſuſtinentis cauſa eſt ar/ dentum uiuum fixum. Igitur argentum uiuum minimè fixum, erit cauſa liquatio/ nls ignitionem non ferentis. Quòd autem argentum uiuum fixum ſit cauſa liquationis ignitionem ſuſtinentis, id conſtat ex metallis ignitionem ſuſtinenti/ bus. In quibus cum præter argentum uiuum& ſulfur maiori ex parte fixa nihil ſit, oportet huiuſmodi liquationis ignitionem ferentis cauſam eſſe, aut argen/ tumuiuum fixum, aut ſulfur fixum, aut utrunque. Atqui tantum abeſt, ut ſulfur fixum liquationem efficere poſsit ur eam penitus tollat,( ſiquidem liquationis cauſa eſt humidum, quo humido ſulfur fixum, cum ſit aridiſsimum, eſt omnino exhauſtum,& per conſequens illiquabile.) Cum itaque ſulfur fixum* 2 64 TAVLADANI cauſa eſſe non poſsit, profectò liquationis ignitionem ſuſtinentis eauſaeſſemi nus poterit. Quòd ſi ſulfut fixum liquefactionis, ignitionem ſuſtinentis cauſa non eſt, id certẽ argento uiuo in metallis ignitionem ferentibus exiſtenui, ace. ptum ferendum eſt. Et ſi argentum uiuum fixum eſt cauſa liquationis ignitio. nem ſuſtinentis, conſequens eſt, ut argentum uiuum minimè fixum diſßimiem pariat effectum,& ſit cauſa liquationis ignitionem non ferentis: ſiquidem op poſitorum effectuum oppoſitæ ſunt cauſe,& oppoſitatum cauſarum oppoliti effectus. Ex his notiſsimum eſt, argẽtum uiuum minimè fixumeſſe caulam liquationis ignitionem non ferentis. Sed quoniam Geber duplicem inhoc cap. ait eſſe cauſam huiuſmodi liquationis, argentum ſcilicet uiuum minimè fixum, & ſulfur cremabile, atque ab igne fugiens, id num de ſulfure cremabili,& mini/ meè fixo uerum ſit, exploremus: Quod hac ratione facilè innoteſcet. dulfuſſ fixi,& ſulfuris minimè fix i natura penitus diſsimilis eſt,& extremè oppoſia Igitur horum duorum effectus, erunt penitus diſsimiles,& extreme oppoſit, Atqui ſulfutis fixi effectus, eſt extrema retardatio liquationis.(eam enim qua tum in ſe eſt, remoratur& prohibet, ut patet in ferro.) Igitur ſulfuris minimeff xi effectus, erit extrema liquationis acceleratio. Atqui ſumma,& immodetatz liquationis acceleratio, ſecum adfert liquationem, ignitionem non expeckantem. Proinde ſulfur cremabile,& minime fxum erit altera liquationis ſine igu tione cauſa. Ex his itaque conſtat& ſulfur ab igne fugiens,& argentumuidum minimè ſixum, cauſam eſſe liquationis uelocioris quàm par ſit, id eſt, igniuo/ nem non ferentis. Et quoniam ambæ iſtæ cauſæ plus abundant in Ioue quam in Saturno, hinc fit, ut hanc immoderatam liquationis celeritatem, non æquè cid deponat lupiter, ac Saturnus. GE B ER. Cauſa uerò mollificationis eſt duplex, argentum ſcilicet uiuum& ſulfut eom buſtibile. Quia igitur remouetur ſulfuſeitas comburens ex loue facilius, quim ex Saturno, ideo altera molliciei cauſa ex eo remota, neceſſe eſt illud indutat caleinatum. Saturnus uerò, quia utranq; mollicie: cauſam fortiter habet coniuu ctam, non facilè induratur. ö T AVLAD AN VS. Quemadmodum ſuperius docuit, Saturnum ioue promptiorem eſſe, ad depo nendam& exuendam nimiam liquationis celeritatem, ita hie docet, Saturnumi ioue ſuperati, quòd jupiter promptius eitius,& facilius calcinationis benefic induretur, quàm Saturnus. Et huius rei affert has rationes. Cauſa duriciemin metallis efficiens(ut ſuperius dixit) eſt partim ſulfur fixum, partim argentum uiuum fixum, ut patet in omnibus duris corporibus,& potiſsimum in ferto om/ nium metallorum duriſsimo. Itaq; cum hæc ſit duritiei cauſa in metallis,&/ poſitorum effectuum oppoſitæ ſint cauſæ, profectò cauſa efficiens mollitiem i metallis(quæ ex diametro cum duritie pugnat) erit partim ſulfur ab igne f giens, partim argentum uiuum minimè fixum. Et quoniam remiſſa cauſa ef ciente, illius effectum remitti,& ſublata, penitus tolli oportet: dcitco in quo cunque horumduorum metallorum cauſæ mollitiei ambæ, ſeu altera tantùmu/ locius remittetur, aut citius tolletur, in eodem effectum illius cauſæ citius toll aut ſaltem remitti neceſſe eſt. Atqui altera mollitiei eauſa, ſulfur ſcilicet non 0 xum, facilius, promptius& citius per calcinationem à ioue ſeparatur, quàm adi turno(quia ſcilicet tenacius adhæſit,& arctius fœdus inijt cum argento uiuo d turni, quàm iouis.) Itaq; ſublata promptius à ioue, quàm à Saturno, altera mo litiei cauſa, mollitiem in ioue citius remitti iudicandum eſt. Quòd ſi mollitiesn ioue citius, quàm in Saturno ſupprimitur, qualitatem mollitſei oppoſitam, ha eſt duritiem, ioui citius, quàm Saturno contingere neceſſe eſt: cum hæc ſit lex conditio qualitatum inimicarum,& inter ſe pugnantium, ut altera pn 1 ö arge litiei opp effec durit mè fi ſulfu Ce neris feſtè cilis i ſſemi/ cauſa 5 dcceSnitio. milem m op/ ppoſi, cauſam de cap. firum, (mini/ ulfuris poſitz, polit. qua, ime fl, derata ectan/ e igniUiuum Jnitio/ zam in N citd com quam iduratl onlund depo numi nefido em in entum 0 om/ E emu ne fl/ ſa efl/ n quo/ umue/ s tollß on f/ mad id! a mol itiesin n, hoc lex& am pa/ tiene, ANIMADPyVERSI0 85 tiente,& exploſa, altera admittatur, ſi uccedat,& in locum primæ ſi ubſtituatur,& una eneruata, alterius uires e een corroborentur. Eſt tamen diuerſitas in molli tie per argentum uiuum,& per ſulfur, quia mollities per ſulfur eſt ceſsiua, mollities uerò per argentum uiuum eſt extenſiua. Et hoc neceſſariò probatur per hoc. quòduidemus corpora multi argenti uiui, multæ extenſionis eſſe, corpora uerò pauci, paucæ. Et ideo iupiter facilius& ſubtilus extenditur: quàm Saturnus, Saturnus facilius quàm enus, Venus quàm Mars, Luna facilius quàm iupiter, Sol uerò quàm Luna ſubtilius. TAVL AD ANs. Docuit ſuperius Geber, duplicem eſſe mollitiei metallorum cauſam, ſcilicet argentum uiuum minimè fixum,& ſulfur cremabile, atq; ab igne fugiens. Nunc docet, quod ſit diſcrimen inter mollitiem quam efficit f ulfur cremabile,& eam, quamparturit argentum uiuum non fixum. Mollities(inquit) quam parit ſulfur eſt ceſsiua, illa uerò quam efficit argẽtum uiuum eſt extenſiua, hoc eſt ſulfur per mollitiem quam inducit, facit, ut metallum urgenti malleo ceda tʒargẽtum autem uiuum facit, non ſolùm ut cedat metallum, ſed etiam ut facile extendatur,& in te nues bracteas ictu mallei duci poſsit. Quòd autem argentum uiuum,& non ſul-/ fur, ſit cauſa extenſionis,& ductilitatis metallorum, inc conſtat. Ea metalla, in quibus maior eſt argẽ. uiui copia, facilius& tenuius ſub malleo extenduntur,& ea, in quibus minor eſt argenti uiui copia, non æquè facile aut tenuiter ducuntur. Igitur colligendum eſt neceſſariò, argentum uiuum eſſe cauſam extenſionis& ductilitatis metallorũ. Quòd autem metalla& facilius& tenuius ſub malleo du-/ eantur, quæ maiori abundant argenti uiui copia, hinc patet.lupiter facilius& te/ nulus extenditur, quàm Saturnus, Saturnus facilius quàm Venus Venus quàm Mars, Luna ſubtilius quàm iupiter, Sol uerò quam Luna ſubtilius. Atqui lupiter argenti uiui copia ſuperat Saturnum, Saturnus Venerem, Venus Martem, Luna iouem,& Sol ipſam Lunam. Igitur ea metalla facilius& tenuius ſ ub malleo ducuntur, quæ maiori abundant argentiuiui copia,& quę minori, minus ſunt ductilia. Proinde argentum uiuum eſt cauſa extenſionis,& ductilitatis metallorum. GEBER. Patetigitur, quòd cauſa indurationis eſt argentum uiuum fixum,& ſulfur fi/ rum, cauſauerò mollitiei eſt oppoſita. TAVLADANs. Geber quid ex ſuperioribus colli gendum ſit:docet,& ueluti in compendium redigit. Prim igitur colligit duplicem eſſe cauſam duritiei metallorum ſcilicet agentum uiuum fixum,& ſulfur eadem conditione præditum. Cauſa uerò moòͤllitiei metallo rum(inquit) eſt oppoſits. Nam cum mollities ſit effectus duritiei oppoſitus, horum duorum effectuum oppoſitas neceſſariò eſſe oportet cauſas effecttices. Proinde cum partim ſulfur fixum, partim arg. uiuum fixum ſit cauſa duritiei metallorum,& ſulfur non fixum ſulfuri fixo,& argentum uiuum minime fixum, argento uiuo fixo opponatur, profectò mollities metallorum partim ſulfurf non fixo, partim arg. uiuo minimè fixo adſcribenda erit. G EBER. Cauſa uerd fuſionis eſt duplex, ſulfur non fixum,& arg. uiuum cuiuſcunq; ge aeris. Sed ſulfur non flxum, neceffario eſt cauſa fuſionis fine ignitione. Et manikeſte uides huius rei experientiam, per proiectionem arſenici ſuper cotporta diffi/ lis fuſionis: facit enimea facilis fuſionis,& ſine ignitione. TAVLADANvs. d Id eſt, cauſa efficiens liquationem in metallis, eſt partim ſulfur non fixum, paran ald. uluum, cuiuſcunq; fuerit conditionis, hoc eſt, ſiue ſit fixum, ſiue expers fixionis. Sed arg. uiuum à ſulfure non fixo hac ratione diſtinguitut, quòd ſulfur um perpetusò ſit cauſa liquationis, igtitione carentis, arg. aũt ae ſem3 S TAVLAD ANI. per. Arg. enim uiuum, fixione præditũ(ut proximè docebit) eſt eauſa liqutio nis ignitionem ſuſtinentis. Quòd aũt ſulfur non fixum, ſit cauſa liquationis, f tionem non ferentis, inquit, hincpatet. Arſenicum eſt ſulfur non fixum. Atqu arſenicũ eius eſt conditionis, ut metallis non ſolùm ignitionẽ ſuſtinentibus, led ægerrimè etiã atq; difficillimè liqueſcentibus copioſius adhibitũ, tant inducati queſcẽdi celeritatẽ, ut poſteà nullo modo ſe iniri patiãtur. Proinde neceſſatib col ligendũ eſt, ſulfur fixionis expers cauſam eſſe liquationis, ignitionẽ nõ ferenti G EBER. Cauſa uerò fuſionis facilis eſt, ſimiliter argentum uiuum: cauſa uerò fuſioni cum ignitione, eſt argentum uiuum fixum. TAVLADANvs. Docuit ſuperius ſulfur non fixum, eſſe cauſam facilis liquationis: hic etiamſʒ tetur arg. uiuum facilem conferre liquationem. Sed quoniam arg. uiuum duplich eſt conditionis, ſcilicet fixionis expets,& fixione præditum, id ag. uiuum, quod fixione præditum eſt, hac ratione differt ab argento uiuo non fixo,& à ſullure fixio nis expertæ, quòd argentum uiuum fixione præditum, ſemper præſtat iq tionem, ignitioni coniunctam, argentum autem uiuum fixionis expets,& ſullu non fixum, liquationem inducunt ignitionem præeuntem. GEB ER. Cauſa uerò impedimenti fuſionis, eſt ſulfur fixum. TAVLA DANS. Dixerat ſuperius, ſulfur fixionis expers, eſſe cauſam facillimè,& celetrim ll quationis, hic uerò docet, oppoſitam penitus eſſe ſulfuris fixione præditi nat ram: cuius hæc eſt conditio, ut liquationem metalli, in quo abundat, impediat, rmoretur,& quantum in ſe eſt, prohibeat. Cuius rei ampliſs imam fidem facit fer rum, quod ob multam ſulfuris fixi copiam ægerrimè,& ſumma cum difficult? liquatur: Quod Geber aperteè teſtatur cap. sʒ. his uerbis. Si uerò fuerit ſulfurſi terreum, arg. uiuo fixo, terreo cõmiſtum,& hæc ambo non puræ, ſed liuidæ albe/ dinis fuerint,& longè maior ſit ſulfuris fixi, quàm mercurij quantitas, fitexus ferrum:quoniam ſuperans copia ſulfuris fixi fuſionem prohibet. Ideoq́ ex hoe relinquitur ſulfur uelocius liquefactionis feſtinantiam per opus fixionis petde/ te, quàm arg. uiuum: ſulfur uerò non fixum, uidemus citius quàm argẽ. uiuuml queſcere. Ex his uerò manifeſtatur cauſa uelocitatis fuſionis,& tarditatis in uo quoq; metallorũ. Nã quod de fixo plus habet ſulfure, tardius, quod uerò plusce adurẽte, facilius& citius fuſionẽ ſuſcipit. Quod ſatis aperts relinquitut anobls demõſtrandum. Quò duerò ipſum fixũtardiorem faciat fuſionem, manifeſtatu per hoc, quꝭd ipſum nunquam, niſi calcinetur, figitur,& caleinatũnullam dati ſionẽ. Ergo in omnibus illã impedire debet. Cum i taq; ſul fur fixũ ſit cauſa lq tionẽ impediẽs,& prohibẽs, meritò Geber ſulfure fixionis expertæ, ad facilitat liqueſcẽdi ferro cõferendam utitur:& cũ ſulfur fixionis expers nimis liquationẽ acceleret, ut patet in Ioue,& Saturno, meritò Geber, ad retardandã in ioue dc turno nimiam liqueſcendi celeritatẽ, talcho, quod ſulfuris fixi ſpecies eſt uli Cõtraria enim, cõtrarijs curantur,& oppoſitarũ cauſarũ, oppoſiti ſunt effecus GEB ER i Per hoc itaq; maximum poteris elicere ſecretum, quod cum plurimæarg ui quantitatis corpora maximæ perfectionis ſint inuenta, pluris utiq; arg. uiui Juan titatis corpora à perfectione diminuta, perfecto magis approximare necelle Itaq;& multæ ſulfureitatis corpora, plutimæ corruptionis eſſe contingit. TAVLA DAN s. Quod tu ſie interptetaris, Braceſche, per hoc, id eſt, ex hoc ſulfure fixo, ſubàl. di(per quod tu uis à Gebro fertum intelligi, eo qudd maior pars ferti ſulfit f lit) poteris elicere maximum ſecretum, hoc eſt Elixir. Quæ interptetatio quam ſit inſulſa, Braceſche, non meum, ſedperiti cuiuslibet lectoris ſit ludicim. 5 ſil cu: ſib ha Ute rur ita tet cat eli ex kli ni gis uer arg nel rib nis ſun eſt. eſt. arg erũ ra,i me tis. eſt, net illu tall atg ſan Uer. ma: 5 ige U 0 ſe el præt tür, i null arg. telp tem, ſubt autu atio rg 8 led ꝛcatli 10cof entis. ſionis am fz pliciz quod llure liqus ulla natut, te/ t fer/ iltate lüb albe/ xh: hoe erde/ uml 1 uno lusce ꝛ0bls ſtatut datfl iq litate tione & titur. tus. zul unn . ell bau. r fal quam Nam ſibi ANIMA DVEARSITIO Gy ſibie locus de Marte. ut tu uis, interpretandus eſſet,& 5 auriuel ar genti impertiens, ex Marte cõficiendum eſſet, corrueret neceſſariò hie Gebri lo cus, ex quo Geber tandem colligit, Martem omniũ metallorã à per fectione tam ſiblcõparanda, quàm reliquis impertienda, alieniſsimũ eſſe. Quod ſi tua locum habetet interpretatio, tantum abeſſet, ut Mars A perfectione allenus cẽſendus ſit, utetiam colligendum ſit, Martẽ perfectioni uiciniſsimũ, imè& omniũ metallorum abſolutiſsimũ eſſe. Et ita hæe Gebri authoritas penitus ſubuerteretur. Nos itach quis ſit germanus huius loci ſenſus, fauente diuino numine, fideliſsimè interpretabimur. Geber hoc in loco apertiſ: sime promulgat, quodnam ſit illud arcanũ, quod ex prima illa authorixate, à nobis ſuperius interpretata, indicabat eſſe eliciendum, ſcilicet ea metalla eſſe perfecta(& per conſequens perficiendi uim ex eis promendam eſſe) quæ maxima abundant arg. uiui copia,& parũ ſapiũt na turam ſulfuris ut ſunt aurum& argentũ Et inter cætera metalla ea eſſe perfectio ni uiciniora, quę horum duorũ nobilium conditionem uiuacius exptimũt,& ma gis imitantur, hoc eſt, quæ maiori prædita ſunt arg. uiui quàm ſulfuris copia: Ea uerõ à perfectione alieniſsima eſſe, quæ multo maiorem obtinent ſt ulfuris, qu am arg · uiui copiã: Quod etiam teſtatur cap. 6a. ſux Summæ his uerbis. Ex hoc itaque manifeſtũ elt corpora illa maioris eſſe perfectionis, quæ plus arg. uiui ſunt conti nentia, quæ uerò minus, minoris perfectionis. Studeas i gitur, ut in omnibus operibus tuis, argẽ. uiuũ in cõmiſtioneſ uperet(ſubaudi ſulfur). Itẽ cap. 6i. his uerbis. Ex præcedentibus igitur patet, quòd multa quãtitas arg. uiu i, eſt cauſa perfectio/ nis, multa uerò ſulfuris, eſt cauſa corruptionis. Ratio aũt, propter quã ea metalla ſunt perfectioniuiciniora, quæ maiorẽ arg. uiui quam ſulfuris obtinẽt copiã, hæc elt. ld quod cauſę perfectionẽ efficiẽtis magis particeps eſt, petfectius cenſendũ elt Atqui arg. uiuũ eſt cauſaefficiẽs perfectiont᷑ in metallis. Igit᷑ ea metalla, quæ arg. uiui naturã magis ſapiẽt,& maiori prędita erunt arg. uiui copia, perfectiora erũt habẽda. Et quẽadmodũ ea metalla nobiliora cẽſentur, quę arg. uiui ſunt ditio ra, ita ea ignobiliora meritò cẽſebuntur, quæ arg uiui magis erũt inopia. Atqui ea metalla qu maiori laborãt arg. uiui inopia& ſterilitate, ſunt fœcundiora ſultu/ nis. Igit metalla quę magis abũdant ſi ulfure, ſunt habẽda ignobiliora. Quod ſiita eſt, ptofectò arg. uiuũ nobilitatis, ſulfuruetò ignobilitatis metallorũ caliſam eſſe neceſſariò colligendũeſt. Quod ut ueriſsimũ elſe cõſtet, ego ſic agã. Si metallũ illud, in quo eſt maxima quãtitas arg. uiui, minima uerò i ulfuris, effet omniũ metallorum nobiliſsimũ,& illud, in quo eſt maxima quãtitas ſulfuris, minima uerò arg. uiut omniũ ignobiliſsimũ haberetur, negari nõ poſſet, quin arg. uiuũ ſit cauſa nobilitatis metallorũ, ſulfur uerò ignobilitatis. Atqui in auro, quod ſine cõtro uerſia eſt nobiliſsimũ metallorũ,& abſolutũ Opus naturę inter metalla, eſt maxi tus arg uiui copia, minima uerò ſulfuris:& in ferro, quod eſt ignobiliſsimũ metal lorũ, eſt maxima quãtitas ſulfuris, minima uerò arg. uiui. Proinde neceſſariò collgendũ eſt, arg. uiuũ eſſe cauſam nobilitatis metal lorũ, ſulfur uerò ignobilitatis. Quod aũt in auro res ita habeat, hac ratione cõſtabit. Quicquid eſt in rerũ natura libẽtius proptiã& ſibi cõformem naturã amplectitur, quã alienam& diſsimilt᷑. tqui arg. uiuũ libẽtius aurũ cõplectitut, quàm cętera metalla. Quocircaneceſ/ ſe eſt aurũ magis ſapere naturã arg. uiui,& per cõſequens arg. uiuo abundantius ptæditum eſſe, quàm egtera metalla. Quod aũt arg. uiuũ libentius aurũ cõplecta-/ tur id idem facit, quia nullũ metallũ præter aurũ in arg · uiuo ſubmergitur. Quod nullam aliã ob cauſam fit, teſte Arnoldo Villanouano,& Petro Bono, niſi quia Ag uiuum in ſe recipit, id quod naturam ſuam ſ. apit, alienum autem à natura ſua teſpuit. Et quoniã reli qua metalla non habent tantam cum arg. uiuo conformita tem, quantam aurum: hinc fit ut nullum metallorum, auro excepto, in arg. uiuo ubmergatur. Proinde auiditas illa, qua argentum uiuum rapit, uorat,& deglutie autum, certiſsimum indicium eſt, aurum magis ſapere naturam W uiui,& 5 68 TAVLADANI pet conſequens maiori præditum eſſe argenti uiui eopia quam teliqua metalz. Quòd ſi ita non eſſet, non adeò libenter cum eo coiret. Vndè lit, ut cum in nullo aliorum ſit tanta argenti uiui copia, quanta in auro, non adeò libenter cum alis coaleſcat, imò nullum aliud in intimas ſui partes admittat. Præterea hocat 1 mento conſtabit maiotem eſſe argenti uiui in auro copiam, quàm in reliqus me/ tallis. Cauſa extenſionis& ductilitatis metallorum, teſte Gebro, eſt argentũ ui uum. Igitur quæcunq; magis abundant argento uiuo ſubtilius extendentur,& i tenuiores bracteas ducentur:& quæcunq; ſubtilius extendentur, maiori plædi, ta eſſe oportebit argenti uiui copia. Atqui Gebri teſtimonio, imò teſte ipſaexperientia, aureum ſubtilius extenditur,& in tenuiores bracteas ducitur, quam al quod aliudmetallum. igitur maior erit in eo arg. uiui, quàm in alijs copia. Qubd ſi maior argenti uiui, igitur minor ſulfuris. Prætereà illa metalla teſte Gebto cap. oo. facilius in cemento cremantur, quæ maiorem ſulfuris continent copiam, quæ uerò minorem, difficilius cremautur. Sed inter metalla ſolum aurum ex ce. mento illæſum redit,& incrematum. igitur in auro minor erit ſulfuris quantitas, quàm in aliquo alio metallo. Quòd ſi minor ſulfutis, igitur maior atgenti uial Maius enim& minus in eorum numero ſunt, quæ cum aliquo conferuntur. Ea a0 tem, quæhuius generis ſunt, talia dici non poſſunt( teſte Ariſtotele) niſicola/ tione ad aliud facta. Itaq; cum omne minus ſit aliquo maiori, cum quo cõfettuf, minus,& omne maius aliquo minorimaius, ſi minor eſt ſulfutis in auto quai tas profectò aliqua alia re in auro exiſtente, minor ſit neceſſe eſt. Atcuminauo præter ſulfur& argentum uiuum nihil ſit, minor ſit oportet, ad quantitatem genti uiui, in eo exiſtentis comparata: Et per conſequens maior erit in auto atg uiui copia. Ex quibus abundòè conſtat, in auro omnium metal lorum nobililsmo minorem eſſe ſulfuris, maiorem uerò arg. uiui copiam, quam in alio quopiãme tallo. At quoniam ſuperius diximus, in Marte omnium metallorum ignobiliſ mo, maiorem eſſe ſulfuris, minorem uerò argenti uiui, quàm in alis metal quantitatem: id nunc probandum ſupereſt. Quodut fiat, ſic agemus. Eameti la maiori cenſentur eſſe prædita argenti uiui copia, minori uerò ſulfuris, qubd cum argentum uiuum libentius congreditur, ut patet ex auro, quod ſolumina. gento uiuo ſubmergitur. Quocirca cum contrariorum contraria ſit ratio haben da, ea metalla meritò cenſebuntur, maiori ſulfuris, minori uerò argenti uiui cop prædita, quibus cum argentum uiuum illibentius copulatur. Atqui teſte Gebio imò ipſa experientia, nullum eſt metallum, cum quo argentum uiuum adeò ægii & illibenter coeat, atq; cum Marte. Proinde neceſſariò ſudicandumeſt, Matten inter metalla ueraciſsimum eſſe ſulfuris, infœcundiſsimum uerò argenti ui Proinde cum metallum illud, in quo maior eſt arg. uiui, minor uerò ſulfuris co pia, quam in aliquo alio metallo, ſit omniũ metallorum nobiliſsimũ, id autem in quo oppoſita eſt, tam arg. uiui quàm ſulfuris portio, ſit omnium ignobililsimũ, id certilsimum argumentum eſt, cauſam nobilitatis metallorum eſſe arg. uiuum ignobilitatis autẽ ſulfur. Quod cùmmultis in locis, tum si. cap. ſuæ Bummę G ber apertè pronunciauit, his uerbis. Probauimus autem iam exnoſttis ſermon bus ſulfur cuiuſcunq; genetis, eſſecorruptiuum perfectionis, ſolum autematgen tum uiuum eſſe perfectiuum. Itaq; cum argentum uiuum ſit cauſa nobilitatis me tallorum, ſulfur uerò ignobilitatis, meritò dixit Geber, ea metalla nobilia& pet fecta æſtimanda eſſe, quæx maximam continent arg. uiui copiam, minimam dete ſulturis, qualia ſunt aurũ& argentum. Et inter reliqua metalla, ea cenſends ele perfectioniuiciniora, quę perfectorũ,& nobilium metallorum naturam& con tionem magis redolent, hoc eſt, quæ maiori abundant arg: uiui, quàm ſulſuris 10 pia: ea uerò à perfectione magis aliena eſſe, quæ minorem arg. uiui quàm la ris obtinent quantitatem. Et hoc eſt arcanum illud, quod hic docet. Ex quo hut quæ proximè ſequuntur, colligit. GEBER pet mir bili uiu inte ag el! 280 ger bun aud cau tum git 1458 tet. pit! iupt quͤ gen det, alie ſa teſt Ma (mit titat non ſe ie ſtitu brut dort milt mur imô nes, Atq quo. pote quat litat ac iu met. tem! cina mou etallz null m aliß atgu/ is me itũ ui/ & in prædi/ lexpe/ m ali950 Jebto piam, ex ce. tits, i uiu Ea au colla/ fertut, Uanti/ nau em a/ o arg ilsimo iãme/ liſo/ etalls metal quibus zinataber/ cop jebto, gl attem lui. is co em in ſsimũ, iuum, 260/ noni argen is me/ X per/ b 600 z elle condi is co/ ſulfu/ hæc 3ER —. ——ä—-¼————— ë4—ͤ— —————————— „=—2ʃ˙1 ANIMA DV ERSITIO o G E B E R. Qumobremex iam dictis patet. Iouemperfecto maximè apptoximare, cum erlectionis plus participet, Saturnum uerò minus, minus uerò adhue Venerẽ, minimè uerb omninm Martem, eo ex quo perfectio dependet. TAVLA DAN VS Hoceſt ex ijs, quæ ſuperius dicta fuere(hoc eſt ea metalla perfectiſsima, nobiliſsima,& numeris omnibus abſoluta eſſe, quæ maxima prædita ſunt argenti lui minima uerò ſulfuris copia, ut ſunt aurum& argẽtum) ex ijs, inquam, patet, inter reliqua metalla ea perfectioni eſſe uiciniota cenſenda, quæ maiori abundãt atgenti uiui, quàm ſulfuris copia. Atqui poſt aurum& argentum( quæ ſola ſunt erlecta)ſtãnum magis redolet cauſam nobilitatis metallorum, hoc eſt, copioſus abundat argento uiuo, quàm plumbum,& plumbum copioſ ius quàm æs,& rs copioſius quàm ferrum. Igitur inter metalla, quæ ad petfectionem auri& argenti non peruenerunt, ſtanum propinquius ad per fectionẽ᷑ accedit, quàm plumbum& plumbum quàm æs,& æs propinquius quàm Mars, ſeu ferrum: eo(ſubaudi conſiderato,) ex quo perfectio metallorum dependet, hoc eſt, conſiderata cauſanobilitatis& ignobilitatis metallorum. Cauſa autem nobilitatis metallotum, ut ſuperius probatumeſt, argentum uiuum eſt,& cauſa ignobilitatis ſulfur. Igitur metalla, quæ argenti uiui naturam magis ſapiunt, æſtimanda ſunt nobilio a,& quæ ſulfuris naturam magis referunt, ignobiliora cenſenda ſi unt. Atqui in/ ter metalla, quibus natura auri& argenti nobilitatem denegauit, Mars magis ſapit naturam ſulfuris, quàm Venus, Venus quàm Saturnus, Saturnus uerò quàm jupiter:& iupiter magis ſapit naturam argenti uiui, quàm Saturnus, Saturnus quam Venus, Venus quàm Mars. Proinde inter metalla, à nobilitate auri& ar/ genti aliena, jupiter erit minus alienus, quàm Saturnus, Saturnus quàm Venus, & Venus quam Mars. Itaq; habita ratione cauſæ, ex qua nobilitas metallorũ pen det de æſtimãda eſt, Mars tuus, Braceſche, erit omniùm metallorũ à perfectione alieniſsimus. Quod ſi ita eſt, maiori certè cum ratione à ioue, Saturno, imò& ip-/ le Venere mutuanda eſſet uis nobilitandi ignobilia, quàm ã Marte. Sed uideo teſtomachantem, indignatum& tragœdias agentem, quòd legam(minimè uerò NMattẽ, eo ex quo perfectio dependet)& audio te contendentem, legendum eſſe cminimè uerò Martem, ex quo perfectio dependet.) Ego uerò cum omnibus ue/ litatis fautoribus aſſero, illam particulam(eo) in uetuſtioribus exemplaribus, non taductoris Gebri, ſed typographi inſcitia omiſſam,& ſilentio ſ. epultã fuiſ/ ſeideoqꝶ a uiris eruditis hunc errorem animaduertentibus, fideliſsimè nobis re/ ſtitutam. Quæ cùm ita ſe habeant, demirot, Braceſche, quo uultu auſus ſis, Gebtumhoc in cap. tibi promittere fautorem, ad probandum Martem nobilitan/ dorum ignobiliummetallorum authorem, cum hic Geber potentiſsima,& fa/ millari tatiocinatione contendat Martem omniumimetallorum ignobiliſsi/ mumeſſe. Quod ſi, ut tuuis, res haberet, nullus profecto ratiocinationi Gebri, imd nec ipſi ueritati locus relinqueretur. Norunt enim omnes ſanæ mentis homi neden lolis nobilibus metallis, uim nobilitandorum ignobiliũ hauriẽdam eſſe. tgui Mars tus, teſte Gebro, à nobilitate metallica longius diſtat, quàm ali quod aliud metallum. Igitur uis ignobilium nobilitandòrum ex Venere(ut bote nobiliori) potius petenda eſſet, quàm ex Marte,& ex Saturno potius, 1 0 85 19& ex joue potius quam ex Saturno, cum inter metalla, 4 nobiN 1 nec aliena nullum ſit, quod que ad eorum nobilitatem accedat, 7 3 iſi ex Marte, ut tu uis, haurienda eſſet uis nobilitandi ignobilia nin 55 ectò(cum hęc ſolis inſit nobilibus metallis) colligendũ eſſet, Mare 75 nobilium metallorum ſc cribendum eſſe. Quòd ſi ita eſſet, medi580 non egetet, cuius beneficio ad nobilium metallorum formam pro/ tetur. Benè enim ualentibus ut tritum teſtatur adagium, non eſt opus 70 TAVLAD ANI pharmaco. At cum Mattem omniummetallorum ignobiliſsimum eſſe conſteſ profectò ignobilium metallorum, in melius mutandorum, uim ex Marte n quaquàm pendere iudicadum eſt. Etenim cum alieno egeat auxilio, ut cou leſcat, qui fieri poſſet, ut ſibi motboſus, reliquis ſalubris eſſe queat, ſibi ino reliqua ditet metalla, ſibi infelix, teliqua beare poſsit? Alioqui neceſſarib coli gendum eſſet à metallo, non ſolùm aà nobilitate metallica alieno, ſed omnium alieniſsimo, uim ignobilium, ad nobilitatem prouehendorum, mutuandam eſſe Quod quam ſit ridiculum,& à ueritate alienum non meum, ſed omnium dodo. rum, imò& in hac parte philoſophiæ nunquam inſtructorum, ſit iudicium, ie lim. Omnium enim philoſophorum mens eſt, ut Richardus Anglicus,& Arnd dus Villanouanus teſtantur, cummeliori peius& deterius perficere. Quod ſi lidi cut ait Richardus) ſiniſtrè& præpoſterè interpretantes, cum peiori melia perficere moliuntur. Præterea, ut cauſa, quæ nobilitat metalla ex Marte depto/ matur, nonne oportet eam prius Marti ineſſe: Quod enim in re non eſt, id ine ut ait Geber, non reperitur. Atqui cauſa nobilitatem& perfectionem met lorum efficiens, Marti non ineſt. Qua igitur arte ex Marte depromi poteſt Qudd ſi eam Marti ineſſe audes contendere, prodeat in medium Gebet, que tibi fautorem polliceris,& hanc noſtram litem ſuo teſtimonio dirimat. Culu hæc ſunt uerba libri de lnueſtigatione inſcripti cap. 2. G E B E R. Cum ergo hæc ſcientia de imperfectis tractet corporibus metallorum, inqum tum ea perficere deceat, in primis circa hæc, duo conſiderauimus, impetfed io. nem ſcilicet,& perfectionem. Circa hæc duo noſtram fundamus intentionem De rebus autem perficientibus& corrumpentibus, ſecundum quod per noſtan inueſtigauimus experientiam, hunc librum componimus: quia oppoſita iam ſe poſita, magis eluceſcunt. Res autem quæ perficit in metallis, eſt ſubſtantia au genti uiui,& ſulfuris proportionabiliter miſta, per longã& temperatam dec ctionem in uiſceribus terræ mundæ inſpiſſata& fixa, cum conſetuatione ſuxſ miditatis radicalis, non corrumpẽtis ad ſubſtantiam ſolidam, cum ignitione d bita fuſibilem,& ſub malleo extenſibilem producta. Per diffinitionem natutæ ii ius perficientis, leuius peruenire poſſumus ad cognitionem rei cortumpeniſ Et eſt illa, quæ à contrario ſenſu habet intelligi, uidelicet ſubſtantia impura atʒ uiui,& ſulfuris, ſine debita proportione cõmiſta, uel minus decocta in uiſceribũ terræ immundæ, nec rectè inſpiſſata nec fixa, humiditatem habens cõbuſtibilen & corrumpentem,& rarę ſubſtantiæ,& poroſæ, uel habens fuſionem ſine ig tione debita, uel nullam, nec patiens malleum ſufficienter. Primam autem diff tionem inueni intruſam in his duobus corporibus, uidelicet in Sole& Luna, f cundum cuiuslibet perfectionem: Secundam uerò in his quatuor, ſcilicetin ta no, plumbo, cupro,& ferro, ſecundum cuiuslibet imperfectionem. Nunc ſalen apertiſsimo conuictus Gebri teſtimonio, Braceſche, aut Gebrum abiures opc tet, aut ſaltem fatearis, ipſam perfectionis metallorũ effectricem cauſam in Ma. te minimè incluſam eſſe. Qudòd ſi ita eſt, profectò iam cauſa tua cadas, uictoen deſperes, palinodiam canas, eamq́; ex Marte promi non poſſe, inpoſtetum fat ris neceſſe eſt. Quod enim in re aliqua non eſt, id in ea, teſte Gebto, inueniti fol poteſt:& mutuari ab aliquo, id quod non habet, ſtolidum eſt,& Aratione penis alienum. Hoc igitur erat arcanum, Braceſche, ex hoc 6s. cap. Gebri elicienaſ ſeilicet aurum& argentum, ob multam argenti uiui copiam, pauciſsimam dei ſulfuris, metalla eſſe perfecta,& per conſequens uim ignobilium metellornm ad perfectionem promouendorum ex his duobus tantũmodo eliciendam elt non aũt ex imperfectis, cum eis à natura denegata fuerit. Quòd ſi ex impelt erui poſſet, profectò exijs, quæ ad perfectionè propinquſũs accedunt, erueno eſſet. Atqui lupiter, teſte Gebro, propinquius ad perfectionem Aae 19 3 ö tet e he/ ona/ 10s, coll/ nium eſſe, od Arno! 1 jeliug epko/ inez eta/ oteſt quem il Ian elo. lotum qualitatibus fectionis Uiciniora cenſebantur XN TIMADVYERSIO— Saturnus, Saturnus uers quàm Venus, Venus autem propinquius quam Mars. Igitur cum Mars à perfectione omnium alieniſsimus ſit, potius ex Ioue, Sa/ tumo, imò& ipſa Venere elicienda,& effodienda eſſet, quàm ex Marte. Atqui es, qu perfectioni ſunt magis uicina, ſeilicet lupiter, Saturnus 4& Venus„ hoc (uttuin Dialogo tuo teſtatus es) præſtare non poſſunt: minus igitur id præſtate poterit Mars tuus Braceſche cum ſit à perfectione omnium remotifsimus. Alioqui ex duobus alterum ſemper cõfitearis oportet, aut mendoſi um eſ le, quod ait Geber, ſcilicet Martem a perfectione omniumalieniſsimũ eſſe, aut id, quod eſtignobiliſsimum, maiorem obtinere uim nobilitandi, quàm ea quæ ſunt nobiliora. Hæe igitur eſt recta huius loci interpretatio hæc eſt germana mens Gebti, hoc eſt, inquam, arcanum ex hoc Gebri cap. colligendum. Proinde ambx authoritates, abs te ex hoc cap. deſ umptæ, corruerunt Braceſ. che,& ita cor/ ruerunt, ut nemini in poſterum ſint negotium faceſsituræ. At ne quis ex reliqua parte huius capite ſcrupus queat in poſterum naſci, nos eam pro uiribus interptetabimur,& enodabimus:& ita interpretem agemus, ut nihiſ ex noſtro affera/ mus, ſed omnia ex Gebro, fideliſsimo ſui interprete. Hæc eſt igitur reliqua pats huius cap. 66. 0 GE B E R. Aliter autem medicina complente,& defectumſ upplente,& perfectius atteguante ad profundum corporum ſpiſ: situdinem,& ſub ſplendentis fulgotis ſubſtantia eorundem palliante fuſcedinem, ſe habere contingit. Ex hac enim maximè perfectibilis Veuus exiſtit, minus uerò Mars, adhuc minus Jupiter, mi/ nimè uero Saturnus. Ex his igitur tepertum eſt laboris inueſtigatione ueri/ diea ex corporum diuerſitate, diuerſas inueniri cum præpatatione medicinas. Alia enim eget medicina durum ignibile, alia uerò molle& non ignibile cor/ pus. Hoc quidem(ideſt molle) eget medicina indurante,& inſpiſſante occultũ eius. Illud uerò( id eſt durum) mollificante,& ad profundum attenuante„& in ſus æquante ſubſtantia. Ex his igitur nos expedit ad medicinas tranſite,& c. T AVLA DANS. Hxc lectio licet ex ſe clariſsima ſit: quoniam tamen Hic audis metalla, quæ ptius perfectioni uicinioradicebantur, hic ordine ſi ubuerſo dici remotiora,&& conuerſo, poſſet certè hæc pars ultima alicui in Gebro parum exercitato„ne/ gotium faceſſere. Quod ne contingat, nos, quæ ſit mens Gebri, Deo optimo& maximo duce, explicabimus. Dixerat ſuperius Geber inter metalla z hobilitatis auti& argenti expertia, ea eſſe perfectorum naturæ uiciniora& per conſe/ quens ad per fectionem facilius ducilia, quæ maiorem argenti uiui, quàm ſulfutis continent quantitatem. Nec immeritò: nam ſi al gent um uiuum eſt cauſa perfectionis metallotum, ſulfur uerò corruptionis, profectò ea metalla iure opti/ mo cenſenda ſunt perfectioni propinquiora, quę maiorem obtinent argenti ui/ ui quam ſulfuris copiam. Et quoniam lupiter copioſius abundat argento uiuo, quam Satutnus, Saturnus magis quàm Venus, Venus autem copioſius quàm ars: idcirco ſuperius collegerat & ad eam facilius reuocari poſſe 9 enerem quam Martem. Quæ(inquit) neceſſariò ita ſe habent, eo, ex quo per/ fectio metallorum dependet,& metienda eſt, conſiderato, hoc eſt, ſi eorum ad petfectionem acceſsio ex maioti, uel minori argentiuiui copia expendatur, ut aneta expendenda eſt, cum Mercurius author ſit perlectionis& nobilitatis metallorum. At ſi quis metiri& e Orum ignobilium ad ctionem acceſsionem ex diuerſis metalquas natura eis uariè contulit, profectò rem aliter ſe haEa enim metalla quæ iuxta primam conſiderationem periuxta hanc ſecundam conſiderationem xſtiere contingeret. 72 TAVLAD ANI manda eſſent perfectioni minus uicina:& quæ ſuperius à perfectione ent magis aliena,& ad perfectionem difficilius ducilia: iuxta hane ſecundamgulam eſſent perfectioni propinquiora,& ad perfectionem fzcillus reuog ti poſſent. Etenim iuxta primam perfectionis conſiderationem lupiterad per fectionem propinquius accedebat quàm Saturnus, hic quàm Venus, Ven quàm Mars. At ſi iuxta hanc ſecundam conſiderationem horummeiallotumm ior aut minor ad perfectionem acceſs io æſtimanda eſſet, ſcilicet ex diuetſis me tallorum qualitatibus, profectò rem ordine præpoſtero ſe habere contingere: iuxta enim hanc qualitatum conſiderationem Venus propinquius quàm las ad perfectionem accederet,& facilius ad per fectionem promoueripoſſet, Nan autem facilius quam lupiter,& lupiter facilius quàm Saturnus. Sed quonſam hæc nondum ſatis intelliguntur, deo à nobis pluribus explanandaſi unt. Quod ut ritè& decenter fiat, ſciant omnes, Gebrum(eorum omnium, qui natutam metallorum perſcrutati ſunt perſpicaciſsimum) hunc ordinem in explorn, da huius artis ueritate tenuiſſe, ut primò ſibi inueſtigandum duxerit, quidſin/ gulis metallis, à nobilitate auri& argenti alienis natura denegaſſet, perſuaſas intelligi nunquam poſſe, quid in ſingulis ſarciendum ſit, niſi prius intellgatut, quid ſingulis deſit. Quod teſtatur cap. 38. his uerbis: Conſideratio eorũ, cum qu bus peruenitur ad operis complementum, eſt conſideratio principiotumcoſpo rum ſecundum ſuum profundum, occultũ,& manifeſtum, ſecundum ſuam nato tam. Quoniam ſi non cognoſcerentur corpora,& illotum principia, in profun/ do ſuæ naturę,& manifeſto, cum artificio& ſine artificio, neſciretur quid ſupe fluum ſit in eis,& quid diminutum. Quo ignoto, impoſsibile eſſet, nos adpeie/ ctionem tranſmutationis illorum unquam peruenire. Hac itaq; ratione ſtetis explorauit naturam metallorum nobilium, hoc eſt auri& argenti. Et quoniã op/ poſita adinuicem collata magis innoteſcunt, contulit nobilia cum ignobilbus & ex ea collatione tandem aſſequutus eſt, quid ſingulis ignobilibus metalls de/ ſit,& per conſequens quid in ſingulis ſarciendum ſit, ut auri& argentinobllitae potiantur. Poſtquàm igitur collegiſſet, quid ſingulis natura denegaſſet, quom/ nus nobilitatem auream uel argenteam obtinerent, ad conferendameis hancto bilitatem ex duobus alterumiudicauit agendum, ſcilicet aut conficiendem eſe medicinam, quæ ingenitam horum metallorum contagionem penitus aboleret, & ſinceram atq; germanam auri uel argenti naturam eis cõfertet, aut ſatemea. borandam eſſe medicinam aliquam, quæ ſi lepram eorum natiuam abolete,& radicitus extirpare non poſſet, eam ſaltẽ palliaret,& ſplendore aureo uel ag teo decoratet. Hatũ medicinarũ prima à Gebro uocatur opus maius,& mediet na tertij ordinis, quæ(ut ipſe ait cap. 76.) quãdo metallis ignobilibus adhibelit omnem corruptionẽ cum proiectione ſua tollit,& cum omnis complementi dil ferentia perficit Et hæc eo teſte unica eſt. Secunda autem, quæ tantu modo pal liat, duplex eſt: quatum altera à Gebro in eodem cap. opus minus,& medici primi ordinis uocatur,& hæc remiſsius palliat: Altera opus medium,& leona ordinis medicina nuncupatur,& hæe intenſius decotat. Opus minus, ſeu imm ordinis medicina, eſt, authore Gebro, omnis præparatio mineralium, quæ ſopet diminuta à perfectione corpora proſecta, alterationem imprimit, qux cope tum ſufficiens non adducit, quin tandem contingat alteratum mutari. Opus au tem medium, ſeu medicina ſecundi ordinis Gebti teſtimonio eſt, qur quandoſu per diminuta à perfectione corpora proiecta eſt, alterat in differentiam zliquam cõplementi, relictis nonnullis corruptionis differentijs, qualis eſt medicina 1 nam perpetuò citrinans, aut Venerem perpetuò& indelebili candote aten f decorans, relictis alijs differentijs corruptionis. Proinde cum partes mien & medij operis, non ſint intimam& inoſſatam metallorũ ignobilitatem,&. pa“ iti i 2 7 7 in ei le citiem penitus abolere, ſed tantãmodo palliare, tegere,& aliquas in es lere qualitaes, 2 fact tion pen bilipau au 50 dua qua met cels te p Vei cun da. ib tior per. uel tior qs Jou tel! ſub que fit ig tiot me. nig bc del nun dae old ign lis: inte in y turf allt. 5 up 15 b lore zurt lis8 ANIMADVERSIO 73 ent Jnalitates, ueluti mediocrem&. duritiem, autmoll ſtiem, aut liquemie factionem, aut ignitionem, profectò ſi iuxta operis medij& minoris conſidera/ 0, ſonem ignobilium metallorum maior aut minor ad perfectionem acceſsio exper, denderetur, ea metalla, hac ratione habita, poſſent haberi ſeuius,& facilius cura ens lla,& perfectioni uiciniora, in quibus per medicinas primi aut ſecundi ordinis, nm qauciora eſſent ad palliandam eorum ign obilitatem ſarcienda. Illud enim, quod me/ auciotibus actionibus bonitatem ſuam aſſequitut, ut teſtatur Ariſtoteles libro e: ade Cxlo& mundo, æſtimandum eſt bonitati dicinius. Atqui in Venere per has Ns dias medicinas pauciora ſunt ſarcienda& inſtauranda quam in Marte,& in Nen latte pauciora quam in Ioue,& in Ioue pauciora, quàm in Saturno.igitur ſi ex nian quulitatibus permedieinas primi& ſecundi ordinis ſarciendis æſtimanda eſſet Nod metallorum palliandorum maior, aut minor ad fucatam illam perfectionem acam celsio, pro fectò iuxta hãc rationem, Venus eſſet perfectioni uicinior habenda, an, quam Mats, Mars quàm iupiter, iupiter quam Saturnus. Quod autem in Vene-/ lin, te pauciora ſint ſarcienda, per has duas medicinas, quàmin Marte, hinc conſtat. laſuß Venus à natura dotata fuit duritie& liquatione ignitionem perferente. Igitut alot, cum Venus hæc duo iam à natura obtinuerit, non erunt hæc duo in illa ſarcien/ q daunde Geber cap.; i. ſux Summæ, ſic ait: Excuſamur itaque in Venere à labo/ abo tus indurationis& ignitionis illius. Proinde cum Venus& duritie& liquauu, tone d ignitione ſit prædita, hoc unum medicinis primi& ſecundi ordinis ſufun/ pereſtagendum, ut genuinam Veneris ignobilitatem tegant,& ſplendore auteo pe/ belargenteo palliant. In Marte autem plura ſunt ſarcienda. Nam præter decoraelle/ ionem, ſeu ignobilitatis palliationem, inſtaurãda eſt in eo facilitas quationis, eus qum ei natura denegauit, Veneri autem liberaliſsimè contulit. Quòd autem in 1 loue plura ſint, quàm in Marte ſarcienda, hinc patet. Nam præter palliatam auſbus teluel argentei ſplendoris decorationem, induranda eſt eius plus æquo mollior s de ſubſtantia, qu durities, cum Mars ea præditus ſit, in eo inſtauranda non eſt. Et llae quemadmodum in Marte acceleranda& maturanda eſt liquatio, ita in ioue, cum omi ſieplus æquo uelocior, remoranda, frænanda& cohibenda eſt, ne eam, niſi prius lens ggiatur, præſtet. Mars non niſſignitus liqueſcit, iupiter ante liquationemb ignineſe ſionem non admittit, idcirco in ioue ignitio ſarcienda eſt, in Marte autem minieie, md. Eis adde, quod iupiter ſtridore laborat, Mars autem ſtridoris expers eſt, plugele/ laigitut in loue quàm in Marte erunt ſarcienda. At in Saturno, excepto ſtridore, e xxcomnia intenſius quam in ioue inſtauranda ſunt. Iupiter enim multò minus g deelormitate& ſpurcitie laborat, quàm Saturnus. Proinde eum ſplendore Saturcl. aum antecellat, natiuæ deformitatis palliatio longè intenſius in Saturno ſarcien eu, dherit, quàm in ioue. His accedat, quòd Saturnus eſt longè mollior ipſo ioue, nec 1 bolummollior, ſed ad nimiam liqueſcendi celeritatem procliuior, imò& minus bi ĩgnitionem ſuſtinet, quàm iupiter. Itac; cum hæe omnia Saturnum à perfectiod abs acquirendæ meta longius diſtare faciant, quàm iouem, profectò hæc omnia and tenſſus erunt in Satutno, quàm in ioue inſtauranda. n Ex his igitur manifeſtiſsimẽ conſtat, in opere minori& medio, pauciora eſſe oper in Venere, quam in Marte ſarcienda, in ioue plura quàm in Marte, in Saturno aden adhue plura quàm in ioue. At cum in opere minori& medio, ea metalla cenſean 0 tur perfectioni uiciniora, in quibus pauciora ſunt ſarcienda, profectò ſi maior olu⸗ aut minot ignobilium metallorum, ad perfectionem acceſsio, ex medij& minoun ss operis actione, pendenda eſſet, certèẽ Venus primas teneret, Mars ſecundas, L biker tettias, aturnus quartas& infimas: Quod Geber cap. 36. ſuæ Summæ, tro is teſtatut uerbis: Venus itaq; ut narratum eſt in profundo ſuæ ſubſtantiæ, co/ 0 wremdk eſlentiam auri prætendit: malleatur autem& ignitur, ut argentum& / durum. Ideoch; hoc ſecretum ex ea aſſ umas, ſcilicet quòd Venus eſt medium Sore 1 7 12 5 1 5 7 4& Lan, quia facilẽ ad uttunq; conuertitur,& eſtfacilis cõuerſionis& pauci 8 74 T AVLADANI 2 5* 2 2 7 2 2 7 laboris. Excuſamur itaq; in ea à laboribus indurationis& ignitionis. Aſſumas igitur eam præ cæteris corporitus imperfectis in opere minori& medio. Vide quæſo lector, quàin fideliſsimè ſe ubiq; Geber interpretetur, hic enimapettiſsi/ mè cõlirmat, quæ hactenus à nobis dicta ſunt, ſcilicet inter metalla ignobilia Ve neti ptimatũ in opere minori& medio deferendum eſſe, eam ſeilicet obeauſam quòd Venus in utroq; iſto opere min ri cum difficultate immutetur, quãmala metalla ignobilia. Itaq; ſi maior, aut minor ignobilium metal lor, à perfectione diſtantia;ex cõſideratione minoris,& medij operis æſtimanda eſſet. profect l piter& Saturnus, quæ ſuperius ratione arg. uiui, non ſolum Marti, ſed etiam Ve, neri præferebantur, hic eſſent poſtponenda,& ea, quæ ſuperius poſtponebãta ideſt, Mars& Venus, hoc in loco eſſent reliquis duobus anteponenda. At cun perfectionis metallorum cauſa non ſint hæ qualitates, ſed maior arg. uiui cop minor uerò ſulfuris, ut ſuperius Geber docuit, idcirco ex maiori Mercuri, mino/ re uerò ſulfuris quautitate pendenda,& libranda eſt horum metallorum maiot aut minor ad perfectionem acceſsio. Proinde ea metalla, neceſſe eſt, ut cenſeiu perfectioni uiciniora, quæ arg. uiui ſunt fertiliora,& infœacundiora ſulfutis: ea uerò habenda ſunt à perfectione magis aliena, quæ ſteriliſsima ſunt arg. uiui& ſulfuris feraciſsima. Atqui lupiter(ut ſuperius docuit Geber) arg. uiui copia5ꝭ/ turnum ſuperat, Saturnus Venerem, Venus Martem, Mars aũt ſulfuris ubertae uincit Venerem, Venus Saturnum,& Saturnus iouem. Igitur Mats eſt omnium ignobilium metallorum à perfectione alieniſsimus, minus autem Venus, minus adhuc Saturnus,& his omnibus minus iupiter. Quocirca inter metalla ignobilia iupiter principatum iure optimo ſibi uendicat,& propinquius ad perfectionẽno bilium metallorũ accedit, quàm Saturnus, Saturnus quàm Venus, Venus auten quàm Mars propinquius. Quod Geber etiam confirmat cap. 35. ſux dummæ l uerbis: Eſt ergo iupiter intet diminuta à perfectione corpora, in tadice ſuxnaiu ræ perfecto magis affinis, Soli ſcilicet& Lung. Proinde Braceſche cũ Gebtiapet tiſsimo teſtimonio iupitet ſit nobilius metallum Saturno,& Saturnus Venere,& Venus Marte,& Mars ſit omniũ ignobiliſsimus(habita ratione arg. uiui ex quo metallorum nobilitas pendet,& ponderanda eſt) profectò uis nobilitãdi iguo/ bilia, maiori cum ratione mutuanda eſſet, non ſolùm à ioue, ſed etiam Satutno, & Venere, quàm a Marte. Atqui tuipſe faſſus es in Dialogo tuo, eam uim nobiltandi, nec ioui ineſſe, nec Saturno, nec Veneri, ideoq; ab eis mutuandam nõ eſſe Neceſſe eſt igitur, ut eam Marti, omnium ignobiliſsimo, minus ineſſe fateatisad eam ex Marte minus depromi poſſe concedas. Nam ſi ea, quæ magis talis eſſeu/ dentur, talia non ſunt, neq; id, quod minus. Arcanũ igitur nobis à Gebro, intoe o. cap. traditũ, nihilaliud eſt, Braceſche, quã ea metalla eſſe nobiliſsima, quę ma xima copia arg. uiui, minima uerò ſulfuris, prædita ſunt, qualia ſunt aurum N gentum: Inter alia uerò metalla, ea ad nobilitatem auri& argẽti propinquius ac cedere, quæ magis ſapiunt naturam arg. uiui, quàm ſulfuris. Quocirca cũ hæ dux authoritates, quas tu ex hoc cap. deprompſeras, nihil aliud adfetant quã inter tationẽ à me in authoritatẽ ʒo. cap. allatã, intelligere nunc ſaltẽ potes, Braceſche, quam uerè à me ſuperius dictũ ſit, ex primæ autfioritatis germana expoſitiole reliquas omnes authoritates tibi i manibus extorqueri,& abs te penitus deficete GAV IA a 5 Henan igitur de ſecunda& quatta, nunc ad tertiam(quæ intet es medi eſt) excutièdamaccedamus. Quæ quoniam ex za. cap. ſumpta fuit, ego ci integrũ adferam, ut lectores facilius intelligant, eam authoritatẽ de Marte nu 0 modo interpretãdam eſſe. Demum quid Geber eo loco ſibi uelit, omnibus ie 1 liariſsimũ reddam. Sequitur za. cap. Summæ Gebri, de Sole ſiue auto inſeigin Attulimus tibi in generali cap. ſummam de intẽtionibus metallorfhſpecle 8 tibi tamen faciemus qe unoquoq; ſermonem. Et primò de Auro, Dicimus 1 f qu. lite ſib tio nes pet tur xri diu din mi 200 no lor tut cot ten Ua. 8a lite ue tia C05 ſcil gel Pol cap ide nit for lici ertate nium ninus obilia nẽ no Utem * lis natu lapet re,& quo gno/ Ino, obileſſe. is& leui/ hoc ma/ N a/ s a0 dux erpie ſche, ione, iert geddie ö cap lo fam iptũ alem ergo 1 ANIMAPVEBRSITIO 75 add aurum eſt corpus metallic, ci trinum, pond eroſi um, mutũ, fulg dum, ęquaſter in uentre terræ digeſtũ, aqua minerali diutiſsimè lauatum ſub malleo exten ſibile, fuſibile, examinationem cineritij Sc cementi tolerans Ex hac ſtach diffinilone elicias, quòd aliquid non eſt aurũ niſi cauſas diffinitionis,& differẽtias om nes habeat auri. Quicunq; tamen metallum radicitus citrinat,& ad æqualitatem petducit;& mundat, ex omni genere metalſorũ aurum facit. Ideoq́; per opus naturæ perpendimus, artificio æs in aurummutari poſſe. Vidimus nanq; in mineris lis à quibus emanabat aqua, ſecum adducens ſquamas æris tenuiſsimas ipſasꝶ dluturno& cõtinuo lapſu lauit,& mundauit:deinde uerò aqua ceſſante fluere, ui dimus in ſicca arena las ſquamas per triennium Solis calore excoqui, inter quas eſt inuentum aurum ueriſsimum. Aeſtimauimus itaq;, per aquæ beneficiũ illas mundatas fuiſſe, per Solis autem calorem in arenæ ſiccitate æqualiter digeſtas ad egoalitatẽ perueniſſe. Imitantes aũt naturam cum poſſumus, ſimiliter aſteramus, non tamen in hoc ſequi naturam ualemus. Aurum quoq; eſt præcioſiſsimũ metal lorum,& eſt tinctura rubedinis, quia tingit ac trans tormat omne corpus. Calcina tur aũt& ſoluitur ſine utilitate,& eſt medicina lætificans,& in iuuentute corpus cõſetuans. Frangitur facillimè cum Mercurio,& odore plumbi teritur. Nõ eſt au tem in actu aliquid, quod magis in ſubſtantia illi conueniat, quàm iupiter& Lu/ na. In pondere autem& ſurditate& imputreſcibilitate Saturnus, in colore autem Venus. In potentia quoq; magis Venus, deinde Luna, deinde iupiter,& deinde daturnus, ultimò uerò Mars. Et hoc eſt unum de ſecretis naturæ. Cum ipſo ſimiliter cõmiſcentur ſpiritus& figuntur per ipſum maximo ingenio, quod nõ per uenit ad artificem duræ ceruicis. T AVLADAN VS. Ex ſola uerborũ lectione potes aſſequi, lector, hoc de Marte minimè dictũ eſſe. Aene Braceſchus ſuſpicari poſsit, nos ſoluendo hoc nodo impares eſſe, faciã ut omnes intelligat, hoc nõ de Marte, ſed de auro dictũ eſſe.Hęc igit᷑ eſt mẽs Gebri. Geber poſtquàm tractaſſet de principijs metallorũ, id eſt, de Mercurio, ſulfure Karſenico, acturus de metallis, quę oriũda ſunt ab ijs principijs, ab auro omniũ metallorũ nobiliſs imo orſus eſt,& ex hoc cap.exprimẽdę eius naturę dedicauit, ubi ptimò adfert diffinitionẽ auri, qua quid ſit aurũ innoteſcat,& quibus proprie tetibus ſit à natura dotatũ. diffinitio igitur hęe eſt. Dicimus quòd aurũ eſt corpus merallicum eitrinum, põderoſum, mutum, fulgidum, æqualiter in uentre terrę digeſtum, aqua minerali diutiſsimè lotum, ſubmalleo extenſibile, fuſibile, examinationem cineritij& cementi ſuſtinens. Quæ diffinitio num ſit integra,& nume/ tiſuis abſoluta uideamus. Omnis legitimę diffinitionis partes ſunt, ut totã, in/ 11 am,& ptopriã rei, quę diffinienda eſt, naturã cõplectatur,& exprimat. Quod telte Ariſtotele, ut ritè fiat, oportet diffinitionẽ ex genere, id eſt materia,& qiffe/ tentia ſpeciei effecttice, hoc eſt forma ſubſtantiali conflatã eſſe: niſi enim mate/ fla& forma ſubſtãtialis alicuius tei cognoſcerẽtur, rei illius ex his duabus parti i cõflatæ naturã, nunquam agnoſci cõtingeret. Geber itaq;: more philoſophico diffinitione exprimendã ſibĩ duxit auti naturã In qua primò adfert genus auri gan derpus metallicũ, quod ex æquo cõmune eſt reliquis metallis utpote ar/ ben aue beo ee& ferro. Hæc enim omnia huius genetis, ſcilicet cor 8915 a ici diffnitionẽ æquè ſibi uendicant cum metallum Gebro authore, mefione a 1 5 ſit, quam corpus minerale, fuſibile.& ſub malleo ex omni dia dene extẽſi ile. taq; in hac diffinitione metallũ, ſeu corpus metallicũ,(quod Mini e& conditionẽ ſibiuendicat. Nunc quæ ſit altera huius diffi· 5 er forma ſolius autiuidendũ eſt. Sed quoniã ſubſtãtiales retũũ peer latent in materia, nec ſe agnoſcẽdas præbent, niſi per accidentia leitate tes quas pariunt in ipſis rebus: præterea quis nos ea laboramus infeaut proprijs formarũ exprimendarum nominibus ſępiſsime deſtituamur, 8 2 76 T AVLADANI ideirco eogimur potiſs ima eius rei adferre aceidentia,& ſingulares eius collige/ re proprietates, ut ex his omnibus( formæ uices ſarciẽtibus) in unum eumuſom redactis,& generi eius reiadiectis, germanã rei naturam exptimamus,& familia rem reddamus. Quocircà cum germana auri forma nullam habeat uocem ptopriam, peculiarẽ,& aptam, qua ſe prodat agnoſcẽdam, idcirco Geber qualitstes auri maximè proprias in unũ cumulum redegit; ut ex his cum genete(hoc eſtmetallo) iunctis, auri formam exprimeret,& eam à forma reliquotũ omnium metal lorum diſtinctã redderet. Genus igitur eſt corpus metallicum quod idẽ eſt, ae dicas metallũ: qualitates auri ſunt citrinũ, põderoſi um, mut, fulgidum æqualitet in uẽtre tertę digeſtum, aqua minerali diutiſsimè lotũ, ſub malleo extenſibile f/ ſibile, examẽ cineritij& cementi tolerãs. Et quoniã omnis legitimę diffinitionis lex eſt, ut retro ſemper meet,&reciprocetur cũ ipſa re diffini ta:quia hęcdiffinito id præſtat,& ſoli auro,& omni auro,& ſemper quadrat, hinc maximẽ cõſtat, ul naturã hac Gebri diffinitione plenẽ, integrè,& abſ olutè expreſſam eſſe. Etquo· niãhęc ſoli auro competit, ideo Geber ſubdidit. Ex hac diffinitione utich elicia, quòd nulla res eſt aurũ, niſi cauſas diffinitionis,& differẽtias omnes habeat aut TAVLA DAN VS. Cuius rei hæc eſt ratio: quia quicquid alicuius rei diffinitionẽ ſibi iure uenda. re nõ poteſt, neq; nomen eius rei obtinere poteſt. Diffinitio enim& diffinitũ in cohærẽt,& cõfœderata ſunt, ut aut neutrũ, aut ambo de eodẽ dicãtur. Quicqu enim à diffinitione alicuius rei alienũ eſt, id à diffinito quoq; excludendũ eli cuicũcq; diflinitio cõuenit, eidem cõueniat diffinitũ neceſſe eſt: poſtea ſequitu. GEBER. Quiſ quis tamen metallum radicitus citrinat,& ad æqualitatẽ perducit,& min dat, ex omni metallorum genere autum facit. T AVLAD AN VS. Quod idem eſt, ac ſi dicat, quotieſcunq; beneficio Elixitis adhibiti, continget aliquod reliquorummetallorum intimè citrinari,& eee& tempetiem reduci,& penitus mundari(cum hæ ſint proprietates ſolius auti) quodcũch me tallum has obtinuerit auri cõditiones, meritꝰ& iure optimo nomen auti ſibiuei dicare poterit,& erit re uera aurum. poſte ſequitur. f G EB E R. f Ideoq́; per opus naturę perpẽdimus, artificio æs in aurũmutari poſſe. uidimi nãq; in mineris æris, à quibus emanabat aqua, ſecũ adducẽs æris ſquamas tenulſimas, ipſasch diuturno& cõtinuo lapſulauit& muiidauit: deinde uerd aqua co ſante fluere: uidimus in ſicca arena has ſquamas per trienniũ Solis calote eu qui; inter quas eſt inuentũ aurum ueriſsimum. Aeſtimauimus itaq;, pet aqua 0 neficium illas mundatas fuiſſe, per Solis autem calorem& arenæ ſiccitatẽ q liter digeſtas, ad æqualitatem perueniſſe. a TAVLADAN s. Id eſt, quã rem ſuperius à nobis dictã ita ſe habere,& effici poſſe, docultnoom tura. Experti enim ſumus, ſquamas æris ſubtiles cõtinua aquæ per minela ue, tis alluuione in uallẽ arenoſam ductas, tandem in aureã naturam fuiſſe mutam Quod cõtinuęaquę abluẽtis actioni,& Solis calori, acceptũ eſſe ferendũ cont cimus. Aquę enim propriũ eſt, ſordes eluere:caloris aũt naturalis partes 12 perata decoctione omnia maturare, decoquere,& heterogenea ab homogel 1 ſegregãdo, ad æqualitatẽ perducere. Ideoq́;(inquit) ex naturæ, ignobilia metall ad nobilitatem ptomouẽtis, actione didicimus,& collegimus æs,& reliqua 1 cõſequens metalla, arte naturam imitante, ad auri dignitatem promoueii pole GEB ER. a 30 Imitantes igitur naturam cum poſſumus, ſimiliter alteramus:in hoe tame turamimitari non poſſumus. 141 Id bis i aure ſpot tra talla bilib ctric beat tate bis.8 er L Non altert nos e Al tingi 1A lutun cum: mæ. fontẽ reliqt habe tut, q ſende na,& ceptu tum, Quò alior eius 1 liquo teop eaden liquo tatem ellen tum n ctam auri u nonp tione prop quipt Prop. orm thore nomi ſint, n diten hoc p lige, mulum milia/ pto/ itatez ſt me/ netal„cl alitet le, f/ ionis initio it autl tquo· licis, t auli. itt in cqud eſt Uuitur. un 1 inget eriem h me/ biuen dimus enull Ua cdl. excourbe 20 nos fllen/ Utata, tone nt telt gene netall ua pt pole nenn AI ANIMA PDVERSIO 7 TAVLADANVS. deſt, ſinatutã( in ijs ſubaudi operibus, in quibus arti datũ eſt, eam imitari) nobis imitandã propo ſuerimus, profectò arte naturã ĩmitante metalla ignobilia ad aureã& argẽteã nobilitatẽ prouehemus. in hac tamẽ parte,(inquit)ars naturæ reſpondere nõ poteſt. Cuius rei(licet eam Geber hic ſi ubticuerit) hærc eſt ratio. Na dura ſolo aquę abluẽ tis,& caloris cõcoquentis beneficio utitur, ad ignobilia me talla in aurũ uel argẽtum mutanda, nihilq; ab auro uel argento mutuatur, ut igno bilibus metallis auri uelargenti nobilitatẽ cõferat. Ars uerò niſi formã auri effe dtricem ab auto,& argenteã ab argento mutuetut,&. reliquis eam metallis adhi/ best, nunquã ignobilia metalla(quãtumuis abluat, quantũuis decoquat) nobilitate poterit. Quod Geber cap ptoximè antecedenti, apertiſsimè teſtatur his uerbis. Secundum noſtrum magiſteriũ perfectum iuuat,& perficit imperfectum,& per Deum ſe inuicẽ alterant,& alterantur,& ſe inuicẽ perficiunt,& perficiũtur. Non tamẽ per ſe tantùm unumquodq; imperfectorum ſubaudi) perficitur, ſine alterius( ſubaudi perfecti) adꝶminiculo. Proinde nõ citra rationem dixit Geber, nos ea in parte naturã ſequi omnino non poſſe. poſteà ſequitur ex Gebro. Aurum quoq; eſt precioſiſsimum metallorum,& eſt tinctura rubedinis, quia tingit, ac trans format omnecorpus. rAVLAD. Hoceſt, ſolum aurũ eſt metallum nobile& numeris omnibus abſo lutum. Argẽtũ enim, licet collatione plumbi, ſtãni, ęris& ferri nobile habeatur, cumauro tamẽ collatũ ignobile uidetur, ut teſtatur Geber cap. 3 3.& 62. ſuę Summx. Quẽadmodum enim reliqui planetæ ad Solem, totius luminis& ſplendoris fonte, cõparati, tenebroſiſsimi uidentur, eadem ratione, cum aurum ſe habeat ad reliqua metalla, ſicut Sol ad reliquos planetas, eius collatione omnia alia metalla habenda ſunt ignobilia. Nam ſi argentum ad aurum cõparatum ignobile cenſe-/ tut, quãto mags reliqua metalla, argento inferiora, ſicum auro cõferantur, cen/ ſenda ſunt uilia& abiecta: Et quẽadmodum Sol eſt fons ille luminis, à quo& Lu na,& reliqui omnes planetæ, lucẽ& ſplendorẽ ſuum hauriunt, mutuantur,& ac/ ceptum ferunt:ita aurum eſt illud, à quo neceſſe eſt, ut Luna noſtra, hoc eſt argen tum,& reliqua metalla, nobiliſsimã auri naturam hauriant, mutuẽtur& accipiãt. Quõd ſiab auro, ut hic Geber palàm teſtatur, igitur non à Marte, nec ab aliquo allorũ metallorũ:cum eorum nullum ſit, quod auridiffinitionẽ, nec per cõſe equẽs eius naturã, ſed naturæ aureę proprietates ſibi uendicare queat. Nã ſi aliquod reliquorum metallorũ hanc auri proprietatẽ ſibi uẽdicare iure poſſet, meritò& iuteoptimo auri naturã& diffinitionẽ ſibi arrogare poſſet. Quæcunq; enim ſunt eadem proprio, ſunt eadem ſpecie, natura, forma& diffinitione. Atqui nullũ reliquorũ metal lorũ, auri diffinitionẽ iure ſibi uendicare poteſt, igitur nec proprie tatem: nam ſi aliquod reliquorum auri diffinitionẽ ſibi uendicate poſſet, id aurũ eſſe necellarid oporteret. Cuicunq; enim cõuenit diffinitio, eidẽ quadret diffinium neceſſe eſt. At cumreliqua omnia metalla à forma auri ſint aliena,& diſtindam ab auro ſpeciẽ ſingula cõſtituant, auri nomine potiri non poſſunt. Quòd ſi auti nomẽ obtinere non poſſunt, igitur nec diffinitionẽ, ſi diffinitionẽ obtinere non poſſunt, ĩgitur nec naturã auri ibi uendicare poterunt. Quare cum à diffinitione& natura auri ſint aliena, igitur& à proprietate auri cenſenda ſunt aliena: ploptiũ enim alicuius infimę ſpeciei, alterius ĩpeciei propriũ eſſe nõ poteſt: alioqulproptiũ nõ eſſet cum ſua ſpecie reciprocũ. Proinde cum ſpeciei auri maximè popriũ it, teſte Gebro, teliqua metalla in aurũ uertere, id certè nullius metalli à 58 a alieni, proprium eſſe potetit. Meritò igitur primi illi Chryſopœiæ auann 7 08 Solis per ſimilitudinẽ,& reliquis metallis reliquorũ planetarũ al 1 auerunt, cũ reliqua omnia metalla per ſe tenebroſa& obſ cura ditenf. Sl ijs auri illuſtrenk, ignobilia, niſi ab eo nobilitent᷑,& egena, niſi ab eo boecpriauil um igit aurũ eſt illud, à quo mutuãda eſt tinctura aurea, cũ ipſum ſolũ de ptiuilegio à natuta ſit dotatũ ut reliqua omnia metalla poſsit mutarein aurũ. 8 3 75 T AVLADPANI G EBER. Calcinatur autem,& ſoluitur ſine utilitate. T AVLADAN VS, uoniam hoc loco Braceſchus utitur pro ſeptima ratione, ideireo hotumle bordm interptetationẽ adhue differam,& lectorem relegabo ad confutation t ſeptimæ authoritatis, ubi facillimè intelliget, quid ſibi hac in patte uelit Geber GEBER. a Et eſt medicina lætificans,& in iuuentute corpus cõſetuans, id eſt, autumhae proprietate à natura dotatum fuit, ut lætitiam, gaudium& hilaritatẽ cord indu/ cat,& corpus humanum in robore ſuuenili cõſeruet,& foueatzqux res quonim à multis in dubiũ uocatur, id num uerum ſit, expendamus. Cum omniũ philoſophorum cõſenſu hic mundus inferior ſuperiotis mundi: hoc eſt, cœleſtis, mou regatur, oportet eorum omniumcorporũ, quæ in hoc inferiori mundo generan/ tur,& corrumpuntur, cauſam effectricẽ(naturaliter loquor) eſſe motum corpo/ rum cœleſtium. Vnde Hermes ille philoſophorũ omnium princeps dicebat, eo rum quæ in terra generantur, patrẽ eſſe cœlum, à quo manat uis omnisagendid informandi, matrem uetò terrã eſſe, quæ à cœlo impręgnatur,& eſt omniuminfu xuum eœleſtium ueluti matrix& receptaculum. Quod cum ita ſit, colligendum eſt, nullam rem eſſe in hac inferiori natura genitã, quæ ſui genitoremin cœlisnõ habeat, quæ alicuius corporis cœleſtis naturam non referat,& quæ ſingulai al qua ab eo ſydete, cuius natutam ſapit: dotata non ſit proprietate. Itaq; philoſo/ phi cum ratione expenderent, cuius ſyderis naturam aurum refertet, tandem ipſum Solis(qui totius cœli decus eſt,& ornamentum) filium eſſe intellexeiunt. Vnde, teſte Hermete, aurum Solem nominauerũt: Et tot laudibus ipſumautum cumularunt, ut poſt animam ratione præditam ſub cœlo nobilius auro nihil el ſe, auſi ſint affirmare, nec citra rationem. Nam ſi æterna caducis, immortalia in/ terituris,& perennia ijs, quæ corruptionem ſentiunt& experiuntur, iure optimo præferuntur, profectò ea, quæ ad hanc naturam perennem,& cortuptions exper tem pr opius accedent, meritò exteris erunt anteponenda. Atqui ſecunduman/ mam tatione dotatam, nihil eſt in tota hac inferiori natura, quod æquè propꝭa cedat ad perennitatem,& ad conditionem corruptionis expertem, ac aurum. Meritò igitur philoſophi, reliquis omnibus naturæ inferioris operibus aut pr/ tulerunt. Aha aurum minus ſit corruptioni obnoxium, quàm reliqua ex ele/ nflata, hine conſtat. Philoſophi uno conſenſu teſtantur, interuege tabilia nonnulla eſſe magis longæua,& quæ ſerius cariem ſentiant, quàmomaia mentis co corpora ſenſu& motu prædita. Et quẽadmodum animalia à uegetabilibus hacin parte uincuntur ita philoſophorum teſtimonio, uegetabilia à mineralibus don, gè hac in parte ſuperantut. Nullum enim eſt uegetabile, quod æquè ilæſum, incorruptum duret, atq; ipſæ gemmæ, quæ inter mineralia numetantur. Atinet mineralia nihil eſt, qued æquè abſit à corruptione, ac aurum. Nam omnia mine: ralia, aut ſunt corpora lapidea, aut metalla, aut media inter hæc duo exttema, lnotum eſt his omnibus, qui naturam mineralium ſcrutati ſunt. E quibus om/ bus, auro excepto, nihil poteſt dari, quod aut diuturna ignis aſperitate,& incl/ mentia: aut alterius elementi actione, non immutetur, conſeneſcat,& natiua foi/ ma ſpolietur. Quod, exemplo ex his tribus mineralium generibus allato llultte/ bitur,& manifeſtiſsimũ euadet. Primùm ſi quid eſſet inter lapides, quod cum al, ro hac in parte cõferri poſſet, id potiſsimum eſſet carbunculus, ſeu rubinus q cum ſit reliquis omnibus gẽmis magis coctus,& digeſtus,& tepetatus, ide om nium gẽmarum ptincipatus ei defertur. Nec immeritò: habet enim ſe ad feln gemmas, tanquã aurum ad reliqua metalla, ueluti Sol adreliquaaſtra,& hucſo ſi reliquarum omnium gẽmarum uires à cœlo collatas eſſe, philoſophi teſtãtul. At licet adeò temperatæ naturę lit catbunculus, rerum tamen igneatum dul tium,& ſulfurearũ, hoc eſt, aquàtum, uia chymiſtica ex medijs wunelalle, 10 l 1 ctar. cem non adut men ſem dit f. toh ſpõ ratic madiot niur talc cal men nem kit, o in n ſit. aliq bum men mur lies gr qux torc gete dan ture pere pere tule ſten qua tem ned giu tum tun tate dem tam adt hun ext tur: bili. rum Sed illa let ek. hae ndu/ liam oſoe notu an/ cpo 5 eodi& infla dum 515 i al oſo/ nipunt. tum leſin timo xper jan Lac/ rum. pk/ eleege/ nnia ain lon/ N. inter pinea,. mi/ cle for/ ita/ n au/ qi oom guns icſoul. ren/ edu/ kum, ANIMA DVBVERSIO 79 garum, acrimonia, forma natiua ſpoliatur,& eee e n cal cem terream, omnis ſplendoris expertem redit,& in pril nam formam reuocari non poteſt· Aurum autem ſiue ignis tyrannidem experiatur, ſiue omnium rerum adurentium, ſulfurearum,& rodentſum cenſuram e tamen inclementia exerceatut:& licet in calcem, aut in liquorem aut in glaciem redigatur, ſemper ex omni cõflictu non ſolùminuictum, ſe ed etiam illæſi um ad priſtinam redit kormam. Quòd ſi carbunculas omnium gemmarum abſolutiſ: simum opus, au to hac in parte cedit, profectò inter lapides nihil erit, quod auro hac in parte reſpõdere poſsit. Nunc num ſit aliquid inter media mineralia, quod cum auro hac tatione confetri poſsit, exploremus. Si quidtale eſſet inter media mineralia, id maxim eſſet talch, quod ab alijs ſtella terræ dicitut. Nihil enim eſt in tota mediorum mineralium natura, quod corruptionis æquè ſit expers,& quod igni, om nium elementorum potentiſsimo& inclementiſ: simo adeò potẽter reſiſtat atq; talch Hoe tamen etiamſi ab igne ſuperari non poſsit, ſalium tamẽ acrimonia in calcemuertitur,& ad priſtinam fotmã redire in poſterum non poteſt Aurum tamen, millies in calcem reductum, ad natiuamſ- emper tedit formã per eam actio/ nem, quam Chymiſtæ reductionem uocant. Igitur inter media mineralia nihil e/ it, quod auro hac in parte reſpondere poſsit. Supereſt nune, ut uideamus, num in numero metallorum aliquid ſit, quod cum auro hac ratione compatari poſlit. At hoc adeò notum eſt,& uulgatum, ut probatione nulla egeat. Nam licet aliqua ſint metalla, quæ rubiginem nunquam expetiantur, ut ſtannum,& plum/ bum, tamen ſi plumbum, ſtannum, æs, fetrum,& 1 um etiam argentum, ce/ menti, aut antimonij uires experiantur, penitus ab umuntur,& partim in fumum, partim in ſcoriam& fæcem tediguntur. Aurum uerò, etiamſi milleſies mil lis cenſuram cementi& antimonij ſubierit, ſemper inuictum, illæſum, inte/ grum, incolume,& immortale inde regreditur: nec fierĩ poteſt, ut aẽris, aut aqux, aut terræ, aut ignis, aut alicuius rei miſtæ aſperitate, natiua illi forma extorqueatur. Proinde cum in ratione accedendi ad incorruptionem animalia à ue getabilibus,& uegetabilia à mineralibus ſuperẽtur,& omnia mineralia auto ce/ dant,& ab eo omnino uincantur, profectò nihil erit in hac inferiori rerum natura( excepta anima ratione prædita) quod æquè diſtet a cotruptione,& quod perennitati ſit æquè uicinum, ac aurum. Et cum res, quæ minus ſunt caducæ,& peteanitati magis affines, cæteris meritò ſint anteponendæ, meritò& jure optimo philoſophi teliquis omnibus huius inferioris naturæ operibus aurum præ-/ ſulerunt. Et quoniam omnis corruptio ex contrariorum inæqualitate,& di/ ſtemperamento naſcitur,& incorruptionis cauſa effectrix eſt contrariorum æqaalitas,& æquilibratio, profectò ea meritò cenſenda ſunt, æqualitati& uero lempet amento magis uicina, quæ corruptioni minus ſunt obnoxia. Qua ratio/ ne ducti ueteres phlloſophi, cum aurum inter hæc inferiora à corruptione lon/ gius abeſſe experirentur, uno conſenſuaffirmauerunt aurum omnium inferioaum corporum temperatiſsimum,& æqualitati propinquiſsimum eſſe. Cæteum cum ſentirent, incolumitatis cauſam eſſe humorum harmoniam,& æquali/ tatem morborumuerò, quibus humanum corpus opptimitur, cauſam eſſe eorun-/ demhumorum inæqualitatem, iudicauerunt, eligendam eſſe rem aliquam, ad uelam illam temperiem proximè accedentem, ut eius uſu humores diſtemperati ad temperiem& æqualitatem reuocatentur,& ſublata cauſa morborum, hoc eſt umorum intemperie, effectus eius cauſæ, ſcilicet morbus quicunque periret, enndneretur.& occideret. At cum experirentur, nihil eſfe in hac inferiori nafut quodad rem medicam pertineat, ſiue ſitè numero animalium ſiue uegetabilum guemineralium, nihil, inquam,eſſe temperamento æquè uicinum ac autum affitmauerunt autum præſentaneũ eſſe omnium ægritudinum antidotum. 15 quoniam natura mineralium maxim terrea eſt; unde fit, utuis eorum mole lla tetrea obruta, ueluti ſepulta iaceat,& uires ſuas ualenter exercere nõ poſsit, 8* 80 TAVLADANI niſi adtenuiorem naturam reuocetur,& cõpedibus illis terreis ſoluatur, dci philoſophi aurum attenuandum,& in liquorẽ ducendum,& liquorem ein 7 1 diſtillationẽ à parte tertea denſioriſeparandum eſſe iudic auerũt ut huius li 10 ris(quem animæ carcere corporis ſolutæ cõparauerunt) ſua tenuitate Gale corporis humani partes ſubire ualẽtis, frequẽti uſu, humores diſtẽperatos 90 t do, morbos profligarent,& æquatos in eo tẽperamento fouerent& cöſenaden tac; cum aurum ſua temperie omnes humores inæquatos, quatre& tempetete poſsit,& triſtitia nihil aliud ſit, quàm immoderatæ& redundantis atræ bilis et ctus, nõ mirum, ſi aurũ inæquatã bilẽ atrã domãdo,& ad æqualitatẽ reducendo eius delet effectũ, id eſt, triſtitiã. Et quoniã exploſa triſtitia, gaudiũ ſuccedit non abs re philoſophi dixerunt, aurũ animo gaudiũ& hilaritatè adferre: nec frept aurũ Soli cõparauerunt,& illud Solis filiũ eſſeuoluerunt. Nã quẽadmodum um bra ter interdum Lunæ ſplẽdorẽ& lucẽ ſua obſcuritate nobis ſubtrahit& quẽadmodũ nubes ex uapore terreo ortæ iucundiſsimũ Solis, ſuo aſpectuomniaex/ 2 hilarãtis, aſpectũ nobis ſubducunt;& aërẽ tenebroſum reddunt, ita bilis atrę(que in elemẽtis terræ reſpõdet) redundãtis hęc eſt natura& cõditio, ut ſunumbaſerenitatẽ ſpiritus noſtri obſcuret,& uapore ſuo nubes generet, quæ ſua caligine aẽrẽ corporis noſtri, d eſt ſanguinẽ, atrum, piceũ& fuliginoſum reddit,& ita uo bis omnẽ lętitiã& gaudium ſubripiant,& ſubducãt. Et quẽadmodum Sol cum radios ſuos exerit, aduẽtu ſuo ſplendidiſsimo aërẽ, umbra terræ obtenebratũ ſes renat,& exhilarat, ita hic liquor aureus ſuo aduẽtu,& ſua actione actem noſii corporis, id eſt ſanguinẽ,& ſanguine tenuiorẽ ſpiritũ, umbra& caligine uapo/ ris melancholici obnubilatũ ſerenat,& uubes has atras diſsipando, hilatitatẽ, le titiam& iocunditatẽ inducit. Et quoniã nihil eſt, quòd adeò caniciẽ& tugoſam ſenij deformitatẽ acceleret, atq; melancholia, quę ſpiritus exhaurit, calorẽnatu ſua frigiditate extinguit,& humoris uitalis ærarium abſumit, profecto id quod melancholiã ualenter& citra naturęlęſionẽ ſubducit(quale eſt autum) nõ imme ritò dicitur, canitiẽ& ſenium remorari:& cum nulla res floridum, ſuuenilẽ& ui uidum colorẽmagis foueat, quàm moderatũ gaudium, profectò id quodttiſtiti pellit,& gaudium inducit(quale eſt aurũ) meritò dicetur, hominẽ in uiudo j uue nili,& florido ſtatu fouere& cõſeruare. Non me latet, raras, ſingulares,& bete aureas huius liquotis aurei proprietates medicas, apud nontullos noſttæ xtati medicos minus authoritatis habere, quàm figmenta poetica, aut aniles fabuls, imò& minus quàm ſomnia. At cum eas nũquã experti ſint, demirer ego huiuſmodi hominũ audaciã& tyrannidẽ, qui quaslibet res ſibi ignotas dãnate nõ etu/ beſcãt ac ſi nihil in rerũ natura ſit, quod eos lateat, ac ſinihiſ ſeiri poſsitptęterts quæ ipſi norunt. At dicẽt, Galenũ de hac re nihil penitus ſcripfiſſe. Ego ueib ieſ pondeo, non eſſe mirũ, ſi id nunquã Gale. nouerit, nec inde efficizut n ſit uetum Licet enim profundiſsimus naturæ ſcrutator fuetit Gale. homo tamẽ fuitiprolmde multa ignorare potuit, imò& reuera multa in ea arte quã ꝓleſſus eſt, ignon/ uit, quæ à poſteris inuẽta nobis tradita fuerunt. Quòd ſi Galen. Hippocrates au Dioſcorides, naturã auri tanquã inſalubrẽ& ſul pectã damnaſſent, ferendi& au diendi eſſent iſti:ſed cũ ex Gale. didicerint, nihil eſſecitra rationẽ audendũ, nilil etiã citra demonſtrationẽ tyrãnico more dãnandum, profectò modeſtiotes&a quiores in cenſendis aliorũ ſcriptis eſſe deberent. Sed hoc unum eos decipit ſell cet. quia adeò religioſi ſunt Galeni, ut ſi quid ſit A Gale. nõ dictum, id admittete nefas,& piaculum eſſe arbitrentur. Non dãno, quòd Galeni hominis certè diu religioſi ſint diſcipuli, ſed hoc dico, nimiã religionem abite in ſuperſtitione im & in idololatriã. Idcirco non eſt, quod adeò ſtrictè ĩurent in doctrinã Galena lius ſolius adorẽt, uenerẽtur,& ſuſpiciant oracula. Quòdſi hane ſuperſitione mordicus retinnerint, nõ minus idololatrię dãnandi erũt, quam hi, qui nullauock 2 Latina agnoſcunt, quæ apud Ciceronẽ nõ legat᷑. Laudo quidẽ eos, ubiocts iceroni ingratas explodunt,& dictiones exoticas, mõſtroſas ac balbenfla lent mu tioſ TA. cõm peti mar uap tiſsi tum poſt tia i TAN ſtan ſimi auri affir & U actu Gel 7A exp pro tac nüq ratie 1 deit TA nis! elit præ mitt lor, ot. ur alf lou ſiot cipi tum pro uici bro rub citt can dor trin 4 pab cited lspet iquo/ glibet quan rent. etare g effe ndo, „non nepte n um quẽ/ aex/ que a ſe/ gine a 10 cum j le. oft apo/ el ſam qtiuß uod mme Lui titiã iuue uere tatis ulas, uiuleu/ eres fel/ tum. oin/ ta/ at X au nilil K ſeil ttere ſuini imo zi nem Jocẽ oces do tes ANIMADVERSIO 8 6 ibilãt:ſed quum aliquãdo uox aliqua ex autliore alio Latino 3 5 8 855 ea ad al ttenda adeò Ale difficiles& ſuperſti 5 50 Sed nos his miſsis ad rem noſtrã redeamus. Sequitur in textu Gebri. engl facillimè cum Mercurio,& odore plumbi teritur. TAVLA DAN VS. Quòd Mercurius auro coniunctus aurũ frangat, attenuet,& cõminuat, huius rei fideliſsimi teſtes eſſe poſſunt aurifahri, qui hoc quotidie experiuntur, ut reliqua metalla inaurare poſ: sint, quam nõ ſolum actionẽ;, ſ. ed maxi mam artis ſuæ partẽ chymiſticis philoſophis acceptam ferre debent. Quòd autẽ bapore plumbi aurum imbutũ tera tur,& in puluerẽ tenuiſsimũ redigatur, id ue· riſsimum eſſe experientur omnes, qui ori fictilis, in quo plumbum tenetur liqua-/ tum, aurum in bracteas ductum appendetint, ad uaporem plumbi excipiendum. poſtea ſequitut in Gebro. Non eſt autem aliquid actu, quod magis in ſubſtantia illi conueniat, quàm lupiter& Luna. a rayvTAD. Id eſt, inter metalla nullũ eſt quod actu, hoc eſt re ipſa, habeat ſubſtantiam auri ſubſtantiæ æquè uicinã, aut quod ratione ſubſtantiæ ſit auro magis ſimile, quàm Luna& Iupiter. cuius rei hæc eſt ratio: quia cum maxima ſi ubſtantię auti portio ſit arg. uiuum, ea metalla cenſenda ſunt ratione ſ uboſtatiæ auro magis affinia& magis ſimilia, quæ maiori abundant arg. uiui copia. Proinde cùm Luna & lupiter magis abundent arg. uiuo quàm reliqua metalla, non immeritò dicẽtur actueſſe auro ratione ſubſtãtiæ uiciniora,& magis ſimilia. poſteà ſequitur in Gebto. In pondere autem& ſurditate& imputreſcibilitate Saturnus. AVL AD. Hoc eſt, ſi aũt ſpectes pondus, ſurditatẽ,& conditionem putredinis expertem,& ex his uicinitatem& conformitatẽ metallorum cum auro metiaris: ptofectò cum ſolum plumbũ ſit mutũ, id eſt ſoni expers, reliqua uerò ſint ſonota cum inquam, plumbumreliqua põdere& grauitate longꝭ uincat,& rubiginẽ nüquam ſentiat, aut putreſcat, meritò plumbum, habita harum trium qualitatum tatione, auro uicinius cenſendum erit. poſtea ſequitur in Gebro. In eolote autem Venus,& in potentia quidem magis Venus: deinde Luna, deinde lupiter, deinde Saturnus, ultimò uerò Mars. TAVLAP. Id eſt, at ſi nec ſubſtantiã, nec pondus, necnon tinniendi aut rubigi/ nis non cõtrahendæ conditionem ſpectes, fed ſolum colorem profectòõ Venus eritauro uicinior, cum teſte Gehro cap. 6. Venus in ſui profundo colorem auri prætẽdat, eo quòd ſulfur eius actu rubeum eſt.& cum omnis rubor facillimè re/ mitt poſsit, Sc temiſſus in citrinum cõmutetur,& citrinitas ſit germanus auri co lor, ideirco ſi hanc rationẽ᷑ ſ pectes, ſcilicet propinquam aurei coloris obtinendi Tanntem prolecte Venus cenſenda erit aurouicinior, quàemn Luna, cùm ſulfur unæ ſitadhue penitus album, ſulfur aũt Veneris iam fit rubeum. Sed quoniam lolfut Lunæ magis coctum eſt,& ad maiorẽ peruenit maturitatem quam ſulfur louis, quod adhuc crudum eſt& immaturũ, profectò cum ſulfur album per inten liotem decoctionem uertatur in rubeum, ſulfur Lunæ longè facilius ruborẽ con elpiet quàm ſultur iouis,& per conſequens Luna facilius& citius uertetur in au tumquam lupiter: unde fit, ut Luna coloris aurei acquirendi potentia auro ſit propinqua magis quàm lupiter. Quòd ſi hanc ipſam rationem ſ pectes, lupiter ueinior erit auto, quàm ſit Mars aut Saturnus. Na cum citrinus color, teſte Gebto cap. so.& Arnoldo cap. q. ſui Roſarij, oriundus ſit ex multo albo,& modico rubeo,& ex liuido aut fuſco ut ibidem teſtis eſt Arnoldus) non fiat tranſitus ad aitrinum, niſi per candorem interiectũ, profectò neceſſe eſt, ut Saturnus& Mars candidlota efficiantur, priuſquàm citrinitatem attingere ualeant.ltaq; cum can u ad ar Senteum uergente, Iupiter hæc duo præcellat, facilius quam illa ad ci utatem peruenire poterit,& hac potentia erit auro uicinior quàm ſint Mars Saturnus. At dum citrinitas, ut ſuperſus diximus, filia ſit multi candoris& paueiruboris,& in daturno ſit magaa Mercutij( euius natura eſt dealbare) co 82 TAVLADANI pia, in Marte uerò minima, idcirco Saturnus facilius quàm Mars ci ttinum& al eum colorem obtinere& aſſequi poterit.& ſie habita huius potentix ratio 8 Mars longè minus uicinus auro cenſendus eſt, quàm reliqua metalla. 8 poſteà ſequitur: Et hoc eſt unum de ſecretis naturæ. Et hoc ſubaudi autum 10 aũt Mars, ut uoluit Braceſchus, eſt unum de ſecretis naturæ in hac arte. Od 6 facilius intelligi poſsit, reuocandũ eſt inmemoriã, id quod ſuperius primam 0 thoritatem interpretantes diximus, ſcilicet perfectionẽ huius artis mundiſeim 0 ſubſtãtiæ Mercurij ad fixionem deductæ, totam acceptam eſſe ferendam. Et 10 niam Mercurius crudus, necmũdus, nec fixus eſt, idcirco priuſquàm 5 5 fectionis huius artis eſſe poſsit, ſubſtãtia eius mundanda eſt,& per ſuecceſsiuz 8 ſublimationem ad fixionẽ ducenda, ut ex Gebro ſuperius docuſmus. Atcb Ci bri teſtimonio, Mercurius ad fixionẽ᷑ ritè deductus, metallũ euadat: unde& 105 tionem metallicã pręſtat:& ritè purgatus, mundiſsimũ& nobile pariat metal, 3 profectò Mercurius purgatus,& ad fixionẽ ductus, aliud nihil eſſe poſſet, quam aurum, aut argentũ, cum præter hæc duo nullum metallum ſit mundũ. At cumnz rura, noſtri miſerta, hac in parte nobis inſudarit,& puriſsimã Mercurij ſubſtii fixione præditã nobis porrexerit, cãdidiſsimã equidem in Luna ad Luna, citrini uerò in Sole ad Solem, idcireo ſuperius notũ fecimus, hæc duo metalla eſſeduol la naturæ in hac arte ſecreta, id eſt, eſſe duos illos ſecretos lapides ſemielabon tos, in quibus natura tanquã in duobus ſerinijs arcanũ huius artis, tam album, quàm rubeũ incluſit& tepoſuit. Sunt igitur hæe duo metalla, duæ illæarcana na turæ arcæ, in quibus natura formã cùm auri, tum argenti effectricemrecondidi. Quã ob cauſm Geber hic ait, aurũ eſſe alterum arcanũ naturę in hac ate. Quod ut apertius eſſet, dixit ſuperius in hoc ipſo cap. aurũ eſſe precioſiſsimummetallo rum,& tincturã rubedinis, quia tingit, ac trantformat( in aurum ſubaudi) om aliud metallum:& ſequenti cap. ut indicaret Lunam eſſe alterũ naturę in hac atte arcanum, dixit, Lunam eſſe candoris, ſubaudi argẽtei, tincturam. Sedquidego hoc in loco me torqueo, cum nemo ſit, qui hunc locum ad aurum pertineie,& de eo ſolo interpretandum eſſe non uideat:? Nam ſi id de Marte interpretãdumel ſet, quis eſt, qui non fateatur reliquam& poſtremã huius cap. pattem de eodem marte interpretandam eſſes ſcilicet quod cum marte miſceantur& figantut ſpii/ tus maximo ingenio, quod non peruenit ad artificem duræ ceruicis. At hanepzt tem non marti, ſed uni auro uendicãdam& deferendam eſſe teſtis eſt Arnolds Villanouanus, cap. 5. ſui Roſarij minoris. Quòd ſi hæe poſterior ſentẽtia ad au pertinet,& anterior ad aurũ referatur, neceſſe eſt. Hęc igitur, quam attulimus eſt germana& aurea huius loci interpretatio, Braceſche, læc eſt mẽs Gebti, hoc eſt arcanum huius artis hactenus tibi ignotũ, quod ſi ad martẽ, ut tu uoluiſti pet/ tineret, poteras tu iudicare, Gebrũ non adeò parum cordatum fuiſſe, quinilludin cap. martis aut repitiuiſſet, aut ſaltẽ dicẽdũ eouſc; diſtuliſſet, ne quis fotſi fbi imponeret,& id nõ de marte, ſed de auro in cap. auri dictum eſſe ſuſpicari poſſei d. C APVT v. Atis de quarta diximus. nũc ad quintã gradũ faciamus. Quinta uerò auto S te è cap. a8. deſumpta, hęc eſt: Scripſit Geber cap. 88. ſuæ Sams, poll, quàm egiſſet demarte, hac uerba: Per hoc igitur artificis dilatatur induſtr, 24 cuiuſq; corporis uerã rectificationẽ. Quam ſententiã tu ſic exponis, pet hoc, eſt per martẽ, artificis dilatatur induſtria, ad cuiuſc; corporis metallici rectillestionẽ. Quæ authoritas cũ in tuã rem nil faciat, nõ poſſum ego nõ admitariꝭ q tibi de ea auſus ſis promittere, imò locus hicaded eſt apertus, familiaris c cats ut nullo egeat interprete: attamẽ ne tume puſillanimitate aii qua id dixiſſeintes preteris, faciã ego, ut omnes breui intelligãt, hoc ad martẽ referendũnõ eſſe, imo nee referti uſquã poſſe. Geber poſtquàm medicinarũ, quibus ignobilis metal in meliorẽ conditionẽ mutantur, confectionẽ docuiſſet, tandẽ artes gu en tall doct cem tis m nem cilen Iguo nuer nim lerit, ſubm tetul pepe tit, q tit.& terin bea i. me⸗e nia à titi c tum ma il naliq argel ſint a lia ſu terre: abeſt lociu utim pioſi nus te datur nus, t hinc! tus fe genti nus o Quòe (qui! epota eineri in ein bilibu abole dens f cet his cumn tatis c iunctcotpo aduti, & au/ ſtione m. nõ od u n au/ Bim f quo: pet/ ziuam Ge/ liqus tali, quam mz ſtätia ittinã uo l/ bot/ bum, 1 5 lidit. uod tallo mne ate lego & de mel/ dem piti/ pat dus autũ mus, hoc er/ 5 ſibi ſſel. 10th olt/ 258 cd le/ quid atus let Imo alla me · vum ANIMADVERSIO 83 tallorum alteratotũ integtam, aut diminutã mutationẽ explorate poſſe emus, ſibi docendas eſſe duxit, ut patet ex cap. 37. quas nouem eſſe ſeribit, ſcilicet cinerititt, cemẽtum. liquationem, ſuper uapores acutorum expoſitionem, ſulfuris adurentis miſtionem, ignitionem, ignitorum in aquis ſalium, aut aluminum extinatio/ nem, calcinationis,& reductionis iterationem,& argenti uiui facilem, uel difficilem conceptionem. EHæ ſunt artes, quibus certiſsimè agnoſ cimus num metalla gnobilia, actione medicinæ adhibitæ, germanam auti, uel argenti formam obtinuerint, an uerò palliatam, fucatam,& phaleratam tincturam conceperint. Id enim metal lum, quod medicina alba imbutum, cineritij examen impunè non tulerit, quod liquationem& ignitionem lunarem non exhibuerit, quod ignitum& ſubmerſum in aquis acutis, ex ſubmerſione argenteum ſ plendorem illgſum non tetulerit, quod ad uapotes acutorum expoſi itum, florem intensè cæruleum non pepererit: quod ex ſulfuris adurentis miſtione, ad priſtinam formam non redie· tit quod ſæpius in calcem redactum, priſtinum colorem,& pondus non retinuetit.& quod cum argento uiuo libenter non coierit, id, inquam, metallũ pro adul/ tetino,& illegitimo argento eſt habendum omne autem metallum medicina ru bes imbutum, quod præter dicta examina, à cementi conffictu inuictum, incolume,& illæſum non redierit, pro auro ſpurio habendum eſt. Geber itaq; ante om⸗/ nia à cineritio incipit,& cauſam reddit, propter quam aurum& argentum cine/ tj cenſuram impunè ſubeant, quam hanc eſſe ait: quia horum duorum metallotum prima radix(ut eius uerba referam) fuit multa argenti uiui copia,& puriſsi/ maillius ſubſtantia, ſubtiliata prius, poſteà uerò inſpiſſata, donec cum ignitiona liquefactionem ſuſcipiat. Ex quibus colligit ea metalla, quæ minus abundant ergento uiuo, aut quæ plus habent ſubſtãtiæ terreæ, aut quæ ſunt tenuiora, quàm ſintaurum& argentum ea, inquam, eitius in cineritio perire: quæ uerò minus ta⸗/ lla ſunt, tardius abſumi. Et quoniam Saturnus, inquit, multa abundat ſubſtantia teres;& luto ſa,& uelocioris eſt liquationis, quàm reli qua,& quia etiam longius abeſt a conditione ignitionis ferendæ, deo citius huic ſuccumbit examini,& uelocius abſumitur, unde cum in fuga ſit omnium uelociſsimus, eius opera, inquit, otimut, ut reliqua ignobilia ſecum trahat. Iupiter autem, quia argento uiuo copioſius abundat quàm Saturnus, aut Venus,& quia etiam mundior eſt,& minus terreus, ac ſubtilioris ſubſtantiæ, ideò diutius examẽ cineri tij ſuſtinet, quam daturnus aut Venus. Et licet Saturnus argento uiuo magis abundet, quàm Venus tamen quia Venus ignitione prædita eſt, quam natuta Saturno denegauit: hinc lit, ut Venus diutius in cineritio duret, quàm Saturnus. Mars uerò licet totus fermè ſit terreus,& inops argenti uiui: quia tamen ægerrimè ob inopiam argentiuiui liqueſcit, idcitco Saturno ritè commiſceri non poteſt. Cum itaq; Satur us obliquationis priuationem, Martem amplecti nequeat, difficile eum trahit. Quòd ſi Martem ignis uiolentia liquari cõtingat,& adfuerit Sol aut Luna Mars (qui humoris expers eſt,& idcirco ſitientiſ: simus) Solis aut Lunæ Mercurium cpotat.& ſorbet. Et quoniam NMercutius horum duorũ metallorum fixus eſt,& eineritium nõ timet, hinc fit, ut Mars altero horum duorum metallorũ imbutus, in eineritio deleri nõ poſsit. At ſi Luna& Sole abſentibus, Martẽ reliquis igno-/ bilibus metallis commiſceri contingat, neceſſariò Mars unà cum illis perit,& aboletur. Itaq; non ratione perfectionis ſuæ, cum ſit corruptiſsimus, ſed per acci, ens fit, ut Mars interdũ cinerititt ſi uſtineat. Quod Geber cap. oo. clariſsimè docet his uerbis: Mars uerò non per ſe, ſed per aceidens nõ cõburitur. Quãdo enim cum multæ humiditatis corporibus miſcetur, cõbibit illam, propter ſuę humidi/ tatis carentiam.& ideo cõiunctus non inflammatur nee cõburitur, ſi corpora ſibi 50 11 87. inflãmabilia(qualia ſunt Sol& Luna.)Si uerò cõbuſtibilia ſunt 20 5 8 übt iuncta ſecundum natura ſuamaduſtibilẽ; neceſſariò oportet Martẽ url& llamis abſumi. Poſtquàm igitur Geber docuit cap. 88. quæ ſit cauſa effi 84 TAVYVLADANI clens, ut aurũ& argentũ illęſa ex cinetitio regrediãtur, reliqua uerð in eo perez & abſumãtur, licet alia tardius, alia citius, tandem ſic ait: Per hoc igitur 5 dilatatur induſtria, ad ueram cuiuſq; corporis rectificationem, ſi rect eiu 1 diximus, efficaciã nouerit. Quod idem eſt, ac ſidicat: Si attifex, hac, quæà 105 in hoc capite tradita fuere, probè intellexerit, id eſt: ſi intellexerit, qu ſit cauſ quare alia metalla hoc examen ſuſtine ant, alia uerò non ſuſtineant:& quę ſitea ſa, quare alia citius in eo pereant, alia uerò non æquè᷑ eito deleantur, ſi inquam horum omnium cauſas, à nobis hic traditas probè norit, profectò intelliget gu ſingulis deſit, quid in unoquoq; ſarciendum ſit,& quid in eis inſtaurari debe ut cineritij examen ualenter ſuſtinere queant: Poſteà ſequitur in textu Gebi Si uerò fantaſticè ſuper illud intellectum contraxerit, nihil ex eo ueritati 5 noſcet:hoc eſt, ſi id, quod docuimus hoc in capite, perperam intellexert,& ſcl pta noſtra in alienum ſenſum detorſerit, nunquam intelliget, qua arte ignobilk metalla ad hunc perfectionis gradum ſint promouenda. Hæc eſt igitur huiusſoci recta& non obliqua, facilis,& minimè coacta interpretatio, Braceſche, qu eus ſe ade d apertè prodit, ut me etiam tacente, ab omnibus intelligi poſzit. Pio inde ad ſextã authoritatẽ excutiẽdam accedamus quæ ſi tibi non magis aueh quam ſuperiores, parum certè fauebit. At quantũ tibi prodeſſe queat, uideamu c APVT vI. Exta igitur authoritas, quam tu adfers, hæc eſt. Geber cap. s. ſux dumm Oelen de Marte pluribus egiſlet, tandem hoc epilogo cap. illud clauſi audetur igitur benedictus,& glorioſus altiſsimus, qui ereauit illud, dedithʒ i ſubſtantiam,& ſubſtantiæ proprietates, quas non contingit ullam tem aliamſ naturapoſsidere, ut in illa poſsit inueniti hæe perfectio, per artificium aliquuſ quam in illo inuenimus potentia propinqua. Ipſum enim eſt, quod ignem ſirat,& ab igne non ſuperatur, ſed in eo amicabiliter requieſcit, eo gaudens. Quem locum(cum Nlartẽ ab igne ſuperari,& aduri animaduerteres) ad la tem referre auſus non es, ſed ad ignobiliſsimum Martis excrementum releiti dum eſſe docuiſti. At faciam, ut intelligant omnes, hunc locum non Martiaute ius uili excremento, ſed ſoli argento uiuo uendicandum eſſe,& de hoc ſolo i terpretandum. Quod ut familiariſsimè intelligi poſsit, ſciant lectotes Geb hunc finem in eo cap. propoſitum eſſe, ut Martis genituram doceat. Quodid egit: quoniam Mars præ cæteris metallis ſulfure fixo abundat, docet quę ſiteol ditio ſulfuris fixi,& quæ ſit conditio Mercurij fixione præditi,& horum duo tum naturam per antitheſim comparat. Ex qua collatione tandem colligit u ſam ignobilitatis&. corruptionis metallorum, ſulfuri adſcribendam eſſe, e ſam uerò nobilitatis metallorum ſoli Mercurio acceptam eſſe ferendam,& lum Mercurium totius nobilitatis,& integritatismetallicæ, authoremeſſe cel ſendum. Primò igitur Martem ex pauco argento uiuo, eoq; terreo, luido,& O,& ex multo ſulſure terreo, immundo& fixo, oriundum eſſe ſeribit. Et qui magna ſit ſulfuris fixi, modica uerò Mercurij in Marte copia, hac tatione con mat. Conditio ſulfuris fixi, eſt liquationem metallorum impedite, remotati, prohibere. Igitur ea metalla cenſenda ſunt multo ſulfure fixo eſſe ptædita: q tardę,& difficilis ſunt liquationis. Atqui Mars omnium metallorum tardiſin liqueſcit,& difficillimè omnium conflatur, proinde colligendum eſt, Mattẽ om nium metallorum ſulfure fixo refertiſsimum eſſe. Quòd ſulfur fixum liquaio nem remoretur,& impediat, ſic docet. Sulfur nunquam figitur, niſi caleineii calcinatum autem ſicciſsimum euadit,& omni humote per calcinationeueg hauritur. Atqui humidum eſt cauſa liquationis. Igitur ſulfur fixum cum 17 diſsimum, non ſolùm eam præſtare non poterit, ſed etiam impediet. Nam 10 ſiccum humido penitus opponatur,& humidum ſit cauſa liquationem met 1 cam efficiens, neceſſe eſt, ut ſulfur fixum, quod eſt ſicciſ zimum: oppoſſaae un 7 effe (ut ſubl cipi lum nis pit) tum tur,! ſit fur. ſtio mar nen adu arca ſam tota fixu tion ſubl ſarie eſſe. ctioi quit di ar prof tem quoc qu non gen. uictt A cum, lit. banc hanc dicet ad fi; ta: ub tunc alime quis uoce lum! liuid munſola rum) berei artilich 8, quod i nobz tcauſt eſitea iquan, etzqud eben Gebt. tis 28 & ſcl. nobill lius lo „ quib t. Pto/ fauelſ 1 Imma, lauſl. ich ll iam i iquoc 1 Ma, leren, dalle/ lo ii Gebl oda it col/ L bci „ ci &ſoe cel/ 40 1 ont/ ati, 1700 lm co allo/ nell mer/ 0 cui etal/ paul dum ANINADVERSIO 85 m: bot eſt, ut liquatione priuet metalla,& eam ubi Mereurium uicerit, (ut it in ferro) penitus tollat. Mercurium autem non eſt neceſſe, pet fixionem in ſubſtaantiam terream, liquationis expertem redire. Nam licet intetdum per prædpitationem, hoc eſt, per uiolentam& præcipitem ſublimationem contingat il/ jumhumore liquationem efficiente exhauriri,& in terream ſubſtãtiam liquationis expertem reduci, tamenſi per temperatam,& ſucceſsiuam(qualem ars præciit) ſblimationem ad fixionem ducatur, liquationem reddit metallicam, ut notumeſt illis(inquit) qui ambas eius fixiones experti ſunt. Sulfur autem ſi figatur ſemper& ſibi,& alijs illiquabile efficitur. Cæterùm cum ſulfur nihil aliud ſit quam pingue.& unetuoſum aduſtibile⸗hine facilè intelligi poteſt, ipſum ſulſu cauſam eſſe aduſtionis metallorum. Mercurius autem tantùm abeſt, ut aduſtionis author ſit, ut etiam ab aduſtione tueatur,& protegat. Cuius rei ampliſsi/ mam fidem faciũt metalla. Nam quæ multò abundant argento uiuo, ea abuſtio/ ne minus ſibi timent:quæ uerò plus habent ſulfuris quàm Mercurij, ea grauius ab aduſtione damnum ſentiunt,& patiuntur. Ex quibus(inquit) duo huius artis zrcana mira collegimus,& didicimus: quorum alterum eſt, ſulfur aduſtibile cau/ ſameſſe corruptio nis metallorum in igne, quod ſimulatq́; flammam concepit, totam metalli ſubſtantiam urit& abſumit, licet argentum uiuum illius metalli ſixum fuerit. At argentum uiuum(inquit) quoniam propter nullas extermina tlonis cauſas ſe in partes ſuæ compoſitionis diuidi permittit, quia cum tota ſua ſubſtantia ab igne euolat, aut cum tota in igne permanet, idcirco(inquit)neceſſariò colligendum eſt, cauſam perfectionis metallorum in argento uiuo ſitam eſſe. Et hoc eſt ſecundum illud arcanum(inquit) quod collegimus, ſcilicet perfe/ ctionem metallorum ſoli argento uiuo acceptam eſſe ferendam. poſtea ſe-/ quitur in textu Gebri. 8 Laudetur igitur benedictus& glorioſus Altiſsimus, qui creauit illud( ſubau-di atgen. uiuum) dedit; illi ſubſtantiam(incremabilem ſubaudi)& ſubſtantiæ proprietates(cutandi ab aduſtione metalla ſubaudi) quas non contingit ullam rem in natura poſsidere, ut in illa poſsit inueniri hæc perfectio per artificium ali/ quod, quam in illo inuenimus propinqua potentia. Hæc eſt autem illa perfectio qur ineſt ſoli argento uiuo. Ipſum enim eſt, quod ignem ſuperat,& ab igne non ſuperatur, ſed in eo amicabiliter requieſcit, eo gaudens, id eſt, natura ſolũ ar gen. uiuum hac dote inſigniuit, ut omnem ignis inclementiam,& tyrãnidem inuictum ſuſtinere poſsit,& ab eo ſemper cum uictoria,& trophæo regrediatur. At dicet Braceſchus, Hæc proprietas nõ ineſt Mercurio crudo, cum ipſe inimi cum,& exoſum habeat ignem, ab eo ſibi timeat,& impetum eius ferre non poſſit. Igitur hic locus de Mercurio non erit interptetandus. Fateor, Btaceſche, hanc proprietatẽ Mercurio crudo actu non adeſſe, ſed cum Gebro teſpondeo, lane proprietatem propinqua potentia in eo reperiri. Sed quæ nam illa potentia, dicet Braceſchus: Reſpondeo, ſubſtantiam Mercurij ritè purgati in potẽtia eſſe zdfxionem ſuſcipiendam. Quæ ſubſtantia Mercurij, per ſublimationẽ munda⸗/ ta ubi in act illius potẽtiæ ducta fuerit, hoc eſt, ubi ritè ad fixionem peruenerit, tunc hæcſi ubſtãtia Mercurij munda& fixa, eſt illa Salamandra chymiſtica, cuius almentum ignis eſt. Et hęe ſola, hanc proprietatem ſibi arrogare poteſt. Et ne quis allenam à mente Gebri interpretationẽ hicme attuliſſe fuſ picari poſsit, reun rel 1 ex tot Gebri locisſ upetius probauimus, ſcilicet ſo luda 5 e cauſam perfectionis metallorũ, non quidem NMercuriũ in ſua 55 8 gaci& cruda natura ſ umptum, ſed per ſublimationem, ut docet Geber, aum,& tandem ad perfectã fixionis maturitatẽ ductum. Proinde cum ſo* a Nercurij ſubſtantia munda,& fixa, ſit cauſa perfectionis metallorum,& hee ſola ignẽ*** ola ignẽ ſuperet, nec ah eo ſuperetur, ſed in eo libẽter cõquieſcat,(ut teſtatur au ru 72 5. 5 7 m) hunc locũ de ſolo Mercurio mundo,& fixo intetpretandum eſſe, fatearis f h elfectu 86 T AVLAD ANI oportet. Et eumhæc Mercurij ſubſtantia, munda& fixa, in ſolis inuenitipoſzit metallis, imò ſit metallũ, ut ſuperius ex Gebro docuimus, profectò geceſſcel g ſit aut in Saturno, aut loue, aut Venere, aut Marte, aut Luna, aut Sole. Sed Nes rius Saturni& louis immundus eſt,& propemodũcrudus(ut Geberteſtzf) ne ignis ſæuiẽtis impetus ſuſtinere poteſt.Igitur nõ erit in illis. Præterea Mere Veneris& Martis, licet quodãmodo ſit fixus, tamen pollutus eſt, atq; coin 15 tus, imò& ab igne tandẽ expugnatur. igitur nec im iſtis erit. Quòd ſi in m5 eſt,& in nullo dictorũ quatuor reperiatur, ſupereſt, ut ſolis inſit metallis nobll/ bus,& perfectis, auro ſcilicet& argẽto. Nec mirũ ſi in iſtis duobus perfecistal. tũmodo reperiatur, cum huiuſmodi Mercurius mundus,& fixus ſit cauſa pere/ ctionis metallorum nobiliũ. Cum igit᷑ hic Mercurius ſit author nobilitatis meu licæ,& hæc duo aurum ſcilicet& argentũ, ſint metalla nopilia, profectò neceſſ eſt, ut in illis reperiatur& exiſtat: alioqui eſſent ignobilia. Itaq; neceſſeeſt, utc Mercurio in his duobus metallis exiſtente, hunc locũ interpretemur, cum hacſo la in igne libenter cõquieſcant,& cõmorentur. At dicet Braceſchus, ſtercusilluſ ferreũ, in naturã uitri cœrulei tedactũ(quod ille ſcripſit eligendum) in igne ſe/ per inuictũ durare,& ab igne minimè expugnari poſſe: Ideoq́; hc Gebrilocm meritò ſibiuendicare. Sedage quæſo, Braceſche, quomodo tãdem efficies, ut hoe tuum excrementũ cum uerbis Gebri cohæreat: I eſtatur ubiq; Geber pauciai arg · uiui mundi& fixſ eſſe cauſam ignobilitatis metallorũ, ideoq́; arg uiuĩ mau dum& fixum in eis multiplicatum, cauſam nobilitationis eorum neceſſarid u turam. Vnde etiã colligit, medicinã ignobilia metalla nohilitantẽ ex Metcuio mundiſsimo,& penitus fixo cõficiendam eſſe. At cum illud fetti excremẽtumi uitrum redactũ(quod tu ſcribis eligendum) metallicũ eſſe deſierit,& arg. uluo penitus exhauſtum, in uitrũ abierit, qui poterit ex eo cõfici metallorum in melia mutandorum medicina: Quod aũt arg uiuo penitus exhauſtum ſit, hinc patet Arg. uiuum eſt cauſa liquationẽ in metallis efficiẽs. Atqui hæc fæx Martis uittes liquationis metallicæ omnino expers eſt,& nullam aliam reddit liquationem quam uitreã. Proinde neceſſariò iudicandum eſt, hanc fæcẽ arg. uiuo penitus ſpo liatam eſſe. Quòd ſi arg. uiui expers eſt, profectò medicina ignobiliũ metallotun eſſe non poterit. Siquidem hæc medicina ex arg. uiuo mundo,& fixo cõficieni eſt. Et cum hic locus ad cauſam perfectionis metallorũ effectricẽ, hoc eſt adag uiuũ mundum& fixum pertineat, profectò ad fæcem illam Martis pertinere nil lo modo poterit. Eſt igitur hic locus de ſolo Mercurio fixo, in igne libẽter cim rante, tripudiante,& ſibicõgratulante, interpretandus, Braceſche, qualis Mech rius ſolis ineſt nobilibus metallis, hoc eſt auro& argẽto. Et cum ſolus Mercuio fixus in igne ouans,& triũphum agens, ex hoc Gebri teſtimonio, ſit cauſanob/ litationis metallorũ ignobilium,& is ſoli auro& argento inſit, neceſſe eſt, ite ex his duobus fontibus hauriat, quicũq; medicinã ignobilium, ad aureamuelit genteam nobilitatem promouendorũ ſibi proponet cõficiendam. Quòd ſi ſech fecerit, ſaxum perpetuò cum Siſypho uoluet, nec optato fine, quoad uſuet, pol tur. Satis de ſextaauthoritate diximus, Braceſche: nunc quæ nam ſit ſepim abs te citata, uideamus. Septima hæc eſt. CAP VT vl.„ Cripſit Geber cap. x. ſuæ Summæ hæc uerba. Calcinatur aũt aurum.& ſoli Ibrſite aliquautilitate:& cap. 33. hæcuerba. Calcinat᷑ ſimiliter argentũ,& uitur cum magno labore,& ſine aliqua utilitate. Quibus duobus locis tu into 5 mati onem opinionis tuę ſic uteris. Omnium phiſoſophorum cõſenſuse U gio, metallũ illud, ex quo formari debet Elixir, eſt in cal redigẽdum,& pol 5 in liquorẽ reſoluendum. Atqui Geber hic docet, aurum& argen. ſiue in caleẽ 5 deant, ſiue etiã in liquorẽ reſoluantur, nullam adferre utilitatẽ. Proinde hoc gumento ſatis cõſtat, neq; ex auro, neq; ex argento ditiſs imum illud Elixir 2 0 poſzit eſt, ut Vercu k) nec chtiug quina jetalli jobill/ is tan. petle/ metal ieceſſe Ut ce ö hæcſo sil e ſen/ locum ut hoe Ucitatẽ umu rid fu ruf tumin g. uluo nelin patet, Uitrez onem, us ſpo lorum cienk adatg re nul como Meteln curias ob/ „ue uelar/ I ſecus pot tim ſolui/ „&a ncölt 1 polte lcẽte/ oc:/ cõlic poſN AN MADVERSIo0 2 olſe. Profecto Braceſche hæc ſola ratio plus habet 0& momenti, quàm liquæ omnes abs te citatæ. Imò adeò eſt obſcura& difticilis; ut qui eam mihi ſ ol 5 neminẽ inuener im, præter doctiſsimum loannẽ Michaelem Sterpinũ. Cui gudlalsme uiro nõ ſolùm Gebri, ſed reliquorũ etiã huius artis authorum fami 8 me debere fateor,& quoad uiuã ingenuè profitebor. Licet itaq; hic lo/ cus magnũ aliquid prima frõte tibi promittere uideatur, facia tamẽ ut intelligas, hocà Gebro uerè ſcriptum fuiſle, nec tamẽ impedire, quin Elixir rubeum ex auro,& album ex argẽto, neceſſariò ſit cõficiendum. Quoniã Geber in his duobus cap palam& public promulgarat, aurum eſſe tincturam rubedinis,& arg eſſe incturam albedinis, ut hoc aliquo modo tegeret,& palliaret, nõ probis uiris. ſ ed ſceleratis. hæc quæ tu adfers, Braceſcheſi ubdidit. Hæc tamẽ ueriſsima eſſe:& ſuperiotibus Gebri uerbis nullo modo aduerſari experiemur,& ſentiemus, ſi dilienter animaduertamus: quam longè& late pateat apud Gebrũ, uſus calcinationis,& ſolutionis. Cum Geber uideret, metalla ignobilia nobilitari nõ poſſe, niſi quæ in eis redundant, aboleãtur,& quæ deſunt, peneficio Elixiris reſarciãtur, re/ ſecanda primò ſibi duxit ſuperfſua. Itaq; cum uideret, ignobilia metalla humore quodam immaturo& uaporabili, atq; unctuoſo quodam cremabili,& fęce quadam terrea, à natura metallorũ aliena laborare,& onuſta eſſe, propoſuit ſibi ea, ab humido illo uaporãte,& ſulfure adurente, arte calcinationis exonerãda. Ignis enim(ut ille teſtatur) omnẽ ſ ubſtantiã uaporantem exhaurit,& unctuoſam atq; ccemabilem perdit, cremat,& abſumit. Et cum fęcẽ illam terreã calcinatione ſeperari nõ poſſe,animaduerteret, eam ſibi per iteratã caleis reductionẽ, ſeparandam eſſe duxit. Quod teſtatur cap. o. ſuæx Summæ his uerbis. Mundificant᷑ ſimi/ liter utriuſq; genetis corpora( id eſt, tam dura ut Mars& Venus, quàm mollia ut lupiter& daturnus) per reiterationẽ calcinationis& reductionis eorũ, cum ſuffi cientia ſui ignis, quouſq; mundiora appareãt. Per hãc enim methodum ſubaudi) mundantur hæc corpora imperfecta, à duplici corrũpente ſubſtãtia, hac quidem (reductione ſubaudi) àterrea fœculẽtia, illa uerò(calcinatione ſubaudi) ab inflã/ mabili& fugitiua ſubſtãtia. Et hoc ideo, quia ignis in calcinatione omnem fugiti uam ſubſtantiã eleuat& conſumit,& idem ignis ſimiliter in teductione omnem ſubſtantiã tertæ diuidit, cum proportione ſua. Quod etiã teſtatur cap. 51. ſuæ Sum mæ: his uerbis. Eſt ergo calcinatio, rei per ignẽ puluerizatio, per priuationem hu miditatis partes cõſolidantis. Cauſa inuentionis eius eſt, ut ſulfureitas aduſtiua corrũpens,& defcedans, per ignẽ deleatur. Calcinãtur igit᷑ corpora,& calcinan/ tur ſpiritus,& res alienæ extraneæ à natura horum, diuerſa tamen intentione. Et quia cotpota imperfecta ſunt duorũ generum, dura uidelicet ut Mars& Venus, & mollia ut Iupiter& Saturnus,(quæ omnia calcinãtur) idcirco neceſſe fuit, illa duerſa intẽtione calcinari, generali ſcilicet& ſpeciali. Generali tamẽ una intentione calcinãtut:ſcilicet ut ſulfureitas illa corrumpẽs,& defœdans, pet ignẽ delest ſie enim cõburitur omnis ex quacũq; rei ſulfureitas aduſtiua, quæ ſine calcinatione deleri nõ poteſt. Quoniã ipſum corpus ſolidum eſt,& propter ſoliditatẽ &latitationẽ occultatæ ſuſtureitatis in cõtinuitate ſubſtãtiæ arg. uiui defenditur ber illud ab aduſtione: ldeoq́; neceſſe fuit, cõtinuitatem eiusſeparare, ut ignis libe nus ad quãcunq; minimã eius partẽ perueniens, ſulfureitatẽ ex eo cõburere poſ/ fit,& non defendat ipſum cõtinuitas arg. uiui in illo exiſtẽtis. Eſt& cõmunis in . imiliter in illis depuratio terreitatis. Inuentũ eſt enim, quod corpora per 110 85 e reductionis mũdantur, ut mõſtrabimus in ſequẽtilol 92 5 os quos diximus modos, excogitauit alias uias Geber, quibus 15 orumignobilium eluere poſſet, quas omnes uias enumerat cap. o. quas eam quæ fit pet calcinationẽ,& calcis ſolutionẽ cęteris docet anteponei uerbis. Mundificant᷑& hæc ſimiliter per ſolutionẽ ſuæ ſubſtãtiæ: cu us modum iam diximus:& per reductionẽ ſimiliter eius, quod ex eis diſſolutũ 2 88 7 AVILA DAN T fuerit. Inuenit᷑ enim illud mũdius hoc modo, quàmalio quopiã præparati 4 nere. Vide igit᷑, Braceſche, quomodo Gebet metalla ignobilia in eaſcẽ cu 5 & ẽ᷑ calce in ſiquorẽ teuocat, ut ea reddat, quantũ fieri poteſt, mundißzims. Col 0 ra aũt nobilia, qualia ſunt aurum& argentũ, cum huiuſmodi ſordibus ni 1525 inquinata, hac pręparatione non indigent. Itaq; ſi hunc calcinationis Klolub, nis tint,& uſum cõſidetes, fruſtta aurum& atgeniũ, ut Geber ait, calcinatu K ſoluuntur cum harum ſordiũ, quibus reliqua metalla laborant,& per caleinato nem atq; ſolutiont᷑ expurgant᷑· ſint experuia. Et hæc certè fuitmens Gebti. Ati calcinationis ſecundũ uſum cõſideres, ſcilicet ut res calcinata facilius in liquor redeat, quò tenuior euadat,& natura corporeã, torpentẽ,& põderoſam cum n, tura ſpirituali eõmutet, profeciò ſi hunc, qua, uſum cõſideres, n abſq; ulis te, hęc duo metalla calcinant᷑& ſoluũtur. Quod Geber cap.⁊. libri de Inueſtigs. tione inſcripti, his uerbis teſtat᷑. Hac aũt præparatione,(ideſt, calcinatione& ſo lutione in priorẽ finẽ ſpectãte, quæ ſolis cõuenit impertectis,) nõ egẽteotpon per fecta,(cũ nõ ſint polluta ſubaudi) ſed tali præparatione indigẽt( hoceſtineĩ finẽ calcinant᷑& ſoluunt᷑) ut partes illorũ per eã magis ſubtilient᷑,& à corpore tate ſua ad ſpiritualitatẽ reducant᷑ fixã. Cuius(ſubaudi præparationis perſedo/ tum corporũ per calcinationẽ& ſolutionẽ) intẽtio eſt, ut ex eis fiat cotpus ſpſt/ tuale fixũ, hoc eſt, multò magis attenuatũ, q; eſſet prius Quæ poſtq; erunt fuff. ciẽter pręparata(hoc eſt per calcinationẽ& ſolutionẽ attenuata) erũt apta ute eis Elixir albũ, uel rubeũ fiat magnũ. Quod repetit cap. io. eiuſdẽ libri, his uerbi Perfecta uerò corpora nõ egent præparatione(id eſt calcinatione& ſolutione) quantũ ad perfectionẽ,(id eſt ut fiãt perfecta) cũ perfecta ſint, ſed utmagis ſubi lient᷑& attenuent᷑ talis eiſdẽ pręparatio adhibẽda eſt. Accipiat᷑ gol in ſaminasie vues ꝓductus,& ponat᷑cũ ſale cõmuni optimè præparato in uaſe eaſeina ion & collocet᷑ in furno, calcinãdo bene per tres dies, nel donec totũ ſubtiliter fuett calcinatũ:deinde extrahat᷑,& multũ hene terat, tritũ cũ aceto lauet᷑,& deſiccetit ad Solẽ, poſtea terat᷑ bene cũ medietate ſui ſalis ammoniaci mundi,& ponatuted diſſoluẽdũ, donec totũ fuerit heneficio ſalis ammoniaci, in aquã clariſsimã dl. ſolutũ. Et idẽ, inquit, age in Luna. Vide quęſo, Baceſche, quã fideliſsimè ſeubiq Geber interpretet᷑,& quã facilè ex ijs, quæ adduxi, intelligi po ſsit, quid ſibi ue locus ille, abs te ꝓxi E citatus. Nã ſi tu calcinationẽ,& ſolutionẽ adprimũ uſun referas, id eſt, ſi in eũ finẽ utaris, ut metallorũ ſordes aboleant᷑, id fiet cũ maguo labore,& citta aliquã utilitatẽ in Sole& Luna, cũ hæc ſint metalla munda.& ſol dium expertia. At ſi ſecundũ uſum ſpectes, ea erũt calcinãda& ſoluenda, ſciliet ut attenuent᷑,& attenuata in Elixir mutent᷑. Ratio aũt, ob quã aurum& arg in fl xir mutari nõ poſſunt, niſi prius attenuent᷑, patet ex cap. 5ʒ. Summæ, ubi Gebe ait, corpora, quoad han ſubſtantiã corporeã, denſam& cõpactam retinuetini ai g. uiuũ in ꝓiectione retinere nõ poſſe: unde colligit ea eſſe attenuanda bis del bis. Subtiliot is ergo ſubſtãtiæ& liquidioris fuſionis medicinã illam eſſe opolit q; ſint corpora. Nec ſolùmut arg. ui.retineãt, attenuãda ſunt, ſed etiã ut men ignobilia tranſmuttt, trãſmutare enim nd poſſunt, niſi ingrediant᷑ Na qu nogredit᷑ ſeu ꝗͥd nõ penettat, nõ alterat,& qd nõ alterat, minus etiã trãſmutat, Pro inde ut metalla nobilia trãſmutare poſsint ignobilia, neceſſe eſt, utuim alterend prius aſſequant᷑. Alterate aũt nõ poſſunt, niſi penetrãdi acumẽ prius obtinen At penetrare nõ ualẽt, niſi prius attenuent᷑,& attenuari nequeunt, niſi in liuuoi reſoluant̃. Et quo faciſius in liquorẽ redeãt, prius in calcẽ reuocant᷑. omnis eli res calcinata facilius in aquã reſoluit̃, teſte Gebro cap. 64. Et hæc eſt cauſaſto ptet quã nobilia metalla calcinant᷑& ſoluunt᷑. Ex ſuperioribus igitut ſatb ps tet, Braceſche, quid ſibi uelit Geber cap. 32.& 3. ubi ait, aurum& arg calcinet & ſolui citra aliquam utilitatẽ. Quæ ueriſsima eſſe ex Gebro docuimus dec men ullo modo impedire, quin aurum& argentũ ſint illa metalla, ex qubasl reum& argenteum Elixir eſt conficiendum. Finis puimi ibi 20 ner pro del cipt par cip ger ris nis ge ducl, 17 0 t eo/ dlutio/ ut,& natio/ Atſi ſquorẽ Im ga/ itilits. e& lo pon tinei oral. feclo/ ſpitiſuff. a utde jerbis. tione) 8ſubt inaste ions, fuert ccetut ftutad n dil. obig muell 1 naglo & ſot cilicet in l Geber Jerint, is let/ polteb Jetall nö i/ b. Proerandl neant, quot enim ape tis pa/ Inari, nec ta usa ANHINMADVERSIO„ SECVN DVS LIBER cap. l. ERES nuncultima illa authoritas, qua te ego armaueram, excu (end, Braceſche, quo in loco quid ſibi Seber uelit, faciam, ut facilè af equaris. Nonne ab ipſo philoſophię fonte Ariſtotele hauſiſti, ni Abi generari aut fieri poſſe, citra formam matetiæ copulatam? Scio enim te noſſe, materiam impotentem eſſe, ut ſe ẽ potentia ducat in acdum, citta fotmæ beneficiũ, noſti etiã formam non in ſe, ſed in ſola materia ge/ nerare poſſe. Proiride cum hæc ſint eſſentialia cuiuslibet rei genetãdæ ptincipia, ptofectò lapis philoſophicus, nobis naturæ ſopitæ excitatoribus generandus, his duobus priſicipijs carere non poterit. Non poſſet enim natura ſuis principijs deſtituta, hunc theſaurum nobis patturire. Proinde neceſſe eſt, nobis hæc prin/ cipis aſſumi, eaq; ſunt nobis exterius tantùm agentibus, naturæ terum omnium parent affabre cõmittenda. Quæ namigitut hæc ſunt lapidis philoſ ophici ptincipia? quæ nam forma, aut quæ illius eſt materia⸗ Profectò Braceſche i ſi intelliere poſſumus, quid ſit in hac arte fermentum, facile aſſequemur i quꝛæ ſit elixi/ nis generandi forma,& qu ſit eius materia. Nam cum fermenti proptium ſit agere fermentare, ac informare, paſtamq ſibi aſsimilare& hæ etiam ſi int formæ poprietates, pro fectò quod in hac arte fermenti conditionem ſibi uendicat, id ellxiris generandi formam eſſe, neceſſe eſt. Cum igitur fermenti, utpotè uicem ſotmæ ſubeuntis ſit agere, iuformare, ac fermẽtare,& omnium, teſte Ariſtotele, agentium naturalium finis ſit, aſsimilare ſibi paſſum in qualitate, aut ſubſtantia 5 hinc neceſſariò colligendum eſt, quale fuerit fermentum, talem fermentatione euaſuram paſtam, qualis fuerit forma, talem informatione futuram materiam. ltaq; ſi ferrum, ut tu uis, eſſet elixiris generandi forma, ſiue fermentum oportetet teliqua metalla paſtæ fermentandæ, ſeu materiæ informandæ, rationem ſubire. Quale igitur erit fermentum, ioc eſt Mats tuus, talia ſunt tandem euaſi ura re/ liqua metalla, ſcilicet ferrea. Forma enim ferri, nihil aliud in materia metallica generate poteſt, quàm ferrum. At cum finis chymiſticæ artis ſit chryſopœia,& argytopœia, id eſt ignobilium metallotum in auream, uel argenteam formam reuocatio, non poſſumus tergiuetſari; non poſſumus manus huius ratiocina/ tio nis euadere, non poſſumus, inquam, nos ab ea explicare, Btacel. che, quin au/ rum aurei: argentum elixiris argentei generandi fotmam,& fermentum eſſe, uel nolentes fateamur. Vnde rectè Morienus, inquit. Sicut paſtæ fermentum paſta elt, ta auri fermentum aurum eſt. Quod Geber ipſe palàm promulgauit ca pad. libri de Inueſtigatione inſcripti, his uerbis. Aurum hoc modo in aquam reſolutum, elt fermentum ad elixir tubeum, precioſum& uerum corpus ſpitituale fa/ cum Et cap. ir. ubi de Præparatione Lunæ agit, ſic inquit, Subtiliatur autẽ argen tum& attenuatur,& ad ſpiritualitatem reducitur, per modum iam dictum. Ergo per omnia fac in ipſius LñUnæ ſubtiliatione, ſicut de Sole feciſti,& aqua Lunędiſſolutæ eſt fermentum ad elixir album, ſpitituale factum. Quòd ſi aurum elixiris rubei fermentum eſt,& argentum elixiris albi, oportet horum duotum fermẽtotum paſtam fermentandam eſſe reliqua metalla. Si aurum& argentũ formæ con ditionem ſibi uend icant, neceſſe eſt, ut reliqua metalla materiæ uices gerãt. Quã lationem ne quis cõtemnat, illuſtrabo ego eam authoritate Lulli apertiſsima:cuius hęc ſunt uerba in tertia Di ſtinctione, de quinta Eſſentia capite inſcripto, De alijs ſex ptincipijs figuræ 8. a Item 8. id eſt Saturnus, T. id eſt, lupiter, V. id eſt Mars, X. id eſt Sol, V. id eſt Luna, Z. id eſt, Venus: ſunt principia poſita in hac figura g. per quę habet artiſta cc daitionem haius artis, quod ipſa ſunt res, ſeuſ ubſtantię, de quibus oritur illud korma ſubaudi S materia) de quo Q(id eſt lapis) cõponitur. Quædam illorum 1 7 lematerialiter, alia uerè formaliter. Quæ ſe iahentmaterialiter, ſunt S. id eit daturnus, T. id eſt lupiter, V. id eſt Mars& E. id eſt Venus, quodlibet per ſe, b 3 90 FTAVLADANI uel duo ſimul, uel tres, uel quatuor, ad placitũ artiſtæ. Quæ uerò ſe habentſor liter ſunt X. id eſt Sol,& V. id eſt Luna. Hoc autem dictũ eſt, ut artiſta Ooguoſel 8. T. V. EZ. id eſt, Saturnum, louem, Martem& Venere, eſſe ſubſtantias ex 10 bus extrahitur materia, ſeu arg. uiuum, quod informari debet: Et X. V. id elle lem& Lunam eſſe ſubſtantias, ex quibus extrahitur, ſeu cõſtituitur forme, an qua,& per quam dictum arg. uiuum(ex Saturno, loue, Marte, aut Veneteenm, dtum ſubaudi) informetur, ut ex dicto argento uiuo,& ex dicta forma teſalei tertium, quod eſt lapis. Vide igitur, Braceſche, quanta cum ratione cõtendamuʒ Elixiris rubei aurum, albi uerò argentum formã eſſe,& fermentum: reliquzueid metalla loco paſtæ ſeu materiæ habenda eſſe. Et ne forſan exiſtimes, Lullũinhae opinione ſolum eſſe, extat teſtimonium Atnoldi, qui cap. 25. ſui minoris Noſatj huic noſtræ opinioni ſubſcribit, his uerbis. Fermentũ auri aurumeſt, argen rö, argentum,& non ſunt alia fermenta ſuper terram,& c. Quòd ſiita eſt, neceſſ eſt, utreliqua omnia metalla conditionẽ materiæ ſeu paſtæ ſubeant. Sed quoniam paſtam naturæ fermenti aliqua ex parte reſpondere oportet, cum duplex ſit fer mentum, album ſcilicet,& rubeum: oportetduplicem eſſe paſtam, albam ſellicet & tubeam. Quarum altera ſcilicet rubea, fermento rubeo copulanda eſt albaue/ ro fermẽto albo adhibenda eſt. Sed quoniam in dubium uocari poſſet, ex quibus metallis alba,& ex quibus etuenda ſit paſta rubea: idcirco ut hoc facile intelig olsit, adfetam ego unicam Gebri authoritatẽ: cuius hæc uerba ſunt cap. ic ibi ornacurn. Si uerò utrunq; opus, album ſcilicet& rubeum perficete conaris, a/ trunq; fermentũ(Solem& Lunam ſubaudi, ut paulo antè dixerat) per ſe modo lam dicto, diſſolue& ſerua. Et hoc( fermentũ ſubaudi ſolutum) eſt noſtrumai/ gentum uiuum, de argento uiuo extractum, quod uolumus pro fermẽto. Paſtam uerò fermentandam extrahimus more ſolito, ex imperfectis corpotibus. Et ideo tibi tradimus regulam generalem, quòd paſta alba extrahitur de loue,& intet/ dum de daturno: paſta uerò tubea ex Venere, Saturno& Marte. Vnde in libto Inueſtigationis, cap. de Præparatione louis, dixit.Hanc( ſubaudi louis) aqua ho norare debemus.Ipſa enim eſt, quã quærimus ad album,(pro paſta ſeu materia ſubaudi). Et cap. de Præparatione Saturni. Ipſa( ſubaudi aqua Saturni) eſt aqua Mercurij& ſulfuris, proportionabiliter miſtorum, qua utimur in rubei Ellxiſis compoſitione. Et cap. de Præparatione Venetis. Hanc aquam honora, quamſil furis fixi aquamuocamus, cum qua tingitur Elixir uſq; ad infinitum. Et capde Præparatione Martis. Solutum( ſubaudi Martem) honora, aquam uidelicet ſul furis fixi, colorem Elixiris mirabiliter augmentantem. Qua de aqua Maris à Gebro dicta, ſi iuxta opinionem tuam eſſent interpretanda, Braceſche, bo eſt: ſi quis inde colligere uellet, Martem ſolutum P Elixiris rubeiba bendum, profectò idem aſſerendum eſſet, ex uerbis Gebri de Venereò datuo, ad Elixir rubeũ informandum,& de loue ad Elixir album. At neq; Martem, nech Saturnum, neq; Venerem, Elixiris rubei, nec louem Elixiris albi ormam, aut fer mentum eſſe poſſe, teſtatur Geber ipſe, cap. 10. eiuſdem libri Inueſtigationisd ait, Aquam auri eſſe fermentumlixiris rubei precioſum,& cap. i. ubi alt Aqud argenti eſſe fermentum ad Elixir album componendum. Quodſi ita eſt, cout quens eſt, aquas louis, Saturni, Veneris,& Martis pro paſta,& materia Ela ris eſſe habendas. f De Via uniuerſali ex particulari. Cap. II. 1706 Oc aũt, ſcilicet ut metalla ignobilia uices gerant matetiæ,& beneficio 10 menti ad nobilitatem promoueantur. duobus modis fieti contingit duo. alter eſt, utambo, paſta ſcilicet& fermentũ, tarefiãt,& beneficio alicuuus meg utrunq; attenuantis cot᷑ant. Quod nullam aliam ob cauſam fit, niſi ut fermen nobilitatem ſuam trans fundere poſsit in paſtã. Et hæc eſt uia particularis. Secu mo/ dus modus eſt ut ſola forma attenuetur, tarefiat,& ad naturã ſpiritual bs 105 bestu ratæc teriæ muta. beto. ſiccæ Uitur: mand donec inſcul memi eſt ſol aqua! ad uni conge ſumui ſuam! inaqu partic nus, ſ lati po tur uir telt,. tum ti ipſius aliqua tis. Ha Via ſunt): cum es lalliim cati. Cl lectior tem,& amplec me de viris, q terra fo Horun mx, co hrumq fermen ſophis ta, quar coniun titut:& libri ln noſter, tuali ab tationẽ ſunt ex gment a/ olcat qui, 0 90/ eum Attaſalet mus vero hac lati, i ue/ celſe niam fer/ licet, aue/ bus gi libri 8,u/ 0⁰ nat/ tam ide let/ bto 1 ella qua viris nſul p. de ſulalis hoe eihs Flo, nech tlet Ubi qua 15 xi/ feloll edi ü cun mo/ ture tuali abſtractt,& ſi ubtiliatum, ſiue attenuatũ ANIMA DV ERSIO 91 geatur. Poſtremꝰ cum aliqua portione materiæ inormandæ, prius tamen 1 natæ copuletur,& confœderetur, ut huius fœderis beneficio, ſimul atq; ſimili ma teriæconflatæ obuiã facta fuerit, intimas eius partes ſubire,& penetrando tranſmutare poſsit. Et hæc eſt uia uniuerſalis quæ ut facilius intelligi poſsit, ſie habeio. Via particularis ad nobilitanda uilia metalla, eſt, in qua fermentum aquæ ſiccæ, id eſt Mercurij crudi, actione attenuatur, rarefit,& in aquam ſiccam reſol/ tut:& ubi ad natur am illam ſi piritualem peruenit, cum paſta metalli transforandi, actione Mercurij prius attenuati copulatur. Et tandiu ambo co quũtur, gonec fermentum priſtinam metalli immutandi formam aboleuerit,& ſ: uam illi inſculpſerit. Hanc uiam particularem docet Geber in lib. Fornacum. Cuius etiã meminit Richardus Anglicus in ſuo Correctorio his uerbis. Nota, quòd duplex elt ſolutio corporum, quarum altera eſt in Mercurium, per Mercurium: altera in aquã Mercurialem. Prima ſoluti Oinquit: requiritur ad Particularia: ſ. ecunda uerò ad uniuerſalia. Prima ſolutio corpoĩum in Mercuriũ. inquit, nihil aliud eſt, quam tongelati relolutio, id eſt, quod per ſolutionẽ ſerratum apetitur, propter ingreſſimunius naturæ in aliam,(hoc eſt, ut perfectũ metallum poſsit trãſmittere uim ſuam in imperfectum). Et iſta teſolutio eſt in particularibus. Secunda lolutio eſt naquam Mercuria lem, inquit,& hæceſt in uniuerſ alibus. Nouit igitur hãc uiam particularem Richardus Anglicus. Sed unum eſt, in quo ſibi imponit hic uir bols, ſcilicet quòd ſolum Mercurium crudum hac uia in aurum& atgentum muharipoſſe exiſtimat, NMercuriũ autem ignobiliummetallorum minimè. Sed fallitur uir honus. Nam ſi Mercurius crudus, hac uia in metallum nobile mutari po/ telt, nulla eſt ratio, quæ prohibeat idem fieri, in Mercurio ignobilium metallo⸗/ um tite mundato,& ad concipiendam formam ill am affabrè diſpoſito. Imò ſuis ipſlus uerbis reuinci poſſet Richardus, ſi nobis id agere nunc liceret. Sed de his zliquando copioſius, nunc hanc rem, aliud agentes delibaſſe, ſeu indicaſſe, ſit ſa ii Elactenus igitur de uia particulari:modò agamus de uniuerſali. Via uniuerſalis eſt illa, in qua primò anima, fermentum, ſeu forma,( quæ idem ſunt) artis naturæ famulantis beneficio, de potentia in actum promouetur:& eum ed peruenit, tune artificis induſtria confœderatur cum aſiqua portione me/ all immutandi, prius tamen iuxta Plæcepta artis in naturam ſpiritualem reuoallo immutando in pro/ lectione conciliatur,& metallum tranſmutandum ſentiens ſibi amicam familia-/ & arctiſsimè eam me; copulandorum mediator eſt, ſ piritus menſtrui philoſophici, id eſt, a aqua uunch attenuans, ſoluens,& rarificans. Et quoniam metallum imperfectum,& aunentandum, eſt altera pars lapidis, ſcilicet materia, idcirco interdum à philoſophis lapis eorũ nominatur. Hæc autem materia exmetallo transformando orta quando cum fermento ſeu forma, id eſt cum anima metalli nobilis,& perfecti conlungitur, tunc fermenti natura induit,& per fermentationt᷑ in medicinã uer-/ litt:& tunc habet uim tingendi, informandi,& nobilitandi. Vnde Geber cap. 5. ln laveſtigationis, inquit. Elæe aqua( metallitranſmutandi ſubaudi) eſt lapis olter,& argentum uiuum de argento uiuo,& ſulfur de ſulfure, ex corpore ſpiri Hab quod me liorari poteſt(per fermen/ allonẽ ſubaudi) confortando in ea uirtutes elementares, cũ alijs pręparatis, quę tex genere ſui generis,( id eſt cũ aqua fermenti argẽtei uel aurei ſubaudi) augmentando in ea colorẽ, fixionẽ, pondus, puritatem, fuſionẽ,& alia omnia, qua h 4 92 TAVLADANI pertinent ad Elixit cõpletum. Et ubi hæc ſubſtantia, ex ignobili metallo orta. fermentationẽ diademate aureo, uel argenteo coronata fuerit, tũc, ut ait Lullo, habebit poteſtatem promouendi parentem ſuum ignobilem ad principzum ad dignitatem regiam. Aduerte itaq; lector in hac uia uniuerſali gecelſirin eſſe ſubſtantiæ à metallo tranſmutando extractę, cum fermento cõiunclionem din ſecus nullus erit proiectionis effectus, ut teſtat᷑ Arnoldus Villanouanuscas. 31. ſui Roſarij minoris, his uerbis. Si non diuidis lapidem in quatuor cane non poteſt bene coniungi cum corpore,& ſi non miſceas in Elixiride ipſocni pore, ſuper quoduis facere proiectionem, corpus non diliget ſpiri tum, nec colo/ rabitur corpus ſicut debet. Huius etiam rei teſtis eſt Lullus in libello quodam ou titulus eſt lntentio ſumma Lulli, ubi ſic ait: Si uis facere proiectionem ſuper al quod corpus, pone de ſpiritu illius in Elixir,& per tale artificium medicina in i lud habebit ingreſſum: Sed in iſta parte, inquit, practica pluribus eſt abſconſa Idem teſtatur Arnoldus in ea parte Roſarij maioris, ubi agit de caleinatione me tallorum, cap. de Præparatione Veneris. Huius autem ſubſtãtiæ à metallo tranſ. mutando ortę, cum fermento ante proiectionẽ copulandę, cauſam ipſamexptel ſiſſe, mihi uidetur Geber. cap. 8;. ſuæxSummæ, his uerbis. Eſt tamen bona cautel ad ingreſſum rebus impermiſcibilibus dandum, ut ſoluatur corpus: de cuius i tentione ſit alterari& immutari,& ſoluantur res, quarũ intentio ſit ingredi eum alteratione. Non fiat tamen, inquit, omnium partium ſolutio, ſed quatũdam: de hinc illud,& non aliud imbibatur corpus, uice poſt uicem.per hoc enim beneſ cium in id ſolum ingreſſum habebit neceſſariò,& non in aliud corpus neceſſa rid. Ex his Gebri uerbis patet, fermentationis hanc eſſe cauſam finalem, ſcilca ut fermento de potentia in actũ deducto, beneficio fœderis initi cum aliqua po tione metalli immutandi, facillimus pateat in intimas partes eiuſdem metallic flati in proiectione ingreſſus. Quod medium ingreſſus cõciliandi ſi abeſſet, ni lus teſte Lullo in libro de Quæſtionibus inſcripto, ſequeretur proiectionis ef: ctus. Cuius rei hæc eſt ratio, quia, ut ait Geber, quod non ingreditur non altea & quod non alterat, tranſmutare non poteſt. De Fermento rubeo e& albo. Cap. III. Q dut unde deflexit, eò regrediatur oratio, ſolum aurum eſt fermentũ elixiii Itubei arg. uerò albi. His enim duobus ſolis natura radios ſplendotis cõtul quibus illuſttare poſſent reliqua metalla decore aureo,& argenteo. Quòdſiſo lum aurum rubei, argentũ elixiris albi fermentum eſt, reliqua omnia metallapi paſta, ſeumateria lapidis ſunt habenda. Nec unquã formæ, aut fermentiratioſt ſubire poterunt, niſi prius nobilitentur, quãdiu chryſopœia, aut argyropœia nis erit Alchymiæ. At ſi ſideropœia eſſetfinis alchymiæ propoſitus, tun ela tis illius formã, ſeu fermentum oporteret eſſe Martem. Nam quem: dmodũ au fermentum aurumeſt,& argenti argentũ, ita ferri fermentum, eſt fertum, fam ſtannũ, cupri cuprum,& plumbi plumbum. Omne enim agẽss agit iuxta formen ſuã. Poſſent alicui hæc, quæ proximè diximus noua uideri, ac ſi exſingulis ig bilibus poſſet fieri elixit, quod mutet teliqua omnia tam nobilia quàm ignobilg aut in Martem, aut in Iouem, aut in Saturnum, aut in Venerem. Quod licetmull uiris doctis,& maximè Petro Bono, uiro ſingularis eruditionis, nouũ& inc bile uideat᷑ nulla tamen ratio eſt neceſſaria, quæ id fieri prohibeat Imo ſi boele ri non poſſet, profectò actũ eſſet de alchymia,& ars chymiſtica, meritd figmei tumdè fabula dici poſſet. Sed quoniã hoc fit, ideo& chryſopœię& ache locus relinquit᷑ Quòd aũt nobilia metalla in ignobilia mutari polsint, hincpai cuum eſt. Nã ſi ferrũ, æs, ſtannũ, aut plumbũ, arte chymiſtica de potẽtia in a 9 duceret᷑,& poſtea alijs metallis ad patiendũ diſpoſitis adhiberetureno man lẽterreliqua metalla ſibi aſsimilaret, quã faciũt aurũ& atg· hãc enim 151 1 ſanciuit, ut quotieſcũcq; actiua paſsiis ritè copulant᷑, actib& paſsio ſubſeq 5 ut,& antes plus! elle. dag dum a ggnob dus ac hincc berſo. circa nudut tatipc cötent gobili ſimam lis ind um ſi lgenc elgẽd 92 Lu bei au cet tib ili q inquit tetia alt ſur ctrini ſetta f deſper zurun inſit:u bata e. ztgen marg. lan tibui. ergẽte mo, ha cus. de leum, les mu rum guiori in Rol 10 lixir num, ſule 40 tibi: lectiſs Ca ta pet ul, um, Jatiam zonem, us cap. ment, ſo cot. colo/ am eil er al a in il ſconſa ne me/ tranſ. expteſ. czutel ius in di cum am: dehenel/ ecelſa/ ſcilicet 1 pol allicon et, nal lis elfe. ꝛlterat, elixith cöõtull, d ſi ſo/ alla po ratio pris c elix/ dũ zul „ ſtann ormam is i810/ tmulth increc hoc le ane ropcc v actun nuss/ F natund ſequa ful ANIMA DVB EBERSTIO 93 up olteratio ſemper natura agentis ſapit,& redolet. Et quotieſcunq; id quod antes patientis uices gerebat: ita diſponitur, ut in id ualenter agete poſsit, à quo plus patiebatur, neceſſe eſt alterationẽ naturæ agentis reſpondere,& conformẽ ſſe· Quocircaà ſiignobilia metalla ad patiendum diſpoſita zactione auri uel arg. a agedum ritè diſpoſiti immutatur, neceſſe eſt, ab ignobilibus metallis, ad agen dum affabte diſpoſitis, metalla nobilia ad patiẽdũ diſpoſita immutari. Quò d alt gaobilia metalla nõ minus ad a gedum, quàm patiẽdum,& quòd nobilia no mius ad patiẽdum quàmagẽdum, pro arbitrio artificis flecti,& inclinari poſsint, hne cõſtat. Nã cuicunq; tei actio cõtingiteidem paſsio cõtingere poteſt,& è cõ herſo ſubſtantia enim teſte Ariſtotele, uſe ceptibilis eſt cotrariorum,& cõtraria ce idẽ ſubiectũ uerſant᷑,& eidem ſ ubiecto uiciſsim inſ unt, à quo ſe mutuò exmudunt. Quæ cum ita ſint, cõſtat ignobilia metalla non minus mutare, quàmmu tatipoſſe. Vnde Lullus ſagaciſ: simus,& profundiſsimus natutæ ſcrutator, non chtentus tranſmutatione metallorũ in aurum, coegit naturã, à ſupremo metallicę ſobilitatis fa ſtigio, id eſt ab auro, pedẽ teferre,& retromeare uſq; ad ignobiliſ/ ſimam& infimã, inter metalla, plumbi naturã,& gloriat᷑ ſe metamorphoſim 8o Is in daturnũ, primum(quod ſciatur) expertũ. At cum finis omnium chymiſta/ ſumſit iguobil ja metalla ad nobilitatẽ auream, uelargenteã promouere, inde col ſgendum eſt pro fetmento Elixiris aurei aurũ, pro fermento aũt Elixiris argẽtei eligedum elſe arg. Quòd ſi ijs nõdum Otentus es rationibus, Braceſche, interroLullum,& dicet tibi in minori Apettorio, Fermẽtum lapidis albi eſt arg.& ru bel surum, ſine quibus fermentis non fit Sol, neq; Luna. Interroga Auicen.& di/ ſettibi Sulfur illud perfectũ, quo in hac arte indigemus, non inuenit᷑ ſuper terrã, illi quautũ exiſtit in his duobus pet fectis metallis Sole uidelicet,& Luna. Ideo, ngult, ita duo corpora ſubtiliter ptæparamus, ut ſulfur& arg. uiuum de illa ma⸗/ letia habeamus ſupet terrã, de qua aurũ& arg. ſub terra efficiehantur. pſa nan at ſunt corpora lucẽtia, quibus inſunt radij, tingẽtes cætera metalla albedine,& ckrinitate uera. Itaq; niſi aurum& arg. uiderẽ, inquit(hoc eſt, niſi natura artis mi ſerta nobis aurum& arg. generaſſetj crederem alchymiã non eſſe artem,(id eſt lelperarẽ de fine alchymię): Nã cum finis chymiſtiex ſit ex metallis ignobilibus um uel arg efficere,& forma auri effectrix ſoli auro, argenti uerò ſoli argẽto ſultzunde guæſo eas formas ars mutuaretur, ſi his duobus metallis nobilibus or bata eſſetæ Interro ga Arnold,& dicet tibi: Fermẽtum auri, aurum eſt,& argenti aigentũ,& nõ ſunt alia fermẽta ſuper terrã. nterroga Platonẽ,& dicet tibi Om/ nlargento ineſt ſulfur album, quo egemus:& omni auro ine ſt noſtrum ſulfur tuum. Interroga Pytha gorã,& dicet ti bi, Aurũ, aureum, argentũ uetò argenteũ ubuit colorẽ. Conſule Augurellum,& dicet tibi: In auro ſunt ſemina auri,& in agẽto argenti. Cõſule Richardum Anglicũ,& dicet tibi: Quæ ſeminauerit ho/ mo, hæc& metet. Ergo ſi ſtercus ſeminaderit, inquit, nihil aliud metet, quàm ſter cus. demina igit aurum& argentũ, inquit, ut ferãt tibi fructum auteum& argenleum, qui hæc ſola id præſtare poſſunt,& eſtillud quod quætimus,& nulla alia mundi. Cõſule Morienũ,& dicet tibi: Ne comedas de filio, cuius mater menwum patitur, quia leproſus eſſes,& tu& opus tuum: ſed comede de carne pin/ duct habebis aurum& argentum, quantum uolueris. que uerba Arnoſdus in Roſario maiori, ſic interpreratur: Ne comedas de filio, cuius mater menſtruũ te eſt, ne aſſumas igno bilia& leproſa metalla pro fermento ſiue forma lixitis, ſed utere carne mundioti, id eſt auro, inquit,& arg. Cõſule iterũ Motie num,& dicet tibi: Sicut fermentũ paſtę, paſta eſt, ita fermentũ auri, aurũ eſt. Con la eauchorem minoris Roſ.: arij, à Petreſo unà cum operibus Gebri excuſi, dicet abi: eriſ⸗ ima tinctura albedinis, eſt ſulfur albiſsimũ ex Luna deprõptũ& perectiſsima tinctura rubedinis, eſt fulfur rubicundiſsimũè Sole extractũ. Interro/ gCalid philoſophũ V ſid filiũ,& dicet tibi: Aurũ nõ poteſt tingi, niſi cũ auro. 94 TAVLAD ANI His adde Seniorẽ,& dicet tibi. Qui colligit coloquintidam.& ſperat ſeex tin J expreſſurũ, is profectò demẽs eſt. Num oues, inquit, pariunt hominesenum 5 na tritici producunt galbanũ: num palma profert mala granata: num uolatila parturiunt piſces? Tãdem cõſule omnes philoſ ophos, Braceſ- che,& eos omnez uno ore audies pronuntiantes, formã auri effectricẽ ex ſolo auro, argentiexſolo argẽto effodiendam& depromẽdam elfi e: ldeoq́; Elixir aureum ex auto, ae, teum ex ſolo argento eſſe formãdum. Scio te reſpõſutum, Braceſche, autumch arg · apud philoſophos nõ eſſe ea, quibus nos utimur, ſed à philoſophis metaplo ricòs ita nominari. At ne hoc ſophiſmate euadere, elabi,& ſapiẽtum autholia/ tes eludere in poſterũ queas, obſtat Lullus, qui hac unica tatiocinatione omnen tergiuerſandi uiã tibi præcludet. Ratio aũt Lulli, in ſuo libello, de Queſtionibus huius artis inſcripto, hæc eſt. Cum finis alchymiæ, inquit, ſit aurificate,& argen tificate, neceſſe eſt in alchymia eſſe aurum& arg.(ut ex eis ſubaudi formaaufiꝭ arg. effectrix depromatur.) Quod aũt neceſſariò rem ita habere opotteat, inqui, id nos uel inuitos fateri cogit ptincipij diffinitio. Nam quẽadmodũ ignis eſtpun cipium calefaciendi& igniendi, ita aurum eſt principium in ratione aurifcãdi& arg. in ratione argentificandi Quòd ſialiter res haberet, inquit, id eſt li alchyma poſſet aurificare ſine auro,& argẽtificare ſine arg.(ut tu uis fieri poſſe cũ fro, aut eius excremẽto) diffinitio principij eſſet falſa: Quia nullum principium inquit, ante aliud ſe haberet in ratione alicuius prioritatis,& omnia haberẽt uni ptoprietatẽ,& ſic unumeſſet plura numero,& plura ſpecie diſtincta eſſenteact proprio, quod eſt impoſsibile. Atqui aurũ, ut ſuperius dixit; eſt principiumint/ tione aurificandi, quẽadmodum ignis in ratione igniendi. Igitur quèadmodim ignificatio eſt ſingularis ignis proprietas, ita autificatio eſt proprijſsimũ aurigi uilegium. Quòd ſi aurificatio eſt germana auri proprietas, igit᷑ nec fetto nec ali cuipiã rei ſub cælo exiſtẽti uendicari poterit. Sin ſecus, diffinitionẽ maxim pi prij mendoſam eſſe oporteret.Siquidẽ maximè proprium illud eſt, quod uni ſoſ ſpeciei,& omni illius indiuiduo,& ſemper cõuenit. Atqui hęc proptietas ut ll lus teſtat᷑, ſoli auri ſpeciei cõuenit. Igitur nulla res, ab auri ſpecie aliena, eam ſi uendicare poterit. Sed ferrũ,& reliqua omnia metalla, nec ſolùm metall, ſedom nia mineralia, uegetabilia,& animalia, ab auri ſpecie ſunt aliena. git& aſubſin tiali forma auri erunt aliena. Quorũcunq; enim ſpecies ſuntdiuerſę,& formęſab ſtantiales ſunt diuerſæ, teſte Ariſtotele. Sed quæcunq; forma ſubſtantiali diſin/ guuntur, ea etiã proprietate differunt. Nam diuetſis formis diuerſęſuntô aus collatæ proprietates. Igit᷑ quæcunq; à forma auri ſunt aliena, eadẽ ab aurifcao/ ne, utpotè germana auri proprietate, aliena neceſſariò ſunt habenda. N cumſu iuſmodi propriũ ſit cum ſua ſpecſe reciprocũ,& hac ſit auri germani piopuie/ tas, oportet eã omni auro ineſſe,& omne illud, cui illa inetit, reueta aurumeſſeProinde cum aurũ ſit unicũ aurificandi principium,& aurificatio ſit genuina lot mæ auri proprietas, hinc uel inuiti faterĩ cogimur, Elixir aurificũ ex auto, agen tificum ex arg. ſolo cõflandum eſſe, neq; id metaphoricòs interpretandum ts ceſclie, niſi ſimul uelis philoſophos per metaphorã loquutos, cũ ignẽ dicuntptn cipium ignificationis. Quòd ſi cõſequẽs ridiculũ eſt, iudica, quæſo, tuipſ e ale ſit antecedẽs. Sed urget adhuc Lullus in tertia Diſtinctione de quinta l ni cap. de T inctura, ubi adeò apertẽè eludit omnes metaphoricos auti& achim pretes, ut nulla alia cõuincendo huic errori opus ſit authoritatee, cui hæc ſunt uerba. T inctura eſt alterum principium huius artis ſignificatum per Nl.& cõpoſitio ignis& aẽ᷑ris, auti& argenti, uel ſic, Eſt quoddam cõpoſitumes ile & at᷑re autiĩ& argenti, uel ſic: Eſt corpus tingens, ortum& cõpoſitumex da, bus elementis, ſcilicet ex igne& aëtè auri ad rubeum,& atgenti ad 1 1 diffinitiones ſunt, inquit, prout tinctura conſideratut in hac arte: decunda * quas fili poteris notate, quod neceſſe eſt, ut omnis tinctura e 115 amel gta · itilis nnez ſolo den/ m pho ita/ nem lbs tgen IIR quit, Prin dh vm etto, in inicã eadẽ la/ dum rip ale pro/ ſoll Lal a ſibl dom 10 fa li tuts atio/ mh llel ſea ot gen/ Bla/ ptin dale nis, nter/ ſunt eſt igne duo/ Iſtæ dum it ex lictis ANILNMADVERSIO 95 jam dictis metallis: quia ſimile producit ſimile in natura,& naturali tet& artificisliter. Nam aur ita eſt principium omnibus aurificãtibus neceſſariũ, ſicut eſt ignis iguificantibus. Qui enim aliquid ignificare uult, non quęrit aquam uel plan tam, ſed ignem, qui eſt principiũ ignificationis. Igitur fili„ ſi quis uult aurificare non quærat metaphorice ſulfur, alumen, aut ammoniacũ(& ſi opinionem tuam ſenſiſlet, adieciſſet, nec ſtercus ferreũ, ſed id tacuit ea ratione, qua Solon legẽ in perricidam olim non tulit) ſed quærat aur, inquit, quod eſt ptincipiumaurifica tionis.& ſic ſuo modo de argento eſt dicendum. Non eſt ergo cõſiderandum fili, quodtinctura lapidis philoſo phorum cõponatur, præterquàm ex auro& argen to,& qui aliter cõſiderat, non habebit optatum, inquit. Age nunc quæſo, Braceſche,& his te explica Lulli compedibus aureis, ſi potes, quibus adeò arctè uinctus teneris, ut quãuis te millies in Protheum uertas, nunquã tamen elabi poſsis, quin metaphoricã interpretationẽ tuã à ueritate alienam eſſe, uel nolẽs fatearis. ant nunc,& Braceſcho, ſi poſſunt, opem ferant, qui uolunt aurũ& argentum philoſophis metaphorica eſſe,& negant tincturã lapidis aurifici ex auro mine/ talb argentifici ex argẽto effodiendam,& promẽdam eſſe. Quæ pernicioſa opinio, ſcilicet omnia hac in atte per metaphorã ſcripta eſſe, eſt iſſa Charybdis Braceſcke, quæ non te ſolùm, ſed innumeros alios hoc mate chymiſticum tranantes olim peſſundedit,& quotidie naufragio perdit. Hæc eſt illa uenefica Circe, quæ non ſolùmrudes& imperitos, ſed multos etiã Apuleios quotidie in aſinos mutat. Hæc eſtilla Saga Theſſalica, hæc illa eſt Medea, quæ meo tẽpore permultos non mediocris doctrinæ uiros, adeò excæcauit,& dementauit, ut eorum alij ſibi perſuaſerint formam auri& argenti effectricẽ à plantis mutuandam, alij ex ignobillbus animalium excremẽtis, ueluti ex ſanguine menſtruo, ſpermate uirili, imò & ex ipſo ſtercore numano eruendam eſſe. Vnde uerſus ille: Qui querit in merdis ſecreta Philoſophorum, Bxpenſas perdit, ec. i A qua peſtilenti opinione, utomnes ſibi in poſterum caueant, tanquam ab inclementiſsima uoragine, ego eam mihi indicandam eſſe duxi. Cn i I dicet quiſpiã fautor huiusopinionis, Cornel. Arippa teſtat᷑ cap. ia. primĩ Al libri de Occulta philoſophia, ſe forma auri uſum, nec tamẽ plus auri eã ſibiinproiectione reddidiſſe, q; erat ꝑrimũ illud aui põdus, ex quo formam illã deptõpſerat: Fateor Agrippã id ſcripſiſſe,& do etiã expertũ eſſe, ſed idtibi reſſ pd deo, qͥd Gebet ſupponentibus artẽ in ſpiritibus reſpõdebat, ſcilicet Agrippã nõ ea omnia tune ſeiuiſſe, quæ circa hoc negotiũ erãt ſciẽda. Ideoq; licet id n potue titaſſequi Agrippa, n tamẽ hic cõſequitur rem ita non habere, quod etiã docet Agtippa, his uerbis. Quod tamẽ alio fieri poſſe artificio nõ inficior, inquit. Vn-/ de perſpicuũ eſt, hanc obiectionẽ nullius eſſe põdetis autmomenti. Sed inſurget alius quiſpiã,& dicet: Elixir philoſophicum promittit ſe poſſe omnia ignobilia metalla in aurũ& argentũ uertere. Atqui, teſte Arnoldo cap. 8. ſui Roſarij mino ls autum& argentũ uulgaria id minimè poſſuut præſtare: quia ſi pet fectionem ſuã reliquis cõmunicarent, ipſa imperfecta remanerẽt, eo quòd non poſſunt tindere nili in quantũ ſe extendunt: quoniã eorũ perfectio ſimplex eſt. lgitur aurum dlergentũuulgaria nõ ſunt illa, ex quibus depromẽda eſt tinctura Elixiris. Hac dfficultatẽ facile,& ſine ullo negotio ſoluemus, ſi eæpẽdamus, quid ſibi eo loco uelit Arnol. Si quis, ait Arnold. Elixiris confectionẽ ordiret᷑ in prima metallorũ materia, ueluti in arg. uiuo, aut in arſenico, immẽſus labor eſſet ſubeundus,& in numeri ſumptus faciẽdi, antequàm prima illa materia ad formã metallicã, utpotẽ zuteãuelargenteã perueniſſet. Et quũ tandẽ eò ueniſſet, primũ tamẽ opus philo ſophicũ(quod eſt duorũ luminariũ ſolutio in Mercuriũ, ut teſtat᷑ cap. s.) nõdum elſet initiatã. Neceſſariũ enim eſt, inquit, ipſa duo perfecta corpora exiſtere, an 96 TAVLADANI tequàm cõfici, imò uel initiari poſsit Elixir: quoniã nihil poteſt cõflel cittamateriã. materia aũt lapidis ex his duobus perfectis metallis extrahit᷑. Igit᷑ prius opot/ tet eſſe ipſa metalla perfecta, quã poſsitfieri Elixir, quia prius oportet eſſemate/ riã, q; ip ſum cõpoſitum. Sed quorſum opus eſt, ut materia lapidis ex his duobus perfectismetallis extrahat᷑ anteć fiat Elixir cõpletum: Quia, inquit, Opottet fl xit magis digeſtũ eſſe, q; ſit aurum uel argentũ. Nam Elixitis partes ſunt, uitiute ſua digeſtiua metalla, quæ ob penuriã pet fectę digeſtionis imperfecta temãſeiũt ad naturam aureã reducere. Atqui aurũ& argentũ id pręſtare nõ poſſunt: quonſ eorum digeſtio ſimplex eſt, proinde anteq; id poſsint pręſtare, neceſſe eſt,ut aue naturæ miniſtrãte, eorũ ſimplex digeſtio intendatur, accreſcat,& multipliceiu Ideoq;(ait poſteà Arnoldus) fiunt operationes in lapide noſtro, ut meliotetut eius tinctura, plus quàmerat in natura ſua. Vnde Arnoldus in maiori Roſatio: Quantumuis aurum,& argentum in ſetincturã naturaliter cõtineant, nõ tamen habent motũ, ut fiaut Elixir cõpletum, niſi moueantur arte& operatione. Ide inquit, artes uariæ à philo ſophis inuentæ fuere, ut cõpleatur per artiffcium, quod natura reliquit incõpletum. Vnde etiam Auicenna ſic ait: Si ſimplexnobiliũmetallorum perfectio cõmiſcibilis,& cõmunicabilis eſſet imperfectis, imperfedi cumperfectis eomodo non perficeretur, ſed potius illorũ perfectio cum impet fectis diminueretur: ſed ſi eſſent, inquit, plus perfecta quãm ſint à natura, gel i duplo, uel in quadtuplo, uel in decuplo, uel in centuplo, uel ultra, tunc certépeiff cerent ea, quæ ſunt imperfecta. Vide, quæſo, lector, quam facile hanc obieclo, nem diluat Auicenna. Nam perfecta, quãdiu hanc ſolàm perfectionemnatiuam obtinuerint, nõ potexunt mutare imperfecta, ſed ſi ad altiorem perfſectionis& d geſtionis gradum arte naturæ famulante, promoueantur, tune ceriè id potent præſtare. Quocirca Lullus in primo ſuo Teſtamẽto, ſic ait: Vbi natura deſinitibi ars incipit: deſinit aũt in perfectis metallis,& potiſsimum in auro, quod non am plius tranſmutat.igitur ars à Sole& Luna, per uiam corruptionis exordietut. Na tura, inquit, non potuit hunc lapidem per ſe cõponere, ſed miſerta eſt atti cũhęt duo perfecta metalla& munda ei reliquerit, ut ars ſubtiliet,& adaptet ea, ptofot ma imperfectorum metallorum tranſmutandorũ,& etiam ipſius Mercutij uulg. Reſpondemus igitur cum Auicenna, aurum& argentum, quãdiu in hoc ſimpl. ci digeſtionis graduſteterint, nõ poſſe reliqua nobilitare metalla: at ubi artis mi niſterio eorũ ſimplex digeſtio intenſior euaſerit, tunc reuera id poſſe. Cuius te teſtis eſt Raſis, ubi ait: Aurum non tingit, niſi ſeipſum, donec factum ſit ſpirit le: cum aũt factum eſt ſpirituale, inquit, tunc habet tincturam ſine numero, ded inſtabit quiſpiam& dicet, aurum ad ſublimiorẽ perfectionis gradum ſcandeie nõ poſſe:cui ego ſic reſpõſum uelim:ði perfectionẽ metallicam intelligit, fateot aurum ad ſupremũ perfectionis metallica gradum perueniſſe, ideoq́ in noblia metallum mutari nõ poſſe. At ſi auri perfectio& digeſtio cũ Elixiris perfecione& digeſtione cõferatur, exigua profectò cenſebitur: oportet enim, ut ait, noldus, Elixir multò magis digeſtũ eſſe, quàm ſit aurum: proinde cum aurũ habi ta Elixiris ratione ſit ſimpliciter digeſtũ,& omnis ſimplex digeſtio poſsit inten di, cum ſitè numero earũ qualitatum, quę intenſionẽ ſ uſcipiunt, hinc uel maxim cõſtat, aurum ad eminentiorẽ digeſtionis& perfectionis gradũ promoueri polſe. Imò, inquit Arnoldus, in eum finẽ fit operatio in lapide noſtro, ut meſiotetut eius tinctura, plus quàm ſit in natura ſua. Atqui prius dixerat idem Arnol lap dem ex auro& argẽto eliciẽdum eſſe: perſpicuũ igitur eſt, aurũ meliorati po e. Quòd ſi aurũ meſſorari nõ poſſet, profectò ars chymica fabuloſa habenda eſſet Ea enim ars fabuloſa habẽda eſt, quæ finẽ ſibi proponit, quẽ attingere& affecu nullo modo poteſt. Atqui ſi uerum eſt aurtfmeliorari nõ poſſe, chymiſticafinem ſibi proponit impoſsibilẽ, ſcilicet Elixiris cõfectionem: meritꝭ igitur tabulo 4 ridicula habenda eſſet alchymia, ſi aurtũ meliorari non poſſet. Quod 15 75 9 chy ſet, dun lum aut nor ut e mel exf con tius doc gurt opt ſim te. cell Ate pot mat uus uen gel per. bili uen lint reateut con auri dan coli thot mir Elis què non ſete pot ſieſ tun ctio bret nun ect ſum ſine lidit lem teac / fl 1 bi U 1 0 9. . lei . ed le ot i 0. / bi en ne 0 ut 7 e, et. l m l/ . ANINMNMADVERSIO 987 hymix, id eſt. Elixiris confectio ſit impoſsibilis, ſi aurum meliorari non poſ. Philoſophi teſtantur Elixir ex metallis conficien/ ſet, hinc conſtat. Omnes Philoſop 5 allis dumeſle. Atqui prater plumbum ſtannum, æs ferrum. argentum,& aurum nulum elt meta llum. Igitur oportebit Elixir confici; aut ex plumbo, aut ſtanno, aut ære, aut ferro, aut argento, aut auro. Atqui, ut iſti uolunt, Elixir ex auro fieri non poteſt, quia aurum meliorari& ulterius digeti non poteſt. Igitur neceſſe eſt, tex aliquo reliquorum quinq; metallorum conficiatur. Sed poſito, quòd aurum meliorari non poſsit, Elixir neque ex plumbo, nec; ex ſtanno, neq; ex ære, nec; exlerro, neque ex argento confici poteſt. Igitur finis alchymiæ, qui eſt Elixiris conlectio, impoſsibilis habendus eſſet. Quòd autem(poſito quòd aurum ultetiusdigeri& meliorari non poſsit) Elixir ex reliquis metallis confici nullo modo queat, hinc conſtat. Neceſſe eſt Elixir multò magis di geſtum eſſe, quàm ſit aurum. Atqui aurum inter metalla ſolum eſt plenè digeſtum, quia ipſum ſolum optelimpaflum elt, ex completa actione caloris: reliqua autem metalla ſcateim paſſa ſunt ex indigentia caloris non di gerentis,& non depurantis comple/ te lgtur cum ſo lum aurum ſit digeſtum,& Elixir digeſtione ſuperet aurum, ne/ celle eſt ut multò magis ſuperet plumbum, ſtannum, æs, fertum,& argentum. Atqui non patet acceſſus ab extremo ad extremum: niſi per medium,& nihil poteſt fieri maturiſsimum, quin prius ſit maturius, nec maturius, niſi primò ſit matutum: quia cuicunq; comparatiuus gradus non competit, neque ſi uperlati/ uus conuenire poteſt:& nihil poteſt ſibi cõparatiuum uendicare, niſi prius conleniat ei poſitiuus. Igitur cum Elixir ſit longè nobilius, perfectius,& magis digeltum, quam aurum,& reliqua metalla ad aurum comparata, ſint ignobilia, imperlecta,& indigeſta, neceſſe eſt ut hæc metalla ignobilia, perueniant adeam no dilitatem, perlectionem& digeſtionem, ad quam peruenit aurũ, antequàm peruenite queant ad extremum illud perfectiſsimum, quod eſt Elixir(& uelint no/ int, id mihi fateri cogũtur.) Atqui nullum ignobile metallum poteſt peruenitead eam perfectionem& digeſtionem, ad quam peruenit aurum, quin tranſeat teuera in aurum. Igitur ſi aurum meliorari non poteſt, ſi, inquam, ex auro Elixir tonlici non poteſt, profectò neque ex aliquo ignobili metallo, ad perfectionem autipromoto fieri poterit. Proinde neceſſe eſt, ut ex duobus alterum mihi ce/ dant, aut aurum meliorari,& in Elixir tranſire poſſe, aut Elixir ex nullo metallo cõliei poſſe, deo ſꝶ; impoſsibilem eſſe alchymiæ finẽ. Obijcient mihi forſitan authotitatẽ Rogerij Bachonis, cap. 3. ſui Speculi ſie loquentis. Verba Bachonis. Aurum eſt corpus perfectum& maſculinum, ſine ſuperfluitate aliqua, aut diminutione.& ſi imperfecta, ſola liquefactione ſibi commiſta perficeret, eſſet Hlxir ad rubeum. Argentum eſt etiam corpus ferè perfectum& fœmineum quod ſi imperfecta ſola fuſione uulgari perficeret, eſſet Elixit ad album, quod uon eſt, nec eſſe poteſt: quia ſolummodo perfecta ſunt. Quòd ſi illa perfectio eſſet commiſcibilis imperlectis, non perficeretur imperfectum cum perfectis, ſed potius eorum perfectio cum imperfectis diminueretur,& imperfecta fieret. Sed ſieſſent pluſquàm perfecta, uel in duplo, uel in quadruplo, centuplo, uel ultra, tune perlicerent imperfecta.& quia natura ſemper operatur ſimpliciter, perfe5 in eis ſimplex eſt,& inſeparabilis& incommiſcibilis* nec arte ad opus abn ponerentur in lapide pro fermento,& reducerentur tune in priſtiAigen ſumma uolatilis ſuperat ſummam fixi.& quia aurum eſt corpus per5 5 0 uiuo rubeo, claroq;,& ex tali ſulfure, deo non eligimus ipF lapidis ad Elixit rubeum, eo quòd ita ſimpliciter eſt perfectum 55 aten ingenioſa, 8⁰ tam fortiter digeſtum& coctum naturali ca-/ 1 780 gcumigne noſtroartificiali, uix in aurum& argentum operati ua98 05 0 dus natura aliquid perficiat, tamen intimè mundificare, ſeu perfice/ puriticare ignorat: quia ſimpliciter operatur ſupet illud, quod habet. Quare f 1 Suſpicor hie aliquid deſtderari. 98 TAVLADPANI ſi eligeremus aurum uel argentum pro materia lapidis, uix aut diffieulter inueni remus ignem in eis agentem. Et licet non ignoremus ignem, tamen ad intim ſuimundificationem& perfectionem peruenire non poſſemus, propter ſul 195 tilsimam compactionem& compoſitionem naturalem. Quare excuſamur 80 ceptione primi ad rubeum,& ſecundi ad album, cum inueniamus rem, uel cor pus aliquod, ex tam mundo, uel mundiore ſulfure,& argento uiuo, ſupet quod natura parum, uel minimum eſt operata: quod cum igne noſtro attificiali,&ex/ perientia artis noſtræ ad congtuam ſui mundificationem, colorationem& fixa: tionem, cum ingenioſo noſtto opere ſuper hoc continuato, ualemus peruenire, Eligenda eſt etgo materia, in qua eſt argentum uiuum, mundum, purum, clstum. album& rubeum, non ad complementum perductum, ſ ed cõmiſtum æqualite, & proportionabilitet per modum debitũ cum ſulfure tali,& in maſſam ſolidam congelata, ut cum ingenio& prudentis noſtra, igneq́; noſtro artificiali ad mus diciem ſui intimam,& ad ipſorum puritatem peruenire poſsimus,& talem eff, cere, quòd ipſa poſt operis complementum ſit millies milleſies fortiot& pere ctior, c; ipſa corpora ſimplicia, caliditate naturali decocta. Hactenus Bacho Hxt uerba ex tractatu quodam Auicennæ deprompta fue re, ſed abeo quide/ prompſit, germanus Auicennæ ſenſus, omniuo inuerſus,& deprauatus fuit. At enim Auicenna, Aurum& argentum metalla eſſe per fecta, quæ ſi ſola liquaio/ nis cõmiſtione perficerent imperfecta metalla, autum eſſet reuera& actu Elia ad tubeum,& argentum ad on c non funt, inquit, cum ignobilia ſibipet liquationem cõmiſta non nobilitent, nec eſſe poſſunt, niſi artis beneficiode po/ tentia in actum teuocentur. Nam ſi ignobilia metalla per liquationem cum au/ ro& argento miſceantur, non idcireo euadunt perfecta:quia horum duorum no/ bilium metallorum perfectio ſimplex eſt. At ſi eorum perfectio ſimplex inten/ deretur, tune certè nobilitarent ignobilia. Proinde cum in eis ſolis, inquit nat ta perfectionem auſpicata ſit,& nos methodum nouerimus, qua ad fublimio/ rem perfectionis gtadum poſsint promoueri, dcireo hæc duo eligimus, tãquam Elixiri conficiendo propinquiora. Nihil enim eſt in tota mineralium natuis i quo adeò munda ſit ſulfuris& Mercurij ſubſtantia, ac in Sole& Luna. Itaq nu la res eſt, inquit, cuius beneficio ſubleuemur ab uſu& receptione auri ad Elixit rubeum conficiendum,& argentiad album. Hæc eſt Summa uerbotum Au cennæ: hic autem Bacho, aut alius quiſpiam ſub nomine Bachonis, uel inſeita ductus, uel inuido aliquo ſpirituexagitatus, ſententiam Auicennæ deprauault & penitus ſubuertit: Et ita deprauauit, ut qui uerba Auicennæs cum uerbis illi contulerit, facile intelligat, hune de induſtria id egiſſe. Nam ubi Auicẽna ſic al Et quia aurum eſt corpus perfectum ex atgento uiuo tubeo claroq;,& ex taliſa fure:ideo nos eligimus ipſum pro materia lapidis ad rubeum hic ſic inuemi Ideo non eligimus ipſum pro materia lapidis rubei. Ex quo unico loco qullibe ſanæ mentis facilè colligere poteſt, quàm fuerit ſepeliendæ ueritatis ſtudiolus Qui, ut prauæ ſuæ opinioni fidem conciliaret, ait aurum& argentum ite el: naturadecocta, ut nos ignem non habeamus, quo in ea agere poſsimus plopiek nimiam ſui compactionem. Quod quàm mendoſum ſit, ipſadocet experiente, Philoſophi enim nullam aliam actionem auto uel argento inferre moliũtur, aft ut ea per ſolutionem attenuent,& ex corporea illa natura in conditionem uetti ſpiritualem. Quod fieri poſſe, non ſolům ueteres philoſophi teſtantui ſedelun quotidiana fidem facit experientia. Nam pleriq; huius artis ſcrutatores, f diebus expetiuntur, aurum& argentum in Mercurium reuocati, nec ſolum Mercurium, ſed etiam in liquorem̃ tenuiſsimum,& merè ſ piritualem, qui 1 580 in igne tẽperatotetentus chamæleontẽ agit, innumeros induendo& exuẽedot lores. Quod cum ita ſit, mendost᷑ hic ſeripſit, nos ignẽ non habere, quo 115. arg. exerceamus. Proinde cum ſe hac in parte apertè mentiri ſentiret, ut* ſinguls o/ n fl le/ 10, de/ At o/ per 07% 1 llltis llt a: / 1 bel Us. t a tek ia. ili tit an ulis In uot 007 1 un ANIMMADVERSIO 99 ſuumtegeret, adiecit. Et licet ignẽ non ignotemus, tamen ad intimam ſui mũdificationem peruenite nunqua poſſemus. Vide quæſo, lector, quomodo recidat in Syllam, cupiens uitare Charybdim. Vide, in uam, quomodo in grauiorẽ errorem delabatur. Demiror certè, quid ſomniaret iſte, cum nos ad intimã auri& arg · mundilicationẽ peruenire non poſſe, ſ· cribetet: præſertim cum ab omnibus pro/ atis huius artis authoribus audierit, hæc duo metalla(& maximè aurum) in inti mis ſuis uiſceribus munda eſſe. Quod ſi ita eſt, quid quæſo egentmundationeſo la enim ſordida, polluta,& coinquinata egent mundatione. Quod ſi hæcimpolluta ſunt, tam in occulto, quàm in profundo( alioqui enim non eſſent reuera perfecta, ſedtantũmodo fucata) quid quæſo tibi uoluiſti Bacho cum ſcriberes nos ad intimã horum duorum nobilium metallorũ mundificationem peruenire non poſſe: Video quid te deceperit. Legebas apud philoſophos, nos ſolo igne ad inmam metallorũ mundificationem peruenire non po e. At cum philoſophi hoc ſeribunt, non agunt de auto uel atg. quæ iam munda ſunt, ſed agunt de Saturno, loue, Venere,& Marte, quæ nõ ſolum externa, ſed etiam intima,& inoſſata labotant immundicie, quæ immundicies cum ſit eis ingenita, adeò intimis eorum inſi/ det medullis, utradicitus extirpari non poſsit, niſi aduentumedicinæ tertij ordinis ut ait Gebet cap. 30. Proinde abuteris hac authoritate, dum eam in aurũ& at gentum retorques, quæ ſi intima, ut tu uis immũdicie laborarent, falſo à philoſo/ phis dicerentur munda, nobilis& perfecta Sed longe grauius& à ueritate mulo magis alienũ eſt, quod poſtea ſubiungis: ſic enim ſcribis. Quare cum inuenia/ mus aliquod corpus cõpoſitum ex tam mundo, ueletiã mũdiore ſulſure& Mer cutio, quam ſit aurũ uel argentũ, ſuper quod natura parũ, uel minimũ eſt operata: deo excuſamur à receptione auri ad rubeũ,& arg. ad albũ. Age quęſo, Bacho, quodnam erit illud corpus metallicũ à natura parum elaboratũ, quod æquè mundo, autmundiore, ut tu nugaris, præditũ ſit arg. uiuo& ſi ulfure, quàm aurũ aut at/ gentume Erit ne Marsgminimè eertè, ut ex tuo cõſtat teſtimonio: ſic enim cap. 2. de Marte ſeribis. Ferrũ eſt corpus immundum,& imperfectũ, ex arg. uiuo impu to, nimis fixo, terreſtri, adurente, albo,& rubeo, non claro,& ex ſimili ſulfure ge neratum,& deficit ei fuſio, puritas,& pondus,& nimis habet de ſulfure fixo immundo. Cum igitur non ſit Mars, eritne Venus? minimè:ſic enim de Venere ſcribis. Cupruin eſt corpus immundum,& imperfectum ex arg. uiuo impuro, nõ fixo; terteſtri, adutente, tubeo, non claro,& ex ſimili ſulfure generatum,& deficit ei puritas,& fixatio cum pondere, habetq; nimis de colore impuro& terreitate non adurente. Cum igitur, ut tu ipſe teſtaris, nec ſit Mars, nee Venus, neceſſe eſt, utſit lupiter, aut Saturnus. At non eſt Saturnus, quem tuipſe teſtaris eſſe cotpus immundum, ex arg. uiuo immundo,& ſimili ſulfure genitum. Supereſt igitur ut ſit lupiter, quem tu ipſe teſtatis eſſe corpus mundum ex arg. uiuo mundo,& ſimili ſulfure procreatũ,& ſolam ei deeſſe decoctionẽ. Sed falleris uir bone,& toto elo aberras, ſi louis ſubſtantiam ſubſtantia auri& arg. putiorẽ,& magis mun/ dameſſe, perſuaſum habes. Nam cum tuo ipſius teſtimonio aurum& argen. ſint corpora munda, oporteret louẽ mundum eſſe, priuſquã his duobus mundior dici poſtit.Cuicunq; enim poſitiuus gradus accõmodari nõ poteſt, minus ei quadradccccaranuus At quòd lupiter mundus non ſit, teſtis erit Geber: cuius authori/ atiphiloſophi tantum detulerũt, ut ipſum maꝑiſtrorũ magiſtrum nuncuparint: 9 1 55 cap 5. ſuæ Summæ. Iouis ergo traditione non omi ſſa ſigni/ 5 3 5 tinæ, quòd eſt corpus metallicũ, album, non purũ, liuidum,&c. ſbeelluun p. 8 ait: lnduratur uerò& mundatur facilius, quàm Saturnus, quòd mn ee f immundus neceſſariò habendus, ſola enim immunda 150— f iuiſti louem immund um ſeu impurũ elſe, audi iterum Gebrũ, 1 ntem, louemex arg. uiuo impuro eſſe procteatum: cuius hæc funt uer eigitur inueſtigatione propoſita, noſtrum propoſitũ ſequẽtes, innuimus, 1 2 N 100 TAVLAD ANI quꝰd ſi ſulfur fuerit in radice cõmiſtionis, pauca fixione participans, album hedine non pura non ſupetans ſed ſuperatum, cum arg. uiuo ſecundum partem fixo, partim uerò non fixo, albo, non puro, cõmiſtum, ſequetut ex eo ſtannum nod ſi his duobus locis non es contentus, conſule adhuc Gebrum cap. ub. de lnueſtigatione, id apertius teſtantem, ubi ait: Cauſam corruptionis metal effectricem, eſſe ſubſtantiam impuram arg. uiui& ſulfuris, ſine ptoportione ce pita cõmiſtam, uel minus decoctam in uiſceribus tertæ immundæ, nec rect 1 ſpillatam, nec fixam, humiditatem habentem cõbuſtibilem,& corrumpentẽ,& raræ ſubſtantiæ,& poroſæ, uel habentem fuſionem ſine ignitione debita, uel nul lam, nec patientem mal leum ſufficienter. Quam ſubſtanti am arg. uiui& fut immundam,& ita corruptam, affirmat ineſſe his quatuor metallis, uidelicet ſtan/ no, plumbo, cupro,& ferro. Quæ Gebri teſtimonia cum ſint uera, mẽdoſam eſſe oportet Bachonis opinionem. Sed inſurget forſan aliquis fautor Bachonis,& dicet ioui, licet externa ſordicie laboranti, hanc tamen intimam non eſſe, idecꝶ eam præparatione aboleri,& tandem mundiſſimũ& defæcatiſsimum euadent poſſe. Ego uerò contendam,& iouem,& Venerem,& Saturnum,& Martẽ non ſolùm externa,& aduentitias, ſed etiam intima, intercute,& penitus inoſſatale/ pra laborare, quæ omnino deleri non poſsit, citra bene ficium medicinętertho/ dinis. Obijciet mihi authoritatem Gebri cap. ultimo libri de Inueſtigatione ſci/ ptamicuius hæc ſunt uerba. a 5 6 EB E R. Conſiderauimus inueſtigatione noſtra perfectorum materiã cum forma à t dice ſuæ cdmiſtionis uſq; ad cõplementum, puram eſſe, ſine cotruptione a qu ſuperuenienti. conſideràuimus etiam à contrario ſenſu imperfectorũ& perle ctorum, ſubſtantiam unam ubic; eſſe, ſcilicet arg uiuum& ſulfur, quæ ani com/ miſtionem ſuam pura ſunt,& munda. Et per hanc conſiderationem per noſtrum exercitium inuenimus, corruptio nem imperfectorũ accidentaliter ſuperueniſe, quæ materiæ nouam& corruptam dedit formam. Nam cum corpora imperfecla per noſtram experientiam& per ingenium noſtrum uidimus pręparata,& mun. data ab omni ſuperflua corruptione,& immunditia fugitiua, ſeu terreſtii beta/ ta, inuenimns ipſa maioris claritatis,& fulgoris ſeupuritatis, quam ipſa corpo · ra naturaliter perfecta. Proinde dicet aliquis: ſi hæc corruptio præparatioſe de/ leri poteſt, ſi, inquam per præparationem mundiora& ſplendidiota efficiuntut, quàm ſint corpora naturaliter perfecta hinc uel maximè conſtat, hane metallorum ignobilium immunditiẽ aduentitiã eſſe,& deleri ſola præparatione poſſe. Hic certè ardua& difficilis inſurgit quæſtio, dabittamen Deus opt. max. ui inde pedem incolumes referamus. Proinde ut hanc difficultatẽ ſoluamus hoc diem/ mate utemur, autã Gebro hoc nunquã ſcriptum, ſed ab aliquo alio ſub nomine Gebri, aut à Gebro ueritatis inueſtigatore& nondum experto, aut per Pixpits tionẽ(qua aſſerit imperfecta euadere ipſis perfectis ſplendidiora) intelligẽdem & interpretandam eſſe medicinã ignobilia nobilitantẽ, id eſt medicinam teſti ordinis, non aũt præparationem aliquam uulgarẽ. Quam ultima dilemmatis pat tem, ſi quis probat(probabit autẽ quilibet ſanę mentis) ego certè libenter alen tior:didici enim ex Arnoldo, Raymundo,& reliquis huius artis doctoribus perl/ tis, aurum ſeu argentũ, beneficio Elixiris ex metallis ignobilibus eneratũ,&. 0 ribus.& ſplendore, nobilius& generoſius eſſe auro minerali. Qudd ſi quis ben. præparationis interpretationẽ non probat, ex duobus alterũ mihices 0 brum hæc uerba ſeripſiſſe, aut non. Si uult à Gebro id ſeriptũ,& nõ cõcedatpte a parationẽ modo ſupradicto interpretãdam, coget᷑ denuò ex duobus altetũ m 1 cõcedere, ſcilicet aut à Gebro experto, aut à Gebro nondum expertoid lere fuiſſe. di uult à Gebro experto id dictũ, profectò faciã tandem ut f entiat put, rationem, ut ſuprà docui, exponendam eſſe, aut cõuincam, à Gebro geb een hi cedet, aàut de“ n l/ ktem Jum. libti Lot e de/ e ia/ nul furis ſtan/ elſe 98 och dert non a le/ or/ ſetia1 Iqus erlecom/ rum ilſe, fecta nun. eta/ po de/ mur, allo/ oſſe. inde lem/ nine paradem terti 5 pat ſſen/ periKu hane Ge/ 2 115 riptũ pamex pelle ANIMADVERSIO 101 præparationem non intelligas medicinä tertij ie docebo. Scripſit Ge ber cap i. ſux Summæ, omnium librotũ ſuorum ſumma m ibi coaceruatam& ac/ cumulatam eſſe. Vnde& Summæ nomen ei libro impoſuit. Ait etiam in ultimo cop · lbri de Inueſtigatione, ſe ſcripſiſſe in Summa, ea quæ digitis extraxerat,& oculis uiderat,& manibus tetigerat. Scribit etiam cap. i. Summæ, hanc artẽ ueram eſſe, quam ſe uidiſſe,& ueritatem aſſequutum eile f cribitzunde ſatis conſtat, Summam a Gebro experto fuiſſe ſcriptã. Itaq; ſi liber Inueſtigationis ab eodem experto ſeriptus eſſet, oporteret Gebrũ in ambobus idem ſentire,& ſibi ſ imilem eſle. At miſi per præparationẽ in ultimo cap: libri de Inueſtigatione, interpreteris medlicinã tertij ordinis, facile deprehendes Gebrũ aliter ſentire in Summa, quàm in lib. Inueſtigationis. Cuius hæc ſunt uerba cap. s. ſux Summæ. 8 EB ER. Saturni uerò& ſimiliter iouis eſſentiæ multiplex adhibetur præparatio, ſecun dum multiplicem ipſorũ ad perfectionẽ approximationis, aut elongationis ab ea gradum. Cum ſit igitur aliud ex corrumpentibus, illorũ profundo adueniens, & ſpſorum naturæ radicitus innatũ, ſulfureitatis ſcilicet terreitas atq; impuritas tert arg · uiui, ilorum eſſentiæ, in principijs creationis cõmiſta: aliud uerò ſuperueniens poſt primã eorum miſtionem,& cotruptiont᷑ adducens,& huius generis ſunt ſul fureitas cõburens,& illius impuritas,& arg. uiui fœda ſubſtantia, qux omnia ſunt Saturni& iouis ſubſtantiã corrũpentia. ded horum quidem alte rum,(ſcilicet primũ) impoſsihile eſt remoueri, per alicuius medicinæ primi ordials induſtriam. Alterum uerò paruo adminiculo remoueri cõtingit. iliud quidem temoueri impoſsibile eſt, propterea quòd prima illa cortũpentia in prineipijs na tur propriæ horum corpotũ in ueram eſſentiam cõmiſta fuerũt,& era elſentia facta ſunt.ideoq́; cum non ſit poſsibile, ueram rei cuiuſ q; in natura remouere eſſentiam, re ipſa permanente, non fuit poſsibile ab eis liæc corrumpentia delere. Quamobtem quidam philoſophi putauerunt, hanc ob cauſam ad finẽ artis optatumpetueniri non poſſe. Et nos quidem, noſtro tempore hanc inquirentes feien tiam peruenimus ad hoe idem, quod ſimiliter nullo, quautduis ingenioſo, præ/ parationis modo potuimus, corpora( ſubaudi ignobilia) illuſtrare cum com plemenio ſuifulgoris lucidi, quin còtingeret illa ex toto infici& penitus denigfari. Qux uerba quantum aduerſentur ultimo cap. libri Inueſtigationis, nemo eſt, qui non uideat. Proinde cum Geber non niſi expertus Summam ſcri pſerit, colligendum eſt librum Inueſtigationis ex officina Gebri non prodijſſe, aut à Ge/ bro inexperto edit, aut laltem præpatationẽ in libro Inueſtigationis, modo ſupradicto elle interpretandam, cum hi duo loci alio qui ex diametro pugnent,& nulla alia ratione conciliati poſsint.Atqui Geber cap. yo. ſuæ Summæ, fuum agnoſcit lbrum Inueſtigationis,& cap.i. libri lnueſtigationis, teſtatur Summam à ſe prius fuilleſ criptam. Proinde cum uterq; à Gebto expetto ſcriptus fueri t. coSimur neceſſariꝰ admittere, pręparationẽ in ultimo cap. libri lnueſtigationis pro f 5 Ana tettij ordinis interpretandam eſſe. Cum enim omnis præparatio ignoum metallorũ, aut fiat per adhibitã medicinã, aut ſine medicina, oportet eam 5—. imperfecta corpora perfectis euadere ſſ plendidiora, in lib. In58 1 i 3 duarum altera eſſe. ſed non eſt ea, quæ fit citra medici3 5 7055 it 1 a, qu lit heneficio medicinæ adhibitæ. Quòd non ſit ca, quæ fie ba teſtecz 3 inc patet. Omnis Ptæparatio imperfectotũ, quę fit cia medicieen 1 eſt eorũ in calcem reductio,& calcis ablutio& deſcẽſio, aut . 3 re. calcis ſ olutæ cõgelatio,& in maſſam i olidam tedu 10 Kabff K cum ſpiritu aliquo eleuatio, aut eorũ cum arg. uiuo miſtorũ ablub erlio, aut limaturæ eorũ cum ſ. ale, uel alumine, uel uitro miſtæ deſcẽſio. tqui 75 3 5 55 2 qui nulla harũ præparationũ per ſe, nec omnes in unũ cumulũ tedactæ æquare 13 102 AVLADANI poſſunt ignobilia metalla auro& argento in claritate, ſplendore, ſeu putia quia Geber peractis his omnibus præparationibus, cõponit eis medicinaz: 15 rum beneficio ad ſplendorẽ& puritatem auri uel argenti promoueantut. Od agendum non eſſet, ſi antedictis præparationibus id obtinuiſſent. Bene 10 ualentibus, non opus eſt medico, nec etiam medicina. Quocirca cum per pt 1 rationes, quæ flunt eitra medicinam id obtineri non poſsit, ſupereſt ut fat 0 ræparationem, quæ fit per medicinam adhibitã.Atqui omnis ptæpatatio 155 it per medicinam, teſte Gebro cap. s. ſux Summæ, Aut eſt præparatio medio næ primi aut ſeeundi, aut tertij ordiuis.Itaque oportet præparationem illaqi de qua Geber agit, in ultimo cap. libri Inueſtigationis, harum trium aliquam elle Atqui non eſt præparatio medicinæ primi ordinis, ut Geber teſtatur, cap cy. uetbis. Sed horum(cotrumpentium ſubaudi) alterum impoſsibile eſt remoue ri per alicuius medicinæ primi ordinis induſtriam, quod etiã patet ex difinito ne medicinæ primi ordinis, quam Geber cap. s. ſic deſeribit. Dico autem prim ordiuiis medicinam, omnem præparationem mineralium, quæ ſuper diminutad perlectione corpora proiecta, alterationem quidem imprimit, non tamen adi it cõplementum lufficiens, quin contingat alteratum corrumpi& mutati, cn euapotatione impreſsionis medicinæillius totali. Proinde cum non ſit medi na primi ordinis, oportet, ut fit medicina tertij, aut ſecundi. Atqui medicina ſe/ cundi ordinis, id præſtare non poteſt, ut teſtatur eius diffinitio, quam Geber attu lit cap. 7s. his uerbis. Secundi uerò ordinis medicinam, dicimus omnẽ prapʒia/ tionem, quæ quãdo ſuper diminuta à perfectione corpora proiecta eſt, acetat i differentiã aliquam cõplementi, relictis differẽtijs aliquibus corruptionis ommi/ no. Igitur erit medieina tertij ordinis præparatio illa, qua Geber in lib. Inueſig tionis, ait metalla ignobilia maioris effici elaritatis, fulgoris,& puritatis, qum ſint metalla à natura nobilitata, quod Geber teſtatur cap. 30. his uerbis. Quiaig· tur cotporũ,(i eee) eſt aliquid impermutabile, quod in cotpotũn/ dice innatum eſt, quod pet medieinã ſecundi ordinis tolli non poteſt, deo om illa medieina, quæ illud de cõmiſto tollit, non ſecundi, ſed teriij& maiotis old nis appellatut medieina: quod etiã conſtat ex eius diffinitione cap. 7s. ſeripta i uerbis. MMedicina tertij ordinis, eſt illa præparatio, quæ quando corporibusad: nit, omnẽ corruptionẽ cum proiectione ſua tollit,& eum omni cõplemento pes ficit. Et eſt ea, ut ait cap.. qua durũ, molleſcit,& molle indurat᷑ corpus,& ug tiuum, figitur,& fœdũ illuſtratur ſplendore inenarrabili,& eo, qui ſi upra natur exiſtit. Audis ſaliẽ hic Gebtũ apertè docentẽ, metalla ignobilia, benefleio um mx illius medicina, euadere ſplendidiora metallis à natura ſplẽdote dotatis ul lamq; eſſe ptæparationẽ aut medicinã, quæ id præſtare poſsit; excepta medii maioris,& tertij ordinis, quæ eſt Elixit.Itaq; duxi ſe tandem, licet inuitum& no/ lentem, quò te primò ducere propoſuerã. Hoc enim dilemmate initio uſaus an, aut locũ illum, quem tu mihi obieciſtiã Gebro nondum experto fuiſſe ſuiptum aut ſi id non eſt, per præparationẽ interpretandam ibi eſſe ſummã illam phllolo phorum eee metalla nobilitantẽ. Ex his igitur ſatis cõſtat loc Saturnũ, Venerem,& Martẽ, non ſolüm in cute ſeu in cortice, ſed in intimie medullis polluta,& coinquinata eſſe,& eorũ contagionem adeò inoſſatam ell ut nulla præparatione, quantũuis ingenioſa, aboleri poſsit, niſi eis adbibestül, msaioris& tertij ordinis medicina, id eſt Elixir. Quòd ſi nullo alio dam flu beneficio lepra& eontagione ſua liberari poſſunt,& Elixir omniũ pbiloſophotum teſtimonio, non niſi ex re mundiſsima confici poſsit, neceſſeeſt, ut mu 1 ſima euadant, priuſquàm ex eis cõfici poſsit Elixir · Atqui mundiſsima ain poſſunt, citra beneficium ſummæ medicinæ philoſophorum. Igitur antedle ex eis conflei queat Elixir, oportet illis adhiberi ſummam illam medicinan 7 ue ſimul atq; illis adhibetur ſumma illa medicina, illicò tranſeunt in 1 ritate qua, Quod enim pa/ lat ber „q edic/ m, de veſſe. 65. li node/ litioprimi nutz addu„ cum edicl/ n ſe/ attu pꝛta/ tat in mni/ eſtige quam laigrü mis old. 1 bi zadue 177 lug Iaturd ſum/ „/ deine no zſum, kum, lo ou, s ſus 1 ele kalk, ſixittz ophodil einon uin N. fel A/ tic ANIMA DVERSIO 103 g teſtantut Alchemiæ authores. Igitur ex metallis imperfectis non poteſt fieri Elixir, niſi prius in aurum& argentum tranſmutentur. Quod ſi lla elt igitur ex auro& argento Elixir cõfiei neceſſe eſt. Quibus aptiſsimè quadratsuthoritas Platonis, ſic dicentis: Corporibus imperfectis: icet interdum uti oſsis, eis tamen ad Elixir non indiges cum non poſsis habere ex ipſis illud god eſt maioris temperantiæ& minoris fæcis. quòd ſi eis uti uolueris: oportet primò, ut conuettas ea in ſimilitudinem duorum aut corporum pertectorum, quod nunquam iet, donec 8ol& Luna, in uno corpore iuncta, proijciantur deſuper ipſa. Valeat igitur& Bachonis& Braceſchi,& teliquorum ommium er/ tot, qul Eltxit non ex auro& argento, ſed ex loue, Marte, aut quapiam alia re conliciendum eſſe opinantur. Sed obſtrepet mihi iterum quiſpiam,& dicet. Philoſophi ubiq; docent aurum& argentum ſ uum, non ell e aurum 8. ar gentum uuf gi. deocʒ contendet, ex auro& argento, quibus uulgo utimur, Elixir conficien/ dum non eſſe. Turbaret me profectò, præ cæteris omnibus hæc obiectio, niſt Arnoldus Villanouanus cap. 38. ſui Roſarij minoris, eam apertè enodaſſet: euius hc ſunt uerba. Proijce ergo unum pondus de ipſa medieina ſuper mille partes NMercurij uel Luuæ,& fiet Sol melior, quàm Sol de mineta productus: quia aurũ & argentum Elixiris, excedunt autrum& argentum uulgi, in omnibus ſuis proprietatibus. Vnde dicunt Philoſophi, quòd aurum& argentum eorum, nõ ſunt aurum& argentum uulgi: quoniam additur eis additio magna in tinctuta,& perleuerantia in igne,& in proprietatibus operationum,& multarum utilitatum ad omaem utilitatem expellendam. Ex his Arnoldi uerbis facillimè intelligis, quid ſibi uelint Philoſophi, cum aurum& argentum ſuum alia eſſe dicũt, quam iat autum& argentum uulgi. Quæ interpretatio cum non ſit mea, ſed Arnol/ di, uri hac in atte celeberrimi& ide digni, neminem adeò temerarium fore exiſtimo, qui eam auſit teſpuere. Nihilominus tamen, ut moroſis omnino ſatistiat, nog eam obiectionem alio modo diluemus. Dieimus igitur, ubi aurum& argen/ tum artis beneficio in ſpititualem& actiuam natutam redierunt, id eſt, poſtquàm depotentia ad actum iter fecerunt, tunc philoſophiea dici,& long alia eſſe à vulgatibus. Nam uulgaria, quandiu in naturali ſuo ſtatu permanent, mortua ſunt id eſt actionis expertia: quoniam teliqua metalla nobilitare non poſſunt. At ſi arte naturæ miniſtta in actiuam conditionem promoueantur, ita ut eorum potentia ſopita excitetur,& in actum pro deat, tune teliqua omnia mutabunt metalla dc tune cum libera agendi& mutandi facultate polleant,& potiantur, proect longẽ alia ſunt, quàm ſint illa uulgaria. Vade non immeritò, tunc dicitut autumuel atgentum Philoſophorum, hoc eſt à Philoſophis elaboratum,& ad loblimiorem conditionem euectum, non eſſe aurum uel argentum uulgi. Quam imerpretationem, ne quis contemnat, ſciat eam non eſſe dme confictam, ſedeſ/ ſe Atos Philoſophi, cuius hæc ſunt uerba in libro ſuo ad regem Nephes. Et eſt leendum, inquit, quod in noſtro lapide ſunt Sol& Luna, in uirtute& poten/ tis atque etiam in natura: quia ſi hæc in dicto lapide non eſſent, non fieret in de Sol, neque Luna. Et tamen ipſe Sol in lapide exiſtens non eſt, ſicut Sol communis, nec Luna eodem modo, ficut Luna communis: quis Sol& Luna exiſtentes in dicta confectione, ſunt meliores& ſubtiliores facti, quàm ſint manentes in ipſa natuta uulgari, cuius hæc eſt ratio: quia manentes in ipſa natura uulgari, ſuat penitus mortui,& nullamexercere poſſunt actionem: at ubi tranſierunt in Elixir tunc nen agunt in reliqua metalla. Hinc itaq; familiatiſsimè in18 9.— ibi uelint Philo ſophi, cum dicunt aurum& argentum ſuum ine 8 e enim eò id ſpectat, ut lapidem ex auro& atgento fotoll Fan(1 15 hæc in lapide reuera non elſent, ut ait Aaros, nõ fieret inde 5 a quia ſi alchemia, utait Lullus, aurificarecſine auto,& argẽtificaret line argento, diffinitio principij eſſet falſa,& aurum non eſſęt principium in tagentum, ut omne 104 T AVLA DAN T tione aurificandi, quod eſt falſum) ſed cum à philoſophis alterata,& ſublimat in cõfectione lapidis fuetunt, tunc longè alia ſunt, quàm ſint illa uulgatia, in q; turali ſtatu permanentia. Proinde falluntur, qui ſic ratiocinantut: Aurum K 2 74 philoſophotũ non ſunt illa uulgaria.Igitur lapis philoſophorũ, non fit xa & arg · uulgari. Id enim ita interpretandum nõ eſt. ut ex Arnoldi& Atos teſtino nio per ſpicuũ eſt. Imò ſilapis philoſophorũ ex auro& arg. uulgi non fieret, ii ex aliquo alio auro uulgo ignoto, oporteret aurum illud ab ſpecie& forma lab, ſtantiali auri uulgaris alienũ eſſe. Nam ſi eſſet eiuſdem ſpeciei, eſſ et eiuſdem for mæ ſubſtantialis(cum unius ſpeciei ſit unica differentia ſpecifica)& pet conle/ quens eſſet idem cum auro uulgari. Quòd ſi non eſt idem cum auro uulgati, g tur erit alienum à forma& ſpecie auri uulgaris.Atqui diuerſarum ſubffitialun fotmarũ diuerſæ& diſsimiles ſunt informationes(quia ſpecies à ſpecienon qi fert, niſi aratione ſuæ formæ). Igit᷑ huius auri, quod tu ais alienũ eſſe a fotma aui uulgaris, diuerſa erit informatio, hoc eſt, aurũ eius actione ex metallis impleciiz in proiectione generatũ, nulla habebit cõformitatẽ cumauro uulgari Sin ſecaꝶ oporteret neceſſatiò eos fateri, eaſdẽ proprietates in ſpecie manare à diueiſis ſo mis, d certè eſt impolsihile. Quod ſi ita eſt, ꝓfectꝰ homines ipſum pro auron agnoſcẽt,& nullius erit apud eos pretij. Itaq; ſi uulgns eo nõ utat᷑ in preij teſũ pro auro ſimili minerali, ſi homines ipſum pto auro nõ habeãt,& agnoſcat, qus erit uſus eius: quæ nã eſſet eius utilitas: Faceſſant igit᷑ huiuſmodi cauillationet & auti effectricẽ formã ex ſolo auro uulgari, argenteã ex ſolo arg. cõmuni efto/ diẽdã eſſe, indubiè credamus. Et cũ ſolius formæ eſſentialis auti propriũ ſit au efficere,(forma enim eſt illa, quę dat eſſe rei) profectò inde perſpicuum eſt Ela aurificũ ex auro, argentificũ ex argento, conficiendum eſſe neceſſariò. Quodu omnes facillimè intelligãt,& dehinc nullus impoſtor eos fallere poſsit ego ie ſequenti ratiocinatione id apertiſsimum reddam, fauente Diuina maieſtate. er er. Orum, quæ ex elemẽtis, perfectè miſtis, generata ſunt, alia animalia, aliaue: Egetabilia, alia mineralia ſunt. Proinde expendamus primùm, num exuegen bilibus, aut animantibus fieri poſsit hæc gẽma philoſophica, ignobilia mefa i in aurũ mutans, uel in atg. Quod ut exactiſsimè diſcutiamus, utendũ eſt regul Lydia, hoc eſt, principio aliquo philoſophico, quo duce falli& etrore non pol ſimus. Philo ſophi aũt inter cætera unicum nobis reliquerunt, quo duce nũquam falli poterimus, ſcilicet extrema lapidis philoſophici, altera ex parte eſſe atgu uum& ſulſur, altera ex parte eſſe ipſum Elixir,& horum duorum exttemotum media eſſe metalla. Hoc autem nobis ſcriptum reliquerunt, ut intelligamus qtiæ nam ſint propinquiſsima huius artis principia ad Elixiris confectionen Etenim quia hæc eſt perpetua& inuiolabilis lex naturæ, ut ab extremo, à quolſ motus& progreſſus, nihil promoueri poſsit ad extremum, ad quod tendit& fertur motus, niſi per interiecta Medes, uche admonemur, nihil poſſe ad Flix formam peruenire, etiamſi ſulfuris& arg. uiui naturam conceperit, niſi intetie ctam inter hæc duo extrema metalli formam ſubeat,& experiatut: ueluti binati numetus in quaternarlũ mutati non poteſt, niſi primò ſubeat ternariũ. Et quem admodum nihil poteſt Elixiris formam cõcipere, quin prius metallum euaſeib & nihil poteſt fierimetallum; niſi primò ſulfuris& arg uiui natura concepeii qu ſunt metallorũ generandorum principia: ita nihil poteſt ſulfuris& atgul naturam cõcepiſſe, quin reuera ſit minetale. Itaq; cum uegetabilia& anime mineralium eatalogo ſint aliena, ut Elixitis natura obtinere queant, oportet pl mò, ut mineralia euadãt,& ubi mineralia euaſerint, neceſſe eſt, ut ſulfuris& ais uiui naturam induant,& in proximam atq; immediatã metallorũ materia 7 tur: quo ubi peruenerint oportet, ut ad metallicã formã promoueãtur,&. ubin 1 talli formã obtinuerint, tune in Elixir mutari poterũt. Ars aũt hoc 5 0 10 ſib of limatz in na Natg X a ſtimo et, ſed 2 ſub⸗/ m lof/ onle/ alium n dil, 75 a fecti lech ſis fol ro no s tetũ NI zones, elſo/ „aul Eli jodut o hie 6 liaueegen ietell egal pol quam rgu/ orum mog nem. oll &telixiti ltere ati juem/ alen 15 alia 4 tet pl arg jertal oime/ e Hol oteſt ANIMA DVERSIO 105 poteſt, de huic negotio obeundo, id eſt S Peas Ne e ſe ic elſe agnoſcit,& profitetur. Vnde Geber cap. a4. ſux Summe e oppo100 artem in uegetabilibus ſic ait. Poſsibile quem ponunt naturę, ſed non 0 5 enim eorũ Uita, inquit, in centenas annorũ myriades ptotendatur: citius 1 8(uccumbent,& labori ſuſcepto ſupetſedebunt, quam extiemã coro nidem operi impone re que ant. la quorum deriſionem Richatdus Aunglicus cap. io. ſui Correctorij, ſic ſ ctibit. Quate fatui ſunt, qui tot, c tam diuerſa negotia,& ſophiſticationes ad decipiendum homines adducunt, ſeilicet ſecundinas, teſtas oobr cines languinem ruft hominis, baliliſ cum, uermes bufones herbass ter cus humanũ,& ſic de infinitis generibus ſtercorũ, uolentes cum peſsimis opuma conficere,& naturæ defectum cum his adimplere, 8⁰ ſtercus ſeminand 57 5 575 metere, quod eſt inpoſsibile. Nam quæ ſeminauerit homo, hæc& metet. Ergo ſi ſtercus ſeminat, ſtercus etiam metet. Quare non mir inquit, ſi nullus eorũ cum taliſtercore perficit. At inſurget quiſpiã,& dicet: Si neq; ex begetabilibus neq; ex animalibus Elixir confici poteſt, quo pacto uera 8⁰ probanda erunteorũ philoſophorũ ſcripta, qui lapidem philoſophicũ in oenni loco„& in qualibet re eſſe ſcribunt: Poſſem ego cum multis reſpõdete, hoc à philoſophis per analogiã 8 ſimilitudinẽ quand dictum eſſe, eo quòd lapis philoſophorum per ſimilitudinẽ habeat quandam affinitatẽ cum omni re uegetabili, animali& 1: quẽad/ modũ homo cum omnibus rebus analogiã quandam habet: unde CnponboHO aphiloſophis dictus eſt Et ſi hanc adfertem ſolutiont, nihil profectꝰ aſtenum* ueritate adferrẽ.res enim ita habet,& multi philoſophorũ hanc difficultatè hoc reſponſo enodarunt. ded quoniã ego aliam, multò magis ueritati cõſentaneam, buiulmodi ſolutioaẽ ex Lullo uiro hac in arte ſingulari& ſtupendo did ici; ma/ Io eam adlerte, quàm ſuperiorẽ. Quę ut ab omuibus familia iter intelligi poſsit, ſciendum eſt, omniũ philoſophorum teſtimonio, tres eſſe Elixiris pat tes, ſcilicet animã, corpus,& ſpiritum. Anima nibil aliud eſt, quàm fermentũ uel forma Eli/ atis. Corpus eſt paſta, ſeu materia. quæ duæ partes ex ſolis metallis depromẽdæ unt, utpote forma ex ð le& Luna, materia ex Saturno, lo ue, Venere,& Marte, ut ſuperius ex Lullo indicauimus. Tertia uerò pars lapidis, eſt ſpiritus, qui cũ ſit ſedes,& uehiculum animæ, animã corpori infundit,& hæc duo extrema, indiſſo lubili conloæderationis uinculo cõponit,& copulat: quo mediatote ſublato, ani/ ma cum corpore nunquã fœdus inire poſſet. Etenim non bene cõueniunt, nec in una ſede morantut duo extrema, niſi beneficio alicuius medij cõcilientur,& con ſœderentut. hic ſpiritus nihil aliud eſt, quãm liquor ille, formã& materiam lapidis attenuans,& in ſpiritualem naturã reuocans: qui ſpiritus, interdum à philoſo phis cxlum interdum Mercurius ſ olutiuus, interdũ menſtruũ, interdum azoch; interdũ quinta Eſſentia,& innumeris alijs nominibus nuncupaf Hunc ſpiritum Lullus in tertia Diſtinct. de quinta Eſſentia, cap. de Modo exttahendi Mercuri noltrũũ teſtat ex omni re elemẽtati: tam uegetabili. q; animali, atq; etiam minetali poſſe depromi. Sed inter ea, inquit, nõnulla ſunt adeò temota ab arte, ut unius ho minis uita huius ſpiritus extractioni nõ ſatis ſit: alia uerò adeò ſunt propinqua ar tiut intra paucos menſes, hic ſpiritus ab eis obtineri poſsit. Qudòd ſi hic ſpiritus ex animalibus eliciat᷑, tunc, i nquit, cap. ultimo eiuſdemtertiæ Biſtinctionis, animalis nominatut: ſiex uegetabilibus uegetabilis, ex mineralibus uerò mineralis. Etſſ in Elixiris confectione ſpiritus animalis aſſumatur, tunc lapis animalis dieitur: ſiſpiritus fuetit uegetabilis,& lapis nuncupabitur uegetabilis: ſi aũt mineralis fuerit,& lapis à minerali ſpiritu, minetalis denominationẽ ſuſ cipiet. Et hoe eſt quod phiſoſophi ſibi uolunt, cum triplicẽ faciũt lapidem, ſcilicet animalem: uegetabilem& mineralem, Quã ego cognitionem nõ Gebro, nõ Arnoldo, non Reli non Alberto, ſed ſoli Lullo accept feto. Exalijs enim nunqua intelligere potus quid ſibi uellet lapis animalis, quid uegetabilis, aut quid mineralis. Arnol, 106 TAVLAD ANI enim& pleriq; alij, quibus ſolus lapis mineralis notus fuit,& familia lam aliam Eli xitis conficiendi uiam notam haberent, uiolentam in nem huic loco attulerunt,& docuerũt dici mineralem, quòd re uera ris, eum ul terpretatio, hæc interpretatio coacta eſt,& uiolenta, ut ex Lullo infinitis in locis patet. Ou aũt tatio impulerit olim philoſophos, ad ſpiritum laudis à uegetabilibus,& ant, malibus mutuandum: ego eam, ut à Lullo didici, edocebo Permulti philoſopho, rum, quibus non tanta fuit ignobiliũ metallorum in aurum& al g. uertendorum cura, quanta incolumitatis corporis humani fouendæ& inſtaurandæ cum ſcih aurum miris uirtutibus ad conſeruandam incolumitatem,& adæquandos humores, à natura eſſe dotatum,& experirentur, aurum cum aqua arg. uiui,& aliotun mineralium liquatũ, pernicioſiſsimam toxici naturam concipere, exiſtimatuntſe rem magnam aſſequuturos, ſi ex animalibus, aut uegetabilibus ſalubribus aqua educere poſſent, cum quibus aurum in liquorem potabilem, cum conſeruatione naturæ ſuæ ſaluberrimæ, redigi poſſet. Quod tãdem ſunt aſſequuti,& hocmodo aurum in liquorem ſaluberrimũ,& ad coſeruandam humani corporis incolum tatem utiliſa mum redegerunt, quem liquorẽ uulgus chymiſtarũ, aurum pouble nuncupat. Et eum aurũ hac uia inliquorẽ reuocaſſent, periculum fecerunt, nun hic liquot aureus ad tranſmutationem metallorũ aliquid poſſet. Et hac experiem tia cognouerunt, Elixir aureum& argenteũ non minus fleri poſſe cum ſpitilus nimalſi, aut uegetabili, quàm cum minerali. Hoc tantùm inter eos ſpiritus diſci/ men eſſe docuerũt, quèd metalla actione ſpiritus animalis, aut uegetabilis liqu ta, in ſulfur ſeu terram foliatã ſublimari non poſſunt, niſi eis addatut arg. uiuũ ni nerale. Poteſt aũt ex metallis, etiamſi hoc modo non ſublimentur, Elixit conſid Nam reductio metallorũ in terram foliatã nõ eſt ſemper neceſſaria, ut ait Lulu in ultimo ſuo Teſtamento. Inter Elixir uerò animale, uegetabile,& minerale hoe intereſt, ut docet Lullus in Epiſtola ſua accurtatoria: quia minerale cõficituteim aqua quadam minerali, quæ adeò pernicioſa eſt, ut interius ſumpta, omnia uſeo ra corrodat& præſentaneã mortẽ adferat. Vnde fit ut aurum aſchymicum, quod fit ex corroſiuis, hoc eſt, quod fit per proiectionem lapidis mineralis, ſit corpoi humano pernicioſiſsimũ. Quo fit, ut Ioannes de Rupeſciſſa, in confectione aui 98 i f f ex mineral, bus lapis cõficiatur, animalem uerò, eo quòd animam, id eſt tincturam habeat 5 5 getabilem autem, quòd more uegetabiliũuirtus eius creſcat,& prop 8 potabilis moneat, eligendũ eſſe aurũ Dei, ut ille uocat, id eſt, aurũ à natura in m/ neris genitũ. In animali aũt, inquit, interdum eſt ſumma medicina corporibusbu manis, ut ſi ſpiritus ex ſanguine humano extrahatur aut ex melle. In uegetabll aũt lapide, ipſe ſpiritus quintæ Eſſentiæ, eſt reſtitutio iuuẽtutis,& cõ ſeruatiocat poris humani, ab omni accidentali corruptione,& aurũ per proiectionẽ lapid uegetabilis: conflatũ, inquit, uirtute bonitatis uincit,& ſuperat ipſum autũ na rale, propter quintã Eſſentiã uegetabilem. de qua lapis imprægnatur, quæ in mul do infinita mirabilia facit. Hæc aqua uegetabilis, eſt diuinũ& cæleſte illud men ſtruum, quod ubiq; Lullus prædicat,& cum quo autũ& argentũ liquantu, ſch conſeruatione naturæ ſuæ ſaluberrimæ, qua ſpoliantur, quotieſcunq; cum loi/ tibus mineralium colliquãtur. Vnde& Tol aqua uegetabilem inteligl ubicunq; ait, aurum& arg. liquanda eſſe cum rebus ſui generis: Lieet enim bat aqua aliena fit à genere auri, ſi naturam metallicam ſpectes, in hoc tamẽ cũ a ſymbold habet,& affinitat, quod nõ minus quàm aur corpori humano ſi l bris. Nec eſt quod quiſquã eam uegetabilẽ diei cauilletur, eo ſolo nomine qua metalla eius actione quodãmodo uegetẽtur: ſed etiã, ut ait Lullus in libello Lach Mere uriorũ, quia ex uegetabilibus depromitur. Spiritus enim lapidis,teſte Lud ex qualibet re elementari, ſiue animali, ſeu uegetabili, ſeu minerali elic 13 Non me latet Aureliũ Augurellum in primo& ſecundo libro ſuę Chr Vopcs huic opinioni fidem detrahere.Scio etiam lanum Laciniũ Calabrum, a b hacin/ terptetatione man tatio/ ierali/ at, ue/ F. Sed Qur Lani, pho/ orum ſcitẽt umo/ orum untſe aqu8g nodo lomitable „num erien itus/ liſcii/ qua uũ m lic Lollas e hoe cum lilce/ q poll e aui n mi/ usb tabil io cot pid nati 1mun men/ t, ſah ſpit ö lg mhat I aut0 ſalu/ qubd Lacis Lullo oteſt. poi ac in/ tione ANIMA PVERSIO 107 & alienum eſſe. Sed Augurellus, licet alioqui doctus ſuerit, nunquam tamen Lulli ſcripta intellexit. Nec miror, ſi id Augurellum la18 m uideam Arnoldo Villauouano, uro in hac re uerſatiſ simo, lspidem begetabilem nunquam innotuiſſe. Lacinius, licetuir doctus ſit, aon eſt quod miretat, ſiid hactenus non norit, homines enim ſumus.& falli interdum poſſumus. uod liis hanc rem paulè accuratigs c uerbis Lulli expenderit, ſcio eum hae in re luffragatorem mihi futurum. Nam cum menſtruum minerale nihil aliud præſtare queat, quàm metalla à corpotea,& denſa illa conditione auocare,& ad ſpiritualem natur am reducere, cumq; metalla in ſpiritum uerſa ſint Elixir, certẽ cum menſttuum animale& uegetabile, eandem metallorum in ſpiritum redu/ diionem, teſte ipſa experientia, præſtare poſsint, nemini mirum uideri debet, ſi i uegetabilis,& animalis, metalla in Elixit mutantur. Hoc tan benelicio menſtrui ilis metalſa it mutantuk.“ b tum lectorem monitum uelimvinter uegetabilia uiti, inter animalia api, inter mineralia argento uiuo primatumn, deferri. e Sed ut ad rem, unde digreſsi lumus, redeamus:diluenda nobis eſt paueis ſupe tiorillaobiectio, qua quærebat. r: quomodo interpretanda eſſent uerba philoſonorum, ubi aiunt lapidem ſuuin in omni loco& in omni re inueniti. Cui quæ-/ ſtioni ut ſatisfaciamus, dicimus cum Lullo tres eſſe partes lapidis, corpus, animam,& ſpiritum. Et quoniam ſoiritus eſt pars lapidis, imò ea pars, quæ toti lapidi nemen imponit,& cuius beneficio reliquæ duæ partes copulantur, cum hic ſpiritus ia omai te tam uegetabili, quam animali,& minerali reperiatur,& in om n loco inueniri polsit aliquod gegetabile, anima le, aut minetale: ideirco philo/ ſophi lapidem ſuum in omni lo co,& in omni re reperiti ſeripſetunt. Vnde ſatis perſpicuum eſt, quàãm præpoſterł utantut hac authoritate ij omnes, qui inde col/ gunt lapidis formam, ſeutincturam, ex om ni re elici poſſe, cumcerto cettius lit Flixiris aurilici formam ex ſolo auro, argentifici ex lolo argento effodiendam elle. Sed inſurget iterum quiſpiam,& dicet. Philoſophi ſæpiſs ime uiũtur oleis, tam albis, quàm rubeis, ex felle taurino, ex albumine,& uitellis ouorum, imò& ex ipſis capillis humanis expreſsis,& uidentur in huiuſmodi rebus tincturam au team,& atgenteam uenati. Fateor ego huiuſmodi rebus ineſſe nonnullam tin cturam: experimur enim fumum capillorum humanorũ, ſuſpenſam argenti bracteam colorequodamcittino inficere. uidemus æs ignitum, ſæ pius in oleo tartari ſubmerſum, candorem quendam argenteũ concipere. Sed hæ tincturæ cum mi nerales non ſint,& per conſequens nec metallieæ, cum etiam in igne peteant,& abſumantut, non ſunt illæ, quas philoſophiuenantur. At ſi eas in his rebus non quærunt philoſophi, quot ſum igitur huiuſmodi rebus in Elixitijs ſuis utunturt Dicam ego quod ſentio, imò quod res ipſa habet. Permulti philolophorum Anabum, poſtquàm medicinas ſuas confecerant, ut eis ingteſſum:& ſpenettandi acumen conciliarent, imbuebant, ſeu incera bant(ut artis uocabulo utar) eas medieinas huiuſmodi oleis ex animalibus expreſsis, non eum in fin uttingerent. ledut penetrarent corpora trauſmutãda.& inſtar ceræ liquari poſſent, unde& eã operationẽ uocarunt incerationẽ Quod teſtatur Geber( qui in ea aliquando fuit opinione, licet tandem reſipuetit) cap. aj. libri ſui, de lnuentione ueritatis inſcri/ pti, cuius hæc ſunt uetba. Non dico, quòd hæc olea dent humiditatẽ radicalẽ mi/ neralem, ſed ſaluant tincturã à cõbuſtione donec ingrediatur,& poſtea fugiunt inexpreſsione ignis, ut allbi à nobis narratũ eſt. Hactenus igitut manife ſtè cõſtat, lormã auri uel arg. effectricẽ neq; ex uegetabilibus, nec; ex animalibus eliciendameſſe. Quod cum ita ſit, ſupereſt, ut ex ſolis mineralibus eliciat᷑· Sed quonia tes ſunt mineraliũ claſſes, tribus& ſpecies: nẽpe mineralia lapidea(ut ſunt falle 5 19 omaia)pręterea media ſeu minora mineralia(è quorũ numero ſunt Wanze rlenicũ, ar zuiuũ,talch, atramẽta, ſales, alumina, tutia, antimoniũ,& re⸗/ Aqua omnia marchaſitarũ gener) poſtremò ipſa metalla, idcirco uidendum eſt terptetatione abhorrerf; 108 T AVLADANI primò, num ex gemmiis, aut quibuſuis alis corporibus lapideis eliei poſit ha forma Elixiris aurei, uel argentei. 5 C APVT vII. Vod facile aſſequemur& intelligemus ſi ea rationis trutins hie umu 5 2 7 7 N 1 k. qua in librãdis& expẽdendis uegetabilibus& animalibus uſi ſumus h enim adeò certa eſt, ut falli nos nunquam patiatur. hæc eſt re gula illa Lydia ct nus ille geometricus,& lapis ille Lydius, adquem exactiſsimè hæc omniz 15 exploranda. Hoc igitur nobis perpetuò proponamus oportet, nihil eſſe in x rum natura, quod peruenire queat ad naturam Elixiris, niſi primò fiat metallun nec metallum fieri, niſi prius naturam, tam ſulfuris, quàm arg. uiui cöõceperit, det tale, quin ſimul ſit minerale. Proinde licet gẽmę& reliqua corpora ſapidea ſn mineralia, nunquam tamen Elixiris formam attingere poterunt, quin pris metallicam naturam induant, nec eò unquam peruenient, niſi prius inproxmamꝭ immediatam metallorum materiam mutentur. At cum in principijs metallorm generandis naturam aſſequi non poſsimus, ut teſtantur omnes philoſophi, hne uel maximè conſtat, nos ex mineralibus lapideis, nec; metalla, nee perconſe/ quens Elixir, conficere poſſe. Nunc minora ſeumedia mineralia excutiamus,& perluſtremus. Sed hæc ſunt duplicia. alia enim ſunt magis, alia minus metall conformia. Quæ maiorem habent cum metallis affinitatem, ſunt atſenicumſel auripigmentum, arg. uiuum, antimonium, tutia,& omnes aliæ marchaſitæ. l nus autem affinia ſunt, ſulfur, talch, attamenta, ſales,& alumina. Videamus ig. tur, num ex magis affinibus confici poſsit Elixir. Et primò antimonium excuſa mus, quod cum nondum ſit rnetallum, ſed marchaſita plumbea tantùm. in Fiat tranſire non poteſt, quin prius euadat metallum,& metalli diffinitionem ſibi uen dicare queat. Et quanuis in metallum mutetur, perpetuò tamen plumbeam natu/ ram ſapiet, cum ſit marchaſita plumbea. Qudòd ſi ita eſt, certè cum natuta noh plumbum abundè protulerit, non eſt, quòd in antimonio in plumbum mutando nos oecupemus. At dicet quiſpiam, antimonium, ut philoſophi teſtantur,& ple docet experientia, a natura fuit ditatum ſulfure quodam et incremabili& fixo, quæ ſunt conditiones ſulfuris ipſius auri. Fateor, id enim expertus ſum, Sed cum cauſa ignobilitatis metallorum, ſit inopia argenti uiui, mundi,& flu, profectò ex antimonio, cuius argentum uiuum eſt plumbeum, ignobile,& con. taminatiſsimum, necnon fixionis expers, Elixir formari non poterit. Nune de auripigmento agamus, quod permulti philoſophorum docẽt eſſe proximam d& immediatam metallorum materiam. quod licet ita ſit, Elixiri tamen infomen do ineptum eſſe ſatis conſtat, donec metallum euaſerit. Quantum ad telqus marchaſitas attinet, cum eæ in metallum ſint mutãdæ, antequàm in Elixir tranſire queant,& nobis natura cuiuſuis generis metalla abundẽ᷑ contuleri: nos bene ficio metallorum excuſamur à laboribus marchaſitarum in metallicam fotmam ducendarum. Reſtat excutiendum argentum uiuum, quod eum ſit aſtetum 7 pidis extremũ, nempe illud à quo fitmotus, profectò cum ab extremo ad ext mum non pateat acceſſus, niſi per media interiecta, arg. uiuum non potetit flo moueri ad alterum extremum, hoc eſt ad naturam Elixiris, niſi per interieckame tallorum formã, hoc eſt, niſi primò efficiatur metallum: Quod Gebet latisapet tè indicat, ubi doeet, Mercuriũ ex natura ſua fugaci ad naturam fixã elle duces/ dum. Quòd ſi in metallum prius eſt mutandũ, ergo aut in plubum,autſſnum. aut æs, aut ferrũ, aut aurum, aut argentum. Atqui natura hæc omnia metel 1 genera nobis liberaliſsimè obtulit. Immunes igitut ſumus ab immenſis N. bus, in arg. uiuo in metallum ducendo ſubeundis. Cũ i gitur ea media minen i g quæ metallis magis ſunt affinia, non poſsint obtinere formã Elixiris, Ae euadant metalla, quanto minus id aſſequi poterunt ea media miner 150 ab eo ſcopo longius abſunt,& quæ metallis minus affinia ſunt Si enimi 1 1 tel. lun nul aut not die ball tur: lau per ope q 0 tan Kn geſt tuo! um men vt ＋ nun t hre mur, bre kel fm in te/ lum, j lee 2 ſilt ne/ amd. orum hine onſe/ 18,& tali m ſen Mi 5 igicutia xt en gatu/ 'obiz 1 ple ili& ſun. fla, coll Nune mam man qua ranſele/ mam mla/ xtle· ptome/ apet cen/ aum, rum ori/ alia, vrius qur pod 3 45 ANIMA D VE RSI O 109 magis videtur eſſe tale, non eſt tale, profectò neque id, quod minus. Vnde necelfariò conſtat, hæc minora mineralia, quæ metallis minus ſunt affinia, peruenire non poſſe ad formã Elixiris, antequàm euadant metalla. Quod ars præſta renon poteſt, teſte Richardo Anglico, cap. 10. ſui Correctorij, cuius hæc ſunt yerba. Sed quia in precedenti cap. determinatum eſt, minora mineralia artificialiter non poſſe fieri metalla: Ideo propter maiorẽ veritatem, reſtat hoc fortius probandũ. primò ſic. Quia minora mineralia de prima metallorũ materia, quæ eſt mercurius, non ſunt generata. Cùm autem generatio eorum cum generatione mercurij primò differat in forma,& materia& compoſitione: ideo ei metalla fieri non poſſunt: quia vnius ſpeciei vna eſt materia prima,& ſſ per mad ex quo genaratur. Prima pars antecedentis, quæ eſt minora mineralia ex mercurio non eſſe generata, patet per Ariſt.& Auic. Si autẽ deberentfieri me ulla oporteret quòd primò tranſirent in primã metallorum materiã. Sed quia artificialiter id fieri nõ poteſt, ideo metalla minus effici poterunt. Et ſic ſecũda pers antecedentis ſufficienter patet, vt declaratum eſt in præcedenti ca p. Seeundò ad idem ſic. Quia minora mineralia principium artis artificialiter fieri non poſſunt, quod eſt mercurius, ideo etiam medium et fſinem non pertingũt quæ ſunt metallum,& tinctura. Conſequentia tenet: quia nutrimentum in ho mine per generationẽ non poteſt fieri homo, niſi prius cõuertatur in ſperma. Proinde cùm neq; ex animalibus, neq; ex vegetabilibus, neque ex lapideis aut etiã medijs mineralibus Elixir confici poſsit, niſi prius ducantur in formã netallicam, ſupereſt, vt ſola metalla ſit propinquiſsima artis princi pia,& arti imetallis ſit auſpicandum. Sed cum ſex ſint m etalla, reſtat adhuc cognoſcẽdum, num ex omnibus, aut ex aliquibus tantùm,& ex quibus tandẽ ſit formãdum Elixir aureũi& argenteum. Quod vt exactiſsimè diſcutiatur, aſſumendũ atnobis illud Arnoldi cap. S. ſui Roſarij minoris, ſcriptum, ſcilicet Elixir muus ignobilia metalla in aurũ& arg. multo magis digeſtũ& mundũ eſſe o por tere, quã ſint aurum& arg. Quod i ita eſt, certè neceſſariò colligendũ eſt, nul um metallum poſſe tranſire in Elixir, quin prius fuerit æquẽ digeſtum, decodum& mundum, ac aurũ& arg. Sed nullum reliquorum metallorum tale eſt: ullum itaq; metallum Elixiri æqueè vicinum eſt, ac aurum& argentũ. Quod autem nullum reliquorũ ſit æquè digeſtũ& mundum, id ex Gebero ſuperius mtilsimum fecimus. Quòd ſi quis his non eſt contentus, ſciat completã deco donem, digeſtionem,& munditiem eſſe cauſam effectricem nobilitatis metlorum. Puritas enim mercurij& ſulfuris& fixio eorund em, quæ fit per maram digeſtionẽ̃, eſt cauſa perfectionis auri& argenti. Quocirca ſi aliquod re luorum metallorum æquè mundũ& decoctum eſſet, ac aurum& arg. eſſet er conſequens æquè perfectum metallũ. quod ſi æquè perfectum metallum, porteret igitur vt actu& reuera eſſet aurũ aut arg. alioqui eorũ perfectionẽ ꝛquare non poſſet. Cùm igitur nullum reliquorum ſit æquè digeſtum& mun dum, reſtat vt aurũ& arg. ſint Elixiri viciniora, quàm reliqua metalla. Et cùm nanſitus fieri non poſsit ab extremo ad extremum niſi per interiectũ medium nullum metallum poſsit tranſire in Elixir, niſi prius ſit æquè mundum& digeſtum ac aurum& arg. hinc certè manifeſtè conſtat nullum reliquorum quamor metallorum, Elixiris form attingere poſſe, niſi prius verſum fuerit in auum vel argentum. Meritò igitur Plato ſic ait, Licet alijs metallis vti poſsis, tanen eius non indiges, cùm ex eis habere non poſsis ſubſtantiam illam mercu150 ſulturis temp cratam& mundam. Quòd ſi eis vti volueris, neceſſariũ eſt, primo conuertas ea in ſimilitudinem duorum corporũ perfectorum, quod munquã fiet, donec Sol& Luna in vno corpore iuncta proijciantur ſuper ipſa. K 110 8 TAVLIAD ANT. Vide quomodo ipſo Platonis teſtimonio ex nullo metallo ignobili ſomat poſsit Elixir, quin prius illud metallum, beneficio Elixiris ex corporibus per fectis confecti in aurũ mutetur vel arg. Nec citra rationẽ id dixit Plato. Na forma Elixiris aurei vel argentei( quæ eſt illa, cuius beneficio Elixir aure y argenteam confert naturã) ex Saturno, loue, Venere, aut Marte eliei poſetne ceſlariò oporteret eam formã eis ineſſe, alio qui dicendum eſſet, rem Aiquäth reperiri,& per conſequens ibi eſſe, vbi non eſt. Quòd autẽ forma auri velag. effectrix, nulli horum quatuor metallorũ inſit, hinc patet. Cuicunq; metalo forma auri vel arg. effectrix ineſt, id aurũ vel arg. actu eſſe neceſſee nã qui quid præditum eſt forma hominis, homo eſt, bruti brutum, plantæ planta kpidis lapis,& ſic in reliquis. Forma enim eſt, quæ dat eſſe rei, id quod res eſi& quæ illi nomen adfert,& qua abſente res illa deſinit eſſe, quod prius erat. Sed neq; plumbũ, neq; ſtannum, neq; æs, nech ferrum actu eſt aurũ aut arg cumptõ habeat paſsiones& proprietates auri vel arg. Igitur nullum horum quatuot metallorũ eſt præditũ forma auri vel argenti. Atqui ſolius formæ auti proptiũ eſt, in materia auri( quæ omnibus metallis cõmunis eſt)aurum genetare,& ſo lius formæ arg. argentum efficere: proinde cùm hæ formæ ſoli auro& arg inſint, manifeſtùm eſt, nullam aliã rem ſub cælo eſſe, quæ hanc proprietatem ibi vendicare queat, donec ſummus ille formarum parens& genitor, ordinem, quem ſemel naturæ inuiolabili religione obſeruandũ præcepit, ſua poteſtate immenla reuocarit, immutarit,& penitus inuerterit: quod nullo modo penn. dum eſt, cum ſumma illa ſapientia in ſuis legibus ſemel latis perpetuò ſibicon ſtet,& ſui ſit ſemper ſimilis. Rectè itaq; Lullus, cùm ſic ait, Vbi natura deſnit ibi ars incipit: deſinit autẽ in metallis perfectis, inquit,& maximè in Sole, qu perfectus eſt,& à natura non poteſt recipere altiorẽ gradum. Igitur ars à dole & Luna tanquã à medio, per viã corruptionis exordietur. Natura, inquit non potuit per ſe hunc lapidem facere, ſed miſerta eſt arti, cùm talia reliqueritmun da, vt ars ea ſubtiliet,& adaptet, pro forma metallorum imperfectorũttanſmu tandorum,& ipſius mercurij vulgi. Ex his itaq; ſatis conſtat formã Ellxini in aurũ metalla ignobilia vertentis ab auro, in argentum veròͤ a ſolo arg m tuandã eſſe, nullamq́; rem ſub cælo exiſtere, ſeu animalem, ſeu vegetable, fu mineralẽ, ex qua forma auri vel arg. effectrix elici poſsit, niſi prius in aurũ vel arg. ea res verſa fuerit. Sed quorſum tot rationes huc adferũtur, cùm hæc adeo clara ſint& manifeſta, vt qui negare hæc auſit, meritò cæcutire, in meridiepal pare, nec minus ſenſu egere cenſendus ſit, quàm Philoſophus ile, qui niuem negabat eſſe candidam:? a Caput ultimum. f Edeo igitur ad te Braceſche doctiſsim e,& quãta cum humanitate poi oro te,& obteſtor. vt opinionẽ illam ferreã deponas, abiures& reſpuss f eãq; cum aurea& argentea veritate cõmutes. Nec eſt, uod timeas g minioſum tibi futurũ, ſi pedem à priſtina opinione retuleris. gnominſæ eq dem& opprobrio tibi vertendũ eſſet ſempiterno, ſi veritate cognitanontel, piſceres. Non eſt probroſum Braceſche interdum ceſſ pitare, pręſertim in u 1 cis& arduis rebus. Propriũ enim hominis eſt labi, errare, imò& in rebus a0 limis, teſte Ariſt. ſæpe hallucinari& cæcutire. Quòd ſi Philoſophi omnes bot propriũ hominis eſſe faſsi ſunt nec ſe à cõmuni lege immunes e e docuemi agnoſce quæſo& tu humani abs te alien nihil eſſe. Vtinam quorduotftn in terris homines, ſapientẽ illũ Socratẽ nobis proponeremus imitãdũ, qu no .. 7** 2 ire i E ſolo nomine ſapientiſz imi nomen aſſecutus eſt, quòd ſe hoc vn ſcire ingen prædicaret, quòd nihil ſciret. O quàm feliciſsimè haberent res huren, AN IMADVERSIO 1i thagoræ doctrina inter nos locum haberet, qui primus Sophi nomen, tanquã mortal homuncioni ineptum, arrogans, ſuperbum ac ſoli Deo vindicandum erhonuit,& Philoſophi nomine contentos eſſe debere homines, docuit. Nõ le pudeat igitur reſipiſcere Braceſche, nõ pudeat quæſo ab hac fallaci opinione diſcedere. Sed poteris tu mihi obijcere(& meritò certẽ) quid de me ipſo ſẽ tiam, num me aliquem Hermetem, num Argum, num erroris immunꝭ eſſe cre dam. Dicam certè, quem me exiſtimẽ Braceſch e non mentiar.& rem ipſam in genuẽ profitebor. Cæcus ſim ni me hominẽ eſſe videam quod i hominẽ me elſe experior, demens ſim deploratus, ni me non Iyncem, ſed noctuam, nõ Arum, ſed exoculatiſsimam talpam eſſe agnoſcam. Quòd ſi hac in parte philoſephie noni lucis aſſecutus ſum, eius ne apicem quidem perſpicacitati mẽ s mer( quam vel in ipſo meridie, ſingulis diebus cæcam experior)vendico, ſedid totum diuinæ maieſtati, quæ me indignum hoc dono dignata eſt, acceum fero. Quo d niſi cæleſtis illa Minerua cæci Tauladani miſerta fuiſſet, niſi caleſtis mercurij intelligentia hanc cognitionẽ mihi inſtillaſſet, hoc eſt, niſi di uinus& adorandus ſpiritus radijs fulgoris ſui mentem meã illuſtraſſet, non ſolm in eodẽ erroris gradu tecum ego verſarer, ſed in profundiſs imã aliquã vo nnginem corruiſſem, vnde nunqua poſtea emerſiſſem. Itaq; mones me tu, qua lis ego ipſe ſim. Depinxit enim mihi Deus in te diuinum illud oraculum; Noſce te ipſum, quo admoneor ne inſoleſcã, ne quid laudis mihi arrogem, ne cornua efferam, ſed vt conditionem meã ſupplex agnoſcam, demittam criſtas,& in mei deiectione cælum ſuſpiciam: deniq; vt in confeſsione cæcitatis meæ di ſcam, omnẽ laudem diuinæ maieſtati deferendam eſſe, eiq; mentem beneficio rum memorem eſſe immolandã. Nec alium in ſinem aliquid lucis nobis Domi nus impertit niſi vt miſeri mortales cæcitatem noſtrã inde agnoſcentes in ge nua procumbamus, tetrã lambamus,& eum, in cuius o culis veli pſe Sol eſt tenebroliſsimus, ſuſpiciamus, admiremur,& adoremus. Sed vt eò redeam, vnde ſum digreſſus, depone quæſo hianc opinionẽ ferream Braceſche, cõmuta eam cum aurea,& lubens palinodiã cane. Quod ſi feceris(mihi crede) nomen tuũ aioqui illuſtre& glorioſum, multo magis apud omnes doctos cõmendabis. Quo d ſi aliqui inſanæ mentis homines futuri ſunt, qui te ferrum cum aurg cõmutantem,& à priſtina opinione pedem referentem auſint calumniari, ſciant ipſi te ſingulari& perpetua laude apud omnes probos cumulatum iti, quòd la borum tuorum meſſem in cõmunem& publicam ſtudioſorũ vtilitatem libenliter attuleris. Afferant ipſi ſua, ſi quid poſſunt,& non mordeãt, congredian tur, ſi audent,& non latrent, experiantur vires ſuas,& ſentient nõ omnibus da tum eſſe adire Corinthum. Quo d ſi veritatis Zelotipia eòͤ me tulerit, vt aliquid acrius, quàm par erat, dixerim, humanitatem tuam exoratam cupio, mi obſernandiſsime Braceſche, vt id mihi cãdore ignoſcas Chriſtiano, tibiq; Robertum Tauladanum fratrem fideliſsimum& obſequentiſsimum in perpetuum promittas. 8 E 2 FIN IS,. 112 GEBERI ARABIS PHILOSOPHI soLERTISSIMI, RERVMQVE NAT VRALIVM (PRE CIP VE METATLLIICAR VRN) PERITISSIMH, nel Xaliciæs libellus, quẽ inſcripſit de Inueſtigatione perfectionis, incerto Interprete. Prefatio inſqua exPliaat, cur hunc librum ſcripſerit. cap. L N NV ESTIGATIONE A huius nobiliſsimæ ſcientixer N cõtinua& frequenti operis ſedulitate,& huic compati ſudio nimio, necnõ cogitationibus noſtris profundiſsimis& vat Dannexis, emiſſam vobis tradam, vt melius& apertius a vobs A volumina ſubſequentia intelligantur,& vt intellecta,& circa —aadem ingeniata& perſcrutata, facilius& promptius ad eſſectum perducantur. Et quia eſt aliud, artis inueſtigare rationem, quàm attent re& probare ſubtilitates& ingenia horum: donec operando& perſcrutãdo & experiendo, ad intentum perueniatur completũ. Ideo in hoc noſtto libto, quæcunque per narrata inueſtigauimus, ſecundum noſtræ mentis rationẽſaf pſimus, artem dico perficientia. Non putet tamen quis, quod hanc inueſtigꝛ tionem compoſuerimus ante librum noſtrum, qui dumma perfectionis mag ſterij eſt intitulatus: in quo quæcunque vidimus& tetigimus, completè ſecun dum ſcientiæ ordinem determinauimus, ſecundum experientiam& cognitio nem certam. quam ſcrutatione noſtra, de naturalium& mineralium effectibus & transformantibus diuerſis, in opere apparentibus notauimus. Etingeniau ſumus ſcientiam noſtram prius compoſitam cum hoc 1 cõmen to, quod ſuper ipſam declarandam compoſuimus, denudare. Ergo de iure hęc illã præcedit, cùm per hũc librũ inueſtigare queã de cognitione rei perfciẽti s De rebus corpora metallica perficientibus& corrumpentibus. Cap. II. 5 Vm ergo hæc ſcientia de imperfectis tractet corporibus mineralumin quantum ea perficere deceat, in primis cir ca hæc, duo conſiderauimus, Ilmperfectionem ſcilicet& Perfectionẽ. Circa hæc duo noſtrã fam intentionem. De rebus autem perficientibus,& corrumpentibus, ſecundũg per noſtram inueſtigauimus experientiam, hunc librum cõponimus, qua oppoſita iuxta ſe poſitàa magis eluceſcunt. Res autẽ quæ perfſcit in mineralbus eſt ſubſtantia arg. viui& ſulfuris proportionabiliter cõmiſta, per longam& t peratam decoctionẽ, in viſceribus terræ mundæ inſpiſſata& flxa, cum obſer uatione ſuæ humiditatis radicalis, non corrumpentis, ſed ad ſubſtantiam ſol. dam cum ignitione debita fuſibilem,& ſub malleo extẽſibilem producta. bet diffinitionem naturæ huius perficientis, leuius peruenire poſſumus ad cogaß tionem rei corrumpentis. Et eſt illa, quæ à contrario ſenſu habet intellig wide licet ſubſtantia pura arg. viui& ſulfuris, ſine proportione debita cõmilta vel minus decocta in viſceribus terræ immũdę, nec rectè inſpiſſata nec fæa lum ditatem habens combuſtibilem& corrumpentem,& raræ ſubſtantiæ,& poroſæ: vel habens fuſionem ſine ignitione debita, vel nullam, nec paties malleũ ſufficienter. Primam autem diffinitionem iuueni intruſam in his duo bus cot poribus, videlicet in Sole& Luna, ſecundũ cuiuslibet perfectionẽ: Secundam verò in his quatuor, ſcilicet in ſtanno, plumbo, cupro,& ferro, ſecundũ 1 bet imperfectionem. Et quia hæc corpora imperfecta ad ſanitatè& pe 1 1 nem non ſunt reducibilia, niſi contrariũ in eis operetur, id eſt quod man 15 occultetur,& occultũ manifeſtetur:quæ operatio vel contrariatio 1. 1 parationt᷑, igitur præparatio eſt eis adhibenda. Eſt ergo præparare, dene i ex udio arg circa effeentz tãdo bro, e cri lig nag ecun nitio ibus iat men hee min mus, mus ü 'opbus, &tẽ ſerſoliPer ni0 vel umi 2 lleũ cot dam isi ctio eſtũ 2 flua ele pEIAV EST. pERTECTIoR. EEE 1 demere,& abſentia ſupplere,& ſic notã eis immittere perfectionẽ: hac aũt prę tione non indigent corpora perfecta. Indigẽt vero præparatione tali, qua 5 rtes magis ſubtilientur,& à corporalitate ſua ad ſpiritualitatem reducã e Cuius intentio eſt ex eis facere corpus ſpirituale flxum, hoc eſt mulAmel attenuare& ſubtiliare, ꝙ erat prius. De horum omnium præparatio nibus fecundũ noſtram inueſtigationem in loco ſus tractabimus ſufficienter in hoc libro. Quæ poſtquàm præparata fuerint ſufficienter, erunt apta, vt de eis Elixir album, vel rubeum fiat magnum. 5 5 De lapide philoſophorum, quòd uus tantiom At; ad album Ex ad rubei, exex quibus rebus extrahatur:Deq́; poßibilitate ac modo perfectionis. Cab. III 5 2 Nuenimus autem Modernos nobis vnicum tantùm ſcribere lapidem, ad al bum vel rubeũ cõpletũ, quod& verũ eſſe cõcedimus. Nam ex quocunq; Elixir conficiatur albũ vel rubeum, nihil tamen ibi aliud eſt, q; arg. viu.& lſulf. quorum vnũ ſine altero nihil agit, nec eſſe poteſt. Et ideo vnus lapis à Philoſo phis nuncupat᷑, quis à multis extrahatur corporibus ſiue rebus. Extrahere em̃ are in qua non eſt, hoc ſtultum cogitare eſſet& vanum, vt quidam fatui putauerunt, quòd nunq; erat intentio Philoſophorum. Dicunt tñ multa per ſimilitudinem. Et quia omnia corpora metallica ex arg. viuo cõp oſita ſunt,& ſulfure, puris vel impuris, per accidens,& nõ in prima ſua natura innatũ, etiam per præparationẽ conuenientem tolli eſt poſsibile. Nam expoliatio accidentium non eſt impoſsibilis. Eſt ergo præparatio ſuperfſuũ demere,& defectũ ſupple re in corporibus imperfectis, quæ fieri nõ poteſt ſine adiuuatione o peris,&re rum purificantiũ. Diuerſificatur aũt præparatio, ſecundũ diuerſitatem rerũ indigentiũ. Experientia enim nobis dedit modos agendi, ſcilicet calcinationem ſublimationem, deſcenſionẽ, ſolutionem, diſtillationem, coagulationẽ᷑ fixatio nem,& cerationẽ. De quibus ſingulis narrationẽ fecimus in Summa perfectio nis magiſterij ſuſticiẽter. Iſta enim ſunt opera ad præparationem iuuantia. bpberebus præparationem iuuantibus,& earum mundatione. Cap. III. 5 Es autem præparationes iuuãtes ſunt iſtę, ſcilicet ommia genera ſaliũ, alu minũ, atramentorũ, etiam vitrum, borax,& quæ huius naturæ ſunt,& ace tum acerrimum,& ignis. Et cum iſtis proponimus corpora imperfecta præparare, ſed conuenit ea prius mundare, ſi aliqua immunditia in his extiteit ſecundum noſtram experientiam, in qua certi fuimus per prædicta. 8 250 Mundatio ſalis communis. N 2 5 Mundatur enim ſal commune per hunc modũ: Primò comburatur, cõbuſtum in aqua cõmuni calida ſoluatur, ſolutum per filtrum diſtilletur, diſtillatũ per lentum ignem in paropſide vitreata congeletur, congelatũ calcinetur per diem& noctem in igne mediocri,& ſerua iplum ſic ſuffieienter mundatum. l. Mundatio ſalis alkali. a N Sal alkali ſie mundatur vt fal commune,& eſt ſagimen vitri. Primò teratur, & totum ſoluatur in aqua communi calida, poſtea diſtilletur pet filtrũ,& coneletur,& calcinetur cum igne lento. * 1 5 Mundatio ſalis gemmæ. N Primò teratur, deinde de illo fiat, vt de ſale communi. . Mundatio ſalis ammoniaci.„ Teratur primò cum præparatione ſalis communis mundati. Poſtea ſublimet᷑ in alto aludele, donec totaliter fuerit extractum purum. Poſtea ſoluatur ſuper porfidum, ſub diuo, ſi de eo vis aquam facere, vel ſeruetur ipſum ſublimatum, purum ſufficienter. a Mundatio aliorum ſalium. Diuerſa autem adhuc inueniuntur ſaliũ genera, quæ præparantur per modum iam dictum,& mundantur. 5 Kk 3 174. DE INVESTIGATIONE Mundatio aluminum. i Primò de alumine glaciali. Multa poſſunt per ipſum præparati ſinei 0 mundatione aliqua: tamen in hunc modum mundatur. Ponatur in 1 & extrahatur inde tota humiditas, quæ multum in arte iſta valet Fæcesin fun do vaſis remanentes, vel diſſoluantur ſupra lapidem in aliqua parte hum 0 vel in aqua inde extracta, vel reſeruentur. Mundatio aluminis lameni. Alumen lameni, quemadmodum glaciale præparatur, excepto quòd nbae arte maioris eſt virtutis. 5 Mundatio aliorum aluminum. Plura adhuc inueniuntur alumina, quæ omnia, vt iam dicta præparantut 8 mundantur. Mundatio atramentorum. a Primò de nigro atramento. Nigrum ſic mundatur: Primò ſoluatur in aceto mundo, poſt diſtilletur,& coaguletur. Vel ponatur primò in alembico.& humiditas totalis extrahatur. Fæces in hac diſtillatione calcinatæ ſuper por, vel in ſua aqua ſoluantur,& coagulentur. Vel ipſa aqua ſecundum velle ail cis reſeruetur. Mundatio cupero ſæ. Cuperoſa, ſiue vitriolum mundatur vt atramentum nigrum. Habet tamen atramentum nigrum maiorem atramento viridi terreſtreitatem. 8 Mundatio aliorum atramentorum. Diuerſa ſunt atramẽta,& inueniũtur diuerſi coloris, quæ vt p̃dicta mũdaut. De uitro, e boracibus. f Vitrũ& boracia ſi debito modo fuerint facta, non indigent præparatione Mundatio aceti acerrimi. Acetum autem,& cuiuſcunq; generis acutũ, ſeu acerbum, ſubtiliantur& de purantur:& illorũ virtus ſiue effectus per diſtillationem melioratur. De eoii mundatione,& depuratione ſufficienter tractauimus, cum quibus corpom imperfecta præparari poſſunt,& depurari,& meliorari,& ſubtiliari igne en per debito mediante. De præparatione& melioratione corporum in genere. Cap. v. Ræparantur autem& depurantur per iſta ad intentionem ignis, per luft modum. Habẽt enim hæc corpora imperfecta humiditates ſuperfluas,& ſulfureitatẽ aduſtibilem, nigredinẽ in ipſis generãtẽ, ipſaq́; corrumpenit Habẽt etiã terreſtreitatem immundã, fæculentam,& combuſtibilẽ nimis gi ſam, ingreſsionem impedientẽ& fuſionẽ. Iſta& talia ſunt ſuperfſua in his caporibus prædictis, quæ in ipſis noſtra experiẽtia& inueſtigatione certa& in genioſa ſunt inuẽta. Et quia hæc ſuperfſua accidentaliter his ſuperueniũt co poribus,& nõ radicaliter,& ſpoliatio accidentaliũ poſsibilis eſt, oportetnos cum igne artificiali his prædictis mundatis, ſuperflua demere accidentia cun cta, ſola ſubſtantia arg. viui& ſulf.radicalis permanẽte. Et hæc eſt integra pi Paratio imperfectorũ,& depuratio perfecta. Melioratio, depuratio& ſubtia 25——— 7 2 5 5 7 7„Vit tio horũ, ſubſtãtiæ purę remanẽtis, fit multis modis, ſecundũ ꝙ indiget Elin Præparationis ergo& depurationis in generali modus eſt hic. Primò enim et uanda eſt cũ igne proportionali tota humiditas ſuperfſua& corrupta in ilol eſſentia, etiã ſuperfluitas ſubtilis& cõburens,&hoc calcinãdo: Deinde total ſubſtantia remanẽs corrupta in illorũ calce ſuperfluæ humiditatis n le & nigredinis corrodẽda eſt cum his mundatis prędictis corroſiuis, acutis, el acerbis, donec calx fuerit alba ſiue rubea, aut ſecundũ corporis naturãS ppi tatẽ colorata,& munda& pura ab omni ſuperfluitate, ſeu corruptione tis. Et hæc cum his corroſiuis mundant, terẽdo, imbibendo,& lauãdo. olte verò delẽda, ſeu deponẽda eſt totalis terreſtreitas armndde,ckrcülett gd nafla 1 — 00 — 2 — plus bico, fun, nida, nhae u& ceto K hufh til. mel lani. zone, K ce eorũ pon lem mne 5 K ente, gol col/ Xin, Colnos cunle ai ixih, n el lorũ talis ntis len pie valra ten öbubah — PERFECTIONIS GEBERIT. ing fibilis& groſſa, cum rebus prædictis mundatis vel puris, fuſonem metallica n habentibus, cum calce prædicta, modo prædicto depurata, commiſtis& 5 e tritis, quæ in fuſione, ſeu calcis reductione retinebunt ſecũ terreſtreitatẽ foltam& immunda prædictam, remanente corpore puro ex omni ſup erflui tate corrumpente mundato,& h oc totum deſcendendo. Meliorationis& ſub tiliationis horum ſubſtãtiæ puræ in generali modus hic eſt. Primo hoc corpus purgatum& reductum eſt iterum de cum igne,& adiutorijs mundatiuis prædictis, deinde cum his quæ ſunt olutiua ſoluendũ. Hęc enim aqua lapis noſter eſt,& argentum viuum de argento viuo,&lulfur de ſulfure, ex cor pore ſpirituali abſtractum& ſubtiliatum, ſiue attenuatũ, quæ meliorari poteſt, confortando in ipſam virtutes elementales, cum alijs præparatis, quæ ſunt ex genere ſui generis: 8 augm entando colorem, fixionem, pondus, Puritatem, fuſionem,& alia omnia, quæ pertinent ad Elixir perfectum. Et iſte eſt modus, per ſolos nos inueſtigatus, pręparationis, depurationis, ſub tiliationis,& melio lationis corporum mineralium in generali. Nunc tranſeamus ad ſpecialem, ſeu particularem cuiuslibet corporis imperfecti præparationem, cum omnibus modis ſuis, etiam perfecti corporis mineralis. Et primò de Ioue. De præparatione louis in ſpeciali. Cap. VI. Ræparatur autem Iupiter multi pliciter 8 melius tamen per hunc modum. Et eſt, vt ponatur in furno calcinationis, in vaſe ad hoc apto,& proijciatur ſubtus ignis vſq; ad corporis ipſius fuſionem bonam, mouendo tunc ip/ ſius corpus li quefactum cum ſpatula ferrea perforata: ſcoriã quæ ſuper ipſum creatur contrahendo, iterumq́; corpus mouendo in ignis calore æquè perdurante, donec in e bona quãtitas ipſius pulueris fuerit congregata. De ponatur tuno illa,& iterum moueatur, quouſq; alternata vice totum corpus in puluerem ſubtiliſsimum fuerit reductum. Cribretur ergo puluis ille,& reponatur in furno, addendo illi ignem bonum ipſius fuſionem non ſuperantem,& mouendo multoties. Stet ergo in igne ſuæ calcinationis ſic per diem naturalem, vel circiter, donec tota humiditas accidentalis,& ſuperffuitas fuerit deleta, cum ſulfure combuſtibili& corrumpente: poſtea extrahatur calx aba mundata. Nam ignis omnem fugitiuam ſubſtantiam,& inflammabilem eleuat,& conſumit de prædictis, ſcilicet cum ſale communi mundato„& alumine,& cum aceto purificato& acerbo multum lauando,& ponatur ad ſolem vel ad aerem,& iterum teratur,& lauetur,& deſiccetur„& hoc alternatim per vicem reiteretur, donec per acuitatem ſalium, aluminum, atque aceti, tota eins humiditas, nigredo,& immundicia fuerint conſum ptæ, corroſæ,& deleta. unc apponatur de vitro trito cum his prædictis. Cumq́; totum impaſtatum fuerit, deſcendatur per Botum barbatum, cum ſufficienti igne. Deſcendit enim corpus purum& mundum, remanente cum vitro& ſalibus ſiue alumimidus, tota ſubſtantia terrea& fæculenta. In illo enim corpore mundo deſcen ſo,& reducto, eſt æqualis& perfecta proportio argenti viui mundi,& ſulfuris albi non vrentis. Nam ignis& corroſiua totam humiditatem,& ſubantiam fugitiuam, inflammabilem,& corrumpentem, atque nigredinem di uilerunt,& per deſcenſorium pſius, ſiue per paſtillum ſalium& aluminum,& itti, diuiſa eſt tota ſubſtantia terrea tæculenta, ſubſtantia pura& temperata cum ſua Proportione remanente. Poſtea verò calcinetur iterum hoc corpus reductum purum, cum ſolo ſale ammoniaco puro, mundato, donec fuenit in pondere æquali, vel circiter. Cum autem bene& minutiſsimè fuerit calcinatum, tunc illud totum peroptimè,& bene diu teratur ſuper porfidum, Ponatur ſub diu, in loco frigido& humido: vel in veſicis vitreis in furno * 4 n DE INVESTICEATIONE ſolutionis, uel in uentre equino, donec totum fuerit diſſolutum, augendol ſi fuerit neceſſe. Quam aquam honorare debemus, ipſa enim eſt quam gurl mus ad album. Et hæc de præparatione Iouis dicta ſufficiant.. De præparatione Saturni. Cap. VII. Ræparatur& Saturnus ſic: Ponatur ſimiliter in furno calcinationis 0 uendo vt louem, donec conuertatur in puluerem tenuiſsimum: Cribiem & reponatur ad furnum, Stet in igne ſuæ calcinationis per modum pts dictum, donec fugitiua ſubſtantia,& inflammabilis fuerit deleta. Poſteze, trahatur calx rubea, quæ imbibatur,& teratur frequentiſſimè& minutiſim cum ſale communi mundato,& atramento,& aceto purificato,& acerboni tum. De iſts verò ad rubeũ vtaris, ſicuti ad album feciſti, cum ſale commui & alumine iameno,& aceto. Tunc multoties, vt de loue dictum eſt, delt cetur,& imbibatur,& teratur, donec per beneficium dictorum, dicta imm dicia fuerit deleta. Tunc apponatur de vitro cum his prædictis,& deſcenci per Botum barbatum corpus purum, deſcendendo reductum. Iterum caldh tur cũ ſale ammoniaco puro, vt de loue, teratur ſubtiliſsimè& diſſoluatut be modum prædictum. Ipſa enim eſt aqua argenti viui,& ſulfuris, proportiom biliter facta, qua vtimur in rubei Elixiris compoſitione. Et hæc de Satumiq paratione dicta ſufficiant. e De præparatione Veneriß. Cap. VIII. g i Ræparatur etiam Venus optimè per hunc modum: Ponatur ſtratini ſale communi optimè mundato in cruſibulo,& deſuper ipſius laminz deſuper ſalis ſtratum,& deſuper lamina,& ſic viciſſim, donec vas fi plenum,& cooperiatur,& lutetur,& collocetur in furno calcinationis per naturalem. Deponatur& abradatur quod calcinatum fuerit,& reponantul minę cum ſale nouo. Et ſic alternata uice calcinetur, donec omnes laminæſa rint conſumptæ, ſeu corroſæ, per heneficium ſalis& ignis. Quia ſal const ſuperfluam humiditatem,& ſulfureitatem combuſtibilem: ignis eleuatſi ſtantiam fugitiuam& inflammabilem, cum proportione debita. Teraturo nino puluis ille minutiſsimè,& lauetur cũ aceto, donec nigredine careat aqa exinde emanans: hinc alterna vice de ſale nouo& acetò imbibe,& tet poſt contritionem, ad furnum calcinationis in vaſe aperto neee ibi per tres dies naturales. Deinde extrahatur,& teratur bene,& ſubtilite, abluatur cum aceto bene& diu, donec ab omni immũdicia fuerit mundaim & purgatum. Deſiccetur ad Solem bene, tunc apponatur medietas eius del le ammoniaco, bene& diutiſsimè terendo, donec ſubſtantia impalpabl fuerit. Ponatur ſub diuo, vel in reſolutionis fimo, donec quicquid ibi ei tile, fuerit ſolutum:renouando ſal ammoniacum mundatum, ſi fuerit nec donec aqua totum fiat. Hanc aquam honora, quam aquam ſulſuris fut minamus: cum qua tingitur Elixir vſque ad infinitum. Et hęc ſufficiant dei neris præparatione. i N De præparatione Martis. Cap. IX. Ars autem per hunc modum melius præparatur: Calcinetur, quent modum Venus, cum ſale communi mundato,& cum aceto puro hu tur. Lotus ad Solem ſiccetur: deſiccatus iterum cum nouo ſale& c teratur& imbibatur,& ad eundem furnum ponatur per tres dies, vt de Vene re dictum eſt. Solutum honora, aquam videlicet ſulfuris fixi, mirabiliter cc rem Elixiris augmentantem. Et hæc de imperfectorum corporum præpa tione dicta ſufficiant. b. PE RFECTITONIS GEBERI. 1 De præparatione Solis. Cap. X. 5 NYertecta verò corpora non indigent præparatione, quantum ad perlectio nem, cum perfecta ſint, ſed vt magis ſubtilientur,& attenuentur, talis eiſdem præparatio eſt adhibenda: Accipiatut Sol in laminas tenues producus,& ponatur cum ſale communi optimè præparato ſolariatim in vaſe calci nationis,& collocetur in furno, caleinando bene per tres dies, vel donec totum fuerit ſubtiliter calcinatum. Deinde extrahatur, multum bene teratur, cum aceto lauetur,& deſiccetur ad Solem. Poſtea teratur bene cum medietate ſui ſalis ammoniaci mundati,& ponatur ad cliſſoluendum, donec totum fue tit per beneficium ſalis communis,& ammoniaci in aquam clariſsimam diſſojutum. Hoc eſt fermentum ad Elixir rubeum, precioſum,& verum corpus ſpirituale factum. 4 8 f ‚ De præparatione Lunæ. Cap. XI. O vbtiliatur autem argentum& tenuatur,& ad ſpiritualitatem reducitur per modum iam 5 55 Ergo per omnia& ſingula fac in ipſius ſubtiJ lation e ſicut de Sole feciſti. Et aqua Lunæ diſſolutæ, eſt fermentum ad Elxir album ſpirituale factum. De proprietatibus Elixiris maioris.. Cap. XII. 5 i Am imperfectorum præparationem,& perfectorum ſubtiliationem ſuffi17 determinauimus, vt. de eis qui libet diſcretus poſſit adim plere intentionem. Attendat ergo quis proprietates& actionis modos compoſitionis Elixiris maioris. Nos enim quærimus ſubſtantiam vnam facere tamen ex pluribus aggregatam, coadunatam, fixam, quam ſuper ignem poſitam, iguis nõ exprimat,&liquatis permiſceatur,& liqueſcat cum iplis, cum eo quod eſt in ea de ſubſtantia ingreſſibili,& permiſceatur cum eo, quod eſt in ea de ſubſtantia permiſeibili,& conſolidetur cum eo, quod eſt in ea de ſubſtantia conſolidatiua& figatur cum eo quod eſt in ea de ſubſtantia fixatiua„& non comburatur ab his, quæ non comburunt aurum& argentum,& afferat conſolſdationes& pondus cum ignitione debita& perfecta. Non tamen eatenus breue tempus intelligas, vt paucis diebus, vel horis poſſit prima vice conſici: Sed quia reſpectu aliorum medicorum modernorum, reſpectu etiam naturæ operationis. veritas hoc modo citius terminatur. Vnde dixit Philoſophus: Medicina eſt cuius temporis longum ſpacium anticipauit. Quare vobis * dico, vt ſuſtineatis patienter, quia fortè moratur,& feſtinantia quidem ex parte diaboli eſt. Ergo qui patientiã non habet, ab opere manum ſuſpendat, quia impediet eum feſtinantem credulitas. Omnis nanq; actio naturalis ſuũ habet modũ,& tempus determinatum, in quo maiori vel minori ſ pacio ter minatur. Ad hęc tria neceſſaria ſunt, patientia mora,& inſtrumentorum aptatio: de qui bus in Summa noſtri magiſterij perfecti artiicem allocuti ſumus in capitulis diuerſis, in quibus experiri poteſt, ſi in noſtris dictis fuerit ſufficienter verſatus. In quibus manifeſta probatione& aperta concludimus, lapidem noum nihil aliud eſſe, quàm ſpiritum fœtentem,& aquam viuam,(quam uecam aquam nominauimus)& per naturalem proportionem mundatam,& vnitam vnione tali, quòd ſibi neutiquam abeſſe poſſunt. Quius addi debet& tertium ad opus abbreuiandum, hoc eſt corpus perfeum attenuatum. a n r Ebilogus,& concluſio operis. Cap. XIII. E& pręmiſſis igitur patent res, in quibus veritas eſt propinqua:& perficien tes iplum opus, inueſtigatione vera noſtra, qua certi ſumus,& per experiẽ f m manifeſtã conſiderauimus, omnia verba vera eſſe, quę iam per nos ſolos 118 LI B. I. SVM MAE 3 4 8 i in noſtris voluminibus ſcripta ſunt: ſecundum quod vidimus per experimentum& rationem, in voluminibus iſtis relata. Ea verò quę per noſtram expeii tiam digitis extraximus,& vidimus oculis,& manibus tetigimus, ſcripſimui Summa noſtri perfecti magiſterij: Sapiens ergo artifex in noſtris ſtudeatyol minibus, colligendo noſtram diſperſam intentionem quam in diuerſislocſ propoſuimus, ne malignis ſeuignaris publicetur:& collectam probet, dont ad cognitionem, ſtudendo& experimentando cum labotis ingenioſi inſtau/ tia, peruenerit totalem. Exerceat ergo ſe artifex,& inueniet huius iam modun inueſtigationis(commotis amore uiſceribus) per noſtram conſiderationen veritatis cognitionẽ etiam dare plenariã, perficientis& corrumpẽtis matetiꝛ & formæ. Tonſiderauimus enim inueſtigatioie noſtra, perfectorummite riam cum forma, ã radice ſuæ commiſtionis vſque ad complementum, pura eſſe, ine corruptione ſuperueniente aliqua. Conſiderauimus etiam à conti rio lenſu imperfectorum ſubſtantiam,& perfectorum vnam eſſe vbique, al cet argentum viuum& ſulfur: quæ ante commiſtionem ſuam, pura ſunt& i da. Et per hanc conſiderationem per noſtrum exercitium inuenimus com ptionem imperfectorum accidentaliter ſuperueniſſe, quæ materiæ nouamꝭ corruptam dedit formam. Nam cum corpora imperfecta, per noſtram eie rientiam,& per ingenium noſtrum vidimus præparata,& mundata ab omi ſuperflua corruptione,& immundicia fugitiua, ſeu terreſtri deliberata inueimus ipſa maioris claritatis& fulgoris, ſeu puritatis, quàm ipſa corpora niti liter perfecta. Per quam conſideratiorem ꝑeruenimus ad finem huius ſcie tiæ perfectum& completum, quam perfectè& completè ſcripſimus in cod cibus noſtris. Studeas ergo in illis,& inuenies totam noſtram ſcientiam, qun ex Antiquorum libris abbreuiauimus. Finis libri de Inueſtigatione perfectionis Gebri. GEBRI ARABIS PHILOSOPHITSOLEN T᷑ISSIMI, RERVMQYE NATVRAATLIVN CARAE C. pus Metallicarum) peritißimi, Hegi NhelE⁵ Libri duo, quibus titulum fecit:sumf ma perfectionis, ſiue perfecti magiſterij, ex Arabico in Latinun translati, incerto Interprete, S VNMMAE PERFECTIONIS GEBRI LIBER RIM vs. p RAE FAT ICO DE MO DO TRADEN DI VIV i artis,& de idoneis diſcipulis. Cap. I. f e rA noſtram nel xtug ſcientiam, quam exlibn quorum compilatione diuerſa in noſtris voluminibus abbruiauimus, hic redegimus in ſummam vnam. Et quod 1 bbris à nobis ſcriptis eſt diminutum, id ſufficienter a a traditione huius noſtri libri compenſauimus, G in ö Aefectum ſuppleuimus ſermone breui. Et quod oc 155 it à nobis in parte vna, manifeſtum fecimus illud in parte est 11 in hoc noſtro volumine, vt ſapientibus patefiat complementum 110 1 cellentis, nobilisque partis Philoſophiæ. Scias ergo cariſzime, 0 PERFECTIONHIS GEREAI. 6 hoc opere totam eius artis operationem in capitulis generalibus, vniuerſali di ſputatione, ſine diminutione aliqua ſufficienter contineri. Per Deum, qui 1 ecundum hunc librum operatus fuerit, verum finem huius artis ſe adinueniſſe lætabitur. Sed ſcias cariſſime, quod qui principia naturalia in ſeipſo ignorauenit hic iam multum remotus eſt ab arte noſtra, quoniam nõ habet radicem ve am, ſupra quam intentionem ſuam fundet. Et qui principia ſua ſciuerit natunalia,& cauſas mineralium omnes, nondum tamen adeptus eſt verum finem & proficuum huius artis occultiſsimæ, habet vero faciliorem aditum ad artis hulus principia, quàm cui ignorantia cadit ſuper intentionem eius de modo huius noſtri operis,& hic parum remotus eſt ab artis introitu. Qui verò ſciuenit omnium principia,& cauſas mineralium,& generationis modum, qui ex intentione naturæ conſiſtit, parum quidem aufertur ab eo de operis complemento, ſine quo tamen non poteſt ſcientia noſtra perfici, quoniam ars imitari non poteſt naturam in omnibus operibus, ſed imitatur eam ſicut rite poteſt. Cariſsime igitur fil i, ſecretum tibi pandimus, quod in hoc artifices errãt, quòd natura in omnibus differentijs proprietatum actionis imitari deſiderant. Labora itaque ſtudere in noſtris voluminibus,& ea ſæpiſsime in mente tua reuoluere nitaris, vt intentionem ex noſtrę loquelæ modo veram acquiras, quia in eis inuenies, ſuper quæ mentem tuam fundare debeas,& ſcies ex eis errores ate repellere,& in quibus imitari naturam poſſis in tui operis artificio. n Diuiſto huius libri primi in quatuor partes. Cap. II. onemus igitur tibi breuiter primò impedimenta omnia, quibus in opere impeditur artifex, ne verum finem adipiſcatur, dicemus etiam conditiones artificis hutus artis. Secundò verò diſputabimus contra ignorantes& ſophiſtas, qui propter ſuam ignorantiam& imperitiam, huius artis magilterium& proficuum inquirendo, artem interimunt,& eam nullam eſſe con tendunt. Ponemus autem omnes rationes illorum,& poſtea ipſas deſtruemus euidentiſsimè: ita vt prudentibus ſatis apertè patefiat, nullam illorũ ſophilmata veritatem continere. Tertiò diſputabimus ſuper principijs natunlibus, quæ ſunt de intentione naturæ:& ibidem ſuper modo generationis & miſtionis eorum adinuicem ab opere naturæ,& ſuper eorum effectu, ſecun dum antiquorum Philoſophorum ſententiam. Quartò verò monſtrabimus principia, quæ ſunt ad intentionem huius noſtri operis, in quibus imitari natu iam poſſumus,& modum miſcendi,& alterãdi, ſcilicet congruum naturæ cum cauis ſuis ad intentum noſtri operis reducendis. PRIMA PARS HVIVS PRIMI IIB RI DE IMPEDIMENTIS, quibus impediuntur artifices, quo minus uerum huius artis finem adipiſcantur. i Diuiſto impedimentorum. Cap. III. 8 x ergo impedimenta huic operi ſuperuenientia, duo generaliter: aturalis ſcilicet impotentia,& neceſſariæ impenſæ defectus, vel occubationes& labores. Naturalem tamen impotentiam multiplicem eſſe dieimus. Ex parte ſcilicet organi artificis,& ex parte animæ. Ex parte etiam orani artificis multipliciter. Vel quia organum ſit debile, vel ex totocorruptũ. animæ denique impotentijs multipliciter, vel quia ſit anima peruerſa in or ganis propter organa nihil rectitudinis, vel rationis in ſe habens, ſicut anima iulani vel fatui. Vel quia ſit fantaſtica, contrariarũ facilè formarum ſuſceptiua indebite,& de vno ſcibili ad eius oppoſitum extenſiua ſubito,& de vno vel lead eius op poſitum ſimiliter. 120 LB. 1. S VNMAE De impedimentis huius operis, ex parte corporis artificis. Cap. IIII. Am tibi generaliter determinauimus huius operis impedimenta. Nuncyeröͤ ſpecialiori ſermone te alloquemur in hoc capitulo,& magis aperte nat. rabimus tibi omnia illa impedimenta pleniſsim e, ſeriatim. Dicimus igitur: quòd ſi quis non habuerit ſua completa organa, non poterit ad huius operis complementum peruenire per ſe, velut ſi cæcus fuerit, vel extremis trunca. tus, quoniam non iuuatur à membris, quibus mediantibus, ars hæc perfieiti tanquam naturæ miniſtrantibus. Si verò fuerit artificis corpus debile& a. grotum, ſicut febrientium, vel leproſorum corpora, quibus membra cadunt & in extremis vitæ laborantium,& iam ætatis decrepitæ ſenum ad artis com. plementum non perueniet. His igitur naturalibus corporis impotentij impe ditur artifex in intentione ſua. a De impedimentis ex parte animæ artificis Cap. V. Ræmiſimus tibi capitulum vnum, in quo narrauimus ſermone abſoluto & manifeſto impedimenta, ex parte corporis artificis dependentia. Neſtat nobis narrare breuiter impedimenta ex parte ipſius animæ, quæ maximè impediunt huius operis complementum. Dicimus igitur quòd quinon habuerit ingenium naturale,& animam perſcrutantem ſubtiliter principianz turalia,& naturæ fundamenta,& artificia, quæ conſequi naturam poſſntin ſuæ actionis proprietatibus, non inueniet huius precioſiſsimæ ſcientiæ veram radicem. Sicut ſunt multi, qui duram habent ceruicem, in omni perſcrutatione vacuam ingenio, qui& vix communem intelligere queunt ſermonem, & opera ſimiliter cum difficultate diſcunt vulgò communia. Præterhosetiam multos inuenimus animam habere facilè opinantem fantaſiam quami bet, ſed quod credunt ſe verum inueniſſe, fantaſticum eſt totum,& à ratione deuium,& errore plenum,& ſemotum à principijs naturalibus, quoniameorum cerebrum, multis repletum fumoſitatibus, non poteſt recipere veram rerum naturalium intentionem. Sunt etiam præter iſtos alij, qui mobilem habẽt animam, de opinione in opiniones,& de voluntate in voluntates, ſicutquimo dò credunt hoc,& idem volunt, ſine rationis vllius fundamento. Paululum verò poſt illud,& aliud credunt ſimiliter,& aliud volunt. Et hi tam mobiles ſunt, vt vix minimum eius ad quod intendunt, poſſint conſummare, ſed dini nutum potius illud relinquunt. Sunt ſimiliter& alij, qui non poſſunt videre veritatem aliquam ex rebus naturalibus, non magis quam beſtiæ, velut mente capti, inſani,& pueri. Sunt& alij qui contemnunt ſcientiam,& ipſam non putant eſſe:quos ſimiliter hæc ſcientia contemnit, ipſoſque ab huius precioſiſſimi operis ſine repellit. Et ſunt, qui ſerui ſunt, pecuniæ deſeruientes hane ſcientiam mirabilem&ipſi affrmantes, ſed ipſa diſpendia interponere timent. Ideꝰ que licet ipſam affirment,& ſecundum rationem ipſam inueſtigent, amen ad operis experientiam non perueniunt, propter pecuniæ auaritiam. He hos igitur non peruenit hęc ſcientia noſtra. Qualiter enim qui ignorans fueti vel ſcientiam inueſtigare neglexerit, faciliter ad ipſam perueniret: a De impedimentis externis, huius artis opus impedientibus. Cap. Vl. E duximus ad duo capitula, omnia impedimenta, huius artis finem te5 5 0. 2 2 5 7. X tardantia, quæ ſunt ex principijs radicalibus, ſecundum naturam arti cis huius precioſiſsimi negotij, Expedit ergo nos tandem 1 pedimenta exterius ſuperuenientia,& contingentibus tortunts stern 155 bus impeditur hoc opus glorioſiſsimum. Videmus ergo aue obe 7 equi ingenioſos, minimè ignorantes opera naturæ,& ipſius, in quibus e fene ————— 22— 2 2 2——..— S2 2. 0 2 P ERFEFECTIONISGEBERI. 121 ſequaces prineipijs& operibus, quibus eſt etiam inueſtigatio non fantaſtica, in omnibus rebus quæ naturæ regulantur motibus& actionibus infra lunarẽ circulum. Hi tamen vltima paupertati o ppreſſi, ex diſſ penſationis indigentia, hoc tamen excellens magiſterium coguntur poſtponere. Sunt& multi alij præter nunc dictos, curioſi, varijs huius mundi curis,& lolicitudinibus detenti ſe omni negocio ſeculari to tos occupantes, à quibus hæc noſtra ſcien tia ptecioſa rurſus refugit. lam ergo tibi ſatis ex præmilsis capitulis patet, quę ſint ab hac arte diſtrahentia impedimenta. Bpilogus huius primæ partis, qualem oporteat eſſe artifcem cap. vll. Oncludimus igitur ex iam dictis, quòd oporteat artificem huius opeis in ſcientijs Philoſophiæ naturalis eruditum& perfectum eſſe„ quia quantamcunque pecuniam,& ingenium naturaliter profundum habue nt,& deſiderium in hoc artificio, non tamen i pſius finem acquiret: niſi ex doctrina Philoſophiam naturalem adeptus fuerit, quia quòd per ingenium natu rale non adipiſeitur, huius defectui per doctrinam ſubuenitur. O portet igitur altiſima perſcrutatione& induſtria naturali artificem iuuari. Pro pter doctrinam enim, quantamcunq; ſcientiam acquiſiuerit, niſi ab induſtria etiam iuuetur naturali, ad epulas tam precioſas non inuitabitur. In puncto enim errorem ſuum emendaret, per ſuam induſtriam, cui remedium ignoraret adhibere, ſi ſo ladoctrina fundatus foret:& errori ſimiliter ſubueniret in puncto ex acquiſita ſcientia per doctrinam naturalem, quem per ſolam induſtriam euitare nõ poſſet: quoniam ars ab ingenio iuuatur,& ingenium ab arte ſimiliter. Et ipum ſimiliter neceſſarium eſt conſtantis voluntatis in opere fore vt non modo hoc modo illud attentare præſumat: quia in rerum multitudine ars noſtra non conſiſtit nec perficitur. Eſt enim lapis vnus, medicina vna, in quo magiterium conſiſtit, cui non addimus rem extraneam aliquam, nec minuimus, nifl quod in pręparatione ſuperfſua remouemus. Oportet etiam ipſum ſedulum operi vſque ad conſummationem ipſius inſiſtere, vt non opus detruncatum dimittat: quia nec ſciẽtiam, nec proficuum exo pere diminuto acquireret, ſed podlus deſperationem,& damnum. Expedit etiam ipſum huius artis principia& radices principales, quæ ſunt de eſſe operis, non ignorare: quoniam qui ptincipium ignorat, finem non inueniet. Et nos dicemus tibi principia illa omnia ſermone completo, necnon& prudentibus ſufficienter aperto& manieſto ſecundum huius noſtræ artis exigentiam. Expedit ſimiliter artificem tẽberatum& tardum ad iram eſſe, ne ſubitò propter iræ impetum, iam incepta dilipet& deſtruat. Similiter& pecunſam ſuam cuſtodiat nec pręſumptuoſus ed vanè diſtribuat, ne ſi fortè artem non inuenerit, relinquatur in miſeria,& de ſperatione paupertatis: vel ne fortè, cum iam ad finem huius magiſterij per ſuam indagationem approximauerit, conſumpta ſint ipſius im pendia,& verũ nem miſer violenter ob Paupertatem relinquat. Sicut cum in princi pio qui Snorant, prodigaliter ſuum theſaurũ totum exterminant, cum autem huic afnes fuerint, nõ habent vlterius ex quo laborent. Vnde dupliciter hi tales in r crore ſepeliuntur,& quia pecuniàm ſuam diſſipauerunt in rebus inutilibus quia ſcientiam, quam protinus indagaſſent, nobiliſſimã amittunt. No enim 3 85 bona conſum ere, quoniam vili precio(ſi artis principia non igno& ea quæ tibi tradidimus, rectè intellexeris)ad complementum magi on peruenies. Si ergo æs tuum perdideris, non attendendo noſtra monita, 8 1 8 5 80 ello ſcri pſimus aperta& manifeſta, nõ nos iniquè corrodas e Abhemias iniungas, ſed tuæ imputa ignorantiæ& præſumptioSitur hæc ſcientia non bene conuenit Pauperi vel indigenti, ſed potius eſt 122 LIB. I. SVM MAE ei inimica& aduerſaria. Nec etiam adinuenire nitatur ſophiſticam metz operis, ſed ſoli ſit complemento r ars noſtra in potentia 0 uina ſeruatur,& cui vult, elargitur& ſuptrahit, qui eſt glorioſus,& ſublm 0 omni iuſtitia& bonitate repletus, forte enim ex ſophiſtici vindicta open ü bi artẽ denegaret,& in deuium erroris te crudeliter detruderet,& ex enolein infelicitatẽ,& miſeriam perpetuam. Miſerrimus enim& infelix eſt, cui Deus ſemper poſt operis ſui atq; laboris finem, veritatẽ denegat conſpicere: quoi vitæ ſuæ ſpaciũ ſemper in errore concludit& terminat: hic enim in laborech ſtitutus perpetuo, omniq́; infortunio,& infelicitate obſeſſus, totã huius ſecil conſolationem, gaudium,& delectationẽ amittit,& vita ſuam in mœroreſne proficuo conſumit. Studeat ſimiliter, cum in opere fuerit, omnia ſigna, quæ in qualibet decoctione apparent, in mentem ſigillare,& illorũ cauſas inquirere. Hæc itaq; ſunt quę neceſſaria ſunt artifici, ad artem noſtram idoneo Si veto il terum eorum, quæ narrauimus, eidem defuerit, huic arti non adhæreat. SE CVNDAPARS HVIVS PRIMI LIBRI, IN GVA RE CEN. ſentur rationes, hanc artem negantium, deinde uerò confutantur.. Diuiſio dicendorum generalis. Cap. VIII. voniam inSumma vna huius libelli noſtri iam præmiſimus tibi omni huius operis impedimenta,& doctrinam tibi dedimus ad artis huis adhærentiam ſufficientem, expedit modò ſecundum noſtri propoſii intentionem, contra ſophiſticos& ignorantes diſputare: Primò ipſorumitiones ponentes, ſecundum quod promiſimus à principio nos determinaiu· os eſſe. VItimò verò eas omnes interimemus, vt manifeſta demonſtratione ſapientibus patefiat, nihil veritatis illas continere. Rationes uer, artem ſimpliciter negantium. Cap. IX. vnt autem diuerſi, qui eam negant& deſtruunt: Alij enim ſimplicitet ai verò ex dictis à ſupponente eam eſſe. Sunt enim aliqui aſſerentes arten non eſſe ſimplicirer, ſuam opinionem ſophiſticè᷑ taliter corroborantes d cunt enim: Diſtinctaʒ ſunt rerũ ſpecies& diuerſitates, quia diuerſæ ſunt& d. ſtinctæ elementorum adinuicem in commiſtione proportiones. Eſt enim a nus diuerſus ab homine in ſpecie, quia multo diuerſam habuit elementomum in ſui compoſitione proportionem, ſic& in cæteris rerum diuerſitatibus eſin ducere, ergo& in mineralibus. Ignota igitur miſcibiliũ proportione, qua adi piſcitur forma,& rei perfectio, quomodo& miſtum& miſcendum fotmate ſciemust Sed ignoramus Solis& Lunæ verã elementorũ proportionemet 8⁰ & formare ipſa ignorare debemus. Ex his itaq; cõcludunt: Igitur inutiis eſtas iſta& impoſſibilis. Similiter etiam aliter arguunt, magiſterium noſtruminterimentes. Dicunt enim: Et ſi proportionem elementorum ſeires modun tamen miſtionis adinuicem eorum ignorares, quoniam in cauernis,& mine“ ris,& abſconſis locis hæc natura procreat, ergo cum modum miſtionis 17005 ignoras,& hæc facere ſimiliter ignoras. Similiter iterum arguunt: Etiamſ oc debitè ſcires, attamen in miſtionis actione ignorares calorem quatre 80h tem, quo mediante res ita perficitur. Certam enim habet naturam calori 10 titatem, qua metalla ineſſe deducit, cuius menſuram ignoras. Similiter 10 lias naturæ cauſarum differentias agentium ignoras, ſine quibus nonpo 5 natura veraciter intentum perficere: his ergo ignoratis,& totus ſimiliter 1 5 di modus huius artis ignorabitur. Prætetea etiam rationem& experieni abi P ERF ECTIONIS GEB E RI. 123 tibi adducunt. Tandiu enim, inquiunt, eſt a viris ſa pientihus hæc perquiſita ſcientia, vt ſi poſsibile eſſet ad eam per aliquam viam perueniri, am cam mil lies compleuiſſent. Similitex etiam, cum Philoſophi viſi ſint in ſuis voluminibus eam tradere, nec tamen in eis veritatem reperiamus, manifeſtum ſatis per hoc eſt,& probabile, hanc ſcientiam non eſſe. Similiter& multi huius mundi Principes& Reges, theſaurum infinitum,& Philoſoph orum copiam h abẽtes hanc artem adinuenire deſiderauerunt, non tamen ad huius precioſiſsimæ artis fructum pertingere potuerunt. Hoc vtiq; ſatis ſufficiens eſt argumentum, quòd ars ſit friuola, probatione. Similiter etiam in debilibus miſtionibus ſpecler ſequi naturam non valemus. Aſinum enim fingere ignoramus& cætera ſimilia, quarum miſtiones ſunt debiles,& manifeſtæ quaſi ſenſibus. Quare& multo magis metallorum miſtionẽ( quæ eſt fortiſſima) fingere ignorabimus: ug elt etiã noſtris ſenſibus& experientijs occultata penitus. Cuius ſignũ eſt difficultas relolutionis elementorum ex ipſis. Similiter etiam nõ videmus bouem in capram transformari, nec aliquam aliam ſpeciem, in aliam tranſmutari vel per aliquod aliud artificium reduci. Quomodo igitur cum metalla differãt ſpecie, niteris inuicem ſecundum ſpeciem transformare, vt de tali ſpecie talem ſpeciem facias? Abſurdum ſatis hoc nobis videtur,& d veritate illata ex principijs naturalibus ſemotum. Similiter etiam, in millibus annorũ natura metalla perficit: quomodo autem tu in artificio tranſmutationis per annorum millia durare poterist cum vix ad annorum centum metam pertingere valeas? Si tamen ad hoc ita reſponderetur: Quod non poteſt natura perficere in maximo temporis ſpacio, id in breui per artificium noſtrum implemus: quoniam artificum in multis naturæ defectum complet: Dicimus iterum, quod& hoc impolſibile eſt,& in metallis ſpecialiter, cum ſint fumi ſubtiliſsimi, qui temperata decoctione indigent, vt in ſeipſis ſecundum æqualitatem inſpiſſetur humiditus propria,& non fugiat ab eis,& relinquat ipſa omni humiditate priuata, qua contuſionẽ& extenſſonem ſuſcipiunt. Si igitur per artificium tuum volueris tempus decoctionis naturæ in mineralibus,& metallicis corporibus abbreuia re oportebit per exceſſum caloris hoc facere, qui non adæquabit, ſed potius humiditatem diſſoluendo ex eorum corporibus diſſipabit& deſtruet. Solus enim temperatus calor humiditatis eſt ſpiſſatiuus,& miſtionis perfectiuus, nõ ignis excedens. Similiter etiam, eſſe& perfectio dantur a ſtellis, tanquam ã pri mis perficientibus,& mouẽtibus naturã generationis& corruptionis ad eſſe & non eſſe ſpecierum. Hoc autem fit ſubito,& in inſtanti, cũ peruenit vnaſtel haut plures ex motibus, ad ſitum determinatũ in firmamento, 4 quo datur per lectionis eſſe: quia vnaquęq; res ex certo ſitu ſtellarum acquirit ſibi eſſe in mo mento. Et non eſt ſolùm vnus ſitus, imò plures,& ſibi inuicem diuerſi, quemadmodum ipſorum effectus ſunt diuerſi. Et horum diuerſitatem,& diſtinctio nem ab inuicem pernotare nõ poſſumus, cum nobis ſint incogniti& infiniti. Quomodo ergo ſupplebis defectũ in opere tuo, ex ignorantia diuerſitatũ ſitum ſtellarum, ex motu earum? Et tamen ſi ſitum vnius, aut plurium ſtellarũ celtum, quo datur metallis perfectio, ſcires, non tamen o pus ad intentum tuũ derliceres. Non eſt enim alicuius o peris præparatio ad ſuſcipiendã formã per artificium in inſtanti, ſed ſucceſſiua. Ergo operi forma non dabitur, cum prępa gllo non ſit in inſtãti. Similiter etiam in rebus naturalibus iſte eſt ordo: quòd acilius eſt eas deſtruere, quàm cõſtruere. Sed vix aurum poſſumus deſtruere e e 155& cõſtruere præſumimus Propter has igitur rationes ſophi 25 las his minus apparentes, credunt hanc ſe artem diuinam interime Hæ omnes ſunt perſuaſſiones ſo phiſtarum, artem noſtram ſimpliciter eſſe 2 7 124 LI B. I. S VM MAE negantium. Rationes verò eorum, qui ex ſuppoſitione negant artem„pon cum deſtructionibus illarum in ſequentibus. Ab hinc verò ad harum inter ptiones nunc poſitarum, tranſeundum à nobis eſt: prius ponentibus nobi 1 per has veram intentionem, ad operis complementum. Occupatio, fieri nec poſſe, nec debere, quòd ars naturam im omnibus different proprictaum au. nis imitetur,& quædam de principijs metallorum erudita. Cap. X. Icimus itaq;, quòd principia, ſuper quæ actionem ſuam natura fund. ſunt duriſsimæ compoſitionis, atque fortiſſimæ:& ſunt ſulfur& angel, tum viuum, vt dicunt quidam Philo ſophi. Igitur quia duriſſimæ& fo tiſſimæ cõpoſitionis, difficillimæ ſunt etiam reſolutionis, ſed vt flat inſpiſat eorum adinuicem& induratio, taliter, quòd fiat in eis contuſio& extenſo per mallei compulſionem,& non confractio: non eſt niſi per hoc, quòd hum. dum viſcoſum in eorum adinuicem commiſtione, ſaluatur pet ſucceſſiuam i minera decoctionem. Sed regulam tibi tradimus, cariſsime fili, genetalem qudd non fit inſpiſſatio alicuius humidi, niſi prius flat ex humido partium ſub tiliſſimarum exhalatio,& conſeruatio ex humido partium magis groſſarum, ſi ſit humidum in commiſtione ſuperans ſiccum,& vera miſtio ſicci& lum di: vt humidum contemperetur à ſicco,& ſiccum ab humido,& fiat hæcſubſtantia vna in ſuis partibus homeœomera,& temperata inter durum& mole, & extenſiua in contuſione. Sed hoc non fit, niſi per diuturnam miſtionembumidi viſcoſi,& ſubtilis terrei per minima, quouſque humidum idem cumſiceo & ſiccum cum humido flat. Et huiuſmodi ſubtilis vaporis non fit reſoluo ſubitò: imò paulatim,& in millibus annorum,& illud ideo, quia vniſormisel ſubſtantia principiorum naturæ. ergo ſi ſubitò fieret ab eis ſuperflui humidiie ſolutio, cum non differat humidumà ſicco, propter fortem miſtionem, qui habent, huius vtiqʒ rei ſolueretur humidum cum ſicco, quare totum in fumum euaneſceret, nec ſeparari poſſet humidum à ſicco in reſolutione, propter foi tem vnionem, quam habent ad inuicem. Huius itaq; videmus manifeſtam esperientiam in ſpirituum ſublimatione, quia cum in eis per ſublimationem fat ſubita reſolutio, non ſeparatur humidum à ſicco, nec ſiccum ab humido, ita diuidantur in partes totales miſtiones eorũ, ſed tota aſcẽdit eorũ ſubſta tai parũ ex eorũ componẽtibus diſſoluitur. Reſolutio ergo humidi ſubtiis fumo ſi, ſucceſſiua,& diuturna& æqualis, eſt cauſſa inſpiſſationis metallorum. Hane quoq; facere nõ poſſumus inſpiſſationẽ per hunc modũ. Ergo in hac ſequiſi turã non valemus. Non enim poſſumus naturam in omnibus differelẽtijs pub prietatũ actionis imitari. Noſtra igitur intentio non eſt, in principijs nature qui, nec in proportione miſcibilium elemẽtorũ, nec in modo miſtionis 100 adinuicem, nec in æquatione caloris inſpiſſantis. Cum hæc omnia ſint nobs impoſſibilia,& penitus ignota: Reſtat ergo rationes ſophiſtarum intenmete hanc excellentiſſimam ſcientiam per ignorantiam negantium. Confutatio rationum, artem ſimplieiter negantium. Cap. Xl. 5 Idixerint ergo, nos proportionem elementorum,& modum me rum adinuicem, æquationẽ item caloris metalla inſpiſſantis. 2 15 multas,& accidentia naturę actionũ conſequentia, ignorare: Cõce 15 eis vtiq;, ſed nõ propter hoc noſtram ſcientiam diuinam interimunt, dus 88 ſcire volumus illa, nec poſſumus, nec ad opus noſtrum poſſunt e aliud ad hoc nobis principium aſſumimus, aliumqt generationis 11 9 modum, in quibus ſequi naturam poſſumus. Si dixerint, etiam Philo 1 2 & Principes huius mundi hanc deſideraſſe ſcientiam,& ipſam non 155 Reſpondemus, eos mentiri, quoniam& quoſdam Principes(icet Pen ane max han ra uc tiam ueni non aſini 1 b fol tant tia, v lam: polit anim ciens nec e eſt ez opin ptim occu ſeimi patet vel c debil ſum r igitur capre lit pe mus, nes al natur cet ea ſition ction quod forma boue ſtit. Si menti niam ciei vn per art gulatu ebullit admin tifciur admin ſaam c aperf princiſ nam texem bis ſuadio. mda ugenKlot, iſlatio tenſſo humiam in alem: m ſab arum, humic ſub/ molle, mhua ſlcco olutio nis elt nidire quam mum r fotmex/ m fat itayt ia, aut ö fumo Hanc ſui na5 pro uraſe plot nobis mere, nis eo j Alas limus ja nec e. Sed orum pbos nile: os) d. pame P ERFECTIORNHIS GEBERI. 125 maximè antiquos,& ſapientes, noſtro tempore e ex ſua induſtria hanc conſtat indagaſſe ſeientiam, ſed talibus, nec ore, nec ſcripturis eam tradena uoluerunt, cum indigni ſint eius. Ergo cum non uiderint aliquos hanc ſcien tiam poſſidere, cecidit ſuper mentes illorum error, ut æſtiment nullos hanc in uenille. Ad hoc etiam, ſi arguant fantaſtice, aſſerentes impotentiam noſtram non poſſe ſaltem in debilibus miſtionibus naturam imitari ſicut in miſtione aſini vel bouis, ergo nec in fortibus: detegimus eis errorem ſuum multiplicem quad in arguendi modum ipſorum non cadat neceſſitas, qua coartemur artẽ noſtrã non eſſe concedere, quia à ſimili, vel à maiori ad minus, ſuam corroborant fantaſiam& errorẽ, in quibus non continetur neceſsitas, ſed contingentis, vt in pluribus. Oſtendemus quoq; per aliam iam, demonſtrando illos nul lam aſſignare apparentem ſimilitudinem, inter debilem commiſtionem,& cõ oſitionem animalium,& mineralium firmam& fortem. Et hoc ideo, quia in animalibus& alijs viuentibus, in quibus compoſſtio eſt debilis, non eſt perficiens ſolùm proportio, nec miſcibilia Proportionis, nec qualitates miſcibiliũ, nee commiſtio, quæ ſequitur ex illarum actione adinuicem& paſsione, quæ eſt ex aggregatione illarum primarum qualitatum, ſed eſt anima, ſecundum opinionem plurium, quæ eſt ex occultis naturæ, ſicut ab eſſentia quinta, vel 4 ptimo motore,& hoc etiam ſecundum ſententiam plurium dicimus,& huius occultum ignoramus. deo hæc talia, licet in eis ſit debilis miſtio, perficere neſeimus, quia perfectiuum, quod eſt anima, infundere ignoramus. Per hocvtiq; patet, quöd non eſt defectus ex parte miſtionis, quòd non perficiamus bouẽ el capram, ſed ex defectu infuſionis anim:æ: quo niam ſicut debilem& magis debilem, ſic etiam fortem& magis fortem com poſitionem facere, viam& cur ſum naturalem imitantes, ſecundum artificium noſtrum ſciremus. In metallis igtur perfectio minor eſt, quàm in eis,& verſatur illorum perfectio magis cir aproportionem& compoſitionem, quàm circa aliud. deo cum in eis minor ſitperlectio, quàm in alijs, quæ iam narrauimus, liberius ipſa perficere poſſumus, ila vero nen Dieren ergo Deus altiſſimus& glorioſus perfectiones ab inuicem multiformiter. Nam in quibus compoſitio, quæ eſt ſecundum laturam fuit debilis, in illis maiorem& nobiliorem perfectionem poſuit, ſcilicet eam. quæ eſt ſecundum animam. Sed quædam fortioris condidit compoſtionis& firmioris, ſicut lapides& mineralia, ſed in eis poſuit minorem perfe dionem& ignobiliorem, ſcilicet eam quæ eſt ex miſtionis modo. Patet ita 5 quod non elt eorum ſimilitudo bona, quia non ignoramus bouemvel capram mere ratione compoſitionis, ſed formæ perfectiuæ: quoniam perfectio in boue vel in capra nobilior eſt,& magis occultata, quãm quæ in metallo conſiſtit Si autem aliter arguant, quòd non mutetur ſpecies in ſpeciẽ: Dicimus eos wentiri iterum, ſicut conſueuerunt potius, quàm verum dicere ſuper his, quonam& ſpecies mutatur in ſpeciem, ſecũdum hanc viam, cum indiuiduum ſpe dei vnius in alterius mutatur ſpeciei. Videmus nanq; vermẽ,& naturaliter,& berartificium naturale, in muſcã verti, quæ ab eo differt ſpecie,& vitulũ ſtrangulatum in apes,& frumentum in lolium,& canem ſtrangulatũ in vermes per cbulltionis putrefactionem. Sed hoc non facimus nos, facit autem natura, cui aamin ramus. Similiter& metalla non putamus, ſed natura, cui ſecumdum ar 1 dium illam materiam Præparamus, quia ipſa per ſe agit, non nos. Nos verò A ratores illius ſumus. Et, f. per aliam rationẽ ſimiliter taliter arguunt,& orroborant ſophiſticè 1. cit, tu verò millibus perdurare non potes: Dicimus quòd natura ſuper incipia ſua ſecundũ opimionem antiquorũ Philoſophorũ agens perficit in 3 126 1 IB. I. S VMM AE millibus annorũ, ſed quia principia illa ſequi non valemus: ideoq; ſiue inmi libus arinorum, ſiue in pluribus, ſiue in paucioribus, vel momento, hæe natu perficiat, non tenet illorum perſuaſio. Quòd autem in principijs imitai 19 rã non poſſumus, iam ex præcedenti negatiuo ſermone ſatis apbreuiatodem imus. Sec! minauimus,& cõpletiore ſermone in ſubſequentibus demonſtrab dum tamen op inionẽ aliquorũ prudentium&perſpicacium, intentũ ſuumlu, bito natura perficit, ſeilicet vna die, vel breuiori tempore. Etſi hoc vetumſi J non tamen valemus in principijs naturam imitari, id quod manifeſtius oſtẽlo ne ſufficiente probauimus, teſiduum tamen huius quæſtionis cõſitemut q totũ verum concedimus eſſe. Et, ſi dicãt quod à ſitu vnius vel plurium ſtelai datur metallis perfectio, quã ignoramus: Dicimus hunc ſitũ nos ſcire nd opc tere, quia nõ eſt ſpecies generabiliũ& corruptibiliũ, quin ex indiuiduis eiu licuius fiat generatio,& corruptio omni die, per quod patet vtiq; ſitũ ſtela eſſe omni die perfectiuũ cuiuslibet ſpeciei indiuiduorum& cortuptiuũ. Non igitur neceſſarium eſt ſtellarum ſitũ expectare, eſſet tamen vtile, ſed ſuffcitſo dm naturæ diſponere, vt& ipſa, quæ ſagax eſt, diſponat ſitibus conuenientbus, mobilium corporũ: Nõ enim ſuum motũ poteſt natura perficere ſnen tu& ſitu mobilium. Vnde ſi naturæ artificiũ diſpoſueris,& cõſideraueris qu cũq; ex cõtingẽtibus huius magiſterij ſuerint, debitẽperſicietur ſub debitoſſa per naturã ſibĩ cenuenientẽ, abſq; conſideratione illius. Cũ enim videmus a mẽ ex cane vel alio animali putreſcibili deductũ in eſſe, nõ cõſideramus imme diatè ſitũ ſtellarum, ſed diſpoſitiones aeris circũſtantis,& alias cauſas puttef. ctionis perfectiuas, pręter illũ. Et, ex tali cõſideratione ſufficienter ſcimus ve: mes ſecũdum naturã in eſſe producere. Natura enim ſibi inuenit conuenieni ſitum, licet à nobis ignoretur. Et, ſi dicant perfectionẽ in inſtanti dariʒ& pre rationem noſtrã non in inſtanti fieri,& concludunt ex hoc, nõ petficieturpt artificium, ergo nec ars: Dicimus capita illorũ fatua, vacuacq; eſſe ratione hum na, eosq́; magis beſtijs, quã hominibus aſſimilari. Cõcludunt enim ex pre ſis, nulla ſe habẽtibus habitudine ad id quod illatũ eſt. Tantum ergo tenetiꝶt argumentatio, Aſinus currit, ergo tu es capra, quantum& ipſorũ. Et hocicei quia& ſi nõ fiat præparatio in inſtanti, non prohibetur tamen hoc, quò di ma vel perfectio nõ poſſit præparato dari in inſtãti. Non enim præparaio 0 perfectio, ſed habilitatioad ſuſcipiendã formã. Sed ſi dicant etiã, quòd acilu eſt, res naturales deſtruere, quàm conſtruere illas per artificium,& vir au poſſumus deſtruere,& cõcludant, impoſſibile eſſe, conſtruere illud:Reſpoce mus eis taliter, quòd non concludunt de neceſſitate, qua coartemur concel re aurum non poſſe conſtrui. Nam cum difficulter deſtruitur, difficilius cot ſtruitur: non autem impoſſibile eſt, illud poſſe conſtrui: huius autem aſſign. mus cauſam, quia fortem habuit compoſitionem, idebque difficliorem U buit reſolutionẽ, ideoq́; difficulter deſtruitur. Et hoc eſt, quod facit eos opii ri, impoſſibilem eſſe illius conſtructionẽ, quia deſtructionem artificiale cu ſu naturę ignorãt. Attentauerũt fortè, quòd ſit fortis compoſitionis ſed 10 fortis cõpoſitionis ſit, non attentauerunt.Sufficienter itaq; tibi carilsime f f phiſtarum fantaſias attulimus. Reſtat ergo, ex quo attentum promilsione 0 mus, ſecundum illam promiſſionem ad ea quæ determinanda ſunt ex 11 bus artem negantium, à datis tranſire. Quæ cum debiteè determinata 50 tum ad ea venire determinanda, quæ ſunt principia de intentione 1 i num eſſentiam nos oportet diſputare ſufficientius in inſequẽtibus. Eo 15 verò determinationè, etiam de ipſis ſermonem faciemus, quæ ſunt pra 11 noſtri magiſterij. in prima tamen traditione vniuerſalẽ, in ſequenti W res ratic E han. cune diui erro læ ce ne c. milit blaſf loſo mor & ve mag gitut prof hac; eos, arg. ri 0 fia,& ali it & ali ni ge 5 ati. 0 ratio flcati addu lit pe co au nc᷑ alt ram t proie & lol ſcien niri:c qual princ in mil. rnaturz li nat o deter 8. dec jumſu. rumſi, oſtẽſio , qun ſtellati 5 pot eiusz, ſtellaui d. Non Heitſo, nienti ſinemo is quę ito li nus ve 8 imme utreß, lus ver niente ptep tur pe e hum prem nethet ocidec df atio et facilid aurum pode ncedeus col. iſſiguem h s opin cexch Iq in e fl one fed ation fuerin, eq ſt ikn incipi o üg Laren PE RF E CTIONIS GEBERI 1275 urem de vnoquoq; principiorum faciemus ſermonem. Nic verò ad præſens nationes negantium à datis,& i pſarum interemptiones in primis afferamus. Diuerſæ opiniones eorum, qui arten eſſe ſapponunt. Cab. XII. 5 Anc itaq; artẽ ſupponentes, multiplices ex intentionè diuerſa eſſe cõ pe rimus.Alij quidẽ in ſpiritibus, alij verd in corporibus, alij in ſalib.& aluminibus, nitris& boracibus: alij verò in omnibus rebus vegetabilibus hanc inueniri artẽ& magiſterium affirmãt. Ex his autẽ omnibus hi quidẽ ſecundũ partem bene,& ſecundum partẽ malè, hi vero ſecundũ totum male, hoc diuinum magiſterium æſtimantes illud tradiderunt poſteris. Ex 1 pſorum autẽ errorũ multiplicitatibus veritatem nos collegiſſe, difficilis& lab orioſæ cautelæ coniectura, longaq́;& tædioſa experiẽtia, multorũcq́; ſum ptuũ interpoſi tio ne contigit,& illorũ error per noſtræ mentis diſpoſitionẽ& rationẽ ſepiſsime militauit;& quaſi deſperationẽ adduxit. Blaſphemati ſint ergo in æternũ, quia blaſphemias& maledictionẽ poſteris reliquerunt,& ex errore ſuo ſi uper philoſophantes perfuderunt, non veritatẽ, ſed diabolicã inſtigationẽ potius poſt mortem ſuã dimiſerunt. Et ego blaſphemandus ſim, niſi errores illorũ corrigã, & veritatẽ tradam in hac ſcientia, provt melius exigit hæc ars vera. Hoc enim magiſteriũ occulto ſermone non indiget, nec manifeſto penitus. Jrademus igitur eã ſermone tali, quem latère prudentes non accidet:hic autẽ medio erib. profundiſsimus erit, fatuis autẽ vtroſch terminos irreſerabiliter concludet in hac vna,& eadem noſtra traditione. Redeuntes igitur ad pro poſitũ dicimus eos, qui in ſpiritibus eã eſſe ponunt, diuerſos eſſe multipliciter. Alij quidẽ ex arg vi. alij autẽ ex ſulfure,& huic affini arſenico, lapidè Philoſophorũ perqui naſſerunt neceſſe eſſe: Et alij quidã ex Marchaſita, quidã ex Tutia& Magneſſa dl ex ſale Ammoniaco quidã Qui verò in corporibus, alij quidã in plũbo, alj in quolibet aliorũ corporũ eſſe dicunt, alij vtiq; in vitro,& quidã in gemis, ali in diuerſitatibus ſaliũ& aluminum,& nitrorũ& boracium,& aliſ in om ni genere rerũ vegetabilium. Et illorũ vnicuiq; ſupponẽti alius eſt aduerſarius eeundum ſuam ſuppoſitionẽ. Et his aduerſans credit ſe arti ſim pliciter aduerler. Et ſecundum plurimum vtriuſque ſectam inuenimus rationibus uacuam,. Kationes negantium artem in ſulfure ſuppoſitam. Cap. XIII. . igitur in ſulfure ſupponentes eam inueniri, in ſulfure laborẽ im penderũt,& ignorantes eius præparationis perfectionẽ, ipſam præpantionẽ diminutam reliquerunt. Crediderunt enim ſolam mundationèꝭ,& puri ffeationẽ, præparationẽ perfectionis fore: hæc aũt per ſublimationẽ fit, ideoc adductum eſt intentioni eorũ, vt exiſtimarẽt, quòd ſola ſublimatio in fulfure ſitperfectio præparationis ipſius,& ſimiliter in ſuo cõpari, videlicet in arſenioo autumãtes induxerunt. Venientes igitur ad proiectionè, quę eſt ad intẽtio ne alterationis, viderũt illud aduri,& euaneſcere,& nõ lon gã in corporib. mo am trahere,& corpora relinqui ab eis magis immũda, quã prius fuerunt ante proiectionẽ᷑ illius: quia ergo viderunt han edeluſionẽ in operis ſui cõplemẽto longiſsimis fuit tẽporibus reuolutũ in illorum pectoribus, ex ſolo ſulf. hanc cientiã reperiri,& in illo non inueniſſent, arguunt nõ poſſe in alio hanc inue-mti: quare cùm nec in hoc, nec in alio inueniatur, arguunt nuſquam inueniri. f Confutatio rationum præcedentium. cap. XIIII f Eſpondemus eis itaq; breuiter,& dicimus eos in hoc parum intelligere, & minima ſapere, quia ſupponũt ſolũ ſulfur eſſe materiam noſtrã. Et fi ve la hæc eſſet ſuppoſitio, tamen in modo vtic; præparationis decipiuntur quia ſolã ſublimationẽ credunt ſufficientem eſſe. Sunt enim tanq; puer, qui ex principio natiuitatis ſuæ vſq; ad ſenectutem in domo concluditur, nõ putans b 4 128 L IB. I. S VM MAE mundi latitudinem extendi, vltra ſuæ domus latitudinẽ, vel vltra, quàm oculo poſſit in domo cõſpicere. Nõ enim hi in multis lapidibus laborẽ ſuũ adhibuerũt, nõ igitur potuerũt ſentire, ex quo medicina iioſtra eliciatur,& ex uon ex quo manus ſuas etiã à laborũ copia excuſauerunt: quis ergo laborum perk ctiuus ſit, vel nõ, meritò ignorare debuerunt. Sed quare fuerit opus illorumdi minutum, dicimus, quia adurentiam in ſulfure dimiſerunt,& fugam, quxnon ſolùm non perficiunt, verumetiam diſsipant& deſtruunt. Rationes negantium artem in arſenico ſuppoſttams, earumq́; confutatio. Cab. xh. 1 verò in eodẽ& ſuo compari arſenico hunc lapidẽ inueniri exillini. tes neceſſe eſſe,& profundius ad operis conſũmationẽ attendentes non ſolũ per ſublimationẽ mundauerunt adurentẽ ſulfureitatem, verumetiã emo uere conati ſunt terreſtreitatẽ relicta in illo fuga. Ad quorũ proiectionẽ ſimi. liter deluſio ſuperuenit, quia non adhæſit ſtabiliter in his ipſis corporibus ſed ſucceſsiuè& paulatim euanuit, relicto tali corpore in priori ſua diſpoſitione Qui& ſimiliter arguerunt interimẽtes vt primi,& eiſdẽ vt primis reſpondentes, artẽ affirmamus,& eam ſcimus eſſe, quia vidimus,& veritatem tetigimuz Rationes negantium artem ſuppoſitam in Sulfere, Arg. uiuo, Tutia, Magneſis, Marcheſte, & ſale ammoniaco, eorumq́; confutatio. Cap. XVI. Lij quidã profundius in ipſo viderunt,& mundauerũt illud,& fugam d aduſtionẽ abſtulerunt,& factum eſt eis fixum& terreũ, nullam dansin ignis calore fuſionẽ bonam, ſed ſolam vitrificatoriã,& ideo non potuerũt pro. iectione corporibus permiſcere, ideoq́; arguũt vt primi,& eiſdem reſponde, mus ſicut primis, quia opus guete renne nee illud cõplere ſciueruni Ingreſsionẽ enim, quæ eſt perfectiuũ vltimũ, inquirere ignorauerunt. In omui bus ſimiliter ſpiritibus alijs eſt idẽ modus præparationis, niſi quòd in arg vil & tutijs excuſamur à maiori labore, qui eſt ex remotione aduſtionis:hęc enim ſulfureitatem aduſtibilẽ& inflãmabilẽ non habent, ſed ſolam fuga. Magneſia verò& Marchaſitæ omne genus ſulfureitatis hab et, plus Marchalita, minus ve ro Magneſia, fugã tamen omnes habent, plus arg. viu.& ſal amm. minus verꝭ ſulf adhuc verò minus cõpar illius, quartò verò adhuc minus marchaſita, quin tòͤ verò magneſia minus illa, ſextò verò& vltimò minimè omni tutia. Vunq autẽ fuga participans eſt, alia tamen plus, alia verò minus:& ideo propter ilo rum fugam quibuſdam experimentatoribus ſ. uperuenit deluſio vehemens in operationibus præparationum illorum,& ipſorum proiectionibus ſimilitet Ideoq́;& ipſi arguunt& interimunt, vt in ſulfure ſupponentes,& eildem tin ſulfure ſupponentibus, reſpondemus. Rationes negantiſ art ſuppoſita in ſpiritibus und cum corporibus figẽdis,& eori confutatio. Ca. x l Vnt& alij nitentes ſi piritus in corporibus figere, nulla alia præparatione huic præueniẽte, ſed eiſdẽ deluſio angarians ſimiliter mœrorẽ attulit&de ſperationẽ,& coacti ſunt ex ea, non eſſe hanc ſcientiã credere,& contra ipſam arguere. Eſt em̃ turbationis illorũ cauſa ac in credulitatis hæc, ꝙ in fuſione cot porũ ſpiritus illa dimittũt, nec eis adhęrent, imò aſf peritatẽ ignis refugiunt: pet manentibus in ea ſolis corporibus, quoniã preſſurã im pietatis ignis illi cõpati propter fugã non poſſunt, quę ab eis non eſt ablata. Accidit ſimiiter quãdoq deluſio, qula eiſdẽ& cùm corpora ignẽ effugiunt,& hoc eſt, cùm nõ fi ſpiſ. tus corporibus in profundo inſeparabiliter adhæſerunt, quoniã volatiis ſumma, ſummã fixi ſuperat. Vnde& ſimiliter vt primi arguũt,& ſimiliter vt prims eis reſpondemus. Tota ergo illorũ reprobatio hæc eſt: Si corpora flij docinæ vultis conuertere, tunc ſi per aliquã materiã fieri hoc poſsibile ſit, per ſpiutus ipſos vtiq; fleri neceſſe eſt:ſed ipſos non fixos corporibus vtiliter adhærere non eſt poſsibile, imò fugiunt,& immunda relinquunt illa, ipſos aut 10 non corp aut e ate! por ſciu per! ! abe uidu 1p na a rent let lepe poll cere erb que duc ſe. E trah per. vere Ker duri tum corf duni tion a1gU mul. nien libre elle. — nõ r cor 155 latio redu priu ideo gunt pece P ERF EGTIONIS. GEBERI 129 non eſt possibile ingredi, cùm terra facti ſint, quæ non funditur:& cum incluſi corporibus fixi apparent, non tamen ſunt, aut ab eis recedunt ipſis manẽtibus aut ambo ſimul aufugiũt. Cum igitur in materia magis affini nullis mo dis hãe tem inuenire ſit poſsibile, in magis remota non inuenietur, ergo nuſquã. Re onſio vtiq; noſtra hæc eſt, quòd quicquid ſcibile circa hoc eſt, non totum ſciunt, ideo nec o peratum ex eo totum inueniunt, conſequentis igitur vitium per ſufficientiam ponunt ipſorum robur. 8 i Rationes negantium artem in corporibus ſuppoſitam,& primò in plunmibo albo, id eſt anno, ſeu Ioue,& earum confutatio. Cap. XVIII. N Vidam autẽ poſuerunt in corporibus illã. Cùm tamen ad opus perueale lunt, vt exiſtimantes plũbum vtrunq; liuidũ ſcilicet& albũ, albedine non pura, multũ naturæ Solis& Lunæ aſsimilari& approximare: liudum quidẽ multum Soli, Lunæ verò parum: albũ verò Lunæ multũ, 8 oli ve0 parum. Propterea horum aliqui autumantes ſtannum, ſeu louem multũ Lu ne aſsimilari,& ſtridore, mollitie,& liquefactionis velocitate ſulũmodo diffelente credentes ex ſuperfluitate ſuæ humiditatis, liquefactu eſſe facile,& mollelimiliter, ex ſubſtantia verò fugitiua arg. viui in illo intercidẽte partes ſtrido fe poſsidere, expoſuetunt illud igni,& calcinãtes ipſum tenuerũt in igne, quẽ potuit tolerare, quovſq; album factũ eſt in calce ſua, què poſtea volentes redu cere non potuerunt, ſed æſtimauerunt impoſsibile fore. Et horum aliqui redu verunt ex illo aliquid,& ſtridor᷑ẽ, vt prius,& mollitiẽ in illo inuenerunt, atq; liquefactionis velocitatẽ. Ideoq; erediderũt hoc impoſsibile per viã hanc,& ad auct ſunt incredulitate, vt putarent artem indurationis illius ifiueniri nõ poſfe Horum verò aliqui calcinauerunt,& reduxerunt,& iterũ ſcoriam illius fubnahendo cum maioris ignis expreſsione calcinauerũt& reduxerunt,& ſic ſæ pereiterãtes opus ad illudꝭ viderunt iam illud induratũ̃, atq; ſine ſtridore: quia dero velocitat em liquefactionis nõ omnino rem ouerunt, errauit mens illorũ, dexiſtimauerunt ad illud nõ poſſe perueniri Horum itaq;& alij volẽtes eidẽ duritiem& retardationẽ liquefactionis cum adminiſtratione durorum corpo lum præſtare, in deluſionẽ ceciderunt, vt frangeret illis quodcunq; durorum corporũ admiſttt ei fuerit, nec iuuit in hoc eos vlla præparatio. Ideoq́; cũ nec duns, nec igne illũ præparare potuerint, excuſauerunt ſe de longa mora inuen lonis artis, quia eã impoſsibilè crediderunt& dixerunt, per hoc& contra artẽ aguentes inſtanter, poſuerunt illam nõ eſſe. Præterea& alij quidam addẽtes multa medicamina, viderunt illa nullã immutationem facienti a, nec ei conuellentis, ſed potius corrũpentia,& contra illorum propoſitum agentia,& ideo lbros abiecerunt,& capita retorſerunt,& artem veram& diuimam, friuolam ele drerunt. Quibus obuiantes ref pondemus reſponſione prima. Vndem etiam eſt in Plũbo nigro reperire illuſionis modũ, ſolo excepto quòd corpora nõ frangit,& ꝙ citius redit à calce ſua, q; Iupiter:liuiditatẽ Vero eius remouere non poſſunt, quia ignorant, ideo per illud dealbare l poſſunt dealbatione bona, nec per ſuam fantaſiã potuerũt illud ſtabilibus F Rationes negantium artem in plumbo nigro ſuppoſttam. Cap. XIX. orporibus tã ſtabiliter aſſociare, quin contingat illud per fortẽ ignis expreſdonẽ recedere à cõmiſto. Et illud quidẽ maximè decipit illos, in huius præpa latione ſupponẽtes, in nullo poſſe ſcientiã inueniri, niſi in i pſo, quia poſt duas reductiones a calce ſua nullam duritiẽ ſulcipit, ſed maiorẽ potius mollitem, q; prius habuerat,& in alijs ſimiliter non viderunt illud emendari differentijs. Et deo cùm in ipſo putãtes propinquius& melius inueniri, non inuenerunt, coda ntur perhoc credere& argumentari ſcientiã non eſſe, ſed deluſionẽ,& ide peccant hi, vt priores. 130 L IB. I. 8 VM M AE Rationes negantium artem in miſtione durorum cum duris, ex mollium cum mollibus corporibus ſuppoſitam. Cap. XX. A Lij verò componentes dura cum duris,& mollia cum mollibus ptoptet conuenientiam voluerunt corpora ſeſe inuicẽ tranſmutari& tau &illud non potuerunt, propter ſuã ignorantiã, vt permiſcentes Solẽ vel Lunz cum Venere, vel alio quocunq; metallorũ, nõ tranſmutãt illa in Solem, velLu nam tranſmutatione firma, quin experiantur ignis expreſsione fortivnũquod que illorum à cõmiſtione ſeparari& comburi, vel ad priorẽ ſui naturam red. re. Quædã verò ex eis plus durant in cõmiſtione, quædã verò minus, vt nobis ſufficienter determinatũ eſt. Hæ itaq;deluſiones ſuperuenientes propterl gnorantiam, faciunt hos tales de hac diffidere arte,& illam arguere non eſſe, Rationes negantium artem in miſtione durorum cum mollibus,& perfectorum cum imperfectis ſuppoſttam. Cap. XXI. An autem intimius& profundius ſuper hoc inquirentes, cogitauetũt& ingeniati ſunt,& viã voluerunt inuenire, vt dura mollibus vnita, ea ſtabi liter indurarent,& perfecta imperfectis, ad perfection ea reducerẽt,& generaliter à ſe inuicem tranſmutarentur& tranſmutarẽt, tranſmutatione fitma f ideo voluerunt ſimilitudinẽ& affinitatẽ illorũ inuenire, tum quidẽ per medi einas, tum verò per ignis adminiſtrationem attenuando groſſa, ſicut Vene & Martem,& inſpiſſando ſubtilia, ſicut eſt Iupiter,& ſimilia illi. Et aliqui eo credentes hanc adminiſtrationem perficere, deluſi ſunt in cõmiſtione horn durorũt corporũ, vel quia frangibile fecerũt omnino, vel omnino nimis mole non alteratum à duro, vel nimis durum non alteratum à molli. Et ſie eonuei entiam non inuenerunt,& ideo artem eſſe negauerunt. Rationes negantium artem in extractione animæ, uel ignis regimine ſuppoſttam. Cab. X Xll A Lij verò adhuc intimius& profundius inſpiciẽtes, alterare voluetũt cot pora cum animarum ſuarũ extractione,& cum extracta anima omnias: la ſimiliter. Et ad id non potuit eorum experientia peruenire. ſed deluſi fut in intentione ſua, per hoc æſtimantes artem non poſſe inueniri. Ai vero ſoſ igne ipſa perficere conantes deluſi in opinione ſua fuerunt, quia ad illud peruenire neſcierunt. Et hi eam ex hoc non eſſe putauerũt. Quibus omnipusobuiamus vt primis. Rationes negantium artem in Vitro, e Gemmis ſuppoſſtam, e car confitatio. Cap.& lll Qs verò in Vitro& Gemmis illã poſuerunt, expert ſunt pet Vitrumò. Gẽmas in corporibus alterationes fieri nõ poſſe, quia nõ alterat quod non ingreditur, at nec Vitrum quidẽ, nec Gẽmæ ingrediuntur, ideoq; no alte rant. Sed& ſi conati ſunt Vitrum cum illis vnire, cùm tamẽ vix hoc fieii polo non tamen propoſitum habent, quoniam Vitrũt ex corporibus faciunt,& pro pter hoc æſtimant hunc errorem ſuper totã artem cadere,& ſic eam agu non eſſe. Quibus reſpondemus, eos operari in non debita materia, ideoq; in debitè terminantes, non poſſunt hanc ex ſuis erroribus interimete. Rationes negantium artem in medijs 1 uegetabilibus uel quarumcunq; rerum commiſtione ſuppoſitam. Cap. XXIIII. 125 1725 8 Vnt& alij 1 e inueniri in Salibus Sealuminibus fd & Boracibus, qui poſſunt quidẽ in his experiri, ſed eam nner me putamus in eis. Ideoq;ſi poſt ſuam experientiã paucam vtilitate tan tionis inueniũt, ſcilicet ſoluẽdo, coagulãdo,& aſſando, tñ non interim 11 artem diuinã, cùm neceſſaria ſit& ſcita. Poſsibile eſt tñ in his omni alterationẽ inueniri, ſed remota eſt valde,& maximè laborioſa. Adhuc ina rũt& a ſtabi geneß mec ener i eolũ 10rum molle nueniIl. t cor nniaafuerũt ro ſolo d perU ob III. rumd quod 0 altepost & pto guunt oq́in1 Nitts i minimuta nt hãc aliquã ed d in als EER FEC TIO NIS GEBERI 13 halijs creſcẽtibus omnibus ſupponentibus, magis laborioſa fore probatur. L. deoq; qui eã in omnib us vegetabilibus ponũt, poſsibile quidẽ ponunt, ſed nõ el qm prius deficerent in labore, quã laboratum perfici ſit poſsibile, ideoq́ ſi ules artẽ non inueniunt ſuis laboribus, artẽ nullis laboribus inueniri poſſe arumẽtari nõ licet. Omnes aũt prius dicti, errantes, vnã materiam ſuã poſuerũt & nulla aliam ſuppoſuerunt præter illã. Et hi quidẽ iam redarguti lunt omnes Ali vero multi& quaſi infiniti, harũ rerum omniũ compoſitionẽ, aut quarũdã ſub diuerſa proportione facientes, ignoranter& inſciẽter incedunt,& error il orum in infinitũ extenditur, qm̃ infinita eſt diuerſitas proportionis rerũ miſci bilium,& infinita eſt diuerſitas materierũ miſcibilium,& in his ambabus infiitatibus infinite cõtingit errare, aliquando ex ſuperabundãtia, aliquando ex dminutione,& in his poſsibilis eſt correctio. Sed nos quidẽ lõgitudini,& pro hitati ſermonum parcentes, ſuper infinitis inſiſtere volumus, qm̃ ſcientiam yniuerſalẽ trademus breuibus locutionibus, qua euidenter infinitatẽ ſuorum enorum emẽdare potuerint,& illos corrigere. Nunc verò prius naturalia prin pia diſſeramus, ſecundum eorum cauſas, vt ex principio te attẽtum fecimus, N commemoratione illorum. 5 8 SEQVITVR TERTIA PARS HVIVS LIBRI PRIMI de principijs naturalibus& eorum effectu. 8 5 De principijs naturalibus corporũ metallicornm ſecundum opinionem antiquorũ. Cap. XX. NN Vs ergo tibi ſecundũ antiquòrum opiniond, qui fue runt de ſecta noſtta artẽ imitantium, ꝙ principia naturalia in operæ naturæ ſunt ſpiritus fœtens,& aqua viua, qua& ſiccã aquã nominari concedimus. Spiritũ aũt fœtẽtem diuiſimus, eſt euim dalbus in occulto& rubeus& niger vterq;, in magiſterio huius openis: in manifeſto autẽ vterq; tendens ad rubedinẽ. Dicemus igitur ſermone hreunecnõ& ſimiliter cõpleto& ſufficienti generationẽ vniuſcuiuſq; iſtorũ dmodum ſimilitergenerationis Expedit igitur nos ampliare ſermonè noſtrũ & dlatare,& ſingulũ capitulũ de ſingulo naturali principio tradere. In genere aſeimus, ꝙ vnumquodq; ipſorum eſt fortiſsimæ cõpoſitionis,& vniformis ſchtantiæ.& illud ideo, ꝙ in eis partes terræ taliter partibus aerijs, aqueis& iNeis per minima ſunt vnitæ, vt nulla ipſarũ alterã in reſolutione poſsit dimitlee imò quælibet cum qualibet reſoluitur, propter fortẽ vnionẽ, quam habue ntadinuicẽ per minima& paulatim à calore naturali& æ quali in mineralib. uterræ viſceribus coudenſato, multiplicato,& æquato ſecundum debitum auſum naturæ, ad exigentiam illorum eſſentiæ, ſecundum opinionem quoundam antiquorum Philoſophorum. a Deprincipijs naturalibus metallorũ ſecundum opinionè᷑ recentiorum& authoris. Cap. X XVI. A autẽ aliter dixerunt, ꝙ principiũ non fuerit arg. viu in natura ſua, ſed alteratũ& conuerſum in terrã ſuã,& ſulf. ſimiliter alteratũ,& in terrã mu al Vnde dixerũt quòd aliud fuerit principiũ, quã ſpiritus fertẽs,& ſpiritus fu gtiuus in intentione naturæ. Et ratio qua moti ſunt, ea fuit, quia nõ inueniunt umineris argẽteis, vel aliorũ metallorũ aliquid quod ſit arg. viu. in natura ſua liquid quod ſit ſulf. ſimiliter, imò per ſe inueniunt vnũquodq; illorũ ſepara lum in ppria ſua minera in ſua natura. Et ſimiliter per aliã rationẽ hoc quoq;af mãt Nõ eſt tranſitus, in quiũt, à contrario in contrariũ, niſi per diſpoſitionẽ media. Ergo cũ ſic ſit, co guntur cõfiteti& credere, ꝙ nõ ſit tranſitus à mollitie a8 Vi ad duritiẽ alicuius metallorũ: niſi per diſpoſitionẽ, quæ eſt inter duritiẽ mollitiẽ ilorũ, ſed in mineris nõ inueniũt aliquid, in quo ſaluet᷑ hæc media iholitio, deo hac ratiõe cõpellũt᷑ credere, arg vi:& ſull. in ſua natura nõ eſſe 5 132 g LI B. I. SVM MAE principium de intentione naturæ, Imò aliud quod ſequitur ex illorum eſſeltz rum alteratione, in radice naturæ ad terream ſubſtantiam. Et eſt iſte mod prius vnumquodque eorum conuertitur ad terream naturam,& exhis a0 bus terreis naturis reſoluitur fumus tenuiſsimus à calore multiplicatoin ide re terræ,& hic duplex fumus, eſt materia metallorum immediata. Hic fumu cùm à calore temperato mineræ decoctus erit, conuertitur in naturam cuil dam terræ, ideoq́; fixionem quandam ſuſcipit, quam deinde fluens quae viſcera mineræ 2 terræ ſpongioſitatem diſſoluit,& ei vniformiter vnitu v. nione naturali& firma: Ideoq́; ſic dixerunt ſie opinantes, quòd aqua flücm per meatus tertæ inuenit ſubſtantiam diſſolubilem ex ſubſtantia tetræ in. lceribus illius,& illam ſoluit,& vniformiter cum illa vnitur, quovſque& ſab, ſtantia terræ in viſceribus diſſoluta,& aqua fluens diſſoluens, vnum fuer vnione naturali,& ad talem miſtionem veniunt omnia elementa ſecundum debitam naturalem proportionem,& miſcentur per minima, quovſque fcſt vniformem miſtionem. Et hæc miſtio per ſucceſsiuam decoctionemin me ra inſpiſſatur& induratur,& fit metallum. Et hi quidem quanuis ſint affines we ritati, non tamen veritatem conijciunt puram. Diuiſſo dicendorum de tribus principijs ſalfure ſcilicet, arſenico, c arg. uiuo. Cap. XXy II Am ſermone vniuerſali determinauimus de metallorum principijs natulibus. Reſtat igitur vtnũc ponamus vniuſcuiuſque principij capitulum. Ci ergo tria ſint, ſulfut, arſenicum,& argentum viuum. Primò adſeribemusc pitulum de Sulfure, ſecundò de Arſenico, tertiò de Argento viuo. Deinden niuſcuiuſque metallorum, quæ ſunt effectus eorum, ponemus capitulumdeterminatum, ſecundũ quod eſt ex opere naturæ. Dehinc ad ea quæ huiusmagiſterij ſunt fundamenta,& illorum operationes tranſeundo, horum omni cauſas aſsignabimus. De sulfüre. Cap: XXVIII. 2 2.** 2 2 0 Icimus igitur quòd ſulfur eſt pinguedo terræ, in minera terræ perten Peratam decoctionem inſpiſſata, quovſque induretut,& ſicca fat, Ac indurata fuerit, ſulfur vocatur. Habet ſi quidem ſulfur homogeneam& fortiſsimam compoſitionem,& eſt vniformis ſubſtantiæ in ſuis partibus homæœomera, quia homogenium eſt. Ideoq;non aufertur eius oleum ab ipſo pe: diſtillationem, ſicut ab alijs rebus oleum habentibus. Qui ergo quærunt ip calcinare non perdendo de illius ſubſtantia aliquid, de quo fit curandũj iu, num laborant, quoniam non calcinatur niſi per magnam induſtriam,& mul de illius ſubſtantia diſsipando. Ex centum enim partibus vix tibi tres ſuffcen ter reſeruabis poſt calcinationem. Figi ſimiliter nõ poteſt niſi calcineturpi us, commiſceri attamen,& aliquantulum illius fuga retardari,& illius poteſt aduſtio reprimi,& cum commiſto facilius calcinatùr. Qui ergo quærit exo opus elicere illud per ſe præparando non eliciat, quoniam cum miſto perfch tur,& ſine illo protelatur magiſterium vſqʒ ad deſperationem. Et cum fo 00 pari fit tinctura,& dat pondus completum vnicuique metallorum,& iplmfœditate depurat& illuſtrat,& perficitur cum magiſterio, ſine quo nihi ho præſtat, ſed potius corrumpit& denigrat, non igitur ſine magiſterio ipſo vr ris. Qui etiam in præparatione ipſum commiſcere& amicari corpouibus no uerit, ſciet vnum de ſecretis naturæ maximum,& viam perfectionis vam: c multæ ſint viæ ad vnum effectum,& vnum intentum. Et quodcũque 180 ex ipſo calcinatur, acquirit pondus ſine dubio. Aes quõq; aſſum iter e 1 effigiem. Mercurio quoque aſſociatur,& per ſublimationem fit Vſiſur 8 1 0 nantur denique omnia corpora ex eo facilè, pręterquàm Sol& pit 1 ſlentz 59 danbz n yiſce umz cuiulaper tur yluens X ſubuerint ndum 1 mine nes ye VI. atuzm. Ci jus nden m de. J ma/ mum tem „&ci am&. s ho t ipo in xvamull Hcien I pll⸗/ 1 exeo ellic0 cõſuma horũ o vta/ 8 nomech pus Solis alciol ve I ſoper PpERFECTIORIS GEBERI. 133 r difficillimẽ. Et non coagulatur argẽtum viuum ex eo in Sol em vel Lunam, in quibus ſit vtilitas per artificium debile, ſicut Philoſophorum quidam fatui utauerunt. Et ita dicimus, quòd quæcunque corpora minus habent de humiditate, facilius per lulfur calcinantur, quàm quæ multam. Per Deum altiſſimum, ipſum illuminat omne corpus, quoniam eſt lumen, alumen,& tinctura. Diffilimè quo que ſoluitur, quia non habet partes ſalſuginoſas, ſed oleagineas quæ non facile in aquam ſoluuntur. Quæ autem facile vel difficile ſoluuntur in aquam, in capitulo Solutionis monſtrabimus ſatis apertè. Sublimatur vero, quia ſpiritus eſt. Et ſi commiſcetur Veneri,& adunatur cum ea, fit mirapile violaceum. Cum Mercurio quoque miſcetur ſimiliter,& fit ex eis per decoctionem cæleſtinus color& delectabilis. Non putet tamen quis, quòd ſulfur per ſe opus compleat Alchemiæ: non enim eſſet hoc niſi vanum credere, hoc autem ſatis lucidè probabimus in ſequentibus. Eligitur autem craſſum& lucidum. Et de ſulfure hæc dicta ſufficiant. De Arſenico. Cap. X. 5 ) Eſtat nos de Arſenico determinare ad præſens. Dicimus igitur quòd eſt de ſubtili materia,& ſimile cum ſulfure, iccirco non oportet illud aliter diffiniri, quam ſulfur: in hoc autem diuerſificatur a ſulfure, quia eſt albedinis tinctura de facili rubedinis autem difficillimè: ſulfur verò rubedinis de lacili albedinis autem difficillime. Eſt autem ſulfuris& Arſenici duplex genus cittinum ſcilicet,& rubeum, quæ ſunt huic arti vtilia, reliqua autem multa genera non. Figitur autem Arſenicum ſicut ſulfur. Vtriuſque verò ſublimatio ex metallorum calcibus melior eſt. Non ſunt autem ſulfur& Arſenicum matena perfectiua huius oper is. Non enim completa ſunt ad perfectionem, habent autem adminiculum perfectionis in caſu. Eligitur autem lucidum,& ſquamoſum& ſciſsile. 5 5 85 5 De Argento uiuo, ſeu Mercurio: Cap. XXX. Rgentum autem viuum, quod etiam Mercurius appellatur antiquorum V oſch eſt aqua viſcoſa in viſceribus terræ, ſubſtantiæ ſubtilis albæ terræ per calorem temperatiſsimum vnita totali vnione per minima, quovſque dumidum contemperetur a ſicco,& ſiccum ab humido æqualiter. deoq́; fugit uperficiem planam de facili, propter ſuæ aquæ humiditatem. Non autem adheret, viſcofam licet habeat fumiditatem, propter ſiccitatem illius, quæ illam contemperat,& non adhærere permittit. Eſt etiam vt quidam dicunt) matenia metallorum cum ſulfure. Adhæret quoque tribus mineralibus de facili daturno videlicet,& Ioui,& Soli, Lunæ autem magis difficulter: Veneri veto difficilius quàm Lunę, Marti autem nullo modo, niſi per artificium. Ex hoc itaque maximum elicias ſecretum. Eſt enim amicabilis,& metallis placabilis,& medium coniungendi tincturas,& non ſubmergitur aliquid in Argen to viuo, niſi Sol. Soluuntur tamen Jupiter& Saturnus Luna& Venus ab eo, commiſcentur,& ſine ipſo aliquod metallorum deaurari nõ poteſt. Figitur & eſt tinctura rubedinis exuberantiſſimæ refectionis,& fulgidi ſplendoris,& non recedit à commiſto, donec eſt in natura ſua. Non eſt tamen medicina no ſtra in natura ſua, ſed iuuare quandoq; poteſt ſimiliter in caſu. De effectibus principiorum naturæ, quæ ſunt corpora metallicca. Cap. X X Xl. leamus de metallicis corporibus, quæ ſunt effectus horum naturæ prin cipiorum. Sunt autem ſex numero. Aurum, Argentum, Plumbum, Stan num. Ges& Ferrum. Dicimus igitur quòd metallum eſt corpus minele fultbile, ſub malleo ex omni dimenlione extenſibile. Eſt autem metallum m 134 LB. f. S VMM AE (vt diximus)denſæ ſubſtantiæ,& fortiſsimæ compoſitionis& fimæ Haben autem affinitatem magnam metalla adinuicem, non tamen perfectum dim nutum perficit per eius commiſtionem. Si enim aurum cum plumbo adm. ſceatur fuſione, non fit ex hoc plumbo aurum, ſed euaneſcit plumbum abad. miſtione,& aduritur: aurum autem in examinatione remanet:Similitet intel quis inducendo cadit ſecundum communem curſum. Secundum verò noſtrum magiſterium perfectum imperfectum adiuuat,& imperfectũ innoſto magiſterio per ſe perficitur ſine adminiſtratione alicuius rei extraneæ,& inperfectum hoc eodem magiſterio perficitur. Et per Deum, ſeinuicem alter & alterantur,& ſeinuicem perficiunt& perficiuntur,& per ſe tantùm vun quodq; perficitur, ſine alicuius adminiculo. De Sole, ſiue Auro. Cap. X XXII. Nfrtulimus tibi in generali capitulo ſummam de intentionibus metalblorum, ſpecialem tibi tamen faciemus de vnoquoque ſermonem. tptmo de Auro. Dicimus ergo quòd Aurum eſt corpus metallicum, citini ponderoſum, mutum, fulgidum, æqualiter in ventre terræ digeſtum, aquam. nerali diutiſſime lauatum, ſub malleo extenſibile, fuſibile, examinationem d. neritij& cementi tolerans. Et hac diffinitione itaq; elicias, quòd aliquodno non eſt aurum niſi cauſas diffinitionis& differẽtias omnes habeat auri. Quie quid tamen metallum radicitus citrinat,& ad æqualitatem perducit& mudat, ex omni genere metallorum aurum facit: Ideoq́; per opus naturæ petpich mus,& artificio æs in aurum mutari poſſe. Vidimus nãq; in mineris ætis, qu bus emanabat aqua, ſecum adducens æris ſquamas tenuiſsimas. Ipſaq; dl turno,& continuo lapſu lauit& mundauit. Deinde verò aqua ceſſante fluer, vidimus cum ſicca arena has ſquamas per triennium in ſolis calore excoquin ter quas eſt inuentum aurum veriſſimum. Aeſtimauimus itacq; per aquæ bene ficium illas mundatas fuiſſe, per Solis autem calorem in arenę ſiccitate æqul ter digeſtum,& ad æqualitatem perueniſſe. Imitãtes autem naturam cũ poſſmus, limiliter alteramus, non tamen in hoc ſequi naturã valemus. Autũ quog eſt precioſiſſimũ metallorum,& eſt tinctura rubedinis, quia tingit actranifomat omne corpus. Calcinatur autẽ& ſoluitur ſine vtilitate,& eſt medicine tilicans,& in iuuentute corpus cõſeruans. Frangitur facillimè eũ Meremio odore plumbi teritur. Non eſt autem in actu aliquid quod mags in ſubſtntia illi conueniat, quàm Iupiter& Luna. In pondere autem& ſur ditate,& pl treſcibilitate Saturnus, in colore autem Venus, in potentia quidem magie nus, deinde Luna, deinde lupiter,& deinde Saturnus, vltimò verè Mats. Et hoc eſt vnum de ſecretis naturæ. Cum ipſo ſimiliter comm iſcentut ſpittis & figuntur per ipſum maximo ingenio, quod non peruenit ad artificem dua ceruicis& pectoris. ö a f De Luna, ſiue Argento. Cap. X XXIII. olis itaq; capitulo præmiſſo, dicamus ſermonem noſtrum de Lum con I muni vocabulo argento. Dicimus igitur quòd Argentum eſt corpuim tallicum, album albedine pura, mundũ, durum, ſonans, perdurans in ae ritio, ſub malleo extenſibile, ignibile, fuſibile. Eſt itaq; albedinis unn ehe durat Iouem per artificium,& conuertit ad ſe,& commiſcetur Soli con a git, ſed in examinatione ſine artificio cumeo nõ perſeuerat. Quinoui f 5 magis ſubtiliare,& poſt ſubtiliationem inſpiſſare& figere, cum auto 11 15 cum eo manet in pugna,& ipſum non dimittit penitus. Poſitum ſuper mn acutorum, ſicut aceti, ſalis ammoniaci,& agreſtæ, fit cæleſtinus colot eius bilis. Et eſt nobile corpus, ſed diminutum à nobilitate auri, Ginuen in bent dimi⸗admiabadintel 10 nonoſtto Kimterant numtallo5tprittini Uamiem ci dnon Que munpeil aq uin 1 ual15 quo WlotNalæfio& ſtanXpu15 Ve 1 kitus, durz P ERF EC FIO NIS GEBERIT 135 minera d eterminata,& aliquoties hab et confuſam 8 70 alis corponbus,& illud non eſt ita nobile. Calcinatur autem ſimiliter,& ſoluitur laboꝛ magno cum nulla vtilitate. e N De Saturno, ſiue Plumbo. Cap. X XXIIII.. 3 JB Plumbo ſimiliter tradamus capitulum,& dicamus, quòd Plumbum eſt corpus metallicum, liuidum, terreum, ponderoſum, mutũ, parua participans albedine, cum liuiditate multa, cineritium& cementum refu/ jens, molle, facile omni ſua dim enſione parua compreſſione extenſipile,& fa elle fulibile ſine ignitione. Plumbum autem quidam fatui putant,& dicũt mul tum in natura ſua auro approximare. Sed quia ſunt duræ ceruicis, omni ratione vacui nullam veritatem conijcere, quantum in le eſt, ex lub tiliſsimis rebus queunt, ſed de eis ſecundum ſenſum iudicant. Et ꝗuia vident illud ponderoſum,& mutum,& non putreſcere; credunt illud Soli multum approximare, ſed hoc totum eſt erroneum, vt latius à nobis inſequ enti negocio probatur aerte Plumbum quoq; multum habet de ſubſtantia terrea, ideo lauatur,& in ſtannum per lauacrum vertitur. Per hoc ergo patet ſtannum magis perfecto aſlimilari. Et Plumbum ſimiliter aduritur,& fit minium,& ponitur ſuper vapo les aceti,& fit ceruſſa. Et licet non multum perfectioni ap proximet, ex eo tamen per noſtrum artificium de facili argentum facimus,& non ſeruat pon dus proprium in tranſmutatione, ſed mutatur in nouum pondus. a Ethoc totum in magiſterio acquirit. Eſt etiam Plumbum argenti examen in cineritio, cuius cauſas dicemus.. f e . be bue, ſiue Stanno. Cap.%%(( ouis ergo traditione non omiſſa, ſignificamus filijs doctrinæ, quòd eſt corpus metallicum; album, non purum, liuidum,& ſonans parum, terreitate pau ca patticipans, ſtridorem, molliciem, liquefactionis ſine ignitione velocitatem in radice poſsidens, cineritium& cementum non expectans, ſub malleo ertenſibile. Eſt ergo lupiter inter diminuta à perfectione corpora magis p ere fecto in radice ſuæ naturæ affinis, Soli ſcilicet& Lunæ, Lunæ magis, Soli verò minus. Hoc itaq; in ſequentibus lucidè narrabitur. Iupiter quia albedinem multam ex radice ſuæ generationis ſuſcepit, ideo omnia non alba corpora dealbat. Vitium eſt tamen ei, quod omne corpus frangit, præter Saturnum& pu nlimum Solem. Et lupiter multum Soli& Lunæ adhæret,& ideo ab eis per eramina non de facili recedit. Suſcipit tincturam rubedinis,& ſplendet in eo folgore ineeſtimabili;& pondus acquirit in magiſterio huius artis. Induratur vero& mundatur facilius quàm Saturnus. Et qui ſciuerit eius vitium fractionis auferre, ſubito ex eius proficuo perfrui lætabitur. Conuenit enim Soli& Lunæ, nec ſeparabitur ab eius vnquam. i 7 De Venere, ſiue Aere. Cap. X X XVI. 5 1 EVenere verò ſermo noſter ſit ad præſens. Et eſt corpus metallicum, li uidum, rubedine fuſca participans, ignibile, fuſibile, ſub malleo extenſibile, eineritium& cementum refugiens. Venus itaq;(vt narratum eſt) in frofundo ſuæ ſubſtantiæ colorem& eſſentiam auri prætendit, malleatur verò lignitur vt argentum& aurum. Ideoq́; ſecretum ex eaaſſumas, quia eſt medium Solis& Lunæ,& facile ad vtrunq; conuertere naturam illius accidit,& bonæ conuerſionis,& pauci laboris. Conuenit cum tutia vehementer, quę lam citrinat citrinitate bona,& ex hoc proficuũ elicias. Excuſamur itaq; per eam à laboribus indurationis& i gnitionis illius. Aſſumas igitur eam præ cæteris imperfectis in opere minori& medio, in maiori verò minim. Hoc tamẽ bræ loue vitium habet, quòd liueſcit de facili,& infectionẽ ex acribus& acum 2 136 1 15. 1. 8 v M M AE tis ſuſcipit,& eradicare illud non eſt facile artificium, imò profundum. De Marte, ſiue kerro. Cap. X XXVII. Artis verò narratio,& ſecretum illius totum eſt ex opere naturæ gun eſt corpus metallicum liuidum multum, parum verò rub eum, albelne non pura participans, durum, 1 fuſibile fuſione non rech. ſib malleo extenſibile,& multum ſonans. Eſt autem Mars duræ tractationis pus, pter impotentiam ſuæ fuſionis, qui ſi medicina illius naturam immutante fin. datur, coniungitur Soli& Lunæ,& non ſeparatur per examen ſine magtais. duſtria, ſed ſi præparatur, coniungitur,& non ſeparatur per aliquod artiſiciꝭ ſi eius natura fixionis nõ immutet᷑ ab eo, ſola remota immũdicie illius Eſt erg tinctura rubedinis de facili, albedinis verò difficulter. Et cum coniungiturnõ alteratus, non immutat colorem commiſti, ſed auget illud in quantitate, Inter omnia igitur corpora lupiter ſplendidius,& lucidius, fulgidius& perſe ctius in ſolare& lunare transformatur corpus. S ed in eo eſt opus facilis tada tionis,& longi laboris. Poſt illum verò Venus minus perfectæ mutation eligitur, difficilioris tracttaionis, breuioris verò quàm lupiter laboris. Satunus verò poſt Venerem, perfectionem in tranſmutatione ab illa diminutam habet, facilis tractationis, longiſsimi verò laboris. Mars verò inter cęteramii mæ pefectionis in tranſmutatione conſiſtit, tractationis vtiq; difficillima boris longiſſimi. Quæcũq; igitur à velocitate liquefactionis corpora remoio ra ſunt, difficilioris inueniuntur in tranſmutationis opere tractationis. Et ſunt huiuſmodi Venus& Mars. Quæ verò magis, magis:& quę maximè maxim Quæcunq; verò maioris liuiditatis& infectionis de terra ſunt participanti & hæc laboris maioris inueniuntur,& minoris perfectionis. Quæcunq; aue perfectionum diuerſitates paulò prius à nobis determinatæ ſunt, in minor & medij operis artificio repertæ ſunt, in maiori verò vnius perfectionis ſunt omnia, non autem vnius tractationis aut laboris ſunt. Remanet enim dicere, & quæ tractationis facilitas& difficultas,& quæ breuitas lahoris,& longtu do, in radice in natura corporum inuenta ſunt. Iam ergo principia naturala ipſorum corporum, traditione vera, quæ eſt ex intentione naturæ perſuipſe mus,& ipſorum corporum ſimiliter determinatos ſermones in ſingulis capi lis veraciter expoſuimus,& ſecundum ſententiam eorum, qui intima nau videre potuerunt,& ſecundum noſtram, qui ad ea peruenimus cum inſta tia laboris. Nunc verò ſecundum quod innuimus, expedit huius artis del ctum ſupplere,& principia omnia huius magiſterij tradere in huius noſtiſer monis vltima parte,& perfectionem quam vidimus, ſecundum eius engel, tiam, cum cauſis ſuis monſtrare. QyYARTA PPRAS HVIVS PRIMI LIBRI, DE PRI cipijs artificialibus huius artis. Diuiſio dicendorum in hac parte, cum inſinuatione perfectionis, in ſecundo libro tradendæ. Cap. X XXVII. S vN x duo quæ determinanda ſunt: Principia ſcilicet huius magiltetij& — perrfectio eiuſdem. Sunt itaq; huius artis principia, modi operation demà ſein o alter,& & alius pſius, quibus applicatur artifex ad hoc magiſterium. Qui qui uicem ſunt diuerſi. Eſt enim vnus modus Sublimatio,& Deſcenſio: nus etiam Diſtillatio,& vnus ex modis eſt Calcinatio,& alius Solutio, Coagulatio: ſeptimus verò modus eſt Fixatio, octauus verò Ceratio. 5 7 bus lingulis ſingulas narrationes faciemus. Perfectio verò conſiſtit 155 1755 los iec lor adi de ö tat. der lite ſa t Ide hab leu ö qu edine „lub pro. elan, laincli ergo ur nõ uetfe radda ionis Aturlam mini „Kl ollo ſunt mk, ntia, autẽ Joris ſunt tere, ir 5 Lala ipllpitu tur tau leleſergenmiein . ius U¹ 1 one pERTFECTIONIS GEBERI. 137 deratione eorum, quibus peruenitur ad 8& ex. en rerum iuuã cium,& ex conſideratione ipſius rei, quæ vltimò perficit, x qua cognoſcitut, an in perfectione fuit magiſterium, vel non. Conſideratio eorum, quibus eruenitur ad operis complementum, eſt conſideratio ſubſtantiæ manifeſtæ, & colorum manifeſtorum,& ponderis in vnoquoque coporum mutandorum,& eorum corporum, quæ non mutanda ſunt ex radice ſuæ naturæ abſ⸗ q lo artificio,& conſideratio illorum ſimiliter in radice ſua cum artificio,& conſideratio principiorum corporum, ſecundum ſuum profundum, occultum& manifeſtum, ſecundum naturam ſuam, ſine artificio,& eorum ſimiliter cum artificio. Quoniam ſi non cognoſcerentur corpora& illorum principia in profundo ſuæ naturę& manifeſto, cum artificio,& ſine, neſe ciretur quod ſuperfluum in eis,& quod diminutum, qua ratione neceſſe foret nos nunquam ad perfectionem tranſmutationis illorum peruenire. Conſideratio autem rerum iuuantium perfectionem, eſt conſideratio naturarum, illarum rerum, quæ corporibus ſine artificio videmus adhærere& mutationem facere. Et ſunt Marchaſita, Magneſia, Tutia, Antimonium;& lapis Laguli,& conſideratio eorum, quæ ſine adhærentia corpora mundificant,& unt ſcili cet ſal & alumina, nitra& boracia,& quæ illorum naturæ ſunt, atque conſideratio vi trificationis mundantis per conſimilem naturam. Conſideratio verò rei quæ perficit, eſt conſideratio electionis puræ ſubſtantiæ argenti viui:& eſt materia uæ ex materia illius aſſumpſit originem,& ex illa creata eſt. Non eſt autem i5 materia argentum viuum in natura ſua, nec in tota ſua ſubſtantia, ſed eſt hats illius non eſt autem nunc, ſed cum lapis noſter factus eſt. Ipſe enim illutrat,& ab aduſtione conſeruat, quod perfectionis ſignificatio eſt. Conſideratio verò rei ex qua cognoſcitur, vtrum magiſterium in perfectione ſi t, vel non, eſt conſideratio cineritij, cementi, ignitionis, expoſitionis ſuper vapores acutorum, extinctionis, commiſtionis ſülfuris adurentis corpora, reductionis poſt calcinationem,& ſuſceptionis argenti viui. Hæc autem omnia deinceps narrabimus cum cauſis ſuis,& cum experientijs facilibus, quibus poteis manifeſtè cognoſcere, ſermones non errraſſe noſtros. Et hæc experimenta erunt tibi penitus nota.. 8 De gublimatione, eur ſit nuenta. Cap.& XXIX. f 5 Roſequentes igitur noſtrum propoſitum, dicimus de Sublimatione. Et fuit cauſa inuentionis eius, quia non inuenerunt Antiqui noſtri, nec nos, nec qui poſt nos erunt aliquid, quod vniretur corporibus, niſi ſpiritus ſolos vel aliquod, quod naturam corporis& ſpiritus in ſe contineret,& hos pro iectos ſuper corpora ſine illorum mundatione, viderunt vel non perfectos co lores dare, vel ex toto corrum pere, adurere, denigrate& defœdare: Et hoc ſecundum diuerſitatem ipſorum ſpirituum. Quidam enim ſunt adurentes, vt ſul &arſenicum& Marchaſita,& hi quidem corrumpunt ex toto. Alij verò nõ adurunt, vt omne genus Tutiæ,& hi quidem imperfectos colores dãt, duplici de cauſa hæc faciunt. Vna, quia vnctuoſitas aduſtiua fulfuris, de cuius proprie tate eſt, de facili inflammari,& per inflammationẽ d enigrari,& per conſequẽs denigrare, ab eis non eſt ablata. Altera verò cauſa eſt terreitas, quæ ab eis ſimiliter ablata non fuit. In his autem, in quibus non datur perfectus color, eſt caua tetreitas, liuidum faciens eũ. Poteſt etiam aduſtio liuidum creare colorem. och ingeniati fuimus hos mundare ab vnctuoſitate videlicet adurente, eã wentes ſcilicet,& à terrea ſuperfluitate omnes. Et ad hoc per nullum magiun potuimus peruenire, niſi per ſolam ſublimationem. Ignis enim cum eeuat ſubtiliores partes ſemper eleuat, ergo dimittit groſſiores. Ex hoc patet, 9 338 L IB. I. 8 VMM AR per ſub limationem ſpiritus à terreitate mũdari, quæ& ingreſſionem im 60 bat,& colorem immundum dabat. Experientia verò notum tibi facit lat 5 uiſum tuum, illos ab ea abſolutos eſſe:vides enim eos ſplendidiores& 115 peruios,& eos facilius corporum denſitatem ſubintrare& penetrare.& 10 fœdum, vt prius, colorem facere. Quòd verò per ſublimationem aduſto lemoueatur, patet experimento, quoniam arſenicum quo prius ante ſui ſublima tionem impium& pronum erat ad aduſtionem, poſt eius ſublimationem inflammari ſe non permittit, ſed ſolummodò ſine inflammatione recedit 8 hoc idem in ſulfure(ſi experieris) inuenies. Quia autem in nullis alis qui in ſpiritibus vidimus adhærentiam ad corpora cum alteratione, per nullama· liam cauſam fuimus ab eis excuſati, quin neceſſarium fuerit, illos præpataſſe cum mundatione illorum, quæ eſt per ſublimationem, ideo huius fuit cauſane ceſſaria inuentionis. Sublimationis igitur narremus ordinem totum ſine dini nutione,& ipſius cauſam. Qui ſit ſublimatio, ex de tribus gradibus ignis in ea obſeruandis. Cap. Xl. Icimus igitur, Sublimatio eſt rei ſiccæ per ignem eleuatio, cum adhęten tia ſui valis.Sublimatio verò diuerſificatur propter diuerſitatem ſpitil um ſublimandorum. Quædam enim fit cum forti ignitione, quædamve ròͤ cum mediocri, quædam verò cum igne remiſſo. Si igitur ſublimetur arſeii cum vel ſulfur, neceſſe eſt illa per remiſſum ignem ſublimari, quoniam eum la beant partes ſubtiliſsimas coniunctas vniformiter groſſis, aſcenderet vtiq llorum tota ſubſtantia ſine purificatione aliqua, imò denigrata& combuſta Vt igitur ſeparet quis immundam terream ſubſtantiam, neceſſe eſt ingen duorum inuenire generum, proportionem ſcilicet ignis,& mundiſicato. nem cum commiſtione fæcum, quoniam commiſtio cum fæcibus pattes tom prehendit groſſas,& tenet illas in aludelis fundo depreſſas, nec eas ſcandete permittit. Vnde& neceſſe eſt, artiſicem triplicem ignis gradum ſublimationi applicare: Vnum proportionatum taliter, quòd per eùm aſcendant altera tantùm& mundiora& lucidiora, donec per hoc manifeſtè viderit ipſa mund ria terrea fæculentia. Alter verò gradus eſt, vt quod in fæcibus remanſit depu ra illorum eſſentia, ſublimetur cum maiori expreſſione ignis, videlicetcin ignitione aludelis& ipſarum fæcum, quam videre poterit oculis ſuis. Teri verò gradus eſt, vt adminiſtretur ignis debiliſsimus ſine fæcibus, ei quodſoblimatum à fæcibus,& iam depuratum eſt, ita vt vix aliquid de illo aſcendit & quod aſcendet de illo ſit res ſubtiliſſima, quæ in hoc opere nihil valet qu illa eſt res, mediante qua aduſtio fit in ſulfuribus. Eſt igitur tota ſublimation intentio hæc, vt remota terreitate illius per ignis adminiſtrationem debitam, & abiecta ſimiliter ex ea ſubtiliſsima& fumoſa illius parte, quæ aduſtionem cum corruptione adducit, relinquatur nobis pars illa, quæ in æqualitate con ſiſtit, quæ ſimplicem fuſionem ſuper ignem facit. ſine aduſtione aliqua deige fugiente ſine inflammatione illius. Quòd verò ſubtiliſsimum ſit aduſtiuum, manifeſtiſsimis argumentationibus probatur. Quia ignis ad ſuam conueiit naturam vnumquodque eorum quod magis affine illi eſt, quia ex e re aduſtibili magis affine eſt, quod ex illa et ſubtile,& adhuc magis afineel, quod ſubtilius eſt: ergo& maximè affine quod ſubtiliſsimum eſt. Ab 5 rientia ſimiliter, quoniam ſulfurvel arſenicum non ſublimatum velociſſme i flammatur, ſulfur verò facilius. Sublimatum verò directe noninffammtf, ſed euolat& extenuatur ſine inflammatione, pręcedente tamen fuſione. itaque patet, ſermonem noſtrum veridicum eſſe. De ipedle tis pet magiz X non tio te, blimn 'onem dit, lam àataſſe, ulane e dim beren piriu am ve leni umhz iq; i gens atio. com dete tion teratz und depu tcum ertius lſubndat quis ions itam, nem col/ uum, jertit aque eeſt, Ape 11 Lis De PERFEFCTTONIS GEB ERI. 139 De Fecibus corporum metallicorum ſpiritibus in ſublimatione addendis, ex earum quantitate ac qualitate. Cap. XL. Robatio verò adminiſtrationis fæcum, cum proportione ſua eſt, vt eligatur materia illa, cum qua plus conueniant ſpiritus ſublimandi,& cui permi ſceantur profundius, quoniam illa cui magis vniuntur, potentior eſt in retentione fæcum ſublimandorum, quàm cui non. Huius rationabilis ſatis eſt& manifeſta probatio. Probatio vero, quòd neceſſariaſit fæcum adminiſtratio, eſt, quia ſi non coniungerentur ſulfur vel arſenicum ſublim andum, cum fæce de aliqua re fixa, tunc neceſſe eſſet ea cũ tota ſui ſubſtantia aſcendere, non mũ data. Experientia verò ſeiunt, nos verum dicere, qui in ſublimationibus exercitati ſunt. Probatio verò, quòd neceſſaria ſit talium fæcum adminiſtratio, qui bus ſublimanda conueniant& vniantur in profundo ſuo, quia ſi fæces nõ per miſcerentur per minima, tunc idem contingeret, ſicut ſi fæcem non haberent, ſeilicet vt alcenderet tota illorum eſſentia ſine mundatione aliqua, ſicut aſcen dunt ſine fæcibus cũ tota ſubſtantia, ergo& ſimiliter à fæcibus ſublimata quibus non vniuntur, accidere neceſſe eſt. Experiẽtia ſcit verum hoc eſſe, qui hoc vidit& nouit, quia cùm ſublimauit à re extranea d corporum natura, ſublimauit in vanum, vt nullo modo depurata poſt aſcenſionem illorum inueniret. di werd cum calce alicuius corporum ſublimauit, tunc bene ſublimauit,& perfectẽ mundare potuit cum facilitate. Eſt ergo intentio fæcũ, vt adminiſtrẽtur de calcibus metallorum. Eſt enim in illis facilis operationis ſublimatio, cũ tebus autem alijs difficillima. Nõ eſt ergo aliquid, quod locum illorum poſsit obtinere. Non autem dicimus ſublimationem impoſsibilem ſine calcibus cor potum, ſed eam difficillimam,& longiſsimi laboris& protelationis vſq; in de ſperationem. Sed in hoc tamen aliquid bonitatis habet, quia quod ſublimatur abſq; fęcibus, vel ſine corporum calcibus, eſt quantitatis multæ, quod verò cũ fecibus, minoris. Adhue verò& quod cum corporum calcibus, minimæ eſt quantitatis, ſed facillimi laboris& breuiſsimi. Illud verò quod plus nos exculata fæeibus de corporibus, eſt omne genus ſalis præparati,& huius conſimilum in natura. Et eſt nobis cum eis ſublimatio multæ quantitatis etiam poſsibilis, quia facilis fit ab eis ſublimandarum fæcum ſeparatio per ſalium ſolutione quod in nullis alijs rebus eſſe contingit. Proportio verò fęcum eſt, vt quan titas fæcum quantitati ſublimandorum æquetur. In hoc enim etiam rudis arti fer errare non poterit. mediocrem verò artificem, ponere medietatem ponde tis ſublimandorum ex fæcibus, ſufficiens eſſe contingit,& in hoc errare nõ de bet. Exercitato verò& maximè experto, minima illarum pars ſufficit. Quãto enim minores fæcum ſunt quantitates, tanto& maioris exuberantiæ ſublimanonem neceſſe eſt eſſe dummodò& ſecundum diuerſitatem ſubtractionis fe eum, fiat proportionalis illi ſubtractio ignis. In parua enim quantitate, paruus ad perfectionem i gnis eliciatur, in magna magnus, in maiori maior. De moderando igne in ſublimatione. Cap. XLII. Ed quoniam ignis non eſt res quæ menſurari poſsit, ideo contingit in illo errare ſæpiſsime, cùm quis exercitatus non eſt, tam ex diuerſitate fornacũ, Klignorum adurendorum, quàm vaſorum& coaptationis illorũ, De quibus 3 exhedit artificem attẽtum ſollicitare. Sed communem adducimus egulã. Quòd in primis expedit cum paruitate ignis, ſolam aqueitatẽ ex ſublidds exprimere, qua remotas ſi quid aſeẽdit per illũ, tunc in principio hie nõ 1 140 LI, I. SVM MAN augeatur ignis, vt per debiliſsimũ ignem ſubtiliſs ima pars tollatur,& ſeorſim ponatur, quæ eſt cauſa aduſtionis. Cùm autem iam nihil vel modicũ aſcẽdert (quod experiri poteris cum intromiſsione bombycis lycinij in ſuperius for men aludelis)vigoretur ignis ſub eo,& quãti vigoris debeat eſſe ignis tibierperientia lycinij oſtendet. Si enim parum de ſublimando vel mundum exiert adhuc paruus erit ignis, augeatur igitur. Si verò multum& immundum tune ſuperfluus eſt, ſubtrahatur igitur. Si verò mundum& multum, proportio iam inuenta eſt Immundum autem vel mũdum per extractionem lycinij, quodin foramen aludelis poſitum eſt, cognoſcetur: ſecundum enim quam quantiat munditiem vel immunditiem ex ſublimando reſpexerit artifex adhæſiſſelyc. nio, ſyllogiſſare poterit,& in tota ſublimatione neceſſariò proportionalem ignem. Et ex hoc ignis rectificationem inueniet ſine fallacia. Meliorverò modus fæcum eſt, vt ſumantur ferti ſquamæ, vel æris combuſti. Et hæc quſdẽ lo pter priuationem malæ humiditatis, de facili ſulfur aut arſenicum ſibiimbibſ & ſecum vniunt. Huius autem viam ſcit exercitatus ſolus. De erroribus circa quantitatem fecit em di poſttionem fornaciꝶ in ſablimando ſaſire er qt uitandis: item de fornace conſtruenda,& lignis eligendis. Cap. XLIIl. Kpedit ergo nos rectificare artificẽ in omnibus, in quibus contingit e rare ignoranter, in horũ duorum ſpirituum ſublimatione, Narremũs 1 primo, quod ſi multas fæces poſuerit, tunc ſi non augmẽtauerit igiẽ p portionalem, nihil ex ſublimando aſcendet. Quomodo autẽ illum inueniat ei ſufficienter narratum eſt. Et ſi paucam fæcum quantitatem, vel nõ excoo rum calce poſuerit, tunc ſi illius proportionem non inuenerit, aſcendet ſubl. mandum cum tota ſubſtantia. Et huius tradidi ſimiliter inuentionem ſuficien tem. Ex fornace verò ſimiliter contingit errare. Nam magna fomax magnum dat ignem, paruum verò parua, ſi ligna& foramina auricularum eius propos tionantur. Si igitur poſuerit multam rei ſublimandæ quantitatem in pamiãſor nacem, ignem eleuationis ſufficientem non poterit exhibere. Siverò paucan quantitatem in magnam fornacem, ſublimationẽ exterminabit propterigui exceſſum. Similiter vero ſpiſſa fornax condenſatum& fortem dat ignẽ teu verò rarum& debilem, in quibus ſimiliter errare contingit. Similitet vero d ſpacioſis auriculis furnus,& clarum& magnum dat ignem, cum ſtrictis ved debilem. Item ſi maior fuerit vaſis in coaptatione ad furnum diſtantia d podilibus eius, magnum dabit ignem, ſi verò minor, minorẽ. In quibus om contingit errare maximè. Rectificatio ergo horum eſt, vt furnus ſcilicet con ſtruatur ſecundum intentionem ignis quam quærit, ſpiſſus ſcilicet cum ben auriculis, cum diſtantia vaſis aludelis multa à ſpondilibus furni, ſi magnũ qu rit ignem. Si verò mediocrem, mediocrẽ in his omnibus inueniat proporio· nem: ſi verò debilem, proportionem in his eandem inueniat. Et has propot tiones omnes docebimus te inuenire cum præparatione vera,& expenienii determinata. Si igitur volueris multam ſublimationis quantitatem eleuate, tunc vas aludel tantæ capacitatis inuenias, quod illam ſuſcipiat ſuper fundun ad eleuationem vnius palmæ. Ad illud coaptes furnum, vt gulcipiat dl medio ſui cum diſtantia parietum ſuorum per duos digitos. Et furno facto N cies illi decem auriculas æquè diſtantes proportione vna, vt vnaæ ualitas 5 ignis ad omnes partes illius. Tune verò ſtipite ferreo in medio n tranſuerſo in ſpondilibus eius firmato, qui à fundo fornacis diſtet ad 5 ſionem vnius palmæ cum pollice ſuo,& ad ſpiſsitudinem vnius digin 175 eo firme tur vas aludel,& circumlinatur ad furnũ, quẽ ſequens demonftate PERFECTIONIS GEBBRI. 141 ſcriptio. Tune ver aduerte, ſi bene& lib er ſe expediuerit de fumoſitatibus, & flamma liberè per totũ furnum trãſiuerit in circuitu aludelis, tunc bene proportionatum eſt, ſi verò non, non. Et tunc dilata eius auriculas,& ſi emẽdatur, bene quidẽ ſi verò non, tunc neceſſariò relinquitur, quod diſtantia alud elis 4 arietibus nimis parua eſt: radantur ergo tunc parietes,& amplietur diſtantia & poſtea tentetur. Reiteretur ergo ampliatio auricularum,&raſura 1 pondiliũ uovſch lib ere ſe abſoluat à fumo,& flamma in circuitu aludelis ſit lucida,& fu mus liber per auriculas exeat. Iſta eſt ſufficiens experientia ad omnẽ ſublimationis quantitatẽ de inuentione ma gnitudinis furni,& dilatationis auricularũ eius,& diſtantiæ aludelis à parietibus eius. Inuẽtio vero f pile situdinis furni eſt, uod ſi quæſieris magnum ignem, m aior ſ. pilsitudo illius ſit, ad m enſurã exten ſonis palmæ cum pollice ſuo:ſi vero mediocrẽ, ad menſuram vnius palmæ:ſi vero minorem, ad ſpiſsitudinem duorum digitorum formetur. Similiter verò ex lignis eliciatur proportio: quoniã ligna ſolida fortem dãt ignem, ſpongioſa verò debilem, ſicca magnũ& citò terminabilẽ. Viridia parũ & multum durantem,& ſimiliter ſolida multũ durantem: ſpongioſa verò de fa ell terminabilem dant ignẽ. Conſideratione ergo diſtantiæ aludelis& magni tudinis& paruitatis auricularũ,& ſpiſsitudinis& tenuitatis furni,& diuerſita is lignorum præmiſsa, accidet omnium igniũ diuerſitates perquiri, cum experientia ſua vera. Ex concluſione verò maiore vel minore auricularum, vel fe neſtræ furni, per quam ligna intromittuntur,& adminiſtratione diuerſitatis lignorum,& additione& lubtractione illorũ, acc idet inueniri determinatum ſpacium tẽporis durationis ignis, ſcilicet vt ſcientia determinata ſciatur, quan tum vnuſquiſq; ignis in ſuo gradu perdurare poterit in æqualitate. Et hæc inueſtigatio eſt maximeè tibi vtilis& neceſſaria, quoniam per eam excuſaberis à multitudine laboris immenſi. Exerciteris igit᷑ in ea,& in omnibus à nobis nũc noullsimẽ determinatis, quia qui ſe exercuerit, inueniet, qui verò non, non. EEl!⸗ qua materia e qua forma uas Aludel ſit faciendum. Cap. X LIIII. Ntentio verò vaſis Aludelis eſt, vt fingatur vas de vitro ſpiſſum: de alia enim materia non valet, niſi fortè ſimilis eſſet ſubſtantiæ cum vitro ſpiſſum: ſolum enim vitrũ& ei ſimile, cum poris careat, potens eſt ſpiritus tenere ne fugiat, Kexterminentur ab igne. Alia autẽ materia nulla, quia per poros eorũ ſucceſſuẽ diminuuntur& euaneſcunt ſpiritus. Nec metalla in hoc valent, quoniam ſpiritus propter amicitiã eorum& conuenientiam illa penetrant,& cum illis miuntur:quare per illa tranſeuntes euaneſcunt, quod per ea, quæ à nobis determinata ſunt, apertè probatur. Neceſſariò& experientia re pertũ eſt, hoc nos verum dixiſſe, ergo per aliquod nos excuſamur à ſuſceptione vitri in cõ poſitione Aludelis. Fingatur ergo concha vitrea rotunda, cuius fundus ſit paruæ curuitatis,& in medio ſpondiliũ eius formetur zona vitrea circundãs eam,& luper ill Zonam fundetur paries rotundus ęquidiſtans à conchæ pariete ad Krolsitudinem cooperculi ipſius conchæ, ita vt in diſtãtia hac cadat paries coopertorij large ſine preſſura. Altitudo verò huius parietis ſit ad menſuram alti tudinis parietis conchæ, aut paulò plus, aut paulò minus. Formẽtur verò duo coopertoria ad menſuram huius concauitatis duorũ parietum, æqualia, quorũ longitudo ſit æqualis,& ſit vnius ſſ pannæ,& figura eorũ figura vnd, ſcilicet pyramidalis, in quorum capitibus duo æqualia ſint foramina, vnum ſcilicet in vn in altero, in quibus ambobus poſsit cadere maior gallinæ pẽna, vt 80 Paulo poſt clarius cernere licebit. Eſt ergo conchæ vaſis intentio, vt poſ emoueri ſecundum artificis voluntatem coo pertorium illius,& quòd iunuraſit ingenioſa, per quã ſine lutatione aliqua nõ pateat ſpiritibus egreſsio. 142 II B. I. SVNMAE Qui ergo in hoc poteſt magis ingeniari, non excuſet ſe ab hoe per noſttã ti. ditionè. Et eſt ſpecialis intentiò ſuper hoc, ſcilicet vt concha interior ci 10 dilibus ſuis vſq; ad medium ſubintret coopertorium ſuum. Cùm enim fumorum ſit aſcendere& non deſcendere, per hoc inuenimus inuẽtione prima ſpi ritus non habexe ad conſumptionẽ exitũ,& propter hoc excellit modoʒ al quos inuentione noſtra quæſiuimus. Et hoc experiendo, videbuntnos vel æſtimaſſe de illo. Intẽtio verò& vna eſt, vtſæpiſsimè euacuetur aludelisca ut ne præ nimia ſublimandorum multiplicatione in illud, cadant ad illius fundi. & detineat multitudo reiterationis ſublimationis occupatum go tempo Eſt& ſimiliter intentio altera, vt ſemper ſeorſum ſeparet᷑, quod ſurſum ad pro pinquitatem foraminis capitis aludel aſcendit in puluerem, ab eo quod fulum & denſum in fruſtis,& apud fundum illius, peruium,& clarum, cum adharen tia ad vaſis ſpondilia conſcendiſſe inuenitur, quoniam hoc minus habet de aduſtione, quàm quòd prope foramen reperitur ſcandiſſe. Hoc auteminſipe rioribus aperta probatur ratione videlicet,& experimento. Probatio ver bo nitatis& perfectionis ſublimationis eſt iam dicta. Et eſt, vt inueniatur catac lucida,& non aduratur cum inflammatione. Hæc eſt ergo perfectio intennum ſublimationis, ſulfuris videlicet& arſenici. Et ſi non inuenta eſt ſic reite retur opus ſuper illa, cum conſideratione omnium ſuarum intentionum, quovſque ſic inueniatur. i 5 f 3 De ſublimatione Mercurij ſiue Argenti ului. Cap. XL v. 5 J Vnc verò totam intentionẽ fublimationis arg. viui determinemus. E igitur cõpleta, ſumma illius depuratio terreitatis,& remotio aqueitati illius. Excuſamur enim à labore remotionis aduſtionis eius, quoniã em nõ habet. Dicimus igitur quòd ingeniũ ſeparationis ſuperfluæ tertæ ipſusel ipſum cõmiſcere rebus, cum quibus affinitatẽ non habet,& ſublimationẽ es reiterare ab eis multoties. Et harũ genus eſt talł,& calx corticũ ouorũſ d mi: moris albi.Similiter& vitrum minutiſsimè tritum,& ſalis omne genus præpi rati. Ab iſtis enim mundatur, ab alijs verò rebus habentibus affinitatem cin eo, niſi ſint perfectionis corpora, corrũpitur potius, quia ſulfureitatem habent omnia talia, quæ aſcendens cum eo in ſublimatione ipſum cotrũpit. Et in hoc experientiam vides, quia ſi ſublimas illud à ſtãno, vel à plũbo, ipſum poſt bl mationẽ infectum conſpicies nigredine. Ergo melior eſt eius ſublimatio pa ea, cum quibus non conuenit. Cum quibus autem conuenit melior eſſet ifureitatem non haberẽt. Ideo à calce melior eſt ſublimatio, quàm à rebus on. nibus, quoniã illa parũ conuenit,& ſulfureitatẽ non habet. Modus vero reno tionis aqueitatis ipſius ſuperfluæ eſt, vt quando cõmiſcetur calcibus a quibus ſublimari debet, teratur& cõmiſceatur illis cum imbibitione, quovſq; deilo nihil appareat,& poſtea ſuper ignẽ lentiſsimum aqueitas imbibitionis remo ueatur: qua recedente, etiã arg. viui aqueitas cum ea recedit. Sit tamen ig tam lenis, vt per eum arg. viui tota ſubſtãtia non aſcendat. Ex multiplici n reiteratione imbibitionis cũ contritione& leni aſſatione, aqueitas ilius mai deletur, cuius reſiduum per ſublimationis reiterationem remouetur Etquim videris illud albiſsimum, excelleus niuem albedine ſua,& quaſi mottuum 5 delis ſpondilibus adhærere, tune ſuper ipſum reitera ſublimationem eius 1 fæcibus: Quoniam adhæret pars illius fixa cum fæcibus„& nun 1 85 ingeniorum genus aliquod ab illis ſeparari poſſet. Aut poſt illud 85 115 tem illius,& modum fixionis eius in ſequentibus narratum tibi expte 80 demus. Et cùm fixeris illam, tunc reitera ſublimationem reſiduæ 1 18 eam, vt illa ſimiliterfigatur,& ſerua, quod tentabis ſuper ignem, di 1 5 P ERFECTITONIS GEBBERI. 143 tunc ſufficientẽ ſublimationẽ illi adminiſtraſti. Si vero nõ, adde illi de arg · viu. ſublimato partem aliquã,& reitera ſublimationẽ, donec flat. Quòd ſi lucidum& albiſsimũ habuerit colorem,& peruium. tunc bene mun daſtitſi non, non. Igitur ne ſis in præparatione illius quæ per ſublimationẽ fit, negligẽs, quia qualis erit mundatio, talis& perfectio per illud ſequitur, in pro jectione illius ſuper vnũquodq; imperfectorũ corp orum,& ſuper ipſum viuũ non præparatũ. Vnde& quoſdã contingit ferrum, quoſdã verò plumbum,& quoſdam per illud Venereè,& quoſdam annũ formare. Quod contingit propter purificationis negligentiam, quandoqʒ illius ſolius, quandoq; ſulfuris ſibiadmiſti, vel eius comparis. Si igitur dire cte ſublimãdo mundaueris,& illud petfeceris, erit alb edinis tinctura firma& perfecta, cui non eſt par. De ſublimatione Marc haſiteæ. Cab. XL VI. f OC vfficienter igitur ſublimationis arg. viui ſumma intentionis tradita, nunc ad ipſius Marchaſitæ ſublimationꝭ accedamus: Duę autẽ ſuntillius ſublimationes. Prima quidẽ ſine ignitione perficitur, alia cum ignitione. Et iludideo, habet enim duplicem ſubſtantiã. Vnam ſcilicet ſulf. purum in natura ſua aliam verò arg. viu. mortificatũ. Prima vtilis eſt, ſi cut ſulfur: 8 ecunda vero vtlls vt arg · viu. nortificatũ,& mediocriter præparatũ. Aſſumamus igitur hac Vtimam, quia per illã excuſamur à ſuperiore arg. viu.& à labore mortificationis eius. Eſt igitur totus modus ſublimationis illius, vt teratur,& in aludele po natur,& ſublimetur ſine ignitione ſulfur eius, ſemper remouendo quod ex illo ſublimatur ſæpiſsime propter cauſam dictã,& augendo ignis vigorẽ vſq; ad ignitionẽ aludelis. Et prima ſublimatio marchaſitæ debet fieri in vaſe ſublima tlionis, quovſq; ſulfur receſſerit,& poſtea in iſto ſucceſsiuè& ordinatè procedere, quoſq; totũ quod in ea de ſulf. conſtat, exierit. Quod probare poteris his manifeſtis experientijs. Nam cùm totũ illius ſulf. fuerit eleuatũ, videbis colorẽ eius, quod poſt illud ſublimabitur, mutari in albiſsimũ, miſto cæleſtino eidem colore clariſsimo& amœno. Aliter etiã, quia quod erit de ſulfuris natura cõbu retur,& flamam dabit vt ſulfur, Quòd verò ſecundò poſt illud ſublimatum fue it nec inflammabitur, nec proprietates ſulfuris oſtendet aliquas, ſed viui arg. mortificati in ſublimationis reiteratione. f De uaſe, in quo Marchaſtta rectè poßit ſublimari. Cap. XL VII. Llud ergo colligamus per ſuũ ſublimationis modũ, qui eſt, vt fiat vas terreũ lolidilsimũ,& bene coctũ, ad longitudinem mediæ ſtaturæ virilis, ad latitu dinem verò, per quã manus ſubintrare poſsit. Et fiat fundus eius qui feparal& coniungi poſsit ad ſimilitudinẽ vnius planæ paropſidis profundæ multũ. Etmenſuretur ab orificio illius vaſis vſq; prope fundũ, ad menſuram longitudinis vnius manus cum digitis ſuis. Et de illo loco vſq; ad caput eius vitrificet interius vas vitrificatione ſpiſſa multũ. Et ſuper caput illius ponatur alẽbicus cum laxo naſo: in tali enim vaſe ſublimatur illud. Coniungatur igitur fundus vaſi ſuo per lutum firmæ tenacitatis,& ſuper ipſum fundum ſpargatur marchalita,& ſuper caput vaſis alembicus laxi naſi,& ponatur in furnum, de cuius proprietate ſit fortem ignitionem dare, fuſionis feilicet argenti, vel Veneris, ponam dederit, liattifex indiguerit, quem in dumma noſtri o peris, vbi diuerſitates omnium inſtrumentorum narrabimus, tibi ſufficienter trademus,& caput furni circunda cum rota habente foramen in medio ſui ad magnitudinem vaſis, per quod illud vas intrare poſsit,& luta iuncturas in circuitu vaſis& furni ne i5 cxiens im pediat te in ſublimationis adhærentia, relictis tantuùm quatuor eneſtris paruis in rota, quæ claudi& aperiri poſsint, per quas mittantur carbo nes in furnũ,& in lateribus fornacis: ſimiliter aliæ quatuor ſub illis intermedię, 23 144 II. I. 5 VMM AE quas& ſimiliter carbones mittantur,& ſex vel octo foraminibus ad magui dinem digiti minoris, quæ nunquam claudantur, vt per illa furnus a fumolitz. tibus ſe liberè poſsit expedite. t ſint foramina illa in iunctura furni cum ron ſua. Furnus verò magnæ ignitionis eſt, euius ſpondilia ſunt ad altitudinem qu. bitorum duorum n mediò ſit rota, minutiſsimis& creberrimis perſorata fo. raminibus, eum luto fortiter annexa. Capita foraminum ſuperius ſint ſtric inferius verò laxa, vt cinis vel carbones poſsint liberius ex illis cadere,& rel quat ipſa continus ad ſubſceptionẽ aeris liberius aperta. Nam aeris iibeta& multa ſuſceptio per inferiora foramina, eſt cauſa vna magnę ignitionis peru num. Exerciteris ergo in eo,& ipſum inuenies. Cauſa verò longitudinis vala eſt, vt extra ignem multa quantitas eius extendatur,&infrigidetut, vt fumiſiblimationis locum refrigerij inueniant& adhæreant,& non inueniant via fugæ,& ſuæ exterminationis. Hoc autem nouit ille, qui dum ſublimaſſetin bie uibus aludelibus, nihil ex ſublimato inuenit. quoniam propter breuitatem alu delis æqualis fuit per totum ipſum ignis. Ideoq́; ſemper in fumi ſubſtantim conuerſum ſublimandum ſtetit,& non alicubi adhæſit, ſed ſueceſsiuè per porosvaſis euanuit. Vas ergo in omnibus ſublimandis ad maiorem ſui partem in loco ſui refrigerij extendatur. Cauſa verò vitrificationis vaſis eſt, ne fumiaſcł dentes in loco ſuæ aſcenſionis, poroſum inueniant aludelis parietem,& ilun penetrantes aufugiant. Vitrificatur ergo locus aſcenſionis illorum, vt obere tur illis via fugæ. Fundus verò aludelis non, quoniam ipſius fundus in igneci ſiſtit, qui vitriſicationem ipſius funderet, qua fuſa,& fundus eius,& ſimiiterſi blimandum funderetur,& vitrum fieret. Eſt enim vitri proprietas, omnia ii cere,& ad ſe conuertere. His igitur omnibus conſideratis cum cauſis eonm fiat ignis ſub aludele, quovſq; certificatus fueris experientia viridica lud t tum àſcendiſſe. Eſt autem experientia, intromiſſio baculi terrei bene coci bentis foramen paruum in capite ſuo, vſque ad medium eius veniens ad qum titatem digiti minoris prope ipſam rem, à qua fit ſublimatio. Et ſi ſoramimil quid adhæſerit ex ſublimando, non eſt totum ſublimatum, ſi verò non, uu ſublimatum eſt. Et hac eadem exercitatione in omnibus ſublimandis cer cari poteris. f l De ſublimatione NMagneſieæ ex Tutiæ: item corporum imperffctorum, e de addition mate riæ ſubleuantis ca. Cap. XLVIII. 49 O ublimationis verò Magneſiæ& Tutiæ eſt eadem intentio cum intenne vltimæ ſublimationis marchaſitæ. Non enim poſſunt hæc omni ſue ignitione ſublimari, ideoq́; omnia vnam intentionem habent cum cat ijſdem& experientijs eiſdem,& habet vnum ordinem generalem. Quiaſue fæcibus ſublimari debent, quæcunque ſublimari cum ignitione neceſſani 00 tigerit: quia in ſeipſis fæces habent ſufficientes, imò ſuperfluàs,& huiu ſignũ elf difficultas ſublimationis ipſorum. Sublimantur etiam ſimiliter omnia cor pora à perfectione diminuta hoc eodem ordine,& nõ cadit diuerſitas 1 niſi quia ignis ſublimationis vehementior eſt in corporibus, quàm in ads ſia, marchaſita,& tutia. Et non diuerſificantur ſimiliter corpora in ſublimationibus ſuis, niſi quod quædam indigent admiſtione rei ſubleuamtis ca: a verò non, vt facilior 5 eorum eleuatio. Sed vna tamen ſpeciali in ne ſublimatione conſiderationis experientia reperta eſt bonawidelſce 4 ft do aludelis non ſit multa corporis ſublimandi quantitas, quia multiti 80 15 mationem impedit. Et planities ſit in fundo aludelis ſublimationis,& no 12 cauitas, vt polsit æqualiter& tenuiter ſuper fundum ſparſum corpi 10 16 ter& multum in omnibus ſuis partibus eleuari. Corpora vero dig 1 15 N 0 per; lap Nan part pus! jor i abig tion fuſun ita 15 eius terſi teln (une debe igitu 10 dtuta yſqht ai de fat . 15 um las, de cu vel in quam eim lecta, lectio enim: diente ſaiptt Jnitu Tota cu. a fo. ict relin a& erf valt ni ſuviam nbte n alu tiam po, min acc. lum ſete· ec erll vil/ rum, Itot Juan nial tune fil itioſine zul ſine co 1 cor qm, ne tiodl olũ tun ubll onali ad one PERFECTIONIS GEBERI. 145 miltione rei eleuantis, ſunt ſcilicet Venus& Mars, propter ſuæ fuſionis tarditatem. Venus itaq; Tutia indiget, Mars vero Arſenico,& cum his eleuatur de ſacili quoniam cum eis maxime conueniunt. Fiat igitur poſt illorum conſidentionem ſublimatio, vt in Tutia,&illi ſimilibus in ublimatione,& diſponatur eorum ſublimatio hoc eodem ordine cum cauſis ſuis& experientijs. De Deſcenſione er modo purificandi per paſtillos. Cap. XIX Arratis itaque ſublimationis intentionibus cum cauſis ſuis omnibus, re ſtat nos Deſcẽſionis modum monſtrare, cum cauſis ſuis ſimiliter,& ſuo ordine determinato& completo. Fuit ergo inuentionis illius cauſa trilex. Vna ſcilicet, vt cum materia aliqua incluſa eſt in illo vaſe, quod vocatur enſorium Chemiæ, poſt fuſionem ſuam deſcendat per foramen illius,& per eius deſcenſionem ſimus certi, fuſionem ſuſcepiſſe. Alia, vt cot pora debilaper eam à combuſtione præſeruentur poſt reductionem à calcibus eorum Nam cùm a calcibus corpora debilia tentamus reducere, non omnem illorum partem tempore vno reducere poſſumns. Si igitur pars illa, quæ primò in cor pus reducta eſt, reductionem totius expectaret,& per ignem euaneſceret ma ſorillius quantitas. Neceſſe igitur fuit ingeniari, vt ſtatim quũ reducta eſt pars b igne deponatur. Hoc autem per deſcenſorium fit. Eſt&tertia cauſa inuenonis illius cor porum depuratio ab omni re extranea. Deſcẽdit enim corpus iſum mun dum,& omnem rem extraneam in concauitate illius dimittit. His itaq; tribus neceſsitatibus inuenta deſcenſione, determinetur modus illius cũ inſtrumento ſuo prius notificato cum cauſis ſuis. Dicimus igitur, quòd forma ius talis erit, vt fundus illius ſit acutus,& parietes illius ſine ſcrupulo æqualiter int terminantes in fundi acuitatem, vt poſsit vnumquodq; fuſibilium libe elne adhærentia ad fundi illius foramen deſcendere,& coopertorium eius ſineceſſe ſit)ad ſimilitudinem planæ paropſidis,& bene conueniat illi,&ſint de bona& firma terra,& non de facili per ignis preſſuram findente. Mittatur tur res, cuius intentioſit deſcendere, in illud, ſuper baculos rotundos ex ter flfactos, vt magis fundo ſuperiori approximent,& cooperiatur cum eo,& iũquraſitmetur,& in igne de carbonibus ponatur,& ſuper ipſum ſuffletur, quo c tota res deſcendat in vas ſibi ſuppoſitum. Poteſt tamen( ſi res fuerit diffialis fulionis)poni ſuper tabulam planam, vel paruæ concauitatis, à qua poſsit ſefacili deſcendere cum inclinatione capitis deſcenſorij, ſi fuſa fuerit: Purifiantur enim per hoc corpora: Sed per paſtillum melius purificantur, cuius mo lus purificationis eſt idem cum modo purificationis deſcenſorij. Et ideo per um excuſamur ab eo. Tenet enim fæces corporum, vt deſcenſ- orium,& melus& ideo narramus modum illius. Dicimus igitur, quòd accipimus corpus, lecuius intentione eſt mundari,& illud in grana minutiſsima, vel limaturam lin calcem( quod perfectius eſt)redigimus,& ei commiſcemus calcem aliuam, de cuius intentione non ſit fundi,& poſtea illud fundimus. Inuenimus dim per illud corpora mundari multa iteratione, ſed non mundificatione per ccda, quã perfectionem ſcimus eſſe, ſed mundificatione vtili, vt medicina per eclionis ſuſcepta, melius& perfectius per eam transformentur corpora. Eſt mum adminiſtratio præcedens eam: omnem autem adminiſtrationem ſuffibeter in ſequentibus tibi narrabimus. Nunc verò Deſcenſorij ponamus deſeipti onem. De Piſillatione e cauſis eius, ac de tribus eiuſdem generibus, ſcilicet per alembicum, per deſcenſorium,& per filtrum. Cap. L. 3 Onueniens eſt igitur, vt ſequentes propoſitum noſtrũ, ſermonem de Diſtllatione tradamus cũ caulis ſuis. Eſt igitur Diſtillatio vaporũ aqueorũ n 146 LIB. I. S VMM AE f in ſuo vaſe eleuatio. Diuerſificatur itaq; diſtillatio. Nam quædam eſt perig uædam verò ſine igne. Quę verò per ignem fit, duorum generum inueniiur . eſt per eleuationem in alembicum, quædã per deſcenſum Chemie qua mediante, oleum ex vegetabilibus elicitur. Cauſa quare inuenta ſit dit. latio,& cauſa generalis inuentionis cuiuslibet diſtillationis, eſt purificatio l quoroſi à fæce ſuæ turbulẽtiæ,& conſeruatio illius à putrefactione. Videmus enim rem diſtillatam quocunq; diſtillationis genere puriorem effici& mel a putrefactione cuſtodiri. Cauſa verò ſpecialis inuentionis illius, quæ peraſc ſum fit in alembicum, eſt inquiſitio aquæ puræ ſine terra. Cuius experiẽtneſt quòd videmus aquam ſic diſtillatam, nullam fæcem habere. Cauſa inuetionb aquæ puræ, fuit imbibitio ſpirituum& medicinarum mundarum, vtſi quid ſcilicet indigemus imbibitione, aquam puram habeamus, quæ fæcem poſti ſius reſolutionem non dimittat, qua fæce medicinæ noſtræ& ſpiritus mundꝭti poſsint infici& corrum pi. Cauſa vero inuentionis eius, quæ per deſcenſum fit, fuit olei puri in natura ſua extractio, quia per aſcenſum oleum in natura in combuſtibili haberi non poterat,& huiuſmodi inquiſitio fuit, ſcilicet yt colo eius, qui cum ſubſtantia ſua permiſtus eſt, habeatur: hic enim iuuate poteſti caſu. Diſtillationis verò quæ per filtrum ſine ignitione perficitut cauſainuer tionis, fuit aquæ ſola ſerenitas. Dicamus igitur nunc omnium diſtilationimo dos cum cauſis ſuis. Eius itaq; quæ per aſcenſum fit, eſt duplex modus. Aae nim fictili olla cineribus plena perficitur: Alia autem cum aqua in vaſe ſuo c graminibus vel lanoſitate, ordine ſuo diſpoſita, ne cucurbita vel diſtilatom alembicus rumpantur, antequàm ad perfectionem deducatur. Ea vero quęci cineribus, maiori,& fortiori,& acutiori perficitur igne, quæ autem cumaqu manſueto igne& æquali. Aqua enim acuitatem ignitionis nõ ſuſcipit, que admodum cineres. Ideo per eam quæ cum cineribus fit, colores& groſiones terræ partes eleuari ſolent. Cum ea verò quæ cum aqua fit, ſubtiliores& ſue colore,& ad naturam aqueitatis ſimplicis approximantes magis eleuati con, tingit. Subtilior ergo fit ſeparatio per eam quæ aqua perficitur, quàm perem quæ cineribus elicitur. Experientia hoc nouit verum eſſe, qui cum diſtilaſe oleum per cineres, oleum vix alteratũ ſuſcepit in recipientẽ. Volens vero pit tes eius ſeparare, ad id neceſsitate peruenit, vt contingeret per aquaàm diltilare. Et tunc per eius reiterationem ſeparauit oleum in partes ſuas elementiles vt albilsimam& ſereniſsimam aquam ex rubicundiſsimo extraxerit oleo ie manente in fundo alembici totaliter illius rubore. Per hoc ergo magiſterum ad omnis rei vegetabilis,& eius quæ ex vegetabili proceſsit in eſſe,& omi rei conſimilis, ad omniũ determinatam elemẽtorum ſeparationem petuenke neceſſe eſt. Per eã verò, quæ per deſcenſum fit, ad cuiuslibetrei oleũ perueni determinatè poteſt, ſcilicet vegetabilium omniũ& eorum conſimilium. Fer verò, quę per filtrum fit, ad cuiuslibet liquoroſi ſerenitatem peruenn pote Hæc autem omnia etiã parum vel minimum ſcientibus ſunt manifeſta d. nole qui verò hæc ignorat, nihil ex hoc nouit magiſterio. Exereitetur ig, 10 cili ea inueſtigabit. Diſpoſitio igitur eius quæ per eineres fipeſt vt ſumatul d la fortis ex terra,& coaptetur in furno ſimili ſublimationis furno præfato 110 eadem diſtantia à furni ſpondilibus per eãdem nueſtigationem,& fi. auriculis, ſuper cuius fundum ponantur cineres cribellati ad digiti e, nem,& ſuper ipſos cineres ponatur vas diſtillationis,& cooperizturn 1. tu eius cum eiſdem, vſq; prope collum alẽbici, poſtea vero infundaturin i res, de cuius intentione ſit ſic diſtillari. VItimò verò cooperiatur il bico, cuius collum ſuſcipiat collum cucurbitæ inferioris intra lex ſch ud cum ale ad curl tatem PE RPECTIONIS GRERBEAI 14 tatem cannalis ipſius alembici, ne viam fugæ inueniat„ poſtea lu alembicus cum cucurbita ſua,& firmetur eorũ iunctura,& uppo natur i3 uovſch diſtillet. Alembicus verò& eius cucurbita de vitro ſint.] gnis ve ils augeatur ei ſecundũ exigentiam diſtillationis quovſq; videatur totũ 115 landum cum magna ignis expreſsione diſtillatum eſſe. Secundæ vero in gene diſtillationis diſpoſitio, quæ per aquam fit, eſt ſimilis huic in vaſe& alembico. Differt tamen ab ea in hoc, quòd in hac ſumitur olla ferrea vel ænea & coaptatur ad furnum, vt dictum eſt. Poſtea ſuper fundum illius olle ſtratum de graminibus, vel lana, vel re conſimili conſtruatur, ad ſpiſsitudinẽ trium digitorum, ne cucurbita frangatur,& eiſdem graminibus, vel rebus conſimilibus cooperiatur in circuitu cucurbita, vſq; prope collũ alembici,& ſup er ipſa ſarmenta virgæ ſubtilis ſuperſi pargantur,& ſuper Virgas ponantur lapides ponderoſi, qui ſuo pondere cucurbitam,& alembicũ,& ipſa ſarmenta deprimant, & depreſſa firmiter& ſtabiliter teneant ſuper ollæ fundũ ne natent leuata per ipſam aquam:& ſit leuatio hæc cauſa fracturæ vaſis,& diſtillandę rei perditio. Poſtea verò ſuper ſarmenta fundatur aqua vſque ad ollæ plenitudint,& ſupponatur ignis, quovſq; diſtilletur totũ. Diſpoſitio verò eius quæ per deſcensũ fit, eſt, vt flat deſcenſorium vitreũ cum coopertorio eius,& lutetur vtrunq;.& intromittatur quod ſic diſtillari quis intẽdit. Et fiat ſuper caput illius ignis. De ſcendet enim diſtillatio eius. Diſpoſitio verò eius quæ per fltrum fit, elt, vt po natur liquor diſtilandus in conchã lapideã,& filtri bene abluti& madidi. ponatur pars latior in dictum liquorẽ vſq; ad fundum conchæ. Pendeat verò exi lior pars eius ab orificio conchæ extra. Et ſub capite illius filtri Ponatur vas re cipiens diſtillationẽ. Cùm ergo diſtillare ipſum filtrũ incipiet, primò aqua diſtllabit, qua madidũ fuit:qua ceſſante, ſuccedit illi liquor diſtilladus. Qui f. nõ5 dum ſerenus fuerit, toties ad concham reuertatur, quovſq; ſereniſsimus diſtilletur. Hæc aũt, quia facilia ſunt omnia, magna probatione nõ indi gent, ideo E eotum probationem ſiluimus. Deſcriptio verò omnium vaſorum diftillatidnis cuiuslibet, a nobis nunc traditæ, eſt hæc. De Calcinatione, tam corporum, quam ſpirituum, cum cauſis& modis ſuis. Cap. LI. Oſt igitur diſtillationis narrationem, ſermonem noſtrit tradamus de Cal cinatione. Eſt ergo Calcinatio, rei per ignem puluerigatio, per priuationẽ humiditatis partes conſolidantis. Cauſa inuẽtionis eius eſt, vt ſulfureitas aduſtiua corrũpens& defœdans, per ignẽ deleatur. Diuerſificatur verò ſ ecun dum diuerſitatem rerũ calcinandarũ. Calcinantur igitur corpora,& calcinantur ſpiritus,& res aliæ extraneæ à natura horũ, diuerſa tamen intẽtione. Quia igitur ſunt corpora im perfecta, duorum ſcilicet generũ, dura videlicet vt Venus& Mars, mollia verò, vt Iupiter& Saturnus, quæ omnia calcinantur: neceſſe fuit illa diuerſa intentione calcinari, generali ſcilicet& ſpeciali. Generali attamen vna intentione calcinantur. Et eſt, vt ſulfureitas illa corrũpens& defoedas deleatur per ignẽ. Sie enim comburitur omnis ex quacunq; re ſulfureitas aduſtiua quę ſine calcinatione deleri non poteſt. Quoniã ipſum corpus ſo lidum eſt,& propter ſoliditatẽ& latitationẽ occultatę ſulfureitatis in cõtinuitate ſubſtantiæ arg. viui defenditur Per illud ab aduſtione. Ideoq́; neceſſe fuit, continuitatem eius ſeparare, vt ignis liberius ad quãcunq; minimam eius partem perueniens, ſulfureitatẽ ex eo cõburere poſsit,& non defendat ipſum cõ inuitas arg. viu. in illo. Et eſt cõmunis intentio ſimiliter in illa depuratio terrei tatis. Inuentum eſt enim, quòd corpora per reiterationem calcinationis& reuctionis mundantur, vt monſtrabimus in ſ. equentibus. Specialis verò calcinatio corporũ mollium eſt, vt cum his duabus intẽtionibus ſit intentio per eã . 2* 148 I IB. I. S VNM MAE lla indurare& ignire, ad quod peruenitur cũ ingenioſa reiteratione cilchtionis ſuper illa, de qua in ſequenti traditione determinare nos expedit. nue nimus enim per id ingeniũ manifeſtè ipſa indurari. Sed manifeſtius& ciao piter induratur. Cauſa verò inuẽtionis calcinationis ſpirituũ eſt, vt ipſi melia figantur,& facilius ſoluantur in aquam. Quoniã omne calcinati genus fi N nõ calcinati,& facilioris ſolutionis. Quia partes calcinati magis ſab. tiliatæ per ignẽ facilius cũ aquis cõmiſcentur,& in aqua conuertuntur. Ethoc ſi expertus fueris, ſie inuenies ſe habere. Calcinatio verò aliarũ rerum, fact ad exigentiam præparationis ſpirituũ,& corporũ: de qua latius à nobis determi nabitur in ſequentibus. Non autẽ eſt de perfectione harũ aliquid talium. Mo. dus igitur ipſius calcinationis eſt diuerſus, propter diuerſitatẽ calcinandotũ. Calcinantur enim corpora aliter. quàm ſpiritus vel aliæ res. Et corporad ſein uicẽ diuerſa, ſimiliter diuerſimodè calcinantur. Corpora enim mollia vnũmo dum habent generalẽ ad calcinationis intention, ſcilicet quòd ambo pet ſoll poſſunt calcinari ignem,& per ſalis acuitatẽ, præparati vel non præpatatiam/ bo ſimiliter. Primus igitur modus per ignem ſolũ ſic perficitnt, vt ſumaturyas ferreũ, vel terreum ad ſimilitudinẽ paropſidis formatum, euius ſtructura ſitfima,& coaptetur ad furnũ calcinationis horũ, taliter, quòd ſub illo poſsint cat bones proijci& ſufflari. Proijciatur verò in fundum vaſis illius plumbũ̃ xelſi num, quod ſuper tripodẽ ferreũ, vel tres lapideas columnas ſedeat ſimmitet,& ad furni ſui parietes ſimiliter firmetur, quatuor vel tribus lapidibus coarctit bus illud ad eos, ne vas moueri poſsit. Furni verò figura eadẽ fit cum forma fi ni magnæ ignitionis, de quo narratum eſt iam,& narrabitur ſimiliter ſermone cõ eee, itur in illo furno ignis ſub vaſe calcinationis, ad ipſiu calcinandi corporis tultonè potens. Et cùm ipſum corpus cutem nigtã ſupet ſe creauerit ignis calore, ſubtrahatur illa ab eo cum pala ferrea vel lapidea, qu ſe non permittit cõburi ad infectionẽ calcis. Hæc autẽ excoriatio tamdincõtinuetur, quovſq; ipſum corpus in puluerẽ conuertatur. Quòd ſi Satutnus fut rit, ad maiorem ponatur ignem, quo vſq; in citriniſsimum mutetur colotẽ cl eius. Si verò lupiter, ſimiliter exponatur,& dimittatur, quovſque in albed nem mutetur cõpletam. In hoc tamen ſollicitum reddimus artificem, quod 95 turnus de facili à calce ſua redit ad corpus: lupiter verò difficillimè. Ideoq; ne contingat illum errare in expoſitione Saturni, poſt primã eius puluerization ad maiorem ignẽ ne illius calx prius redeat in corpus, quã perficiatur: quonii tẽperãtia ignis indiget,& ſucceſsione augmẽti illius paulatim, cũ cautela, quo vſqʒ in calce firmetur ſua, ne de facili redeat in corpus, vt poſsit illi maiorigi adminiſtrari, ad ſuæ calcis perfectionẽ. Similiter ne contingat errare in lole, propter difficilẽ eius reductionem, vt ſi quando poſuerit in reductionẽ calcẽ eius, eueniat ei, quòd non reducat, ſed inueniat ea prioris diſpoſitionis, an vitrum redactã,& æſtimet reductionẽ eius impoſsibilẽ. Dicimus enim, 900 ſi in louis reductione magnũ non adhibuerit ignẽ, nõ reducetiſi vero magul non neceſſariò illum reducere contingit, ſed poſsibile eſt illũ in vitrifcalone reducere. Etillud ideo, quia lupiter in profundo ſuæ naturæ arg viu fig incluſam habet ſubſtantiã. Quæ ſi longã in igne traxerit moram ſugiet& 10 pus priuatũ humiditate relinquet, ita vt potius aptũ ad vitrificationem, ch corporis metallici fuſionẽ conuerti reperiatur. Omne enim proptia dane humiditate, nullã niſi vitrificatoriam dat fuſionẽ. deocʒneceſſario ne vt cum ignis impetu maximèᷣ veloci, reducere celeriter feſtinet: alites enim 8 reducitur. Exerceat᷑ ergo ad illud,& ſciet. Modus verò calcinationi e rum corporũ, quæ à ſalis acuitate perficitur, eſt, vt proijciatur ſuper fact ale P ERF ECTIONIS ̃ GEBB RI. 149 alis quantitas poſt quantitatẽ læpiſsime in fuſione ſua,& permiſceantur agita tione multa per baculũ ferreũ ſuper ignè, quovſq; per ſalis miſtionẽ in cinerẽ vertantur. Et poſtea per eundẽ modum perfectionis perficiatur illorũ calx, cũ ſuis cõliderationibus. Sed in hoc eſt etiã differentia in horũ duorum corporũ calcinatione: Quia plumbũ ex primis calcinatidnis laboribus ad puluerè con uertitur facilius q; jupiter, nõ tamen perficitur illius cab facilius qua louis. De ẽdet autẽ huius cauſa ex eo, quòd Saturnus humiditatẽ ma Zis fixã habeat, q; upiter. Veneris verò& Martis eſt idẽ modus, diuerſus tamen a primis,& illud piopter liquefactionis eorũ difficultatẽ. Et eſt, vt laminati ponãtur ad fortem ignitionẽ, de cuius intentione non ſit fundere. Propter multa enim terreitatis eorũ in illis quantitatẽ,& multã ſulfureitatis aduſtiuæ& fugientis menſurã, de facili per hunc modũ adducuntur in calcẽ. Et illud ideo, quia ex multa terreita te arg. vu. ſubſtantiæ intermiſta, turbatur arg. viu. debita continuatio. Et ideo poroſitas in eis cauſatur, per quã& ſulfureitas trãſiens euolare poteſt,& i gnis ex caula illa ad eã accedens, cõburere,& eã eleuare poteſt. Pet hoc igitur relin quitur,& artes rariores fieri,& in cinerẽ per diſcontinuitatẽ raritatis conuer il Manifeſta igitur experiẽtia huius eſt, quia expoſita ad ignitionè lamina Ve neris, flàamam dabit ſulfureã& ſquamam in ſuperficie ſua cauſabit puluerizabi lem. Et ilud ideo, quia ex pro pinquioribus partibus neceſſe eſt faciliorẽ ſulfu nis cõbuſtionem fieri. Modus verò furni calcinationis huius, eſt idem cum mo do furni diſtillationis, niſi quòd foramen ſolũmodo vnum magnum debet ſu per caput ſuũ habere, vnde à fumoſitatibus ſe liberè abſoluat. Et ſitus calcinan dorũ in medio furni ſit, vt in circuitu liberè ignem ſuſcipiant. Vas verò eius ſit teneũ ad formã paropſidis factum. Modus aũt calcinationis ſpirituum eſt, vt eis ad fixionẽ approximantibus, adminiſtretur ignis, ſucceſsiue& paulatim il lum augendo, ne fugiant, quovſq; maximũ eos tolerare ignem contingat. Et vas eorũ ſit rotundũ, vndiq; clauſum,& furnus idem cum nouiſsimè dicto. Cũ cõſimili autẽ furno,& conſimilivaſe, omnis ſimiliter res calcinatur. Excuſamur umen a maiori labore, quàm qui adhibetur in cuſtodia fugę: Quoniã alia res non fugit, niſi ſpiritus,& quod ipirituum naturæ approximat. De solutione, Cap. LII. E Solutione ſermo noſter ampliatus innuit, ſolutionẽ rei ſiccæ in aqua eſſe redactionẽ. Dicimus igitur, quòd omnis ſolutionis perfectio adduditur eum aquis ſubtilibus,& maximè acutis& acribus,& ponticibus fę cem null ã habentibus, ſicut eſt acetum diſtillatũ,& vua acerba& pyra multæ acritudinis,& mala granata ſimiliter diſtillata,& his ſimilia. Fuit aut cauſa inentionis eius ſubtiſiatio eorũ, quæ nec fuſionem nec ingreſsionẽ habent, de qubus magna vtilitas amittebatur ſpirituũ fixorum,& eorum, quæ ipſorũ nature ſunt. Nam omne quod ſoluitur, neceſſe eſt ſalis, aut aluminis, vel eorũ cõſmilium naturã habere. Eſt autẽ natura eorum, quòd fuſionem dant, ante illoum vitrificationẽ. Ergo& ſpiritus ſoluti fuſionẽ præſtabunt ſimiliter ſimilẽ. am ergo multum ex natura ſua, corporibus,& ſibi inuicẽ couueniant, habi93 lulione, neceſſe eſt per illã corpora penetrare,& penetrando tranſmutare. do ero vt penetrent& tranſmutẽt, ſine magiſterio nõ peruenitur, quod eſt ſcilicet, vt poſt ſolutionẽ& coagulationem illius adminiſtretur illi aliquis ex ſpiritibus purificatus, non fixus. Et toties ab illo ſublimetur, quovſq; ſecum daneat,& illi velociorẽ præſtet fuſionem,& ipſum in fuſione à vitrificatione conſeruet. De natura enim ſpirituũ eſt, nõ vitrificari,& à vitrificatione cõmimiſtũ laluare, donec in eo fuerint. Spiritus ergo qui magis naturã ſeruauit ſpiri tus magis à vitrificatione defendet. Magis aũt ſeruauit Ipiritus, ſolũmodo pu10 n 3 150 LI B. I. SVM MAE ficatus, quàm purificatus, fixus, caleinatus, atq; ſolutus: ideo neceſſe eſt lc il admiſceri.Reſultat enim ex his bona fuſio,& ingreſsio& fixio ſtans. Exopei bus autẽ naturæ probare poſſumus, ſola ſaliũ& aluminum,& ſimilium nathri ſeruantia, ſolubilia eſſe. Non enim in operibus illius omnibus conſiderant inuenimus alia ſolui, præter illa. Igitur quæcunq; ſoluuntur, neceſſe eſt perilo rum naturã ſolui. Sed quia videmus omnia verè calcinata ſolui Per reiteratio· nẽ calcinationis& ſolutionis: Ideoq́; probamus per illud, omnia calcinata ad ſalium vel aluminum naturã approximare, ideo ſeſe in proprietatibus neceſſe eſt concomitari. Modus vero ſolutionis duplex eſt, ſcilicet per fimũ calidi G per feruentẽ aquã. Quorũ eſt vna intentio,& vnus effectus. Modus ergo 0 fimũ eſt, vt ponatur calcinatũ in ampullam vitreã,& ſuper illud fundatut qui titas aceti diſtillati, vel conſimilis, duplũ eius,& obturetur caput ipſius ben ne reſpiret,& ſub fimo tepido ſolui dimittatur,& poſtea per diſtillationemfltri ſolutũ remoueatur. Nò ſolutum verò iterato calcinetur,& poſt calcinationem iterato ſimiliter ſoluatur, donec per reiterationẽ operis ſuper illud totum loluatur. Modus verò, qui per bullientem aquã fit, velocior eſt. Eteſt teil natum in ampullã ſimiliter ordinetur cum aceto, obturato foramine, ne teſpi ret. quę in caldario pleno aqua& ſtramine ſepeliatur, vt in diſtillationis modo per aquam præceptũ attulimus per ordinẽ,& poſtea ſuccendatur ſub eaigui donec aqua per horã ferueat: Poſt hoc verò ſolutũ diſtilletur,& ſeorſum ſetit tur. Non ſolutũ verò iterato calcinetur,& iterato eodẽ ordine ſoluaturdontt per reiterationem totum ſoluatur. De Coagulatione,& eius cauſt deq́; diuerſis modis coagulandi Mercuri, f 5& medicinarum ſolutarum. Cap. LIII. g 1 Oagulatio verò eſt rei liquoroſæ ad ſolidã ſubſtantiam per humidipſia tionẽ reductio. Eſt autẽ duplex cauſa inuentionis illius: vna ſcilicetag viu. induratio: altera verò inuentionis cauſſa eſt, medicinarũ ſolutarũ ab aqui tate illis admiſta abſolutio. Diuerſificatur ergo ſecundũ ipſorum coagulandorum multiplicitatẽ. Alia enim arg. viuũ coagulatione indiget, alia verò ſoluta medicinæ. Eſt tamen ipſius arg. viui duplex coagulatio. Vna quidem perab tionem totius ab illo humidi innati: Alia verò per inſpiſſationẽ ipſius hum quovſq; induretur. Congelare attamen illud difficillimè atq;laborios c accidet cum profunditate perſpicacis induſtriæ,& nos narrabimus omne ingemicogulationis illius. Ingenium verò coagulationis illius cogitauerunt quid fote per conſeruationem illius in ignis tẽperamẽto. Qui cùm illud putaſſentſe cos gulaſſe, poſt remotionẽ a igne, inuenerũt illud fluere ſicut prius. Perboc igitur in ſtuporem& in admirationem adducti ſunt, vehementer arguetead hoc perueniri non poſſe. Alij verò neceſſariò ex principijs naturalibus ſuppo nentes, numidũ quodlibet ab ignis calore in ſiccitatem cõuerti, conatiſintel perſeuerantiæ inſtantia continuare illius conſeruationem in igne,& pes be continuationẽ ad hoc deuenerunt, vt ex eis aliqui in album, aliqui ver in ibeum conuerterint lapidem, aliqui verò in citrinum, cui non fuit fuſio. greſsio. Et harum diuerſitatum cauſam non potuerunt æſtimare, deo 1 abiecerunt. Alij verò cum medicinis illud coagulare conati ſunt,& 1 peruenerunt, ſed accidit eis illuſio, aut quia non coagulauerunt, aut quis 3 9 ſibiliter extenuatum eſt, aut coagulatio eorum non 225 in forma ee a poris. Et horum diuerſitatis cauſam ignorauerunt. Alij medicinas 1 5 componentes, illud in proiectione coagulauerunt: Sed eorum non 8 915 gulatid vtilis, quoniam ad imperfectum corpus illud conuerterunt, lam huius ſimiliter videre non potuerunt. Horum igitur nos nattare 50 PE RFECTIONIS GEBERI. 15¹ expedit, vt ad coagulationis illius magiſterium artifex perueniat. Vt autem iamã nobis ſufficienter narratum eſt, vniformis eſt ſubſtantia argenti viui. Quare non eſt poſſibile in breui ſpacio temporis per conſeruationem illius in igne, aqueitatem remouere illius. Nimia igitur feſtinatio, cauſa fuit primi erſoris. Cum verò ſubtilis ſit ſubſtantiæ, ab igne recedit. Ignis igitur exceſſus, eſt cauſſa erroris illorum, à quibus fugit. Commiſcetur cum ſulfure, arſenico, & Marchaſita de facili, propter communitatem in natura ſua Ideoq; per illa apparet coagulatum non in forma corporis, ſed argenti viui cum plumbo miſt. Non enim hæc, cum fugitiua ſint, poſſunt illud in ignis pugna tenere, quouſque ad corporis naturam perueniat: Sed fugiunt cum eo per ignis incuſſionem,& ideo illud eſt cauſa erroris eorum, qui ſic coagulant. Haber ſimiliter ar entum viuum humiditatem multam ſibi vnitam, quam ab illo ſeparari non eſt poſſibile, niſi per ignis cautam violentiam, per conſeruationem eius in ſuo igne. Et eſt ſuus ignis, quem illi augmentando, ſecundum exigentiam ſuæ tolerantiæ, illius humiditatem tollunt, non relicta ſibi parte ad fuſionem metal licam ſufficiente, qua remota non funditur Et hæc eſt cauſa erroris illorum, qui in lapidem illud coagulant non fuſibilem. Habet ſimiliter partes ſulfuris naturaliter ſibi admiſtas, quoddam tamen plus, quoddam verò minus, quod remouere per artificium contingit eſſe poſſibile. Cum igitur ſit ſulfuris proprietas, cum argento viuo rubeum vel citrinum colorem(ſecundum menſuiam ſuæ quantiatis) creare, eius ablatione proprietas argenti viui erit, albedinem dare per ignem. Hæc igitur eſt cauſa varietatis colorum illius poſt coagu lationem eius in lapidem. Habet ſimiliter terreitatem ſulfuris admiſtam, qua quidem infici omnes ſuas coagulationes neceſſe eſt. Et hæc eſt cauſa erroris ilorum, qui illud in corpus imperfectum coagulant. Ex diuerſitate igitur medicinarum illius coagulationis accidit, diuerſa in coagulatione illius creari corpora,& ex diuerſitate illius ſimiliter quod coagulandum eſt. Nam ſi medieina, vel illud, habuerint ſulfur non fixum, neceſſe eſt corpus molle ex illo crea i di verò flæum, neceſſe eſt durum. Et ſi album, album. Si verò rubeum, rubeum. Et ſi remiſſum ab albo vel rubeo, remiſſum ſimiliter neceſſe eſt fieri. Etſiterreum, imperfectum. Si verò non, non. Et omne ſimiliter non fixum, liuidum creat, fxum verò non, quantum in illo eſt. Pura verò illius ſubſtantia, purum creat corpus, non pura verò, è contra. Accidit autem& ſimiliter in lo argento viuo, abſque ſulfuris commiſtione, diuerſitas eadem propter duerſitatem mundationis,& præparationis illius in medicinis: Ide que conungit ex parte medicinæ diuerſitatis illuſio, vt quandoque in coagulatione ſlius plumbum, quandoqʒ verò Iupiter, quandoque autem Venus,& quandoque Mars fiat, quod propter impuritatem accidit. Quandoque verò Sol, quandoque Luna, quod ex puritate venire neceſſe eſt,& conſideratione colorum. Coagulatur igitur ex frequenti illius præcipitatione cum violentia ad gnis aſperitatem. Aſperitas enim ignis, aqueitatem illius de facili remouet. Hoc enim fit per vas, cuius figura ſunt multæ longitudinis, in quo inueniat lo eum refrigerij adhærentiæ,& quietis in eius ſpondilibus, propter ſuam longitudinem,& non fugæ viam, quouſq; iterata vice ad illius fundum præcipitetur multa caliditate ignitionis, cum reiteratione multa„ quouſq; fiat fixum. Doagulatur ſimiliter ex diuturna retentione in ſuo igne, in vaſe vitreo, cuius collum ſit multæ longitudinis,& in ventre figuram am pullæ habeat, cum continua colli eius apertione, vt per illam Pei humiditas eius euaneſcere. l oagulatur verò per medicinam illi conuenientem. Et nos illam tibi narra1 4 bimus in ſequentibus apertius. Hic verò ſimiliter, vt intentionem noſtram ſ per illo narremus completam, ſecundum quod per noſtrum inuenimugex a rimentum. Et eſt medicina illius, quæ maximeè illi in profundo eius adhætet 90 ei per minima commiſcetur ante illius fugam. Ex rebus ergo ei conueniẽtbu neceſſe eſt illam colligere. Sunt autem huiuſmodi corpora omnia,& ff & arſenicum. Sed quia non videmus corporum aliquod in natura ſailud coagulare, ſed ab eis ipſum fugere, quantumcunq; fuerint ſuæ conuenientiæ ideoq́; conſiderauimus, nullum corpus illi in profundo adhærere, Subti io ergo ſubſtãtię& liquidioris fuſionis neceſſe eſt medicinã illam eſſe, q; ipſacot pora. Ex ſpiritibus etiam non videmus illis in natura ſua manentibus fimãc ſtabilem coagulationem fieri illius, ſed fugitiuam,& multæ infectionis. Quod uidem contingit, alterum propter ſpirituũ fugam, alterum verò ex tener& aduſtibilis ſubſtantię illorũ commiſtione. Ideocq́; ex hoc manifeſtè relinquitir ex quacunq; re medicina illius eliciatur, ipſam neceſſariò debere eſſe ſubtiill. mæ,& b ſubſtantiæ, illi adhærentis ex natura ſua,& facillimæ liquefctionis,& tenuiſſimæ ad modum aquæ,& fixę ſuper ignis pugnam. Hęcenin ipſum coagulabit,& in naturam ſolarem vel lunarem conuertet. Modos ingeniorum medicinæ tibi dedimus, ad quam per illos peruenire potes,& Pin ſermone ſibi proprio determinauimus. Solicitè igitur ad illã exerciteris, Kei inuenies. Sed et nos nõ increpare paſſis ex eius ſufficientia, dicimus qubder ipſis corporibus metallicis cum ſuo ſulfure vel arſenico præparatis, hæcmedl. cina elicitur: ſimiliter ex ſolo ſulfure, vel arſenico præparatis,& ex ſolis ſmil ter corporibus elici poteſt. Ex ſolo verò viuo argento facilius,& propinquia & perfectius inuenitur: Quoniam natura propriam naturã amplectitur amica bilius,& ea gaudet magis, quã extranea. Et eſt in ipſo facilitas extractioni illius ſubſtãtię ſubtilis, cũ iã in actu ſubtilẽ habeat ſubſtantiã. Modi verò inuẽtionis huius medicinę ſunt per ſublimationẽ, vt à nobis narratũ eſt ſufficictet, Modus verò fixionis illius in capitulo ſuo ſimiliter narratus eſt. Coagulatonis verò ſolutorum modus eſt, per ampullam in cineribus vſq; ad collum cum temperato igne, quouſq; aqueitas euaneſcat. De Flxione, ex cauſis eius, deq́; diuerſis modis figendi corpora, ex ſpiritus. Cap. LIIn. lxio verò, eſt rei fugientis ab igne conueniens ad tolerantiam eiuſdemal aptatio. Cauſa verò inuentionis ipſius Fixionis eſt, vt omnis tinctura om: nisq́; alteratio, perpetuetur in alterato,& non mutetur. Diuerſificatur vero & ipſa ſecundum rerum figẽdarum multiplicitatem, quę ſunt videlicet corpo: ra quædam à perfectione diminuta, ſicut Saturnus, lupiter, Mars,& Venus: t ſecundum diuerſitatem ipſorum ſpirituum, qui ſunt ſcilicet ſulfur&arſenicum in gradu vno,& argentum viuum in alio. In tertio verò Marchaſita, Magneſa & Tutia,& horum ſimilia. Figuntur igitur corpora hæc à perfectione dim nuta per ſuam calcinationem, eo quòd abſoluuntur per eam à fülfureitste volatiua& corrumpente. Et hanc ſufficienter in ſua natrauimus orationeſclicet in capitulo Calcinationis. Figuntur verò ſulfur& arſenicum duobus mo dis, ſcilicet per reiterationem ſublimationis ſuper illa in vaſe aludele, quod uſque ſtent. Eſt igitur ex hoc intentio feſtinationis Fixionis illorum: ting nieris ad inuentionem reiterationis multiplicis ſublimationis in breui tempo re, quod per duo fit aludela, cum duplicibus ſuis cooperculis, hoc ordine 3 cet, vt nunquam ab actu ſublimationis deſiſtas, donec fixa fuerint. nen ergo, cum in vno aſcenderunt, in aliud aludel,& ſic alternata vice fa. 8 quam ocioſa permittantur aludelis ſpondilibus adhærere, quin in con ent lat ali lud fis lib po pol pot obi ut lur leit aut ven ten ter. ſtio ben par ten lun per n fu et,& ibu 9 ilud atiæ, ioris acot na& uod KN litur lil lela nim 170 Nam dex edi. miliuus nicʒ onis nuẽ· cter. itioomverd. „ 2 cum ela, imitate mo uo800 npo cilatt 288 pERFECTIONISGEBERI. 153 ſint ignis eleuatione, quovſq; ceſſet illorum eleuatio. Quantocunque enim in breulori tempore poteris multi plices ſublimationis reiterationes multi plicate tanto celerius& melius contingeti pſius fixionis tempus abbreuiare. Ideòque fuit ſecundus fixionis modus inuentus, qui eſt per ipſius ſublimandi prædpitationem, ad calorem, vt continuo in illo ſit, donec figatur. Et hoc fiet per longum vas vitreum cuius fundus ſit terreus,& nõ vitreus(quia ſcinderetur in partes) illi artificialiter eum clauſi ura bona connexus,& per Ipatulam ferream, vel lapideam, cum ad ſpondilia eius adhæſerit, deij ciatur ad ima caloris connue, per alternas vices, quouſque figatur. Fixionis verò modus argenti viui id eſt cum modo fixionis ſulfuris& arſenici,& non diuerſificantur inter ſe, niſi nhoc, quòd non poſſunt ſulfur& arſenicum figi, niſi prius eorum partes infammabiles tenuiſsimæ, ſubtili diuiſionis artificio ab eis ſeparentur, per hung yltimum fixionis modum. Argentum vero viuum hanc conſiderationem nõ habet,& ad hoc ſimiliter temperatiori calore, quam argentum viuum indigent in hoc modo. Similiter diuerſificantur, quia in longiori figuntur tempoie quam argentum viuum. In eo ſimiliter, quoniam altius eleuantur propter ſiam tarditatem, quàm argẽtum viuum. Ideoq́; longiori vaſe indigent, quàm ugentum viuum ad ſuam fixionem. Eixio vero Marchaſitæ, Magneſiæ,& Tutir eſt, vt eum poſt primam illorum ſublimationem acquiſſuerimus quod ex e volumus, abiectis illorum fæcibus, reiteremus ſuper ea ſublimationem, toies conuertendo quod ſuperius aſcendit ad id quod inferius remanſit, ex woquo que illorum, quouſque figantur. Horum verò deſcriptio vaſorum am tradita eſt. N De Ceratione. Cap. LV. a ratio, eſt duræ rei non fuſibilis mollificatio ad liquefactionem. Ex hoc 1 manifeſtum eſt, quòd cauſa inuentionis huius fuit, vt quod ingreſ ſionem ex priuatione ſuæ liquefactionis non habebat in corpus ad altentionem, mollificaretur vt flueret,& ingreſsionem haberet. Ideo putauerunt iiqui, cerationem debere de oleis liquidis& aquis fieri. Sed erroneum eſt il- f lc& a principijs huius magiſterij naturalis ſemotum penitus,& ex manifeis naturæ operibus reprobatum. Naturam enim non videmus ini pſis corpo bus metallicis humiditatem citò terminabilem, imò diu durabilem„ ad llorum fulionis& mollificationis neceſſitatem poſuiſſe. Si enim talem illis poſuiſſet, relinqueretur neceſſariò, vt citiſsimè ſcilicet ignitione vna„ corpora totaliter humiditate priuari contingeret. Quare ex illo ſequeretur, poſt vnam ignitionem corpus quodlibet nec malleari, nec ſundi poſſe. Quãobrem imitantes naturæ opera inquantum poſſumus, neceſſe eſt nos modum naturæ in cerando ſequi. Cerat autem i pſa in radice cerationis fuſibilumhumiditate, quæ ſuper omnes eſt humiditates, expectans ignis calorem. gur etiam nos conſimili cerare humiditate neceſſariò expedit. In nullis autem rebus melius& poſſibilius,& propinquius hæc humiditas ceratiua inlenitur, quam in his, videlicet ſulfure& arſenico propinque, propinquius autem& melius in argento viuo. Horum igitur humiditatem non videmus tetram illorum relinquere, propter fortem vnionem; quam in opere milonis naturæ habuerunt. In omnibus autem rebus alijs humiditatem haentibus experimento inuenies, eam in reſolutione à terrea ſua ſubſtantia ſebarati,& poſt illius ſeparationem omni humiditate priuari. In ſpiritibus auem prædictis hoc nomine contingit. Ideꝰ que non eſt aliud, per quod ab illoumin cerando acceptione, excuſari poſſimus. Modus ergo Cerationis eſt herilos, vt toties ſuper rem cerandam multi plicetur eorum ſublimatio quo 154 IB. I. 5 VNN AE uſc; in illa cum humiditate ſua manentes, fuſionem bonam præſtent. Hot 1 tem non fiet ante illorum perfectam mundationem, ab omni re corumper, Sed mihi melius videtur, vt eorum olea prius figantur, per oleum tartat, Kl illis flat omnis ceratio competens,& neceſſaria ad hanc artem. 5 Finis libri primi Summæ perfectionis Gebri nei X,. SVMMAE PERFECTIONIS GEEBRI f nei xd Liber ſecundus. 8 Fræfatio diuidens hunc ſecundum librum in tres partes. Cap. LI. NIN c TOR VN itaque huius magiſterij diſcuſſione ttadita fe ceſſe eſt ex promiſsione noſtra intentum huius artis complet proſequi, ſermone illi conueniente. Et eſt ſcilicet conſideratioon Inis rei, per quam perfectio huius operis apertius oſtendatur. Et conſiderati o neceſſitatis perfectionis medicinæ, ſcilicet vt diſcutiatur, ex qu re melius vel propinquius eliciatur illa, adomnem imperfecti perfectionem, Et conſideratio ſimiliter artificiorum, per quæ cognoſcamus, an perfectioſi completa. His tribus itaq; traditis,& tota exit perfectionis tradita cognidoſ cundum noſtæ artis indigentiam. e eg PRIMA PRAS HVIVS SECVNDI LIBRI, DE cochirio, 5 ne rerumz ex qua perfectionis poßibilitas, e modus deprehendi pott. Qvõdcognitio perfectionis huis artis i cognitione nature ſpirituum ex corporumũepenlec, & quod de utriſq; copioſe uelit tradere. Cap. L VII. os NoscRRE verò non eſt poſſibile tranſmutationes corpotum vel ipſius argenti viui, niſi ſuper mentem artiſicis deueniat vera coEQrnitio illorum naturæ, ſecundum ſuas radices. Prius igitur corporũ principia notificabimus, quid ſcilicet ſint ſecundum cauſas ſuas,& quid bon vel mali in ſe contineant. Poſtea verò ipſorum omnium corporum naturs, cum ſuis omnibus proprietatibus monſtrabimus, quæ videlicet ſint cauſæ cot ruptionis illorum, cum ſuis experientijs eomprobantes. 5 De natura Sulfuris& Arſenici. Cap. LVII.. 1 0 in primis ſpirituum naturam, qui ipſorum corporum ſunt ptinciit /alferentes, quę ſunt videlicet Sulfur,& eius compar,& Argẽtum viuum Dicimus quòd Sulfur& Arſenicum pinguedo ſunt terræ, vt d nobis uratum eſt. Cuius experientiam& manifeſtam probationem elicias per ilius cilem inflammationem,& facilem eius liquefactionem, per calidum. Nõ deer inflammatur, niſi quod oleaginum eſt, nec liqueſcit per calidum facile, ni quod illius naturam habet. Sulfur itaque& illius compar, cauſam corruptioll: habent, inflammabilem ſubſtantiam,& terream fæculentiam. 1 perficientem habent mediam, inter hanc videlicet& illam. Eſt igitut 0 corruptionis in illo terreitas, per hoc, quòd neque fuſionem,„ n ſionem habet. Et ſimiliter inflãmabilis fubſtãtia, quia neqʒ ſtat, neq; ſtare 755 & quòd nigredinem ex omni genere eius pręſtat. Cauſa igitur perfection illis eſt mediocris illarum ſubſtantia, quia per illius terreitatem no turbaun a 5 ingteſſon eau. pete. a neplett oom . Et qu nem, lioſlt io ſe rum fa coporũ bon urg, cot eipiz uum: snatjus enim nit ionis vero cauſa grelacit, lis in one, PERFECTIONIS G EB ERI. 5 195 inoreſſtone, quæ per fuſonem bonam perficitur. Et perillius ſubtilitatem non remouetur eius impreſſio de facili propter fugam. Non eſt autem mediocis llorum ſubſtantia perfectionis cauſa corporum vel argenti viui, niſi figatur. Quæ cum non fixa ſit, licet eius impreſſio non remoueatur de facili, nõ tamen ſtabiliter perpetuatur. Ex his itaq; elicitur illius mediocrem ſubſtantiam artilicem diuidere, neceſſe eſſe. Diuidere autem putauerunt quidam impoſsibile eſſe, propter fortem illius miſtionem. Et illi quidem ſuis operibus manifeſtis aduerſi ſunt. Nam ipſum ſulfur calcinauerunt, licet non multum, quod nul lam fuſionem nec inflammationem dedit. ſed illud per diuiſionem neceſſe eſt eueniſſe, quia ſulfur in ſua naturali commiſtione permanens, neceſſe eſt inflammari& comburi. Ergo per diuiſionem diuerſarum ſubſtantiarum in lo relinquitur, partem in ipſo magis inflammabilem, à partibus non inflammabilibus ſeorſum in artificio ſeparari. Nam ſi poſſibile eſt, per calcinationem ad remotionem omnium inflammabilium partium in illo perueniri, neceſſe eſt ex eorum naturalibus operibus, eos confiteri, ad omnem partium diuiſionem poſſe perueniri. Sed quia hoc dependet ex ſubtiliſsimo artificio, cogitauerunt fore impoſſibile. Patet itaq; ex præmiſſis in capitulo, quòd non eſt ſulfur de veritare noſtrę artis, ſed pars eius. Et nos iam deduximus te in cognitionem artificij per quod ad illius diuiſionem poſſibile eſt deuenire. In arſenico verò, quia in radice ſuæ mineræ, per actionem naturæ reſolutæ ſunt multe illius partes inflammabiles, id eo artificium ſeparationis eius eſt facile. Sed ipſum eſt albedinis tinctura, ſulfur verò rubedinis. In ſulfuris igitur diuiſione magnam adhibere cautelam, neceſſe eſt. De natura Mercurij, ſiue argenti uiui. Cap. LIX. N Argento viuo ſimiliter neceſſe eſt ſuperflua demere. Habet enim corruptionis cauſas, videlicet terream,& aduſtibilis abſq; inflammatione aqueita tis ſubſtantiam: Putauerunt tamen aliqui illud non ſuperfluam habere terram, vel immunditiam. ſed vanum eſt quod cogitatur ab eiſdem. Videmus enim ipſum multæ liuidatis,& non albedinis. Et ſimiliter per leue artificium videmus ex illo terram nigram& fæculentam emanare, per lauationem videlicet cuius modum narrabimus. Sed quia duplicem eſt per illud perfectionem elicere, medicinã ſcilicet ex eo facere,& illud perficere, ideoq́; neceſſe eſt ipsũ duplicis mundationis gradu præparare, propterea duæ mundationes Mercuti ſunt neceſſariæ: Vna per ſublimationem ad medicinam,& hæc hic innuitur: Alia per lauacrum ad coagulationem,& illa innuetur. Si enim volumus medicinam ex illo creare, tune neceſſe eſt eam à fęculentia ſuæ terreitatis mun dare per ſublimationem, ne in proiectione creet colorem liuidum,& ipſius aqueitatem fugitiuam delere, ne totam medicinam fugitiuam in proiectione fa dat& mediocrem illius ſubſtantiam ſaluare pro medicina. De cuius eſt pron non aduri,& ab aduſtione defendere,& quæ non fugit,& fixum facit. robamus itaq; perfectiuum eſſe illud manifeſtis experientijs. Nam videmus a Sentum viuum, argento viuo magis adhærere,& eidem magis amicari, poſt ilud verò aurum,& poſt hæc argentum. Ideo ex hoc relinquitur, ipſum eſſe ſuæ naturæ magis. Alia verò corpora videmus non ad illa tantam conformi atem habere,& ĩdeo ipſa veridicè inuenimus minus de illius natura partici1 8 Et ee plus ab aduſtione ſaluare, illa conſideramus plus — 5 5 l relinquitur, ĩpſum argentum viuum eſſe perfe 1 5 e ee eſt perfectionis vltimum. Secundus vee Sradlus, eſt ad ipſius coagulationem. Et eſt vt ſufficiat illi olummodo lauatio ſuæ terreitatis per vnam diem. Cuius modus hic eſt: 156 L IBZ II. SVMMAE Sumatur patella terrea,& in ea mittatur arg. viuum ſuper quod fundatirace fortiſsimi pauca quantitas, vel alterius rei conſimilis, quæ ſufficiat ad co riendum illud. Poſt immittatur ad ignem lentum, ne ferueat,& agitetur 9 nuè cum digitis ſuper fundum patellæ, vt diuidatur argentum viuum in ſini tudinem ſubtiliſſimi pulueris albi, donec totum acetum euaporauerit,& g ſum argentum viuum redeat. Poſtea verò quod fæculentum& N deris ex illo emanaſſe, laua& abijce. Et hæc iterata vice multiplica, quoyſqꝶ videris colorem ſuæ terreitatis in clarum, miſtum albo& cæleſtino colcredg fecte mutari, quod perfectæ lauationis eſt ſignum. Cum igitur perueneriat illud, proijciatur ſuper ipſum medicina coagulationis,& coagulabitur inſdl. ficum,& lunificum ſecundum quòd ipſa præparata extiterit: Et ipſius nam tionem in ſequentibus ponemus. Ex iam igitur dictis patet ſimiliterargen, tum viuum non eſſe perfectiuum in natura ſua, ſed illud quod ex ipſo produ citur per artificium noſtrum. Et ſimiliter in ſulfure& eius compari eit ind cere Non ergo in his poſſibile eſt naturaliter naturam ſequi, ſed per noi artificium naturale. De natura Marchaſitæ, Magneſiæ, e Tutig. Cap. LX. E alijs autem ſpiritibus naturalem neceſſe eſt nos facere traditionen qui ſunt ſcilicet Marchaſita, Magneſia,& Tutia, impreſſionem magnum nn corporibus facientes. Et ideo dicamus quid ſint cum probationia ſuis in hoc capitulo. Dicimus igitur, quòd Marchaſita duplicem habetinſi creatione ſubſtantiam, argenti viui ſcilicet mortiſicati,& ad fixionem apptai mantis,& ſulfuris adurentis. Ipſam autem habere ſulfureitatem comperimu manifeſta experientia. Nam cum ſublimatur, ex illa emanat ſubſtãtia ſulfu manifeſta, comburens. Et ſine ſublimatione ſimiliter perpenditur illius ful reitas. Nam ſi ponatur ad ignitionem, non ſuſcipit illam priuſquàm infamm tionem ſulfuris inflammetur& ardeat. Ipſam verò argenti viui ſubſtantim manifeſtatur habere ſenſibiliter. Nam albedinem præſtat Veneri meriatg ti, quemadmodum& ipſum argentum viuum,& colorem in illius ſublimii ne cæleſtinum præſtare,& luciditatem manifeſtam metallicam habere vie mus, quæ certum reddunt artificem, illam has ſubſtantias continere in radice ſua. Magneſia verò ſulfur plus turbidum,& argentum viuum magis temeim & fæculentum,& ipſum ſulfur ſimiliter magis fixum& minus inflammabie habere, per eaſdem probare experientias manifeſte poteris,& ipſam magistu turæ Martis approximare. Tutia verò, eſt fumus ipſorum corporum alborun, & hoc manifeſta probatione perpenditur. Nam proiecto fumo miſtionislouis& Veneris, adhęrente in ſpondilibus fabricæ fabrorum, eandem imptell onem facit cum ea. Et quod fumus metallicus non redit, nec ipſa ſimiliter ine alicuius corporis admiſtione. Ideo cum fumus ipſa ſit alborum corporum ba nõ citrinat corpora, ſed rubea. Nam citrinitas non eſt aliud, quàm rubei albi determinata proportio. Ideꝰque ipſa propter ſui ſubtilitatem magisa profundum corporis penetrat. Et ideo magis alterat quaàm ſuum corpus magis adhæret in examine pauco artificio, quòd iam tibi narratum eſt. Quacunque igitur alterantur, per argenti viui virtutem, vel ſulfuris, aut horum ſimilium neceſſe eſt alterari, quoniam hæc ſola communicant in natura ad pſa corpora. f De natura Solis, ſiue Auri. Cap. L XI. ſenE corporibus nunc, ampliato ſermone eorum intimam narremus e 4 tiam. Et primò de Sole, poſtea de Luna, vltimò vero de alijs, ſecun 4 quòd videbitur expedire cum ſuis probationibus, quæ per ne àcetz dope, ont mil. &ipmy qu ſepel ritad aol, larta/ od nd, kum nen an bu inſu toll imu fue! ullemim itiam gel atio/ vice dice eum, wie 15 I IW sloreſline mal ei d 1 20 55 K Uu rum adiſendum nentum pEATECTIONIS GEBERI. 157 tum habentur. Eſt igitur Sol creatus ex ſubtiliſsima ſubſtantia argenti viui,& dariſſima fixura:& ex ſubſtantia pauca ſulfuris mundi,& puræ rubedin is, fix, clari,& à natura ſua mutati, tingentis illam. Et ideo, quia contingit diuerſitas in coloribus ipſius ſulfuris, neceſſe eſt& auri citrinitatem diuerſitatem habere ſimiliter. Eſt enim quoddam magis, quoddam verò minus in citrinitate inten ſum. Quòd autem ſit ex ſubtiliſſima argenti viui ſubſtantia, perpenditur& ipſum, quia argentum viuum de facili illud ſuſcipit. Non enim argentum viuum aliud quàm ſuæ naturæ ſuſcipit. Quòd verò claram 86 mundam illius ſubſtantiam habuit, per ſplendentem eius fulgorem& radiantem manifeſtatur, non ſolüm in die, verùm etiam in nocte ſeſe manifeſtantem. Quòd verò fixam& ſine ſulfureitate comburente habeat, patet per omnem operationem illius ad ignem: nam nec minuitur, nec inflammatur. Quòd vero ipſum ſit ſulfur tin gens, patet per hoc, quod admiſtum argento viuo, ipſum in colorem transformat rubeum:& quòd ſublimatum forti ignitione de corporibus, ita quòd llorum aſcendat ſubtilitas, cum ea citriniſſimum creat colorem. Patet igitur quod cum pura eius ſubſtantia purum colorem generat, cum nõ pura non pu rum. Qui verò probationis ſuæ citrinitatis oſtenſione indiget, ſenſum non habet: quia per viſum percipitur. Sub tiliſſima igitur keen viui ſubſtantia ad ſrionem deducta,& puritas eiuſdem,& ſubtiliſſima ſulfuris materia flxa,& non adurens, tota ipſius auri materia eſt eſſentialis. Maior verò argenti viui, quam ſulfuris in illo probatur quantitas, ideo maiorem argentum viuum habet ingreſſionem in illud. Igitur quæcunque volueris alterare, ad huius exemplar altere, vt ipſa ad æqualitatem eius perducas. Et modum iam ad illud nos dedimus. Et quia ſubtiles& fixas habuit partes, ideo potuerunt partes eius multum denſari. Et hæc fuit cauſa ipſius magni ponderis. Per multam verò operatam à natura decoctionem, facta eſt ex illo paulatiua reſolutio,& inſpiſatio bona,& vltima miſtio, vt cum ignitione liqueſcat. Ex præcedentibus igi tur patet, quòd multa quantitas argenti viui, eſt cauſa perfectionis, multa vero ſulfuris, cauſa corruptionis. Et vniformitas in ſubſtantia, quæ per miſtionem fit in decoctione naturali. Diuerſitas in ſubſtantia, eſt cauſa corruptionis. Et induratio& inſpiſſatio, quæ per longam& temperatam perficitur lecoctionem, eſt cauſa perfectionis, oppoſitum verò corruptionis. Igitur iceciderit ſuper ipſum argentum viuum ſulfur non debitè, neceſſe eſt ſecundum diuerſitatem illius diuerſas corruptiones adduci. Poteſt enim ſulfur quod ſuper illud cadit, fixum, non aduſtibile eſſe totum, aut totum aduſtibile& lugiens in natura ſulfuris: aut fugiens,& non in natura ſulfuris, aut partem uglentis, partem verò fixi tenere: ſed in parte naturam ſulfuris tenere, inparte verò non: aut totum mundum, aut medium immundum, aut multe quantitatis, aut paucæ, ſuperans in commiſto: aut paucæ quantitatis ſuberatum in illo, aut nec ſuperans nec ſuperatum: aut album, aut rubeum, aut nediocre. Ex his itaque omnibus diuerſitatibus neceſſe fuit in natura diuerlacreati corpora,& his ſimilſa:quas omnes oportet narrare nos cum probationibus manifeſtis. De natura Lune ſiue Argenti. cap. LXII. la A ergo patet ex præcedentibus, quòd ſi ceciderit ſulfur mundum, fixum, rubeum, clarum ſuper ſubſtantiam argenti viui puram, non ſuperans, imò faucæ quantitatis,& ſuperatum, creatur ex hoc aurum purum. Si verò fuearlulfur mundum, fixum, album, clarum, quod ceciderit ſuper ſubſtantiam ugenti viui, fit argentum purum. ſi in quantitate non ſuperet, diminutam ta0 N 158 1 IB. II. S VMMAE men habet puritatem ab auri puritate,& ſpiſſitudinem groſſtorem, quim as rum. Cuius ſignum eſt, quòd denſantur partes eius, in tãtum vt auro com 1 deret, nec ita fixam ſubſtantiam habet, vt illud. Signum eſt diminutio eius 1 ignem,& ſulfur eius, quod non eſt ficum, nec incombuſtibile, cauſa eſt ill Et quòd ſulfur in illo huius ſit diſpoſitionis, per illius paululam inffammatio/ nem probatur. Idem autem ficum& non fixum ad aliud quidem& ad aludn latum eſſe, impoſſibile non eſt autumandum. Lunę enim ſulfureitas ad aui fureitatem relata, nõ fixa,& comburens eſt: Ad aliorum verò ſulfur corpoum fixa,& non comburens. 15 105 De natura artis, ſiue Ferri. tem de effectibus ſulfuris, e Mercurij, deq; cauſts cor. ruptionis, ex perfectionis. Cap. LXIII. vers fuerit ſulfur fixum terreum, argento viuo fixò terreo commiſum VD hæc ambo non puræ, ſed liuidæ albedinis fuerint, cuius ſuperant Jquantitas ſit ſulfuris fixi ſumme, fit ex his Ferrum. Quoniam ſuperani ſulfuris fixi, fuſionem prohibet. Ideoq́; ex hoc relinquitur, ſulfur velocius quefactionis feſtinantiam per opus fixſonis perdere, quàm argentum viuun Non fixum verò videmus citius quàm argentum viuum Kadetten ro manifeſtatur cauſa velocitatis fuſionis& tarditatis in cotporum vnoquoq Nam quod plus de fixo habet ſulfure, tardius, quòd verò plus de adurent, facilius& citius fuſonem ſuſcipit: Quod ſatis apertè relinquitur a nobiseſt monſtrandum. Quòd verò ipſum fixum tardiorem faciat fuſionem, mani ſtatur per hoc, quòd ipſum nunquam, niſi calcinetur, figitur,& calcinatumni lam dat fuſionem. Ergo in omnibus illam impedire deb et. Quòd verò nic cinetur non figatur, patet experimento illius, qui illud figit non caleinaun quoniam ipſum inuenit ſemper fugere, donec in terram vertatur: Cuius im, litudo eſt calcis naruræ. Hoc autem minimè in argento viuo contingit, quo niam figi poteſt abſq; hoc, quòd in terram vertatur,& fig ſimiliter cum cut uerſione illius in terram poteſt. Nam per feſtinationem ad eius faionem qu per præcipitationem perficitur, figitur,& in terram mutatur. Per ſucceſſunn veròͤ illius iterata vice ſublimationem figitur ſimiliter/& non in tetram dell tur, imò fuſionem dat metallicam. Hoc autem manifeſtum eſt,& illi probatn qui vtraſque fixiones illius expertus eſt, vſque in illius conſummationem da feſtinam præcipitationem,& tardam per ſucceſſiuas ſublimationes. Vidte nim& inuenit ſic, vt à nobis ſcriptum ſuſcepit. Et illud ideo, quoniam vlc ſam& denſam habet ſubſtantiam: cuius ſignum eſt contritio illius, cum int bitione& miſtione cum rebus alijs. Sentitur enim in illo manifeſtè viſcolia illius per multam adhærentiam. Denſam autẽ ſubſtantiam illud hab ere ma feſtẽ videt monoculus per illius aſpectum,& per ponderationem ſui imme ſi ponderis. Auro enim præponderat, cum in natura ſua eſt,& eſt ſimiliter ol tiſſimæ compoſitionis, vt narratum eſt. His igitur relinquitur, ipſum pole 0 ſine illius humiditatis conſumptione,& abſq; in terram conuerſione. Propie enim bonam partium adhærentiam,& fortitudinem ſuæ miſtionis. ſi quo mo do partes illius inſpiſſentur per ignem, vlterius non permittit ſe corrumpbte que per ingreſſionem furioſæ flammæ in illud ſe in fumum vlterius eleum permittit: quoniam rarefactionem ſui non patitur, propter ſuam denen & carentiam aduſtionis, quæ per ſulfureitatem combuſtibilem., quam n habet, perficitur. Per hoc igitur inuentum eſt inuentione veridicac f ſecretorum genus mirabile duplex: Vnum ſeilicet, cauſæ corruption: c. cuiuſque metallorum per ignem: quarum vna eſt incluſio adurentis 5 tatis in illorum ſubſtantiæ profundo, per inflammationem illa dimine g im au/ pon, ius pet illus, liudre auriſi bonn niltum erantix erantiz eius l viuum, his ve/ quo urente, bis ele maniletum nul niſicl natum, usſim t, quo m conem qu: eum m vent obatum em pa Vidite n vich mimbl iſcolla nſitaten am nol duorum is vill ſullurel jentis exlel PE RFECTIONIS GEBEBBRI. 159 exterminantis in fumum vltima conſum ptione, quantumcumq; in illis argen tum viuum bonæ fixionis extiterit. Altera vero eſt multi plicatio flammæ exterioris ſuper illa penetrantis,& ſecum in fumum reſoluentis, cuiuſcunq; lxio nis in eis ipſum ſit. Tertia verò eſt rarificatio ipſorum per calcinationem. Tũc enim flãma vel ignis in illa penetrare poteſt,& ipſa exterminare. Si igitur omnes corruptionis cauſæ conueniant, maxime corpora corrumpi neceſſe eſt. Si vero non omnes, remittitur corruptionis velocitas vniuſcuiuſque corporis ſecundum remiſsionem illarum. Secundum genus eſt bonitas, quæ per ipſum conlideratur in corporibus. Quia igitur argentum viuum propter nullas cauſas exterminationis, ſe in partes compoſitionis ſuæ diuidi permittit(quia aut cum tota ſua ſubſtantia ex igne recedit, aut cum tota in illo permanes at) notatur in eo neceſſariò perfectionis cauſa. Laudetur igitur benedictus& glooſus Altiſſimus, qui creauit illud, deditq́; illi ſubſtantiam,& ſubſtantiæ proptietates, quas non contingit ex rebus vllam in natura poſſidere, vt in illa poſſit inueniri hæc perfectio, per artificium aliquod, quod im illo inuenimus potentia propinqua. Ipſum enim eſt, quod ignem ſuperat,& ab igne non ſupe ratur: ſed in illo amicabiliter requieſcit, eo gaudens. De natura Veneris, ſiue Aeris, Cap. LXIIII. Edeuntes igitur ad propoſitum, dicimus, quòd ſi fuerit ſulfur immundum, groſſum, ſixum, ſecundum ſui maiorem partem, ſecundum verò ſui minorem non fixum, rubeum, liuidum, ſecundum totum non ſuperans neq; ſuperatum,& ceciderit ſuper argentum viuum groſſum, ex eo æs creari neceſſe eſt. Horum itaq; omnium probationem adducere per data ex natura llorum contingit. Nam cum illud ad inflammationem deponitur, flammam ex eo ſulfuream diſcernere poteris, quæ ſulfuris non fixi eſt ſignum. Et deperditio quantitatis eius per exhalationem, per frequentem eius combuſtionem, ſalfur illud fixum habere ſignificat. Nam ex ea fit illius fuſionis retardatio,& induratio ſubſtantiæ ipſius, quæ ſigna ſunt multitudinis fixi ſulfuris ipſius. Qudòd illud autem ſit rubeum immundum, adiunctum argento viuo immundo, ſignificatur per ſenſum: vnde alia probatione non indiget. Experimento itaque elicias ſecretum. Vides enim omnem rem caloris actionem in terram mutatam, cum facilitate ſolui,& ad aquæ naturam redigi. Hoc autem con ungit propter partium ſubtiliationem ab igne. Res igitur magis ſubtilis in naura propria ad hanc terream naturam reducta, magis ſubtiliatur. Igitur magis ſoluitur: ita& quæ maximæ, maximè. Ex his igitur patet cauſa corruptionis,& inlectionis horũ duorum corporũ, Martis ſcilicet& Veneris: quia eſt per ſulfur multæ quantitatis fixum,& nõ fixũ, paucæ in Venere, minimæ verò in Mar te Cum igitur ſulfur fixum in fixionem deuenit per calorem ignis, eius partes ſubtillantur: ſed pars illa quæ eſt in aptitudine ſolutionis ſuæ ſubſtantiæ ſoltur: cuius ſignum eſt expoſitio horum duorum corporum ad vaporem acei. Nam per illud floret in ſuperficie illorum ſulfuris eorum aluminoſitas. per celorem in illo creata ſubtiliatiuum. Etſi poſueris hæc duo corpora in liquorem ponticum, ſoluentur de facili per ebullitionem multæ illorum partes. Et ſi reſpexeris in mineris horum duorum, manifeſtam inuenies ex eis lolutam aluminoſitatis ſubſtantiam diſtillare,& in illis adhærere: quæ aluminoſitas der ponticitatem& facilem ſolutionem in aquam mutatur. Non emim ponticum,& facilè ſolubile reperitur aliud quàm alumen,& quod illius naturæ eſt Nigredo verò in vtroq; horum duorum corporum ad ignem creatur propter ſulfur non fixum, quod in illis concluditur: multum quidem in Ve nere, parum verò in Marte,& ad naturam fixi approximans. Ideoq́; non de fa. 0 2 eli talem impreſſionem de Marte remoueri eſt poſſibile. lam i ſulfure non fixo fuſionem fieri,& fuſionem adiuuari: ex fix lo ingeniorum fuſionis, ſulfur potuit conſeruare in fuſione nem. Argentum verò viuum figi potuit per frequentem ſublimationis reit rationem ad illud, eo bonam fuſionem ſuſcipiente. Ex hoc itaq; manfefin eſt, corpora eſſe maioris perfectionis, q uæ plus argenti viui ſunt continent quæ verò minus, minoris perfectionis. Studeas igitur in omnibus tuis opel bus, vt argentum viuum in commiſtione ſuperet. Et ſi per ſolum argentum y, uum perficere poteris, precioſiſſimæ perfectionis indagator eris,& ein perfectionis, quæ naturæ vincit opus. Mundare enim poteris intime, ad quot naturam non peruenit. Probatio verò eius, quòd ea quæ maioris argenti vil quantitatem ſunt continentia, maioris ſint perfectionis, eſt ſcilicet facilis ſulce ptio argenti viui. Videmus enim corpora perfectionis amicabiliter argentun viuum ſuſcipere. Ex præcedentibus itaq; ſermonibus relinquitur, duplicemd ſe in corporibus ſulfureitatem: Vnam quidem in profunditate argentivid concluſam, in principio ſuæ miſtionis, alteram verò ſuperuenientem. Ou rum altera cum labore tollitur, alteram verò nullo artificiorum ingenio, quo per ignem perficitur, poſſibile eſttolli ad quod poſſit noſtra operatio cõgit re ac vtiliter peruenire, cum iam cum eo N eandem cerationem vnitum adi eſt. Et hoc experimento probatur, quòd ſulfureitatem aduſtibilem videmu per ignem deleri, ſulfureitatem verò fixam minimè. Si igitur dixerimus co, pora calcinatione mundari, intelligas vtiq; à terrea ſubſtantia, quæ non ian dice ſuæ naturæ vnita eſt. Quoniam vnita mundare per ignis ingeni um nos eſt poſſibile, niſi adueniat argenti viui medicina occultans& contempermſ lam, aut illam de commiſto ſeparans. Separatio autem terreæ ſubſtantiæ inn dice naturæ metallo vnitæ ab eius commiſto fit: Aut per eleuationem cum bus ſubſtantiam argenti viui eleuantibus,& ſulfureitatem anne pter conuenientiam cum eis, vt eſt Tutia& Marchaſita, quoniam fumiſin quorum maior pars argenti viui eſt quantitas, quàm ſulfuris: Et huius expemẽ tiam vides, quoniam ſi forti& ſubita fuſione hęc coniunxeris cum corponbu ſpiritus ſecum adducent corpora in fuga ſua: Ideoq́; cum eis eleuare poteti Aut cum lauatione per argenti viui commiſtionem, quam narrauimus. Auge tum enim viuum tenet quod ſuæ naturæ eſt, alienum verò reſpuit, De natura loliis ſiue Stanni. Cap. LX v. IAc igitur e enten propoſita, noſtrum propoſitum ſequentesiſ nuimus, quòd ſi ſulfur fuerit in radice commiſtionis, fixione pauea pa ticipans, album albedine non pura, non ſuperans, ſed ſuperatum, cum gento viuo ſecundum partem fixo, ſecundum partem verò non fixo, abo n puro commiſto, ſequetur ex eo ſtannum. Et horum probationem per præp rationem inuenies: Quia ſi ſtannum calcinaueris, ſenties ex illo ſulfuris feat, rem, quod ſignum eſt ſulfuris non fixi. Et quia flammam nõ dat, ne pute: 0 fxum: Quia non propter fixionem, ſed propter ſuperantiam argenti vu 2 4 commiſtione ſaluantis à combuſtione flammam non dat. Probaturitaq; do. plex in ſtanno ſulfureitas: duplex item argenti viui ſubſtantia. Vna en fureitas quæ eſt minus fixa, quia cum calcinatur fœtet vt ſulfur. Per 11 5 probatur miſtionis experientia. Altera per continuationem illius in cc 40 ignem, quam habet, quia magis fixa non fœtet, Probatur vero ae Wenne 5 l 0 O verò fuſionen non fieri,& fuſionem impediri. Ex argento verò viuo fixo, non eſi 5 75 fuſionem non fieri,& fuſionem impediri. Illud ſcit neceſſariò verũ eſſe, qu 5 poſt illius fxio, gn lub pet nei aſc kit tio no rar eo rur Et a rau din cin tur vid tec no! tult, ex ſionem neceſſe uinul reite, feſtum nentiz oper, umyl, & eiu quod ut vill i ſulce entum cemeſ 11 vid Qu. uod ögrue demu 18 e001 inn n non rang r inn tumte pt i 2 per 5 otertz Augen tes i a pa ume bo tæpꝛ/ fro/ silud 10 15 45 imam ce ſn ex u gen p ERFECTIONIS GEBERI. 161 genti viui ſubſtantia in illo, quarumvna eſt non fixa, altera fixa: quia ante illius celcinationem ſtridet, poſt verò triplicem ipſius calcinationem non ſtridet, quod eſt, quia eius argenti viui fugitiui ſubſtantia ſtridorem faciens euolauit. Q uod verò argenti viui ſubſtantia fugitiua ſit cauſa ſtridorem faciens, proba tur per lauationem plumbi cum argento viuo: Quia ſi cum argento viuo plũbum lauetur,& poſt lauacrum eius illud fuderis cum igne non ſupetante ſuæ lulionis ignem, remanebit cum eò argenti viui pars, quæ plumbo ſtridorem adducit,& illud in ſtannum conuertet. Econuerſo verò, pemutationem ſtannin plumbum illud conſiderare potes. Nam per multiplicem calcinationis reiterationem ad illud,& ignis illi magis conuenientis ad reductionis adminiſtrationem. in plumbum conuertitur: maximè verò cum per ſubtractionem ſuæ ſcoriæ cum magno calcinatur igne. Et de harum ſubſtantiarum diuerſitaubus certificari poteris per ingenia conſeruationis illarum in inſtrumentis ptoprijs,& ignis modo eas diuidentis:ad quem nos peruenimus cum inſtanlia,& vidimus cum certificatione noſtra, nos verum per illud æſtimaſſe. Quid igitur ſit quòd poſt remotionem duorum non fixorum ex loue, ſcilicet ſulfuns& argenti viui remanſit, te certum reddere nos expedit: vt completè cgnoſcas ipſius louis compoſitionem. Eſt igitur illud liuidum, ponderoſum, vt plumbum: maiori tamen albedine plumbo participans. Eſt igitur plumbum puriſſimum. Et eſt in ipſo æqualitas fixionis duorum componentium argenti ui ſcilicet,& ſulfuris, non autem æqualitas quantitatis:quoniam in commiſtione vincit argentum viuum: cuius ſignum eſt facilitas ingreſſionis in illud agenti viui in natura ſua. Igitur ſi non maioris argenti viui in illo eſſet quantius non adhæreret illi in natura ſua ſumptum de facili. Ideoq́; non adhæret Matti niſi ſubtiliſſimo ingenio: nec Veneri propter paucitatem argenti viui inilla in commiſtione ſua. Ex hoc igitur patet, quia difficillimè Marti adhælet, Veneri verò facilius, propter maiorem copiam argenti viui in ea:cuius ſignum eſt fuſio illius facilis, Martis verò difficillima. Fixio verò harum duaruni ſubſtantiarum; ad firmam approximat fixionem: nõ autem fixa propterea eſt perpetub. Et huius eſt probatio, ipſius corporis calcinatio:& poſt calcinationem ad fortiſſimum ignem expoſitio. Nam per eum non fiet diuiſio, ſed tota aſcendet ſubſtantia:purificata tamen magis. Videmus ergo ſubſtantiam ſul luis in ſtanno adurentem facilius ſeparari, quàm in plumbo. Et huius expementum vides per facilem Iouis indurationem, calcinationem,& melioratlonem ſui fulgoris. deoq́; conſiderauimus hæc corrumpentia in radice illius non fuiſſe, ſed ei poſtea ee Et quia in prima cominiſtione non fueunt ili multum coniuncta, ideo facilè poſſunt ſeparari. deoq́; alterationes in eo ſunt velocis operis, mundificatio videlicet, induratio,& illius fixio. Et haum cauſas per ea quæ iam à nobis tradita ſunt, manifeſtè conſiderare potes. Et quia poſt has operationes, calcinationem ſ- cilicet& reductionem, conſide tuimus in fumo ſuo per magnam eleuationem,& ignis expreſſionem;& vidimus illud ad citrinitatem pertingere, cum hoc ſit de proprietate ſulfuris cal dlnati, æſtimauimus æſtimatione vera, in qua fuimus certificati, ſulfuris fixi na turam illud ſecum multam continere. Qui igitur voluerit in hac noſtra ſciẽtia videre veritatem, inueſtigationem horum omnium, perſtudeant cum ſedulita te operis, donee per eam principia ipſorum corporum,& proprietatem ſpirium inueniant inuentione certa non coniecturali, quam tradidimus in hoc noſtro volumine ſufficienter ad artis exigentiam. 9 3 162 11 B. II. S VMM AE De natura Saturni, ſiue Plumbi. Cap. LXVI. Eſtat nos igitur de Saturno deſcriptionem ponere. Et dicimuʒ ud non diuerſificatur à Ioue poſt calcinationis reiterationem, ad illuz 1100 ram reductio, niſi quòd immundiorem habet ſubſtantiam à duabus 5 ſtantijs commiſtam groſſioribus, ſulfure ſcilicet& argento viuo Et quòdſul fur in illo comburens,& ſui argenti viui ſubſtantiæ magis adhæſiuum,&quod jus habet de ſubſtantia ſulfuris fixi ad compoſitionem ſuam, quãm lte Bt harum probationes per experientias manifeſtas adducemus. Quòdi 11 ipſum ſit maioris terreæ fæculentiæ, q; lupiter, manifeſtatur per viſum,&pet lauacrum eius ab arg. viuo, in hoc, quod plus per lauacrũ emanat fæculeni ab eo, q; à Ioue,& quòd primũ gradũ calcinationis ſuſcipit facilius quim lip terquod eſt ſignũ multę terreitatis: Nã corpora pluris terreitatis facilioris nue nimus calcinationis,& terreitatis paucę, difficilioris calcinationis Et huiuseſ probatio, difficillima Solis calcinatio completa. Pt quòd non rectificatureii fœditas per calcinationis reiterationem ſicut in loue, quod eſtſignũ maioti fœditatis in principijs eius ex natura ſua, quã louis. Quod verò ſulfuris quit tas cõbuſtibilis magis ſit arg. viui ſubſtãtiæ adhęſiua in eo quàm in loue ig ficatur per hoc, quòd non leparatur de eo in fumũ quantitas notanda, qun ſit citrini coloris multæ citrinitatis, cuius ſimiliter eſt quod in fundo inferioi ex eo remanſit, id quod neceſſariò vnius triũ horum eſſe ſignũ relinquiturait nullius quãtitatis ſulfuris cõbuſtibilis in eo aut pauciſſimæ, aut multũ coni ctæ, in principiorum propinquitate ad radicem cõmiſtionis. Sed certiicatiſi mus per illius odor, ipſum alicuius eſſe quantitatis,& non paucg imò mul quia non remouetur ab eo odor ſulfureitatis in breui tẽporè. Ideo conſiderai mus conſideratione qua certi ſumus, ſulfur cõburens illius ſulfuri non combu renti ad naturam fixi approximanti, in arg. viui ſubſtantia vniformiter eſſecõ miſtum. Ideo cum ſcandit fumus eius, neceſſariò cum ſulfure non comburente ſcandit, de cuius proprietate eſt, citrinitatẽ creare Quòd verò maiot qu. titas ſulfuris non adurentis ſit in ipſo quàm in Ioue, à nobis adductum eſt am veritate, per hoc quòd videmus totũ colorem ipſius in citrinum mutaii lou verò in album, in calcinationibus ſuis. Et ideo in hoc nobis aperta eſt via nut ſtigationis cauſæ huius operis, per quod in calcinatione mutatur lupiter fac lius in durũ quàm Saturnus, non autem in tarditatem liquefactionis velocins quàm Saturnus: Et illud ideo, quoniam cauſa duritiei naturę eſt ſulfur, Karge tum viuum fixum. Cauſa verò liquefactionis eſt duplex, argentum viuumſck licet,& ſulfur combuſtibile. quorum alterum; quo ad fuſionis perfectionem ſufficit in vnoquoque gradu eius, cum ignitione ſcilicet,& ſine ignitione licet argentum viuum. Quia igitur in Ioue eſt multa argenti viui quantitas non verè fixi remanet in illo multa liquefactionis velocitas,& non emol tur ab illo faciliter. Cauſa verò mollificationis eſt duplex, argentum ſcilicetvuum,& ſulfur combuſtibile. Quia igitur remouetur ſulfureitas comburens ex Ioue facilius quàm ex Saturno, ideo ex eo altera cauſarum mo i remota, neceſſe eſt illud indurari calcinatum. Saturnus verò, quia 7 7 mollitiei cauſas fortiter habet coniunctas, non facilè induratur. Eſt tamen uerſitas in mollitie per arg. viuum,& mollitie per ſulfur: quia mollities p 8 3 5. ella ſalfur eſt ceſſiua, mollities verò per arg. viuum extenſiua eſt. Et hoc nec ui. multæ exten riò probatur per hoc, quòd videmus corpora multi argenti viui, 9 55 ſionis eſſe, corpora verò pauci, paucæ. Et ideo Iupiter facilius& ſubtil 3 tenditur quàm Saturnus, Saturnus facilius quàm Venus, Venus quàm 15d Luna ſubtilius quàm Iupiter, Sol verò quàm Luna ſubtilius. Patet gi 255 „„„„„„„„„ 22 2 e 2 K„=.. e.. 1 . quo latuö lub. dſal, quid iter. gitut Xper entiæ api inue us eſt eius lots ud. 15 quin ion aut niunatiſu Ulta, eraul mbu ecöuren Juan cum louis inue faciocius auge miclnem, je ſcntitas noue/ et vi mbullitiei uſque en di es pet exten us ex Mars, 1 quod cauli p ERFECTIONIS GEB E RI. 163 caula indurationis eſt argentum viuum ficæum aut ſulfur fixum Cauſa verò mollitiei eſt oppoſita. Cauſa verò fuſionis eſt duplex, ſulfur non fixum, N arg. viuum cuiuſcunque generis. S ed ſulfur non fixum neceſſariò eſt cauſa fuſionis ſine ignitione. Et manifeſtè vides huius rei experientiam, per proiectionem arſenici ſuper corpora difficilis fuſionis: facit enim ea facilis fuſionis,& ſine ignitione. Cauſa verò fuſionis facilis eſt& ſimiliter argentum viuum. Cauſa ve 0 fuſionis cum ignitione eſt argentum viuum fixum. Cauſa igitur impedimẽ ti fuſionis cuiuſcunque eſt ſulfur fixum. Per hoc itaq; maximum poteris elicere ſecretum. Quod cũ plurimæ argenti viui quantitatis corpora maximæ perfectionis ſint inuenta, pluris vtique quantitatis argenti viui corpora à perfectione diminuta perfecto magis approximare neceſſe eſt. Itaque& multæ ſulfureitatis corpora plurimę corruptionis eſſe contingit. Quãobrẽ igitur ex iam dictis patet, louẽ maximè perfecto approximare, cũ perfectionis plus particiet, Saturnũ verò minus, minus verò adhue Venerẽ, minimè vero Martẽ e ex quo perfectio dependet. Aliter autẽ ex medicina cõplente,& defectũ ſupplente,& perfectius attenuante ad profundũ, corporumſ piſsitudinem,& ſub ſplendentis fulgoris ſubſtantia eorundẽ palliante fulcedinẽ᷑, ſe hab ere contingit. Ex hac enim maximè perfectibilis Venus exiſtit, minus vero Mars, adhue minus lupiter, minimè verò Saturnus. Ex his igitur repertũ eſt laboris inueſtigatione veridica, ex corporũ diuerſitate, diuerſas inueniri cum præparatione medicinas. Alia enim eget medicina: durũ ignibile, alia verò molle& nõ ignibile corpus: Hoc quidè mollificãte,& ad profundũ attenuante,& in ſua æquã te ſubſtantia: lud verò indurante& inſpiſſante occultũ eius. Ex his igitur nos expedit ad medicinas trãſire cum manifeſtis experientijs, ponentibus nobis cauſas inuentionis diuerſarum medicinarum,& quòd diminutum relinquant & quòd ad complementum deducant. S ECVNDA PARS HVIVS SECVNDILIBRI, DB NMedicinis in genere,& de neceßitate perfectionis medicinæ, omnia impeyfecta perficiente, atq; ex qua re melius& proinquius eliciatur. Vninſeuuſqʒ corporis imperfecti, ſimiliter& argenti uiui neceſſariò fore duplicem medicinã, una ſcilicet ad albũ, alterã uerò ad rubeum, a quibus tamen omnibus excuſamur per unica perſectißimam Cap. LXVII. Robamus igitur, ſpiritus corporibus magis aſsimilari, per hoc, quòd maJ is corporibus vniuntur& amicabilius, quàm alia in natura. Per hoc ergo adductum eſt nobis inuentione prima, hos eſſe corporũ alterationes medicinam verã. Ideoq́; omni quo potuimus ingeniorum genere nos ipſos exer cuimus, vt per illos, imperfectorũ vnumquodq; corporum; mutatione firma in perfectum Lunare& Solare trãsformaremus corpus. Quamobrem ex eiſdemmedicinam diuerſam ex diuerſa alterandorum intentione creari neceſſe accidit. Cũ ſint igitur duplicis generis metalla alterationis, arg. viu. ſcilicet per fectione coagulabile,& a perfectione diminuta corpora:& hæc iterum multiplicia, alia quidẽ dura ignibil ia, alia verò mollia non ignibilia: dura quidem ignibilia vt Mars& Venus: mollia verò, vt Jupiter& Saturnus: Neceſſe eſt& medicinã ſimiliter perfectiuã multiplicẽ eſſe. Alia etenim eget arg. vi.medicina perficiẽte, aliaverò corpora trãsformãda. Quinetiã alia egẽt dura ignibilia vt Venus& Mars, alia v erò mollia nõ ignibilia, vt Saturnus& Jupiter. Et hæc Vtrachvtriuſq;generis eũ ad ſe inuicẽ differant in natura, ſimiliter diuersã ea egere medicinã neceſſariò accidit. Vnius etenim generis ſunt Mars& Venus, bed in ſpeciaii quadam proprietate differunt, Etenim hic nõ fuſibilis, illa verò — 4 * 164 L IB. II. S VMM ARE fuſibilis:Ideoq́; alia quidem Mars, alia verò Venus medicina perficitur:&hie quidem ex toto immundus eſt, illa verò non. Et hic quidẽ quadã Abecheft ca, illa verò rubedine& viriditate participat: quæ in medicina diuerſitati ne ceſsitatem imponunt conſimiliter. Alterius etiam generis mollitiei corpor ſcilicet lupiter& Saturnus, cùm hic& ſimiliter differãt, diuerſa medicina eallmiliter egere neceſſe eſt. Eſt enim hic quidẽ mundus, ſcilicet lupiter, ile xerʒ non. At verò& hæc quidẽ mutabilia omnia, nunc Lunaria, nunc Solaris ef, ciuntur corpora, ideoq́; neceſſe eſt vniuſcuiuſq; duplicẽ medicinã fore: Van quidẽ citrinam, in citrinũ mutantem Solare corpus: alteram verò albã in abi Lunare corpus mutantẽ ſimiliter. Cùm ex quatuor igitur imperfectotũ cop rum vnicuiq; duplex materia adinueniatur, Solaris videlicet&Lunatis Odo in ſumma erunt medicinæ omnes corpora perficientes, in forma bona petid tur& ſimiliter arg. viu. in Solare& Lunare: ideoq;& medicinæ alterãtis ilud duplicẽ differentiam eſſe contingit. Decẽ᷑ igitur erunt omnes medicinæ qu inuenimus cum totalitate ſua ad cuiuslibet imperfecti alterationem cõplet Verũ vtiq; cũ diuturni laboris inſtãtia,& magnæ indagationis induſtriaexci ſarivolumus ab inuentionis labore harũ decẽ medicinarũ per vnius benefdi medicinæ:& inuenimus inquiſitione longa, necnõ& laborioſa maxim,& ci experientia certa, medicinã vnam, qua quidẽ durum molleſcit,& molle indiratur corpus,& fugitiuũ figitur,& illuſtratur fœdũ ſplendore inenarrabili, eo qui ſupra naturam conſiſtit. Ideoq́; omniũ harum medicinarũ expedit 0 ſermonem adducere, cũ cauſis ſuis,& manifeſtis probationũ experientijs. Pr mum igitur medicinarum decẽ ſeriem,& ab hinc quidẽ corporum omniũ deinde verò arg viui, dehinc verò& vltimò ad perficientis magiſterij medici tranſeundũ, cum tamen præparatione indigeant imperfecta. Ideo ne propte inſufficientiã traditionis artis mordeamur ab inuidis, afferamus in primis narationem de imperfectorum præparationibus, earũ inuentionis cauſæ neceſi tatem ponẽtes, quibus quidẽ in noſtro artificio efficiantur congrus, perfecio nis albedinis& rubedinis in vnoquoq; gradu medicinã ſuſcipere,& ab eat perfici. Dehinc verò addendum medicinarum omnium narrationem ff, tem& congruam. a Vnicuiq; imperfectorum corporum ſuam præparationẽ eße adhibendam. Cap. LX VII, X iam ergo à nobis narratis ſermonibus apparet quid ſuperfluũ, qudie diminutũ ex operibus natura relinquat in vnoquoq; eorũ, quæ imperfcta ſunt corpora ſecundũ ſufficiẽtem partẽ: ſecundũ verò complemenii quæ in ſuperioribus omiſimus, hie cõplebimus ſufficienti ſermone. Primum igitur cum corpora imperfectionis mutabilia duplicis generis eſſe contingi mollia ſcilicet& ignibilia, vt Saturnus& Iupiter: dura& nõ fuſibilia aut an ignitione fuſibilia, vt Mars& Venus: hic quidẽ non fuſibilis, illa vero cis tlone: neceſſariò nos natura informando edocuit, ex illorũ diuerſitate el eu rb in radice naturæ diuerſas pręparationes ſecundũ exigentiã illis adminiit re. Sunt itaq; vnius generis transformãda imperfectionis corpoia duo 1 ria: plumbum ſcilicet, quod u id eſt nigrum dicitur,& per artẽ dne plumbum ſtridens, quod xturꝭꝝ id eſt albũ dicitur. Et in hac ſententia 70. quæ à ſe inuicem ſunt diuerſa in ſui occulti profundo ex radice ſuæ 175 ræ innata,& in manifeſto ſimiliter: quia Saturnus, fuſcus liuidus, ponde lus,& niger, ſine ſtridore totaliter mutus: Iupiter autem albus Auen f, 3 ger, ore P 8 rum, multum verò ſtridens& modico ſono, innitum adducens: i 3 rentiam in profundo illorũ tibi cum manifeſtis experientijs monſtra 1 11 illarum caulis neceſſarijs. Ex quibus ſecundum magis& minus pr pate, 8 lie ine fu atis ne por, aeall e vero ia elliVnam n abi corpo Odo Perſic 8 lud r, qua pletl E nefcil & ci indu5 leo ingull pri i, de dicini roptet is na jeceſi fectio o eadẽ ifficicIII. ſuidle perfmentũ imum ingat, N cum i igni5 iniſra necelnus: upiter natudero ns p? nus e tionis ord/ PERTECTIONIS GEBEBRI. 165 ordinem colligete bonæ mentis artificem contingit. Primò igitur ſecundũ orainem corporum præparationẽ narremus: poſtea verò& ipſius argenti viui coagulabilis. Sed& primo vnius generis, molliciei ſcilicet, poſt hoc verò& al terlus. Primi quidem generis corporum ponatur Saturni præparatio& louis, poſtea verò& aliorum, ſecundum ſuum ordinem determinatum. Quia in præ aratione corporum nihil ſuperfluum ex profundo ipſius remouendum, ſed ex manifeſto potius. N 8 ö N unperfectorum metallorum defictum, medicina ſuppleri ſuperfluum uerò præparatione tolli oportere. Cap. LXIX. O Aturni verò præparatio multiplex adhibetur eſſentiæ,& Iouis ſimiliter, ſecundum ipſorum multiplicis perfectioni approximationis, aut elongationis ab ea gradum. Cũùm ſit igitur aliud ex corrumpentibus quidem llorum profundo adueniens ex ipſorũ naturæ radice innata, ſulfurei tatis ſcilicet terreitas, atq; impuritas terrę arg. viui, illorum creationis principijs eſſen tall natura commiſta. Aliud verò ſuperueniens poſt primam illorũ miſtionẽ, coruptionem adducens,& ſunt primi generis ſulfureitas cõburens& illius impuritas,& argẽti viui ſubſtantia foœda: quæ omnia ſunt Saturni& louis per ectionis ſubſtantiam corrumpentia. Sed horum quidem alterum impoſsibileeſt remoueri per alicuius induſtriæ medicinam, primi ordinis. Alterum vei paruo adminiculo remoueri contingit. Hoc quidem remouendum eſſe im polsibile aduenit, propter hoc, quòd in principijs naturæ propriæ huius generis corporum in veram eſſentiam commiſta fuerunt,& vera eſſentia facta unt. deoq́; cum non ſit poſsibile veram rei cuiuſq; in natura remouere eſſenlam, re permanente, non fuit poſsibile ab eis hæc corrumpentia delere. Quãobrem igitur putauerunt quidam Philoſophorum, per hoc ad artem non poſ ſepetueniri. Sed nos quidem& noſtro tempore hanc inquirentes ſcientiam peruenimus ad hoc idem, quòd& ſimiliter nullo ingeniorum præparationis modo potuimus corpora illuſtrare, cum cõplemento ſui fulgoris lucidi, quin contingeret illa ex toto infici,& denigrari potius. Propter hoc igitur& nos ſi militer in ſtuporẽ adducti, multi temporis ſpacio ſub deſperationis vmbracu lodelituimus. Redeuntes tamen in nos ipſos,& nos ipſos torquentes immen le cogitationum meditationis afflictionibus, reſpeximus à perfectione corpora diminuta in profundo ſuæ naturæ fœda exiſtere,& nihil ex eis fulgidum laueniri cum in eis ſecundum naturã non ſit. Non enim inuenitur in re, quod inilla nõ eſt. Cùm igitur nihil perfecti in illis inueniatur, neceſſariò& in eiſdẽ nibil ſuperfluũ inuemiri relinquitur in diuerſarũ ſubſtantiarum ſeparatione in lis& in profundo ſuæ natur æ. Ideoq́; per hoc inuenimus aliquid diminutũ in ilis fuiſſe, quod cõpleri neceſſariò accidit per materiã ſibi conuenientẽ,& diminutum cõplentem. Eſt igitur diminutum in illis, ſcilicet paucitas arg. viui & non recta ſpiſſatio eiuſdẽ. Igitur complementũ erit in illis arg. viui multipli catio& ſpiſſatio hona,& flxio permanens. Hoc aũt per medicinã ex illo creatam perficitur. Hæc enim cum ex arg. viu. ſit in eſſe deducta per beneſiciũ ilius luciditatis& ſplẽdoris, illorũ fuſcedinem palliando celat& tegit,& ſplendorem educit,& in fulgorem conuertit. Quum enim argentum viuum in medleina præparatum, per noſtrum artificium ſit mundatùm,& in ſubſtantiam buriſsimam,& fulgidiſſimam redactum, proiectum ſuper diminuta, à perfelone illuſtrabit,& ſua fixione perficiet. Hanc verò medicinam in ſua narrabimus oratione. Relinquitur itaq; ex præiacentibus neceſſariò„ duplicem ore perfectionis inuentionem neceſſariam, vnam quidem per materiam quę de miſto ſubſtantiam fœdam ſeparat, alteram verò per medicinam, quæ illam 166 L IB. II. S VMM AE ſui fulgoris ſplendore palliando tegat,& illuſtrando decoret. Cùm nihili r ſuperfſuum, ſed potius diminutum, in profundo corporum contingat feper, ri i quid omnino ſuperfſui remoueri expedit, neceſſe eſt id ex manifeſto ſa naturæ ſuperueniẽs,&tolli& moueri diuerſis cum præparationibus, quas in hac oratione nos expedit enarrare: primum quidem in eadem oratione louis & Saturni, vltimò verò& aliorum ſecundum ordinem. De Præparatione Saturni& louis. Cap. LX X. Ræparantur igitur Saturnus& Jupiter præparationibus multiplicibusſt cundum maioris perfectioni approximationis neceſsitatẽ communi ſcil cet,& ſpeciali pręparationis modo, Cõmunis quideẽ eſt, per gradus appro ximationis ad perfectionẽ multiplices. Eſt enim vnus gradus approximatio. nis, ſcilicet fulgor ex ſubſtãtia munda: alter verò durities, cũ ſuæ fuſſoniz igu tione: tertiò verò fixio, per remotionem fugitiuæ ſubſtantiæ. Mundifcanmm igitur,& fulgida fiunt tripliciter: aut per res mundificantes, aut per calcinatio nis modũ&reductionis, aut per ſolutionem. Per res igitur depurantes mundi tur dupliciter: aut in calcẽ redacta, aut in natura corporum. In calcem vero u dacta, purificantur in hunc modum: aut per ſales, aut per alumina, aut periiti Et eſt, vt cum corpus calcinatũ extiterit, tunc infundatur ſuper eorum calcen aluminũ aut ſalium aqua, aut cõmiſceatur cum ea vitrum,& reducatur in cos pus. Hoc igitur toties ſuper hæc corpora alternata vice reiteretur, quovſq mi da cõpletè ſe oſtendant. Nam cùm ſales& alumina& vitrum fundantur fuſo ne alia quàm corpora, ideo ab illis ſeparantur,& ſecum terream ſubſtantim ducunt, relicta ſola corporum puritate. In natura verò corporũ ſimilter,& pa eundem depurantur modũ. Et eſt, vt limentur ſubtiliſsimè hæc duo coĩpom poſt hoc verò cum eiſdem adminiſtrentur alumiuibus, ſalibus& vitro videl, cet,& poſtea in corpus reducantur. Et ſic alternata vice reiterentut, quorſqut mundiora appareant. Mundantur& per arg. viui lauacrũ, cuius modum ati limus. Mundificãtur& hæc ſimiliter vtriuſq; generis corpora per reiterations vicem calcinationis ad illa,& reductionis ſimiliter, cum ſufficientia ſui igii, quovſq; mundiora appareant. Per hanc enim mundãtur à perfectione hęcd minuta corpora, à duplici corrũpente ſubſtantia, hac quidẽ inflammabil d i Faun illa ver terrea fæculentia. Et illud ideo, quia ignis omnem fugitiuiſib antiam eleuat& conſumit. Et idem ignis ſimiliter in reductionis modo onnem ſubſtantiã terræ diuidit cum proportione ſua:& hanc proportionem in alio noſtro volumine, quod de perfectionis Inueſtigatione intitulatur, con, ſcripſimus, quod ſecundum ordinem hunc præceditlibrum. In illo enim quacunque inueſtigauimus, ſecundum noſtræ mentis rationem ſeripſimusihicue ro quod vidimus& tetigimus com plete, ſecundum ſcientiæ ordinẽ deten nauimus. Mundificantur& hæc vtique ſimiliter per ſolutionem ſuæ ſubſtat cuius modum iam diximus,& per reductionem ſimiliter eius, quod ex eisdl ſolutum extiterit. Inuenitur enim illud mundius& perfectius quã alio quopf præparationis genere, hoc eodem præparationis modo. Et huie modo no 217 55 modus, niſi qui per ſublimationem perficitur:& ideo huie ęqvipolet ſt& ſimiliter præparatio illis, induratio ſuæ mollis ſubſtantiæ, cum ignie. ne ſuæ fuſionis. Et eſt, vt ingeniemur illis permiſcere argenti viui ſubſtanti xã in profundo illorũ, aut ſulfuris fixi, aut 5 comparis, aut cum rebus duris 5 non fuſibilibus, ſicut eſt calx Marchaſitæ& Tutiæ. Hæc etenim cum ili 1 untur& amicantur,& illa indurant, quovſq; non fundantur, antequã gate 4 Et per medicinam petficientẽ hoc idem cõpletur bmünen culn nan: pon, CC ↄ¾.UÄU⁰˙. ⁰˙ꝓ—m!ñ..... ˙oü 33 ˙— r 2—— 2 E K——2———— 9 13 5 G. F. igün eper0 ſuz uas in Loui bus ſe 1 lcll applo natioantur atio undi tote“ rwittũ Alcem 1 cotq nũ fulio ntiam &per pon: idel. vſque autions ignis cdl, 1. ua ſüb om emin con qu? hicve ermiſtatia is dil op 10 00 yollet. nitiontiäi 118 K z vniiatuf, nem done f pERFTECTIONIS GEBERI. 16 donemus Et eſt ſimiliter alius præparationis modus, per remotionem ſuæ fuitiuæ ſubſtãtię. Et hic quidẽ perficitur per conſeruationẽ illorum poſt primũ calcinationis gradũ, in igne illis proportionali. Et quia ordo in modis Præpatationis cõtingit neceſſariò, ideo ponemus ordinem cõpletum ex illis. Primò jaitur mundetur ex eis omnis ſubſtantia fugitiua& aduſtiua corrumpens. De une verò terrea ſuperflui tas deleatur. Poſt hoc ſoluantur N reducantur, aut er lauacrum argenti viui lauentur com pletè. Et hic ordo vtilis& neceſſarius eſt. Specialis attamen horum corporum præparatio, primum quidẽ Iouis eſt multiplex. Vna quidem per calcinationẽ,& per hanc induratur eius ſubſtãtia magis, quod Saturno non euenit. Etiam per alumina ſimiliter: hæc emm proprie louem indurant. Altera verò per conſeruationem eius in igne ſuæ calcina tionis. Per hanc enim ſtridorem amittit,& corporum ſimiliter fractionẽ, quod gaturno ſimiliter non contingit:quia ſtridorem non hab et nec corpora frangit, S per calcinationis reiterationem ſimiliter ab acuitate ſalis ſtridorem amit tit. Saturni verò ſecundariò eſt pręparatio ſpecialis, ſcilicet per calcinationem à ſalis acuitate:per hãc enim induratur,& per talck ſpecialiter dealbatur,& per Marchaſitam& Tutiam. Modos verò omnes præparationũ determinauimus completius, in libro qui de Perfectionis inuentione intitulatur, quoniam in hoc abbreuiauimus ſummas illarum. g De Præparatione Veneris. Cap. LX XI. Mitantes igitur præmiſſorum ordinem, durorum corporum præparationès e igitur Veneris, deinde vero Martis. Eſt igitur Veneris mul plex præparationis modus. Alius quidem per eleuationem, alius verò ſine eleuatione perficitur. Per eleuationem verò eſt modus, ſeilicet vt accipiatur tutia, cum qua Venus magis conuenit,& cum ea per ingenia vniatur. Deinde vero in ſuo ſublimationis vaſe ponatur ad ſublimandũ,& per excellentiſsimũ gradum ignis eius eleuetur pars ſubtilior, quæ fulgidiſsimi ſplendoris inuentaeſt. Vel cum ſulfure miſceatur per minima,& poſtea eleuetur per modũ ſuũ eleuationis iam dictum. Sine ſublimatione verò præparatur, aut per res mundilicationem facientes, aut in calce ſua, aut in corpore, velut tutia, ſalcs& alumina, aut per argenti viui lauacrum, cuius modum attulimus aut per calcinationes& reductiones eius quod ſolutum eſt ad naturam corporis: aut per argenti viui lauacrum mundificatur, ſicut& corpora reliqua à perfectione diminuta. r. De Præparatione Martis. Cap. L XXII. Artis verò præparatio eſt ſimiliter multiplex. Quædam enim per ſubli mationem, quędam verò ſine ſublimatione completur: quæ verò per ſublimationem fit cum arſenico, cuius modus hic eſt. Ingeniemur quã profundius poſſumus eidem arſenicum non fixum vnire, vt cum fuſione cum eo liqueſcat. Poſtea verò ſublimetur in vaſe propriæ ſublimationis. Et hęc prę paratio melior& perfectior inter cæteras reperitur. Eſt& alia præparatio ipſius Martis, per arſenicum ſublimatum ab eo multoties„ quovſque maneat gira alitas aliqua ipſius arſenici. Hoc enim ſi reductum fuerit, emanabit album nlibile mundum præparatum. Eſt& ſimiliter modus tertius pręparationis eiuſdẽ per fuſionem illius cũ plũbo& tutia. Ab his enim fluit mundũ& albũ. Sed quoniã ne minus ſufficienter dixiſſe videamur, cũ nos determinaturos eſſe promiſimus de durorũ corporũ 168 L IB. II. 5 VM NAR ingenioſa mollificatione, atq; mollium induratione, per calcinationit mod ideo illum non omittamus:ſed mollium quidem primò, durorum verò poste: Et eſt ſcilic et, vt ſoluatur argentum viuum præcipitatũ,& ſoluatur corpuscl. cinatum, de cuius intentione ſit indurari. Et hæ ambæ ſolution es miſceiti K ex eis alternata vice caleinatum corpus miſceatur, terendo,& imbibendo N calcinando,& reducendo, quovſq; durum fiat,& cum ignitione fuſibile. Eid idem,& cum corporum calce,& tutia,& marchaſita cal cinatis, ſolutis,& nbi bitis, perfiti complete contingit. Et quanto quidẽ hæc mundiora, tanto Apa fectius mutant. Mollificantur ſimiliter& dura corpora cum ingenio conſili. Et eſt ſcilicet, vt cum arſenico toties coniungantur&cſublimentnt,&poſta ſenici ſublimationẽ aſſentur cum proportione ſui ignis, cuius modũ naraui. mus in lib. Fornacũ. Et vltimò reducantur cum expreſsione ſui ignis in onto ne ſua dicti, quovſq; in fuſione molleſcant, ſecundum exigentiam duritiei cot poris. Et hæ quidem alterationes omnes ſunt primi ordinis, ſine quibusnon perficitur magiſterium. De Mundificatione argenti uiui. cap. L XXIII. Gitur ex præmiſsis neceſſe eſt argenti uiui mundificationem completꝭ narare. Dicimus igitur, quòd argentum viuum mundatur duplicitet, autperſi blimationem, cuius attulimus modum, aut per lauacrũ, cuius modus hiceſt Fundatur argentum viuum in patella vitrea vel lapidea,& ſuper ipſum ace quantitas ſuperfundatur, quæ ſufficiat ad illud cooperiendum. Dehine vad ſuper lentum ignem ponatur,& calefieri permittatur, in tantum vt digits ta, ctari Panter; einde verò digitis agitetur, quovſque in partes minutiſimu diuidatur, in pulueris ſimilitudinem:& tamdiu agitetur, quovſque acetito quod in illo infuſum eſt, conſumetur omnino. Deinde verò quod in eotene, tatis inuentum ſit, lauetur cum aceto,& abijciatur. Toties igitur ſuperiludo pus reiteretur, quovſq; terreitas illius in cæleſtinum mutetur colorem pet ctiſsimum, quod perfectæ lauationis eſt ſignum. Ab his igitur ad medicuu eſt tranſeundum. Quinq; diſßerentes proprietates perfectionis neceßariò afterre medicinam perfeckißimam ſallau munditiem, colorem, faſionem, perpetuitatem,& pondus, unde coniectura ſumende ten quibus rebus eliciatur. Cap. LXXIIII. Eferamus igitur in primis ſermonem vniuerſalem de medicinis cum cn ſis ſuis,& experientijs manifeſtis. Innuimus igitur, quòd niſi quidem on ne ſuperfſuum, ſiue per medicinam, ſiue per præparationis modum au ratur ab imperfectis, ſcilicet vt ab illis tollatur omnis fuperffua ſulfureitas on nisq́; terreitas immunda, non purificentur, ita ſcilicet quòd de commilto non ſeparantur in fuſione poſt proiectionem medicinæ alterantis illa. Cùm bot quidem inueneris, iam ex perfectionis differentijs, vnam habes. Similter l que niſi& medicina illuſtret& alteret in colorem album aut citrinum, ſecui dum intentionem quam quæris, quæ fulgoris ſplendorem,& amoœnitals 5 ditatem adducat, nõ perficiuntur à perfectione corpora diminutain comp mento totaliter. Amplius autem, niſi fuſionem Lunarem aut Solarem e natè adducat, non eſt in complemento alterabile, quia in iudicijs nom que f ſed de commiſto ſeparatur omnino,& recedit. Hoc autem anabtie terminatum in ſequentibus demonſtratur in capitulo de Cineritio, Amp 1 autem& niſi perpetuetur medicina cum impreſsionis alteratione me valet ipſius mutatio, quia non permanet, ſed euaneſcit im preſsio. Amp 55 tem,& niſi pondera perfectionis adducat, non mutat ſub complemeng 1 turæ firmo& vero, cui non ſit fraus per credulitatis errorem. Eſt enim* f S 2 20 2 2 2 2 mu ple mu acc mi. tad pler nodß PERFTECTIONTIS GEBERIT 169 naturæ vnum ex perfectionis ſignis. Patet igitur, quòd cum perfectionis diffe volte ¶ rentiæ quinq; ſint, neceſſe eſt&medicinam noſtri magiſterij, has ſcilicet addu udczl. tr& do,& . Hoe Limbi 6 Eper nlimi. oſta aui. ratio iei cot non e n. perſu lic elt 1 acei r verd is tr imat titotũ teneilud opere icin lan . m ca mon n aul 28, om o non n hot er vil. ſecun is lud mple tem uieſcet us deplus „ non ius al 0 5 ond atuld cere in proiectione differentias. Per hoc igitur patet, ex quibus medicina noſtra eliciatur. Nam per ea elicitur, quæ malimè corporibus adiunguntur,& amicabiliter eiſdem in profundo adhærent alterantia. Ideo cùm in rebus cæ teris exquirentes, non inuenimus inuentione noſtra re aliam magis, quã arg. viu. corporũ naturis amicari, per hoc opus noſtrũ in illo impendentes, reperimus ipſum eſſe veram alterabilium medicinam in com plemento, cum alteratione vera,& non modicè peculioſa. a De Præparationibus medicinæ adhibendis ut diſterentias proprietatum debitas acquirat. Cap. LX RXV. 8 Eſtat igitur nos ſubſtantiam ipſius& proprietatis ſubſtantiæ differẽtias determinatè adſcribere. Et cùm nõ inuenerimus ipſum ſine alterationis naturæ illius adminiſtratione mutare, inuenimus& ſimiliter ipſum præparari debere neceſſariò, cum nõ permiſceatur in profundo, abſq; illius prępa rationis modo. Et eſt ſcilicet, vt talis fiat illius ſubſtãtia, quòd permiſceatur in profundo vſq; ad profundũ corporis alterabilis, ſine ſeparatione in æternum. Hoc autem non fit, niſi ſubtilietur valde cum præparatione certa& determinata in capitulo Sublimationis. Et non permanet eius impreſsio ſimiliter, niſi figatur: nec illuſtrat, niſi fulgidiſsima ex illo eliciatut ſubſtantia, cũ ſui modi inenio,& modo ſuæ operationis per ignẽ congtuũ Ea nõ præſtat fuſionẽ perfectam nil in illius fixione adhibeatur cautela, cum hac dura remollire,& mol lia indurare. Eſt tamen talis, vt cũ ſufficientia ſeruetur ſuæ humiditatis propor tionatæ, ſecundũ exigentiã eius 11 5 quæritur fuſionis. Per hoc ergo patet; 2 ipſlus talis præparetur& adminiſtretur Præparatio, qua fulgidiſsima& mundiſsima ſubſtantia ex illo creetur. Deinde verò figatur,& cautela eidẽ exhibea tur t ſeilicet exercitetur artifex in adminiſtratione ignis, in modo ſuæ fixionis, quo poſsit ex illo deleri humiditas in tantũ, quod ſufficiat ad fuſionẽ perfectã complendã. Et eſt ſcilicet, vtſi quæris per hãc corpora fuſionis dura mol liicarb in principio ſuæ creationis lentus adhibeatur ignis. Ignis enim lentus humiditatis eſt conſeruatiuus,& fuſionis perfectiuns. Si verò mollia indurare ipſius cõponatur ignis vehemẽs. Talis enim ignis humiditatis eſt conſum ptiuus,& fulionis turbatiuus. Et has quidẽ regulas omnes in omni medicina, bone mentis artificẽ neceſſariò cõſiderare expedit. Et multas ſimiliter alias in põ deris mutatione conſiderationes adducere neceſſe eſt, cũ cauſis ſuis& ordine congruo Eſt igitur cauſa ponderis magni, ſubtilitas ſubſtãtiæ corporũ,& vnilil intercidat,& partium denſatio ponderis eſt adductio,& illius perfectio. De Piftrentis medicinarum ſcilicet quòd quædam ſunt primi ordinis, quædam ſecundi, quædam uerò tertij. Cap. LXX VI. Pf igitur, quòd tam in corporũ adminiſtrationis præparatione, quã ipſius perficientis medicinæ modo Per operis artificia, ſubtilitatem perquilere neceſtariò contingit. Quia quãto maioris ponderis ſunt corpora trãſ mütats tanto&maioris ſunt perfectionis inuenta inueſtigatione per artẽ. Cõ pletur igitur ſermo vtilis de medicis, ſi omnium medicinarũ differentias narre mus. Innuimus quidẽ, quòd medicin e mi halia verò tertij. Dico autẽ priN.»omnem præparationẽ mineralium, quæ ſuper diminu taa perfectione corpora proiecta, alterationẽ imprimit:quæ non adducit cõplementũ ſufficiens, quin contingat alteratum mutari& corrũpi, cum euapo 17 VIB. II. S VN M AE ratione impreſsionis medicinæ illius totali. Sicut eſt omnis ſublimatio de: tiua Veneris, aut Martis, quæ fixionẽ non ſuſcepit. Et huiuſmodi eſt om 0 ditamentum coloris Solis& Lunæ, aut Veneri cõmiſtorum, ſuper a 0 menti poſitum, vt ziniar,& ſimilium. Hoc enim mutat immutationenõ 0 te ſed potius diminuente ſe per exhalationẽ. Secundi verò ordinis medic 5 dicimus omnem præparationẽ᷑, quæ quãdo ſuper diminutad pertectone an pora proiecta eſt, alterat in differentiã aliquam cõplementi relictis differ 0 aliquibus corruptionis omnino, velut eſt calcinatio corporũ, qua omne fu 5 tiuũ deletur. Et eſt huius generis medicina perpetuè Lunam citrinans aut 8 petuè Venerẽ dealbans, relictis alijs in eis corruptionis differentis. Ter 1 ro ordinis medicinã appello, omnem præparationẽ;, quæ quando cotpotibu aduenit, omnẽ corruptionem cum proiectione ſua tollit,& cum omnis cope menti differẽtia perficit. Hæc autẽ eſt vnica ſola. Et ideo per illam ea à laboribus inuentionis decẽ medicinarũ ſecundi ordinis. Primi igitur ordini opus minus appellatur: ſecundi verò medium: tertij tandem maius: Ethęcel omnium medicinarum differentia ſufficiens. De Medicinis primi ordinis venerem dealbantibus. Cap. LX XVII. I Kordinis igitur determinati promiſsione ſecuta( cum quidẽ ala ſt nedicina corporũ alia verò arg. viu. Et corporũ quidẽ alia primi ordiniꝭ lia verò ſecũdi, alia verò tertij,& arg. viui conſimiliter), narremus omni medicinarũ differentias, primò primi ordinis, deinde verò ſecundi, poſttemò tandẽ tertij:& corporum quidẽ primò, poſtea verò arg. viu. medicinę cumſet mone cõpleto,& ordine congruo, narrationẽ tradamus. Dicimus igitur quod primi ordinis medicina corporũ̃, alia eſt durorũ corporum, alia molium. Durorũ quidẽ corporum alia Veneris, alia Martis, alia verò Lunæ. Veneris quidẽ & Martis, eſt pura illorũ ſubſtantiæ dealbatio, Lunæ verò rubificatio, ci cini nitate fulgoris amœni. Quia Veneri& Marti rubificatio non addueiturptimi ordinis medicina cum fulgoris apparationi, quia ex toto immunda ſunt, no apta rubedinis fulgorẽ recipere, priusq́ illis adueniat præparatio, fu goa ducens. Narremus igit᷑ in primis Veneris medicinas omnes: poſtea verò Ma tis, quæ cadunt in ordine primo. Eſt igitur medicina Venerẽ᷑ dealbano apa arg. viii alia per arſenicum. Per arg. viu. quippe ſic cõpletur medicina dealbis illam. Soluitur etenim primò arg. viu. præcipitatũ,& ſoluitur ſimiliter Veneti calcinatio. Et hæ ambæ ſolutiones cõmiſcentur in vnũ. Dehinc verò cori tur,& ſuper ipſius corpus proijcitur eorũ medicina: hæc enim dealbat& min dat. Amplius autẽ& aliter. Soluitur arg viu. præcipitatũ,& ſoluitur lithatgy de hæ ambæ ſolutiones coniunguntur in vnum,& ſoluitur corporis calcin, tio, de cuius intentione ſit dealbari,& coniungitur cum prædictis ſolutioſi bus,& deinde coagulantur: dehinc verò ſuper illius corpus proij ciunturctalbatur enim per hanc. Aliter autem. Sublimatur alternata vice ex illus co. pore arg viui quãtitas, quovſq; cum illa permaneat arg. viu. pars, cum ignilio ne cõpleta. De hinc verò ex aceto diſtillato ſæpiſsime imbibendo teritu ein profundo illius melius cõmiſceatur, abhinc verò aſſetur& vltimò cöfimilte ab eo arg. viu. ſublimetur,& iteratò imbibatur& a ſſetur. Et ſic toties i opus ſuper illa, quovſq; multa arg. viu.quantitas in eo cum ignitione comp 1 ta quieſcat Hæc enim primi ordinis bona eſt dealbatio. Aliter aute lupen ge viu.præcipitatũ toties ſuhlimetur arg. viu. in natura pro pria, quovſq; 1 1 gatur& fuſionẽ præſtet. Dehinc verò ſuper Veneris ſubſtantiã Free dealbatur peculiosè. Aliter autẽ ſoluitur Luna,& ſoluitur lithargyrium, iunguntur ſolutiones. Ex his Veneris ſubſtantia dealbatur. Sed Kune dealbz me ad. lum ce ſtante icinam ne cot reti e fug. zutpet üH veoribus cöple ſlamur rdinis lec el it meinis, 3. mnii kremò um ſet * quod „ Duquide j citniprimi , non re adö Mar liapet eib ener agul Xmun gr Ilcina/ tion ur de 8 col nitiotin millter eretit mpleer ag illoftur& ch, 18 qui dem p ERFECTIONIS GEB ERI. 171 dem dealbatur, ſi in omnibus medicinis perpetuetur arg. viuũ. Dealbatur ver per arſenicum ſublimatũ: vt ſi accipiatur calcinatio Veneris,&ſuper illã ite retur eiuſdem ſublimatio, quovſq; cum eo maneat,& illam dealbet. Sed niſi exercueris te ipſum cum modis ſublimationũ: non perſeuerabit in ea arſenicũ alteratione ali qua. Et eſt ſeilicet, vt poſt primũ ſublimationis gradum ſecundã ni reiteres, quem narrauimus in Marchaſitæ ſublimatione. Dealbatur verò& aliter, vt ſublimatũ arſenicum in Lunam proijcias: dehine vero hoc totũ ſuper Venerem:dealbat enim peculiosè. Aut cõmilce prius lithargyrium, vel plumbum vſtũ ſolutum cum Luna: deinde verò ſuper hoc arſenicũ ſuperiactes& hoc totum ſuper Venerẽ proiectum dealbat,& eſt primi ordinis bona dealba tio. Aut ſolũ ſuper lithargyrium ſolutum& reductum, proijciatur arſenicũ ſublimatum,& hoc totum ſuper Veneris fuſionem, quoniam dealbat eam cum curialitatis aſpectu. Aut cõmiſceãtur Luna& Venus,& ſuper has proijciatur omnis medicina dealbatiua. Luna etenim amica eſt arſenici magis quàm corporum aliquod:& ideo fractionẽ ab eo tollit. Secundariò verò Saturnus,& ideo cum illis eum cõmiſcemus. Aliter autẽ arſenicum fundimus ſublimatum, quovſq; fiant fruſta: deinde verò fruſtum poſt fruſtum ſuper Venerem proijci mus. lubemus etenim in fruſtis potiusquaàm in puluere proijci, quoniã facilius inflammatur puluis quàm fruſtum:& ideo facilius euaneſcit quàm fruſtũ,& cõ ſumitur prius, quàm ſuper corpus cadat ignitum. Tollitur autẽ& aliter rubedo illius cũ tutia videlicet,& dealbatur. Sed quia tutiæ dealbatio nõ ſufficit, ideo ſolum citrinat. Et citrinatio quælibet albedini eſt affinis. Et eſt modus huius ſeilicet, vt ſolbatur& calcinetur omne genus tutiæ, deinde verò Venus:& he ambæ coniungantur ſolutiones,& cum his citrinetur Veneris ſubſtantia, & cum tutia ſi exercueris, proficuum inuenies. Dealbatur verò per ſublimatã Marchaſitam, quẽadmodum cum ſublimato argẽto viuo,& eſt modus idem. De Medicinis Martem dealbantibus Cap. LXXVIII. Eſtat ergo,& dealbationes Martis ex medicinis ſibi proprijs creatas nar rare, quæ ſunt ſecundũ eſſentiam primi ordinis, ſecundum quem fuſionẽ non habet rectam, ideo expedit nos cum medicina fundente illam dealbare. Eſt igitur omnis medicina Veneris dealbatiua,& Martis ſimiliter, cum eiuſdem ordinis pręparatione. Sed fuſiua illius ſpecialis, eſt arſenicũ cuiuſcũq; generis. Cum quocunq; igitur dealbatur& funditur, expedit quòd cũ arg: vi. coniungatur& lauetur, quovſq; omnis impuritas tollatur ab illo,& flat album Sclulibile, aut calefiat cum ignitionis vehementia,& ſuper ipſum proijciatur ar ſenicum,& cum fuſum fuerlt ſuper illum proijce Lunæ quãtitatem: Quiia quãdo cum eo vnitur, non ſeparatur ab eo per leue artificium. Aut calcinetur& la detur omnis ex ipſo ſolubilis aluminoſitas, corruptionis infectionẽ adducens ber modum ſolutionis iam dictum. Dehinc verò ab illo ſublimetur arſenicum mundatũ per ſublimationem aliquam,& reiteretur multoties, quovſq;cum eo duquid ex illo flgatur. Dehine verò cum ſolutione litli argyrij alterna vice imſbatur, cõmiſcendo& agitando,& aſſando alterna vice& vltimò reducẽdo unn ene, quẽ docuimus in louis reductione à calce ſua. Ex hac enim exibit al us mundus,& luſibilis. Aut ſolum cum arſenico ſublimato in calce ſua redutatur& exibit albus, mundus,& fuſibilis. Sed eandem artifſicem expedit adhide cautelam quemadmodum in Veneris reiteratione ſublimationis ab ea arſenici figẽtis ſe in illius profundo docuimus. Dealbatur& ſimiliter per Mar150& Tutiam cum ingenio& induſtria, quæ tibi narrauimus. Sed horũ lealbatio aut mundatio non eſt ſufficiens. P 2 172 I. IB. II. S VM MAE De Medicinis Lunam citrinantibus. Cap: LN NIN Moſequentes igitur præmiſſorum ordinem, Medicinam Lunæ ſubſaltiã citrinantẽ in ordine primi generis narremus cum veritate certa. Et e ſcilicet medicina, quæ eidem in profundo adhæret,& adhærendo colont ſiue per naturam propriã, ſiue per artiſicium huius magiſterij. Narremus ig tur medicinam, quæ ex ſua radice innata illi adhęret. Deinde verò artiſicia pe quæ facimus rem cuiuſc;; generis adhærere, cum ingreſsione firma. Elicinus autẽ illam aut ex ſulfure, aut ex arg. viuo, aut ex amborum cõmiſtione: ſed per ſulfur diminutè quidem magis, per argentum verò viuũ perfectius. Elicituu tem& ſimiliter per quaſdam res minerales, quæ non ſunt huius generis, quem admodum eſt vitriolum& cuperoſa, quod& gũma cupri, aut eiuſdem ſtilcidium nuncupatur. Afferamus igitur in proximis modos omnes medicinarũ quæ ex arg. viuo conſurgunt: Deinde vero Juæ ex ſulfure zaut ex amborum commiſtione: vltimò verò& eam, quæ ex gũma cupri, aut ſimilium. Eſtigiu modus eius, quæ per arg. viu. fit talis. Sumatur præcipitatum, per præcipitato nem mortificatum& fixum. Deinde verò ponatur in furnum magnæ ignitionis, admodum conſeruationis calcium, quem docuimus, donec rubeſcatinſi militudinem vſifur. Si verò non rubuerit, tolle argentiviui non mortificatipu tem,& cum ſulfure reitera ſublimationem illius. Sit tamen ſulfur ab omni im puritate mundatum,& arg. viu. ſimiliter. Et poſtquaàm vigeſies illius ſublim tionemreiteraueris ſuper ĩpſum præcipitatum, illud diſſolue cum aquatum acumine diſſoluente,& iteratò illud calcina,& iteratò diſſolue, donec exubefiter ſufficiat. Poſt hoc Lunæ partem diſſolue,& cum ſoluta fuerit, ſolutiones cõ miſce& coagula,& ſuper Lunæ fuſionẽ proijcias. Citrinabit enim ciuinitate peculioſa multum. Si verò argentũ viuum in præcipitatione rubueiit ad pte, iectionem ſuæ perfectionis, ſufficit adminiſtratio dicta ſine commiſtione ti tingentis illud. Per ſulfur verò rubiſicatur, ſed illius eſt rubificatio diflclis,& laborioſa immenſè. Citrinatur verò& Luna cũ Martis ſolutione ſimiliter Ad hoc autem nos inducit operis neceſsitas, vt prius calcinemus illum& figamu quod laboris eſt copia. Dehinc verò hac eadem pręparatione adminiſtremus & eadem proiectione ſuper Lunæ ſubſtantiam infundamus. Et tamen nonie ſultat eius citrinatio fulgens, imò fuſca& liuens, citrinitate mortifera. Eius ve rò quæ per vitriolum aut cuperoſam perficitur, citrinationis modus eſt tas. Tollatur illorum vniuſcuiuſq; quantitas certa,& illius ſublimetur pars quꝭ f blimari poteſt, donec cum expreſsione ſublimetur totali. Poſt hoc verò itas tò quod ſublimatũ eſt, ſublimetur cũ modo ignis illi appropriati, vt ex eo* tur pars poſt partem, donec maior illius figatur pars. Poſtea vero calcineuut cum ignis cautelæ intentione, vt poſsit illi maior ignis ad perfectionem a niſtrari. Poſt hoc verò ſoluatur in aquam rubicundiſsimã, cui non eſtpar De hinc verò ingenieris, vt illi ingreſſum in Lunare corpus exhibeas Et hec ind nia tibi ſufficienter monſtratà ſunt, ſi perfecti fueris operis exquiſtor u ſcripſimus. Et quia res huius videmus Eunæ profunde& amicabiliter adhate re, conſiderauimus,& eſt certum, has eſſe de illorum radice:& ideo per ils 4 terari contingit. Hæ vtiq; ſunt medicinæ omnes primi ordinis, qua attulim b Poſſunt tamen illarum plures multiplicari modi, ſalua pi mentalium 1 modorum varietatis eſſentia. Argenti quippe viui non eſt medicina n hoc 5 dine primo, cum non ſit medicina, ipſum alterans vnica differente 1 plemento totali omnino. Quidamverò plures inuenerunt medicinas ed ex duobus neceſſariò euenire contingit: Quod aut ex eiſdem, aut ex ean i i ein N 1 ci naturam habentibus, ilos medicinam creare neceſſarium eſt: Aut me 5. nnr» w- ²ẽůQũ̃ Äa˙⅜wͥmꝛm̃%? r ̃˙ Q ²ůͥ rk!!! ̃ 1 ˙. ²˙R—— ⁰wẽm%§ w-. ͥ ⁰ůw. můͥZV⁴inn r tMMM̃ eM̃N. wt] tat Et eſt lotzt abe mus per tur au quem ſtillinatũ drum igitur itatio nitioinſlti par u imlima. im aber es co tate proje rel is,& I. Ad amus emus 'onte us vealis, ue ll itera09 netut admi . Deinge quo Ahæte las al limus um in ocorin cõd vnũ dem inam mpo PE RFECTIONITS GEBERI. 173 componunt, quæ ei quod non eſt. æquipollet cum alteratione ſua,& quæ nee mundo confert, nec mundi partibus, donec motor in ſublimi naturæ mobili ˖ it incorruptus. eee ee proprietatum medicine ſecundi ordinis. cap. E XX XR. Eſtat igitur ad ſecundi ordinis medicinas tranſire, cum ſermonis ſui exigentiæ ſufficientia vera,& manifeſtis probationibus, cum experſẽtia ve ra. Cum ſit igitur medicina alia corporum mutandorum, alia verò argẽti viui perfectè coagulabilis: prius omnium medicinas corporum narremus cõpletẽ: Dehinc verò ad ipſius eiuſdem arg. viui medicinam coagulabilis ini Soli kcum Lunificumq́; verum. Eſt igitur ſecundi ordinis medicina, quæ quidem imperfecta, ſola perfectionis vnica differentia cõplet. Verùm cum multæ ſint cotruptionis cauſæ in vnoquoq; imperfectorum corporũ, videlicet in Saturno quidem ſulfureitas volatiua,& argenti viui fuga, per quæ corruptionẽ adduci neceſſariò accidit,& illius terreitas: fiat medicina, quæ quidem alterum eorum aut ex toto tollat, aut palliando decoret, relictis ſolis alijs imperfectionis cauſis. Quia igitur corporum eſt aliquid impermutabile, quod in corporũ radice innatum eſt, quod per ſecundi ordinis medicinam tolli nõ poteſt: ideo omnis illa medicina, quæ illud de commiſto tollit, non ſecundi ordinis, ſed ter tj& maioris ordinis appellatur medicina. Et quia ſuperfluitates fugientium inuenimus per calcinationis modum tolli,& per reductionis reiterationẽ terreitatem non innatam:ideo neceſſe fuit medicinam ſecundi ordinis inuenire, quæ quidem innatum palliet,& durum remolliat,& molle induret, in duris ſci lieet& mollibus, ſecundum complementum non ſophiſticum, ſed Solificum, aut Lunificum verum imperfectorum corporũ, perfectè conſtituat. Cùm pateat igitur in corporibus its quidem mollibus per ingenia artificiorũ huius operis non poſſe liquefactionis feſtinantiam tolli, nec impuritatem in principiorum ſui radice innatam, neceſſariò euenit medicinam percunctari, quę qui dem in proiectione illorum tenuitatem inſpiſſet,& inſpiſſando ad ſuę liquelactionis ignitionis ſufficientiam induret, in duris ſpiſsitudinem attenuet,& attenuando ad fuſionis velocitatem ſufficientem cum proprietate ignitionis ad ducat,& vtriuſcʒ generis corporum fuſcedinem palliando decoret:& hoc in album, illud verò in citrinum transformet perfectiſsimum. Non autem diuerſiicatur hæc medicina à tertij ordinis medicina, niſi per minoris præparationis imperfectionem. Et nõ diuerſificatur à ſe, quod in diuerſorum corporum proiectione,& pigmentorum acceptatione conſtat, ſed in modo præparatio nis. Similiter& alia eget præparationis induſtria corporum mollium medicina tenuitatem inſpiſſans, alia verò durorum attenuans ſpiſsitudinẽ. Hæc quidem ignis conſumptiui modo, illa verò humiditatis conſetuationis adminiatione eget. De NMedicina Lunari ey Solari pro corporibus imperfectis. Cap. LXXXI. feramus igitur ſermonem vniuerſalem de medicina huius ſecundi ordi mus completum cum determinatione certa& vera,& prius omnes Lunares omnium à perfectione diminutorum corporum, cum differentijs. Poeherationis eorum: dehine verò Solares cum proprijs ſimiliter differentijs. 4 dn autẽ iam ex noſtris ſermonibus, ſulfur cuiuſq; generis perfectio. oe corruptiuum. Arg. quippe viuũ, perfectiui eſt in operibus naturæ cõ5 3 miu. tur naturam mutantes minim 5 ſed imitantes, in qui11 nos ſequi eſt poſsibile operibus:& argentum ſimiliter in huius operis ma 0 3 viuum aſſumimus, in cuiuſq; perfectionis medicina, Lunari ſcilicet& i, tam quidem imperfectorum, quàm& ipſius argenti viui coagulabilis P 3 8 L IB. III SVM MAE Cùm autem iam ex nouiſsimè᷑ dictis ſermonibus duplicem medieinæ diſſis tlam diximus: aliam quidem corporum, aliam verò arg. vſui ver coꝛgulibi. listhinc quidem corporum prius, deinde verò argenti viui narratſonem medi cinæ tradamus certam.Eſt igitur per ſe huius medicinæ materia cuiuſc generis vnica:& eſt quod iam ſufficienter notum eſt. Aſſume igitur id 0 vis ad Lunarem ſecundum ordinem tibi promiſſum, exercitatum te redde,& prepz rato illud cum modis huius magiſterij notis. Quorum intentio eſt, vt punm ex illo ſubſtantiam diuidas,& partem quidem figas, partem verò ad cetandi omittas:& ſic totum magiſterium proſequendo, donec compleas tentatam i lius fuſionem. Quòd ſi ſe ſubitò fuderit in duris, perfecta eſt: in mollibus vero ècontrã. Hæc enim medicina ſuper imperfectorum vnumquodq; proiectzit Lunare perfectum mutat corpus, ſi quidem præuenient huie medicinæ ptzparationes notæ: Si verò non, diminutum relinquit:ſed perficit in altera per. fectionis differentia tantum, quantum ex huius generis medicinæ ordinisadminiſtratione dependet. Quantum verò ex tertij, non præueniente adm ſtratione aliqua, perficit in proiectione ſola. Solaris verò huius ſecundiordl. nis medicina imperfectorum cuiuſque corporum eſt eadem materia,& adi niſtrationis eodem regimine communicans. In hoc tamen differentiam habet ſcilicet in maiore partium per modos proprios digeſtionis ſubtiliatione, a. que ſulfuris ſubtili præparationis regimine adminiſtrati commiſtione, cum materia modò nota additio. Et eſt regimen ſcilicet ipſius, puriſsimi ſulſuris fxio,& ſolutio eius per modum. Cum hoc enim tingitur medicina,& cum hoe proiecta ſuper vnumquodque à perfectione diminutorum, completin complemento Solari, quantum ex huius ſecundi ordinis medicinæ præpatatione dependet, adminiſtratione præueniente nota& certa ipſius à perſectionedi minuti corporis. Et ſuper Lunam quoq; proiecta, perficit eam in cõplemenio Solari peculioſo multum. * De Medicina coagulante argentum uiuum. cap. LXX XI. Ecundum igitur præmiſſorum ordinem reſtat ex operis complemento quod in primis nos determinaturos exhibuimus, ad medicinæ argent ui coagulantis ipſum, narrationem tranſire. Dicimus igitur quòd er cu dem illius elicitur materia, ſcilicet ex noto in capitulis huius operis multiple bus. Et illud ideo, quia quum fugitiuum ſit argentum viuum de facil, ibſque inflammatione aliqua, medicina egeat, quæ ſubitò ante fugam eius in pro do illi adhæreat,& illi per minima coniungatur,& illud infpiſſet,& ſua fro ne illud in igne conſeruet, quovſque adueniat illi maioris ignis tolerante ius humiditatem conſumentis,& conuertat illud per hoc beneficium in mo mento in Solificum& Lunificum verum, ſecundum illud, ad quod medici fuerit præparata. Quum igitur non inueniamus aliquid magis ili conuenite, quàm ipſum, quod ſuæ naturæ eſt: deo propter hoc æſtimauimus cum cb ne dicinam illius poſſe compleri,& ingeniati ſumus for mam medicinæ ili peu m genia præſtare. Et eſt ſeilicet, vt præparetur cum modis ſuis iam dictis 100 diuturnitatis laboris inſtantia, qua omnis illius ſubtilis ſubſtantia& pun. ma, alba quidem in Luna, citrina verò intenſa in Sole perhibeatur pertecke 0 hoc quidem non completur, vt citrinum creet, ſine miſtione rei e lud, quæ ſuæ eſt naturæ: Dehinc verò cum hac puriſsima argenti vin u mt tia, perficiatur cum huius magiſterij operis ingenijs, medicina e argento viuo adhæreat,& fundatur facillimè,& illud coagulet Cõuemet%% elsabi. jedi elle82d pa dd mil er in lædel. 71 0 1 l ieipe lo 5 05 noing ite, me f in um Et . „ ime nim loc ERFPECTITIORIS GEBEAI. 175 hoe in Soll cum& Limificum verum, eum præparatione illius præhabita. Seder quſbusmaxiimè hæc argenti viu fubftantia eli. quaæri. Et nos quidem reſpondentes natramus, quod in quibus eſt, ex illis elicitur. Eſt autem tam quidem in corporibus, quàm& in ipſo argento viuo ſecundum na turam, cum vnius ſint reperta naturæ. Sed in corporihus difficilius, in viuo argento propinquius, non autem perfectius. Igitur cuiuſcunq; generis ſit mediina, tam quidem in corporibus, quàm in ipſius argenti viui ſubſtantia, lapidis precioſi ind agatur medicina. Quomodo Medicinis ingreſio per artificium concilietur. Cap. LX XXIII. Ed quoniam contingit quandoq; medicinam commiſt ceri, quandoq́; vero non, ideo modũ permiſcẽdi narrabimus, ſcilicet qualiter vnaquæq; res in corpus profundiſſimè ingreſſum acquirat, aut vnaquęq; medicina non intrans. Et eſt modus per diſſolutionem eius quod ingreditur,& per diſſolutionem eius quod non ingreditur,& per commiſtionem ambarũ olutionum. Facit enim ingreſſiuum eſſe omne illud cuiuſuis generis, quod illi per minima coniun ler autem per ſolutionem completur,& completur per ſolutio nem fuſio in rebus non fuſibilibus:& ideo magis apta ſunt ingredi& alterare. Ethæc eſt cauſa, quare quaſdam res calcinamus quæ non ſunt de natura haim ſcilicet vt melius ſoluantur,& ob hoc ſoluuntur, vt melius ab eis corpora impreſſion em ſuſcipiant,& ab eis ſimiliter per hæc præparentur& mundentur. Aut ingreſſum damus his, quæ ſua ſpiſsitudine ingredi non permittuntur cummultiplici ſublimationis reiteratione ſpirituum non inflammabilium ſuperilla, Arſenici videlicet,& Argenti viui non fixorum, aut cum multiplici rei teratione ſolutionis eius, quod ingreſſum non habet. Eſt tamen bona cautela adingreſſum rebus impermiſcibilibus dandum vt ſoluatur corpus, de cuius intentione per has mutari& alterari& ſoluantur res, quarum intentionis ſit lagredi cum alteratione. Non fiat tamen omnium partium ſolutio, ſed quarũddebinc illud& non aliud imbibatur corpus vice poſt vicem. Per hoc enim enelicium in id ſolum ingreſſum habet neceſſariò non autem in quocunque dio corpore neceſſariò hoc cõtingit. Ex his igitur modorum ingenijs, neceſſe eſtrem quamlibet ingreſſum, quo ex illius naturæ pendet beneficio, habere, & alterare cum permiſtione inuenta. Per hunc igitur ſermonem, decem medi enarum completur numerus, cum ſuæ traditionis ſufficientia. De NMedicina tertij ordinis in genere. Cap. LX XXIIII. Eſtat igitur nos ad tertij ordinis medicinam tranſire. Eſt autẽ huius ordi nis me dicina duplex, ſcilicet Solaris& Lunaris. Et eſt tamen in eſſentia vnn,& agendi modo ſimiliter:& ideo vnica medicina nuncupatur à nois veteribus, quorũ ſcripta perlegimus. Eſt tamen additamentum citrinantis coloris, qui à Sulfuris 125 mũdiſſima perficitur ſubſtãtia, differẽtia inter hãc lam, Lunarẽ ſcilicet& Solare, hæc quidem in ſe continet, illa verò non. Eſt tamen hie ordo tertius maioris operis ordo appellatus:& illud ideo, quia maioris ſagacitatis induſtria in illius adminiſtratione,& perfectionis præparatio ae eſt,& labore lõgiori ad veritatis cõplementum indiget: Et ideo nõ diuerſicatur huius ordinis medicina à ſecũdi ordinis in eſſẽtia vllatenus niſi per ſub g nos Præparationis gradus in creatione illius& per diuturniorẽ laboris mtiã. Et hos gradus omnes narrabimus cum cõplemento ſermonis,& prę barationis modum completè cum cauſis ſuis,& experientijs manifeſtis:&mo drum gradus adminiſtrationis pluris huius tertij ordinis. Alio etenim gradu et Solaris medicina in pigmentorum præparatione completa, alio verò Lu aaris. Hęc quidem Sulfuris adminiſtratione tingentis eam: illa verò non. P 4 276 1 IF. II. VRN AE De Medicina Lunari tertij ordinis. Cap. LX XX v. Rimò igſtur adminiſtrationis modum Lunaris medicinæ naremmm E eſt, vt accipias lapidem illius notum,& per perde modum illi 85 riſlimam partem diuidas,& ſeorſum ponas. Dehinc verò eius quæ purlſima eſt partis aliquid figas,& aliquid e illa relinquas:& cum fixa fuerit ſolue quod ex illa ſolubile fuerit: quod verò non fuerit ſolubile ad calcinationem mittas,& abhinc ſuper idem ſolutionem reitera, donec iterum quod ex eꝛſojubile eſt, ſoluatur omnimodè. Sic igitur ordo iſte ſeruetur, quouſquemaior ſoluatur quantitas. Poſt hæc verò ſolutiones omnes ſimul commiſce,& cos. gula. Dehinc verò leuiter aſſando, in ignis temperamento conſerua, quolſſ illi maior ad illius exigentiam ignis miniſtrari poſſit. Poſt hoc verò ptimumſo lutionis ordinem ſerua, quouſq; iteratò totum ſoluatur quod ex eo eſt ſolubile,& iteratò coagula,& iteratò in ignis temperamento conſerua, quouſq ite ratò illi poſſit ignis maior ad eius perfectionẽ adminiſtrari. Omnes igitur hos ordines præparationis ſuper illa quater reitera,& vltimò calcina per modum ſuum:& ſic precioſiſſimã lapidis terrã ſuffcienter adminiſtrando rexiſti. Dein de verò ſeruatæ partis non fixæ cum hac terræ parte adminiſtratæ quantitatẽ per ingeniorũ ſubtilem coniũge modum per minima. Et ſit ingenitt hoc ini tionis Ieuationis eius per modum ſublimationis dictum, quouſq; flxum cum non fixo leuetur totaliter. Quod ſi non eueniat, addatur illi iteratò viciſſmuõ fixæ partis quantitas, quouſq; ad eleuationem illius ſufficiat. Cum igitur eleua ta fuerit reiteretur illius ſublimatio, quouſq; per hanc adminiſtrationis reiter tionem figatur totum. Cum igitur totum fixum fuerit, iteratò cum non fx partis quantitate poſt quantitatem combibe, per ingenium tibi notum, quouſque totum iteratò leuetur. Igitur ĩteratò figatur, quouſque præſtetficilem, cum ignitione ſua. Hæc enim medicina eſt, quæ omne perfectione diminutum corpus, omnect; cuiuſcunq; argentum viuum generis, in Lunare perfeciſ ſimum trans format corpus. N De Medicina Solari tertij ordinis. Cap. Lx x Xv. Olaris igitur huius medicinæ præparationi, non adurentis fit additamettum ſulfuris, per modum figentem& calcinantem, cum aſtutiæ induſtia adminiſtrati perfectè, atq; ſolutionis modum multiplicem, cum reiter tione multa, quouſq; mundum fiat: his quidem adminiſtratione perfecta præueniente, quæ per ſublimationem perficitur. Et eſt huius ſcilicet additameni modus, per reiterationem partis non fixi lapidis, ſublimationis, e coniungendi quouſq; eleuetur cum ea,& iteratò cum illa figatur vt ſtet:& qul to huius complementi exuberantiæ ordo reiteratur pluries, tanto& hui exuberantiæ medicinæ multiplicatur magis,& illius magis augetur bonitas & multiplicatur illius augmentum perfectionis maximè. Et nos quidem ne mordeamur ab impijs, complementum narramus totum huius magiſterj lu breui ſermone completo& noto. Et eſt illius intentio, vt per ſublimatiomi modum mundetur perfectiſsimè lapis& illius additamentum& ab binc qu dem cum ingeniorum modo volatiuum ex eis figatur. Dehinc verò fum vo latile fiat,& iteratò volatile fium. Et in hoc ordine completur arcanum precioſiſsimum, quod eſt ſuper omne huius mundi ſcientiarum arcanum, theſaurus incomparabilis. Et tu quidem exerciteris ad illum, cum labor inſtantia maxima,& cum diuturnitate meditationis immenſæ. Cum illa enim in uenies,& ſine illa non. Et huie quidem medicinæ reiteratio bonitatis admimſtrationis, cum talis cautelæ induſtria poteſt in præparatione lapidis euenicc, quouſque argentum viuum mutet in infinitum Solificum verum& pERTECTIONIS GEBERI. 17 eum de non dependet niſi in multiplicatione illius. Iam igitur lau detur ſublimis naturarum Deus benedictus& glorioſus, qui nobis omnium medicinarũ teuelauit ſeriem, cum illarum experientia, quam illius inſtigationis bonitate & noſtri laboris inſtantia perqui iuimus,& oculis vidimus,& m anu tetigimus complementum illius noſtro magiſterio en Sed& ſi quidem hane palliaumus, non miretur doctrinæ filius. Non enim illi palliauimus„ ſed malis& improbis eam tali ſermone tradidimus, quem latẽre inſipientem neceſſariò accidit:& eodem ad illius inuentionis perquiſitionem prudentes alicio. Filij igitur doctrinæ a Pi& hoc excellentiſſimum Dei donum vobis ſolis ſeruatum inuenietis. Filij inſipientes nequitiæ& maliuolæ prauitetis, immense ab hac ſcientia fugite, quoniam eſt vobis inimica& aduerſa,& vos in miſeriam paupertatis conſtituet: quoniam vobis penitus hoc Dei donum diuinæ prouidentiæ iudicio eſt occultum,& denegatum omnino. Perquiſitis ergo omnium medicinarum modis noſtri pro poſiti proſequentes intentum, ad eas quæ huius magiſterij perfectionem notificant, cum probationum cauſis ab hinc tranſeundum eſt. TERTIA ET VLTIMA PARS HVIVS SECVNPDI Libri, de probationibus perfectionis. Dinuiſio dicendorum. Cap. LX XXVII. Rætermiſſis igitur manifeſtis experientijs, de quibus natrationem non facimus, cum omnibus ſint notæ& certæ abſq; vllius ſagacitatis ingenio, põderis ſcilicet,& coloris,& extenſionis per malleum: artificiorum expe nientias tentemns cum cautela, an ſit huius artis adminiſtrationis proiectio, complementum cum veritate adducens, quæ ſunt ſcilicet Cineritium, Cemẽtum. Ignitio, Fuſio, Super vapores acutorum expoſitio, Adurentis Sulfuris mi ſtione probatio, Extinctio, Calcinationis& reductionis reiteratio,& Argenti viul facilis aut difficilis ſuſceptio. Primum igitur ſecundum ordinem inchoan dum dehine verò ſecundum eundem ad alla, ſecundum promiſſionem perfecte curramus cum cauſis eorum notis. De cineritio, quare quædam corpora in eo perdurent, quædam non Cap. LXXXVIII. lcamus igitur ſermonem de Cineritio, cum ſuis omnibus cauſis manife ſtis,& ſuæ confectionis modo. Eſt autem ſola Solaris& Lunaris ſubſtã tia, in Cineritij perdurans examine. Perquirentes igitur h orum corporũ derfectorũ veras ſubſtantiæ differẽtias,& cauſas ſimiliter Cineritij, quare quę dammagis, quæ dam verò minus in huius magiſterij examine à perfectione diminutorum perdurent percunctabimur. Eſt tamen à nobis ſufficienter narnatum horum duorum ſecretum corporum in profundo illorum ſubſtãtiæ. Et eſt cilicet, quòd illorum prima radix multa fuit argenti viui quantitas,& putima illius eſſentia,& ſubtiliſſiima prius, poſtea verò 1 donec cum ignitione fuſionem ſuſcipiat. Quæcunq; igitur à perfectione diminuta plus lerreitatis habent, minus in hoc perdurant examine: quæcunque verò minus, plus. Quoniam hæc quidem magis adhærent, propter eorum partium ſubtiliatem, maximè ſe permiſcentem& vnientem. Et ſimiliter quæ maioris tenuitatis ſunt corpora, aut econtra quidẽ, quæ maioris ſpiſſitudinis corpora, quàm quæ in perfectione conſiſtunt, neceſſe eſt de commiſto ſeparari omnino, quia non ſunt eiuſdem fuſionis,& ideo ſeparantur. Et quidem quæ minoris ſunt genti viui quantitate participantia, facilius de commiſto ſeparantur. Patet 178 I B H. N V N MAE igitur, quòd eum ſit multæ terreitatis Saturnus, paucæq; argenti viui quantitatis, facilisque tenuitatis liquefactionis, quæ maximè perfectioni examini eineritij ſunt oppoſita, ideo inter cætera corpora minimè in cineritij artiſicio in commiſto perdurat, imò citiſſimè ſeparatur& cedit. deꝰ que cum intercatera d perfectione diminuta corpora magis cedat, per hoc magis proprius eſt huius magiſterij examini,& illud ideo, quia citius cedit,& citius imperfectoti vnumquodq; ſecum de commiſto trahit. Et propter hoc ſaluatur maior per fecti quantitas ab ignis examinis combuſtione forti, quia non quieſcit ſpacio temporis longo perfectum in conſumptione examinis:& ideo ex eo per plumbi examen minus comburitur,& facilius depuratur. Quia verò lous ſubſtantia, pluris argenti viui capax extitit,& minore terreitatis quintittt, maiorec; puritate illius, atque ſubtiliore ſubſtantia participans, ideo magis in eme ſaluatur quàm Saturnus& Venus, quia magis commiſto in profi do adhæret. Et hæc eſt cauſa, quare multa perfecti deletur quantitas prluſquàm ab illo ſeparetur coniunctus. Venus verò fuſionem cum ignitioneptzſtat. Sed quia tardior eſt illius quàm perfecti fuſio, ideo ſeparatur de commiſto, tardius tamen quàm Saturnus, propter ignitionem ſubſtantiæ ſuæ fullbi lis. Quia verò minoris eſt argenti viui quantitatis quàm lupiter,& maioristet reitatis,& ſubſtantiæ ſpiſſioris, ideo facilius quàm Iupiter de commiſto toli. tur, quoniam in profundo magis Iupiter quàm Venus adhæret. Mats vero fiſionem non habet,& ideo non permiſcetur, quod propter ſuæ humiditati pf uationem contingit. Sed& ſi propter ignis vehementiam illum pemmiſcet contingat, quia humiditatem non habet, Lunæ aut Solis humiditatem combibendo, ei per minima vnitur, ideo licet terreitatem multam,& atgenti viul paucitatem,& fuſionis carentiam habeat, non ſeparatur ab eis per ariificium eue. Per hoc igitur artificis dilatatur induſtria, ad cuiuſque corporis rec ficationem veram, ſirectè eius quod ſcripſimus efficaciam nouerit, Si ves fantaſticè ſuper illud intellectum contraxerit, nihil ex eo veritatis cognoſcet Sunt autem duo in huius examine perdurantia perfe ctionis corpora, Solſa licet& Luna, propter bonam compoſitionem, quæ per bonam miſtionemte ſultat,& illorum puram ſubſtantiam. Cineritij examen, quomodo ſit componendum e exercendum. Cap. LX XXIX. Arremus igitur modum illius. Et eſt vt tollatur einis cribellatus autei aut puluis oſſium animalium combuſtorum, aut horum omnium com. miſtio, aut quorundam. Dehinc itaq; cum aqua madefiat,& ſuper lu prematur manus,& fiat ſtratum ſirmum& ſolidum,& in medio ſtrati rotunda fouea& ſolida,& ſuper illius fundum ſpargatur vitri triti quantias aliqua. Deinde verò exiccari permittatur,& cum ficca fuerit, ponaturil de cuius intentione ſit tolerare huius examen, in foueam dictam,& ſuperi lam carbonum ignis fortis ſuccendantur,& ſuper faciem examinabilis ulle tur corporis, donec fundatur. Quo fuſo, Saturni partem poſt partem pros ciamus in illud,& ſuper illud ſuffletur cum flamma fortis ignitionis. Et dum videris illud agitari,& motu concuſſionis forti non eſt purum. e tur, donec totum euaneſcat plumbum. Quòd ſi euanuerit,& non cellit illius motus, non eſt depuratum. Iteratò igitur ſuper illud plumbum prof & ſuper illius faciem iteratò ſuffla, donec plumbum ſeparetur. Qudd non quieuerit, iteratò poſt plumbi proiectionem, ſufflationem in ill ken procura, quouſq; quieſcat,& videas illud mundum& clarum in ſuperficie 5 Poſt hoc verò carbones aperi,& ignẽ diſſipa,&in faciem eius aquam pet de: hoc enim perfectè examinatum inuenies. Et ſi quandoque inſuf h PE RTE CTIONIS GEBERI. 179 hoius examinis vitrum proieceris, melius& perfectius depurabitur, quoniam ſordes tollit,& illas infiſcat. Poteſt tamen loco vitri ſal proijci, aut borax, aut aumen aliquod. Smiliter& confici poteſt huius examen cineritij in crucibulo terreo,& in circuituillius ſufflari,& ſuper faciem eius ſimiliter, vt citius confle tur examinandum. His igitur ſufficienter narratis, ad cementi examen tranſea mus cum cauſis ſuis,& ſuis experientijs manifeſtis& notis. De Cemento, quare quædam corpora plus, quædam uerò minus a illud perſtrant. Cap. XC. lximus autem, quòd corpora quædam magis, quædam verò minus, per ignis comburuntur calcinationis modum: vt quæ pluris ſunt Sulfuris quantitatem combuſtibilis continentia, magis: quę verò minus, minus. Quia igitur Sol inter cætera corpora minoris& Sulfuris quantitatis: ideo inter cetera omnium mineralium corporum minimè per ignis inflammationem comburitur. Luna verò poſt Solem inter omnia corpora reliqua minus eſt 8 ulluris quantitatis participans, pluris autem quàm Sol: Igitur, minus poteſt le undum hoc inflammationis ignitionem temporis ſpacio longo tolerare quam Sol,& res per conſimilem comburentes naturam. Minus Venus: quia dole& Luna pluris eſt Sulfuris,& terreitatis maioris, ideo minus inflamuiamationem ignis tolerat. lupiter verò minus Venere, plus verò Sole& Luna ſalfureitatis& terreitatis participat,& ideo minus per inflammationem Vene tecomburitur, plus verò Sole& Luna. Saturnus verò plus terreitatis& ſulfureitatis per naturam in commiſtione ſeruauit, quã nunc dicta corpora:& ideo ditlus& facilius omnibus dictis inflammatur corporibus,& per inflammationem comburitur velocius, propter hoc, quòd ſulfureitate maximè habet coninctam& Ioue magis fixam. Mars verò non per ſe, ſed per aceidens non cõburitur. Cum enim cum multæ humiditatis commiſcetur corporibus, combibitillam, propter ſuæ humiditatis carentiam:& ideo coniunctus non inflamnatur nec comburitur, ſi non inflammabilia nec combuſtibilia ſint corpora ſbivnita Si verò combuſtibilia ſint illi commiſta corpora, ſecũdum naturam ſuæ combuſtionis, neceſſariò euenit Martem comburi& inflammari. Cum igitur ex rebus conſtituatur inflammabilibus cementum, patet cauſa illius inuentionis neceſſaria:& fuit, vt omnia combuſtibilia adurerentur. Cum igitur num ſolum ſit corpus incombuſtibile, ſolum illud, aut ad illius naturam præpaatum, in cemento ſaluatur. Durant tamen quædam magis, quædam verò minus in cemẽto. Quæ verò magis,& quæ minus, nota ſunt cum cauſis dictis. urant igitur plus Luna, minus verò Mars, adhuc verò& minus Iupiter, minus vero adhuc Venus, minimè verò Saturnus. Cementi examen quomodo ſit componendum& exercendum. Cap. X Cl. 5 Atremus igitur Cementi modum. Cunq; cognitu nobis ſit maximè neceſſarius in perfectionis examine, dicimus quòd illius compoſitio eſt cum inflãmabilibus rebus. Et ſunt huius generis res omnes denigrantes fugientes,& penetrantes,& comburentes:ſicut eſt vitriolum, ſal ammoniach æris flos,& lapis fictilis antiqui contriti,& ſulfuris minima quantitas, aut nihil& virilis vrina, cum ſimilibus acutis„& penetrantibus. Incementantur ilaur hc omnia cum vrina virili,& ſuper corporis illius tabulas tenues ponuntut, de cuius intentione ſit probationis examinari iudicio. Dehinc verò ubulæ eoncluſeæ in fictili vaſe extendantur ſuper cratem ferream, ita tam en, quod vna ex eis alteram non tangat, vt liberè ignis virtus ad illas percurrat æqualiter,& ſic triduo in igne forti conſeruetur fictile. Cautela tamen adhibeatun vt igniantur tab ellæ, ſed non fundantur. Poſt tertiam autem diem tabellas 4 180 LI B. II. SVM MAE omni impuritate mundas inuenies, ſi in perfectione illarum extiterit corpus Si verò non, corruptas omnino& calcinatione combuſtas. Quidam tmen ponunt ad inflammationem tabellas, abſq; compoſitionum cemento,& de, purantur ſimiliter, ſi perfectionis ſint corpora. di veròè non, comburuntiron nino. Longiori tamen combuſtionis ſpacio in hoc vltimo egent examine quod ſola ignis inflammatione perficitur, quàm quæ cementi eaminanturil dicio. Sed cum Luna quidem à Solis natura non multa diſtet different puu/ co adminiſtrationis modo in iudicio cum illo quieſcit. Et neque ſeparatio cot porum fit ab inuicem in his duobus examinis generibus, niſi propter diuerl. tatem compoſitionis ſubſtantiarũ eorum: quia ex eo reſultat fuſionis duet. tas,& ſpiſſitudo& raritas: quæ quidem ſeparationis ſunt cauſæ, quis ſonem propter illorum compoſitionem non corrumpitur illorum ſubſtantias ſubſti tia corporis extranei,; cum non fiat illorum per minima miſtio. Et ideo neceſſ eſt, lla de commiſto à ſe inuicem ſeparari, ſine corruptione totali illorum eſ ſentiææ. Quamobrem adminiſtratio corporum imperfectorum completa, d. gnoſcitur, cum eiuſdem fuſionis,& ignitionis,& ſoliditatis, adminiſtrationũ reperta ſunt ingenio. 0 De Ignitione. Cap. XCII. Eſtat igitur vt capitulum de Ignitione tradamus. Dicimus igitur quo. niam corpora maximæ perfectionis cum ignitione determinata, teper ta ſunt ignem ſuſcipere, ante fuſionem illorum. Et ideo dicimus ſidle rationem illorum completam adinuenire conamur, neceſſe eſt ad fuſſonemi lorum corpora adminiſtrata redigere. Et eſt ſcilicet, vt priuſquàm fundantn perfectionis eee ſuſcipiant cum inflammatione cæleſtini co loris amœnitatis, priuſquam perueniat illorum ignitio ad albedinem ignis quam oculus nequaquam poſlit conſpicere. Patet igitur ignitionem ilotun perfectam compleri ante fuſionem cum rubore intenſo,& non cum abedne quam non poſſit conſpicere oculus. Si enim priuſquàm igniantur adminiſti ta fundantur corpora, in complemento non ſunt. Si verò& igniantur tum bore& ignis expreſſione forti, non eſt illorum adminiſtratio vera: Et hoe qu dem in mollibus. Idem verò in ſolo Marte contingit colligi. Non enim non ignibilia de facili ignitionem præparationis modo luſcipfunt, neq nonfoſ lia fuſionem rectam, quam in perfectis ſecundum naturam inuenimus. Et cum ignitione flammam amoœnitate cæleſtini coloris non prætendant am niſtrata, non eſt illorum completa adminiſtratio. Et ſi minuitur aliquidponde ris, coloris, pulchritudinis, ignitionis,& ſimilium ex præparamenti different rum bonitatis inuentum aſtutia, non fuit ſufficiens artificis indagatio. Reiten t igitur inquirat, donec inueniat cum modis diuina bonitate collatis. De Fuſione. Cap. X CIII. 1 Nuſionis igitur narratione ſufficientiam tradamus, ſecundum quòden. men eſt corporum omnium ad ignitionem illorum certam. Dicimus igt quòd vnica eſt perfectionis Fuſio cum ignitione, ſed non cum cuiuſqq gil tionis genere, ſed cum ignitioue in qua non albeſcit omnino corpus, cum ignitione in qua non fit fuſcedo igni adueniens,& in qua non ſubite pol tionem fundatur,& liqueſcat corpus vt fluat. Igitur cum ſe fuderit corpus ex minima ignis preſſione debilis, aut ſine ignitione, aut cum ignitione fu caius præparationis neceſſe eſt corpus imperfectionis eſſe, vnumquodque im perfectorum corporum, in artificio diminuto. Et ſi poſt fuſionem inlrigi omittatur,& omnino ſubitò in nigredinem illius vertatur ignitio,& o quidem prius quàm dureſcat, ignitionem perdat, non eſt in wee guat len el teil i lle lu on bi tl. fi; de e l oe 0 P ERF ECTIONISGEBERI. 181 corpus, cuiuſcunq; generis illud extiterit. Sed iudicari quidem expedit molli tielhoc corpus exiſtere ex imperfectionis corporum generibus. Et ſi quidem cum ignis laborioſa expreſſione fortis& violenti fiat illius ante fuſionem igni tio& radio fulgoris inæſtimabilis albeſcentis omnino, iam non perfectionis, ſed duritiei alteratum eſt corpus. Et ob hoc quidem ſi poſt illius fuſionem ab igne tollatur,& ſubitò induretur, vt non fluat, manente illius ignitione fulgida iam non Lunaris& Solaris perfectionis corpus exiſtit, cuiuſcunq; generis& præparationis corpus fuerit adminiſtratum, ſed ſub Martis differentiarum na tura ponatur. Patet igitur ex iam dictis, triplicem in fuſibilibus ignitionem ante liquefactionem ſubſtantiarum, illorum experimento recolligi: Vnam ſci licet fulcam, alteram verò rubeam& claram, albiſſimam verò tertiam, radio fulgentem. Prima quidem eſt mollium, ſecunda perfectorum, tertia verò duro um corporum ratione& experimento probatur. Sed& qui harum omnium ignitionum deſiderat gradum perquirere, omnia fuſibilia complet corpora, Cignis conſideret ſufficientiam ad fuſionis perfectionem completam,& cõſiderando recolligat omnium ſignorum fuſionis gradus differentiam,& ſic quidem inueniet: aliter verò non. Et hoc quidem tibi adducatur exemplar in omnibus à nobis determinatis atq; determinandis examinationis maneriebus. Et hæc itaq; de Fuſione dicta ſufficiant. De Expoſitione corporum ſuper uapores acutorum Cap. XCIIII. Roſequentes igitur ſermonis complemẽtum, de corporum Expoſitione ſuper acutorum vapores narremus. Dicimus igitur, quòd perfectionis vi demus corpora ſuper acutorum vaporem expoſita, acrium videlicet, pon ticorũ& acetoſorum: ſimiliter omnino aut nihil florere, aut amceniſſimum cæ leſtinum florem emittere. Sed Solem puriſſimum non florere: Lunam verò aut dolem nõ purum. luper acutorum vapores expoſita, florere comperimus, ktceleſtinum amœniſſimum, amœnius Solem quàm Lunam. Et ob hoc igitur naturam imitantes,& nos ſimiliter in præpatatis colorem cæleſtinum creemus corporibus, qui per argenti viui bonitatem perficitur, vt ſufficienter à no bis narratum eſt in præcedentibus noſtri ſermonis. Quæcunq; igitur prępara n corpora ſuper vapores acutorum extiterint,& eæleſtinum non creauerit amœenitatis colorem, non ſunt in præparationis complemento totali. Itaq; eſt ex corporibus quoddam, quod rubeum fuſcum, aut citrinum fuſcum viriditatiadmiſtum colorem in examine ponticorum floret in ſuperficie ſua, vt huius generis eſt Mars. Quoddam verò viridi fuſcum in ſuperficie floret, cæleſtinũ admiſtum turbido,& huius generis eſt Venus: Quoddam verò album fueum,& huius generis Saturnus comperitur: Quoddam verò album clarum huius generis eſt Iupiter. Quia igitur maximè perfectum corpus, minimè ſoret, aut nihil,& ſi quid floret, tardiſſimo tẽporis floret ſpacio: Et lupiter qui dem omnium tardiſſimè inter diminuta a perfectionis complemento corpoa, gummoſitatem ſuam floret: deo per huius magiſterij examẽ cõſideramus uem, maximè perfectioni approximare in opere maioris ordinis. Per hoc ur examen perquiri poterit, in quo pertractatum temperamẽti genere cõſiſtat corpus, ſi rectèe horum conſideraueris ordinem, quæ narrauimus in hoe capitulo:Sin autem non, tuæ imputa temeritatis inſipientiæ. De Extinctione ignitorum. Cap. X Cv. 2 Extinctionis igitur examine narrationem adducamus totalem. Eſt tamen multiplex illius experientia, in qua cognoſcitur vtrum in perfectione magiſterium conſiſtat. Primum igitur, ſi ignitum corpus in liquore extinguatur,& Lunare quidem album non fiat,& Solare citrinum fulgidum, ſed in 9 182 LIB. II. S VMMAE alienum mutetur colorem, non eſt in complemento alteratio magiſterj. V, quidem in reiteratione ſuę ignitionis& extinctionis in aquis ſalium aut dln J num cuiuſcunq; generis adminiſtratione creatis, ſcoriam nigredini alen ſua ſuperficie prætenderit: aut extinctione illius in ſulfuribus,& ab ertincdi. ne, ignitionis reiteratione multa, euanuerit: aut nigredine fœdaſe nlecett aut omnino per mallei compulſionem ſe confregerit, fallax eſt operis artifciũ Aut ſi ex ſalis ammoniaci,& virids æris,& puerilis vrinæ miſtionis N tione, aut in natura conſimilium,& ad ignitionem poſitum,&poſt ignition & extinctionem ſui, ad extenſionem ſimiliter Lunare vel Solare ex toto— rem amiſerit proprium, aut ſcoriam creauerit, in corruptione conſtat corpus adhuc permanere Sophiſtica. Vnam tamen generaliter tibi tradimus regulm certam, quòd tam in dictis quàm à nobis dicendis examinibus, ſi qudd expefectionis differentijs alteratum commutauerit corpus ponderis, videliceta coloris, non rectè, ſed fantaſticè indagauit artifex opus: quod non peculioſum ſed perditionis eſt potius. De adurentis Sulſuris admiſtone. Cap. X Cl. X Sulluris igitur miſtione, vtrum in perfectione conſiſtat magiſterim approbatur ſimiliter, quia experientia noſtra inuenimus Sulfur corpotbus commiſtum, quædam magis, quædam verò minus comburere:& quædam a combuſtione illius redire: quædam verò non, noſtro competimus artificio. Et ex hoc itaq; differentia notari poteſt inter ipſa à perfectione dim nuta corpora præparata in complemento fophiſtico. Igitur cum inter cæten corpora cuiuſque inuenimus generis, Solem minimè per Sulfur combuti. Abhinc verò& poſtea lupiter, deinde verò Luna, poſt hoc Saturus,& facilius quidem his omnibus Venus, facillimè Mars per Sulfuris oleaginitatem cõ buritur. Ideo per hoc notatur quod magis, quod minus naturæ perfectiap· proximat. Et ex diuerſitate colorum poſt corporum combuſtionem perquii poteſt, in quo alteratum genere ex ſuæ naturæ radice corpus conſiſtat: quoniam Sol quidem citrinum intenſum, aut rubeum clarum, Luna verò nigtum cæleſtino admiſtum, lupiter verò nigrum, modica rubedinis tinctura adm ſtum, Saturnus verò nigrum fuſcum, multo rubori& liuiditati admiſum, Venus verò nigrum, liuiditati admiſtum, multa præexiſtente combuſtſone Sulfuris, pauca verò præexiſtente combuſtione nitidiſſimè,& amænum vſolaceum protendit ex Sulfuris commiſtione colorem, Mars verò in omni eom buſtionis genere nigerrimum fuſcum colorem creat. Ex reductione atem à Sulfuris combuſtione notatur diuerſitas ſimiliter in corporibus. Quadam verò redeunt, quædam verò ignis expreſſione ã reductione cum Sulu recedunt, aut totaliter, aut eorum quantitas maior: quędam vero in ſuk nau corpora, quædam verò in aliud quàm ſuæ naturæ redeunt à combuſtione corpus. Redeunt ad proprij naturam corporis, à Sulfuris combuſtione Sold. Luna, recedunt autem Iupiter& Saturnus. Iupiter autem aut totaliter, aut cundum ſui maiorem partem. Saturnus verò non ex toto recedit, ſed quando que maior, quandoque verò minor illius deletur pars. Horum autem 1115 git diuerſitatem exiſtere propter naturam rerum& corporum,& admini 75 tionis eorum in opere præparationis differentiam, quia ſcilicet erſabute e expreſsione de reductione louem deleri contingit: Ex ſucceſſſua vero 55 latiua,& Saturnum& Iouem ſaluari. Eorum tamen reductio in alien h ris potius quàm proprij naturam vergit. In clarum quidem videlicet 3 nium louis, in fuſcum verò Saturni conuerti reductionem, repertum exp tia noſtra extitit: Venerem verò minui, in ignis reductionis“17 700 eee — KK» PPP PERFECTIONIS GEBERI. 183 tem vers magis contingit. Sed Veneris quidem eſt reductio e& ci trina ſuſca,& mollis, nigredinem participans, cum ſui augmento ponderis cor poris. Ex his igitur perquiri poterit omnium alteratorum natura corporum. De Calcinatione& reductione. Cap. X CV II. E Calcinationis igitur& reductionis reiterationis examine dehinc per uirendum. Innuimus igitur, quòd perfectionis reperta ſunt corporain Galeina tions& reductionis reiteratione ex bonitatis differentijs, nihil coloris ponderis, aut quantitatis, de qua curandũ ſit nimium: aut fulgoris perdere quãtumcunq; reiteretur ad illa operationis illarum multiplicitas. Et ideo ſi per reitetationem modorum Calcinationis 8 reductionis a calce, ex omni metallorum alteratorum genere bonitatis differentijs perdant Liquid æſtimandum putes ſophiſticè perquiſitionem artificem indagaſſe. Quamobrem igitur ad illas exerciteris, vt eas cognoſcas. De facili ſaſceptione Argenti vii. Cap. XVIII. 2 Am igitur vobis patuit veridice, maximã Argenti viui quantitatem continẽ tia perfectionis exiſtere corpora:& ideo maximè Arg. viuo amicari. Quam obrem autumandum corpora magis perfectioni approximare„ quæ 8 8 ambicabiliter Arg. viuum cõbibunt. Et huius eſt ſignum Arg · viui facilis. ſceptio à Solari aut Lunari perfectionis corpore. Ob huius igitur rationis cau am, ſi quidem alteratum corporis de facili in ſui ſubſtantiam Arg. viuum non ſuſcipiat, à perfectionis maximè complemento diſtare neceſſe eſt. KRecaßpitulatio totius artis. Cap. Xx IX. 1 Vo pertractauimus huius magiſterij cauſarum ſufficientiæ experien575 notas, ſecundum noſtri propoſiti ſermonis exigentiam: Reſtat nos ad complementum totius operis diuini peruenire in capitulo vno,& in ſummam contrahere ſermonis abbreuiati in capitulis diſperſum magiſteriũ. Dicimus igitur, quòd totius operis intentionis ſumma nõ eſt, niſi vt ſumatur lapis, in capitulis notus: deinde verò cum operis inſtantia aſſiduetur ſuper illum opus ſublimationis primi gradus:& per hoc mundatur à corrumpente impuritate,& eſt ſeilicet ſublimationis perfectio, vt cum ea ſubtilietur lapis, donec in vltimam ſubtilitatis puritatem deueniat,& vltimò volatilis fiat. Ab hinc verò cumfixionis modo figatur, donec in ignis aſperitate quieſcat. Et hic ſecundi præparationis gradus meta conſiſtit. Sed&tertio ſimiliter lapis adminiſtratur gradu, qui in vltimo conſiſtit præparationis complemento, ſcilicet vt iam fixũ Hpidem cũ modis ſublimationis volatilem facias,& volatilem, fixum,& fixum ſolutum& ſolutum iteratò volatilem,& iteratò volatilem, fixum, quouſc; fluet &ealteret in complemento Solifico& Luniſico certo. Ex reiteratione igitur Præparationis huius gradus tertij in medicina, reſultat bonitatis alterationis multiplicatio. Ex diuerſitate igitur reiterationis operis ſuper lapidem in gradibus ſuis, reſultat multiplicationis bonitatis alterationis diuer itas, vt ex medicinis quædam quidem ſui centuplum, quædam verò ducentuplum, quædam trecentuplum, quædam verò millecuplum, quædam verò infinitum Sollicum& verum perfectionis Lunificum tranſmutet corpus. Abhinc igitur& im tentetur, vtrum in perfectione conſiſtat magiſterium. uem modum Author in arte tradenda ſeruauerit. Cap. C. Ed ne nos quidem mordeamur ab inuidis narramus quòd non tradidimus ſcientiam noſtram ſermonis continuatione, ſed eam ſparſimus in diuerſis capitulis. Et hoc ideo, quòd eam tam probus quàm improbus., ſi cõ tinuẽ fuiſſet tradita, vſ urpaſſet indignẽ. Et eam ſimiliter oecultauimus, vbi ma dis aperte locuti fuimus, non tàmen ſub ænigmate, ſed ſub plana ſermonis ſe9 2 184 L IB. II. S VMM MAE, rie artiſicẽ allocuti fuimus,& tali ſermonis modo eam adſcripſimus, ol Dei altiſiimi, benedicti, ſublimis& glorioſi,& noſtræ, qui illam Lap 1 ti recolligi accidet: aut diuinæ gratia bonitatis perfuſi, quæ cui vult lugt K ſubtrahit. Non deſperet igitur doctrinæ filius, quia ſi illam quæret, eaminuelet: non doctrinæ, ſed proprij motus indagatione naturæ: Quia quper ſuæ induſtriæ bonitatem quæret, ſcientiam inueniet: Qui verò per lbrorm inſecutionem quæſiuerit, tardiſſimè ad hane perueniet artem precioſſtiman, Quia nobis ſolis, artem per nos ſolos inueſtigatam edidimus,& non ij veriſiimam tamen& omnino certam. Solùm igitur prudentes ad artem alial. mus,& per ingenia a nobis tradita viam inueſtigationis eiſdem expoſuimus Non autẽ eam inuentam niſi ſolis nobis ſcripſimus, ſed& inuentionis modum & modorum ingenia. Per ea igitur quæ tradidimus, exerceat ſe bonæ menti artifex,& Dei donum altiſsimi ſe adinueniſſe lætabitur. Ad artis igiturercelſz perquiſitionem hæc dicta ſufficiant. Libri ſecundi Summæ perfectionis Gebri, Finis. GEBRI ARA BIS PHILOSO PHI SOLEN TISSIMI, RE RVM QVE NATVRALIVM PIRI tiß mi iel Xx liber; quem inſeripſit de Inuentione ueritatis ſue per. fectionis, incerto Interprete. De ſex proprietatibus rerum, ex quibus medicina elicitur. Cap. l. Onſiderauimus in noſtris voluminibus, ex ſecretis prineiplommti turalium proprietatibus, quin etiam per experientiam no am nueſtigationem inuentionis noſtræ omnimodò certam, quòd es ex g quibũs elicitur noſtra medicina, in corporibus trãſmutandis habeit in ſe has qualitatum proprietates. Primò, quòd habeant terram ſubiiliſimmn in ſe,& incombuſtibilem, aptamq;; ad figendum, omnimodò fixam cumſub proprio radicali humore: Secundoè, humiditatem aeream& igneam vniſorm ter illi terręg coniunctam ſic, quòd ſi vnum fuerit volatile, ſit&reliquũꝭ& 170 ipſa humiditas ſit ſuper omnes humiditates expectans ignis calorem, 0 ſui ſufficientis inſpiſſationis terminum completum, quo ad indigentiam com pletionis ipſius cum permanentia e terræ ſibi annex, ſne euporatic ne. Tertiò, quòd humiditatis diſpoſitio naturalis ſit talis quod perbe neficium ſuæ oleaginitatis in omnibus ſuarum proprietatum differentijs, teram ſibi annexam, conuerſione vtriuſque in alterum homogenicè, ſe con temperet vnctuoſe,& vnione totali,& uinculo coniunctionis inlepatabl litatis æqualiter, vt poſt finalis præparationis gradum fuſionem bonam praſtet. Quartò, quòd hæc oleaginitas ſit tantæ puritatis eſſentiæ& ab omni combuſtibili ſeu vrente artificialiter emundata, quòd omnia cum quibus pes minima coniungitur, non comburat, ſed à combuſtione præſeruet, Qu“ tõ, quòd claram& ſplendidam habet tincturam in ſe, albam ve Irubeam mi. dam& incombuſtibilem, ſtabilem& fixam, quòd ignis nequaquam valentiß ſam permutare, neq; ſulfurea aduſtiua ſeu acuta corrodentia ipſa corpoca 77 rumpere& defœdatre. Sextò, quòd totum compoſitum inceratum 10 complemento finali, ſit tantæ ſubtilitatis, materiæq́; tenuitatis, quòd po nalem ſuæ decoctionis terminum, in proiectione tenuiſsimæ manea 125 5 — PERTECTIORNIS GEBERI. 1855 id modum aquę& penetrationis profund æ, vſq; ad vltimum rei permutabilis cuiuſcũq; fixionis ipſum extiterit in cõ plemento,& cum vicinitate ſua ſeu affi nitate adhęreat ſuo ſimili naturaliter, cum inſeparabili conſolidatione contra impreſſionem ignis in ipſa hora, ſua ſpiritualitate corpora in volitumreducès. e De ſeptem Medicinæ proprietatibuß. Cap. II. 5 Is conſideratis, inuenimus inueſtigatione noſtra, ſeptem proprietates re rum in noſtro lapide neceſſarias& opportunas,& ſunt hæ, oleaginitas, materiæ tenuitas, affinitas, radicalis humiditas, puritatis claritas, terra figens,& tinctura. Prima verò differentiarũ proprietas, eſt i pfa oleaginitas dans inproiectione vniuerſalem fuſionẽ,& apertionẽ materię. Nam primum quod neceſſarium eſt poſt medicinæ proiection᷑, eſt ipſius medicinæ ſubita& con ueniens fuſio, quæ cum oleaginitate minerali perficitur ac inuiſceratur. Secun da eſt materiæ tenuitas, ſiue ipſius ſubtilitas ſpiritualis, tenuiſſimẽ fluens, in fuſione ad inſtar aquæ penetrãs in profundũ rei alterabilis, quia ſecundò poſt fu ſionẽ medicinæ, neceſſaria eſt ingreſſio eius immediatè. Tertia eſt affinitas ſiue vicinitas inter Elixir& rem tranſmutandã, dans adhærentiã in obuiati one ſuiſimilis& retentione, quia tertiò poſt medicinæ ingreſſionẽ immediat è adhærentia conueniens eſt& neceſſaria. Quarta eſt radicalis hu miditas, ignea, congelans,& conſolidans partes retentas cum adhærentia ſui ſimilis, vnione ommium partium conſimiliũ inſeparabiliter in æternũ: qu ia quartoò poſt adhę rentiam, opportuna eſt partium cõſolidatio cum ſua radicali humiditatè viſco ſa& neceſſaria. Quinta eſt puritatis claritas mudificatiua, dans ſplendorẽ emi nentem, in combuſtione exiſtenti; nõ adurentis. Nam poſt cõſolidationẽ partium purificatarum relinquitur, quod ignis actualis habet cõburere omnes ſu perfluitates extraneas, nõ conſolidatas: quare ſequitur purificatio immediate, keſt neceſſaria. Sexta eſt terra figens, temperata, tenuis, ſubtilis, fixa, incombu ſlibilis, ds flxionis permanentiã in ſolutione adhærentis cum eo, ſtans& perſeuerans contra ignem: quia ſextò neceſſatia eſt immediatè fixio poſt puriſica tlonem,& opportuna.Septima ęſt tinctura dans colorem ſplẽdidum& perfe dum, album, aut citri num intenſum,& Lunificationem, ſeu Solificationem re um tranſmutabilium: quia ſeptimò poſt fxionem neceſſaria eſt tinctura ſplẽdida,& alterius color tingens, ſeu tinctura colorans materiã conuertibilem in verum argentum, vel aurum cum omnibus ſuis differentijs certis& notis. W 8 Diuiſio totius Libri in quatuor particulas. Cap. III. 5 Vfficienter ad artis exigentiam diſputauimus contra negantes artem,& de principijs naturalibus, quæ ſunt de intentione naturę in metallorũ pro creationibus& de corporibus,& eorũ procreationibus,& præparationi bus,& vltimò de medicinis,& examinationibus eorum tranſmutatorum, vtrit in perfectione ſteterit complementum, in Summa noſtra perfecti magiſterij: Etibidem ſcripſimus modum inuentionis artis,& noſtrorum ingenia, ſecundum veritatem quam vidimus,& tetigimus. Hic verò nunc de perfectionis inuentione tractabimus,& declarabimus ſpeciali modo ea quæ neceſſaria ſunt in hoc noſtro magiſterio,& modum præparationis eorum pondere& menſura,& probatione certa non coniecturali. Volumus autem hunc librum noſttum in quatuor particulas diuidere. Et in prima de medijs mineralibus,& eotumptæparationibus tractare ſufficienter, Vt ſint apta in extractione ſpirium,& corporum imperfectorum: In ſecunda de ſpirituum mundilicationi8& præparationibus integris eorundem: In tertia de imperfectorum præharationibus diuerſis ſecundum exigentiam operis complementi: In quarta de omnibus medicinis ſpecialiter pro quolibet corpore in Solem& Lunam 9g 3 186 DE INVENTIONE transformando, eum proiectione, pondere,& menſuts, ſecundumneceſſiat exigentiam ad operis complementum. PRIMA PART ICVL A. De Mediorum Mineralium præparatione. Cap. IIII. Al commune diſſoluatur in aqua fontis clara,& per filtrum diſtiletut.& congeletur in vaſe terreo, vel plumbeo, vel alio metallo. Sal petræ diſioluatur in aqua fontis,& per filtrũ diſtilletur, congeletur in vaſe yitreo yſ ad ipſius fuſionẽ cryſtallinam. Sal nitri ſic pręparatur: diſſoluatur in aqua fon · tis clara,& diſtilletur per filtrũ. Sal gemmæ diſſoluatur, vt prius congeletur in terreo vaſe vitreato. Sal alkali verum, fit de zoza diſſoluta& per fittum dit. lata& cocta ad tertiam partem,& deſcendit ſal in paruo tempote ad fundum vaſis ad modũ cryſtalli,& eſt præparatum. Similiter fit ſal alxali apud aliquos. Accipiunt cinerem clauellatam, pondera quinq;,&calcis viuę vnum,& extrahunt totum lixiuium,& diſtillant& congelant, hoc reiterant ſemel,& eſt praparatum. Sal ammoniacus fit ex quinq; partibus vrinæ humanæ,& parte vn ſudoris eiuſdem,& parte vna ſalis communis,& parte ſemis fuliginis lgorum, his ſimul coctis vſque ad conſummationem humiditatis, ſublima 8. lem ammoniacum verum& vtilem, hunc iterum in ſudore diſſolue,& congela,& ſublima à ſale communi ſemel,& eſt præparatus. Sal Tartarifit de fæcibus vini diſtillati calcinatis, tartaro ex eis diſſoluto& congelato,& eſt ptæpa ratum. Sal vrinæ, fit ex fæcibus vrinæ diſtillatę calcinatis,& iterum in aqua ſua diſſoluitur& congelatur,& eſt præparatum:& magni iuuamenti. Multi diuer ſimodeè tractant de ſalium præparationibus, nos autem inuentione noſtta inuenimus has præparationes ſalium breuiores, ſubtiliores,& vtiliores ad noſtrum propoſitum proſequendum, cum ex omnibus rebus verè caleinatis ſales per ſolutionem extrahantur, quæ per viam prælibatam præparati tenen tur. Sufficiat igitur nos tranſire cum his magis vſitatis. Alumen glaciale vel rochæ, duplicem habet præparationis mod, vnum pro corporibus caleim tis abluendis, alium pro ſpiritibus ſublimandis. Primò modo ſic præpatatun Diſſolue ipſum in aqua clara fontis,& diſtilla per filtrum,& coque ad eius tet tiam partem,& pone in paropſidibus vitreatis,& deſcẽdit circa latera vaſſstt in profundo alumen pręparatum cryſtallinum. Secundus modus eſt, vt aum in vaſe terreo coquatur, quouſq; humiditas euaneſcat,& inuenies album pon gioſum,& leue præparatum pro ſublimationibus,& alijs diuerſis operatioi bus. Alumen plumoſum, diſſoluitur& congelatur vt prius,& eſt præparatum Nunc de præparationibus atramentorum inueſtigare expedit, cum multum neceſſarium ſit illud, quod per ea colligimus in tincturis& ligamentis ip & aliorum quæ ad illud ſpectant. Atramentum nigrum diſſoluitur in aqui li ente,& per filtrum diſtillatur,& congelatur,& 15 Cuperoſa di ol u enda eſt in aceto diſtillato, clarificanda per filtrum,& congelanda, dle 0 munda. Vitriolum Romanum alia præparatione non indiget niſi quod in alquibus caſibus tenetur in 1255 mediocri& rubificatur. Amplius eſt cet, quòd à corporibus imperfectis extrahuntur diuerſa nobis neee le primò de ce. canda dein in Sole, ve modo adminicula perfectionis in caſi, quæ indigent præparatione,& p ruſſa plumbi: Ceruſſa plumbi diluenda eſt᷑ in aceto diſtillato, purif ceps à groſſioribus,& illud quòd vt lac emanauit. congelandum lento igne,& eſt pręparatum. De albo Hiſſ panico, ſtannò, minio, eodem 5 fit; ſunt enim in vrina diſtillata diluenda,& ad modum ceruſſæ præpatandꝰ de ſunt præparata. Viride æris in aceto diſtillato, ſoluatur,& r ubilicatum umpide lim Cre bici cun tibi ben teri tim ratũ thit diſſ rlan par ta e 5 E 5 ſſolvlc fon g ur in dum Us, trapr vnd no8 æcipa5 luer ſtra ad itis, nen vel cina tür: det imẽ pon oni um bul ſoleeſt ali um, ſunt cedein vel odo um ide r ERFECTIORIS GEBBRI. 187 limpidẽ congelandum erit lentiſsimo ignis calore, et eſt præparàtum et aptũ. Crocus ferri diſſoluendus eſt in aceto diſtillato, et clarificandus: hæc aqua ru picunda croci congelata, dat tibi crocum aptum. Aes vſtum tritum et ablutũ cum aceto diſtillato, per modum quem inſinuauimus in præparatione ceruſſę tibi ſubueniat.Lithargyrium in aceto diſtillato ſolutũ, clarifica& cõgela, quia bene præparatum eſt, quod iterũ quemadmodũ alia prænotata diſſoluere poteris,& eis vti, diſſolutis& congelatis,& in hoc eſt inueſtigatio profunda. An timoniũ calcinatur, diſſoluitur, clarificatur& congelatur,& teritur, eſt præpanntũ. Lapis laæuli caleinatur& abluitur tritus,& eſt purificatus. Lapis æm athites, ignitur& extinguitur ſæpius in felle taurino. Bolus armenus teritur& diſſoluitur vt ceruſſa,& congelatur. Cinnabari ſemel ſublimandũ eſt à ſale cõmuni,& ſic eſt præparatum. Tutia calcinatur& ſoluitur in aceto diſtillato, et eſt optimè præparata. d SEC VND A PARTICVLA, DE SPIRIT. tuum mundificationibus. Cap. v. Ractauimus in prima particula de eis, quæ nobis neceſſaria videbantur I in nuẽtione noſtra certa, ad ſpirituũ et imperfectorum corporũ præpar ationem ſufficienter. Intendimus hic nunc ampliare ſermonẽ de Spirituum ſublimationibus ſeu præparationibus cuiuſq; ſpeciei, quoad noſtri magilterij indigentiã completã. Ne diſcedas ab hac noſtræ inuentionis doctrina quã in meditatione profunda, et in operibus vidimus maximè nobis neceſſanam, et omnino certã. EHfc verò pondera et ſpecialem modum in eorum præperationibus et ſublimationibus inueſtigamus, cum experientia omnino gertw et primò de ſulfure, et de ſuo compari et ſic de alijs per ordinem. De Sulfaris præparatione. Cap. vl. ö Vlur viuum, clarum,& gũmoſum tere ſubtiliſsimẽ,& coque in lixiuio fa cto de cineribus clauellatis& calce viua, colligendo ſuperius cõbuſtibilitatem eius oleagineam extrahendo, quo vſq; clarum videtur: quo facto errahe,& moue cum baculo.& cautè extrahe illud, quod cum lixiuio egreſsũ habuerit, partes groſsiores inferius relinquendo. Illud autem extractum, infrigida parum,& impone ei quartam eius de aceto bono,& ecce totum congela bitur vt lac. Lixiuium extrahe clarũ quoad poteris, reſiduum ad lentit 155 ignem,& ſerua. De fæcũ adminiſtratione hune modum ſerua. Ad lib. i. ſulfuis huius præparati, accipe de ſquamis ferri bene caleinatis rubeis lib. i. alumĩdu rochæ bene calcinati lib. i.& ſalis communis præparati librã ſemis. Hoc to tum incorpora bene terendo cum aceto, vt ſit liquidum, quod coque, mouendo, quovſq; totum bene denigratum fuerit,& deſicca, tere optimè,& pone in dudele cum largo cooperculoò,& ſit cooperculum alembici cum magna zona & larga, ad eleuationem ſpirituum conſeruandam, ſitq́; aludel altitudinis pedis vnius cum dimidio, ne calor ignis alembici zonam attingat,& ſic ſublima, vtdocuimus in Summa perfectionis noſtræ. Collige autem quod in zona col lectum fuerit denſum, quod verò ad latera vaſis ſuperius in alembico adhæret leue de puluerigabile, proijce, quia combuſtibile& fœduni ac defœdans eſt. dlectumverò per ſe pone in phialam,& eoque ſuper cineres tandiu, donec humiditas combuſtiua paulatim deleatur,& ſerua mundeè, quia perfectè munditicatum eſt. De Arſenici præparatione. Cap. VII. 3 ompar Arſenicum, poſt contritionem bulliẽdum eſt in aceto,& ibidẽ tota pinguedo cõbuſtibilis extrahenda& deſiccãda. Sume deinde lib. 4 4 188 DE INVENTIONE vnam cupri calcinati,& ſemis aluminis calcinati, et ſalis communis præpatzi tantum vt aluminis, et tere cum aceto vt ſit liquidum, et coque vt in ſulfur ſublima in aludeli ſine alembico, et ſit longitudinis vnius pedis: collige ab et et denſum clarum, et lucidum, et ſerua, quia ſatis eſt aptum. 1 6 De Argenti uiui præparatione. Cap. VIII. Rgentum viuum ſic ſublima. Sume de eo libramvnam, vitrioli tubſficai lib. duas, aluminis rocliæ calcinati lib. i.& ſalis communis lib. ſemis& l lis petræ quartam partem,& incorporatum ſublima,& collige albo den ſum, clarum,& ponderoſum, quod circa vaſis ſpondilia inuentum fuerit& ſa ua, vt tibi de alijs ſcripſimus. Sed ſi in prima ſublimatione inuentum fueritiu bidum vel immundum, quod tibi accidere poterit propter tuam neglgenti illud cum eiſdem fæcibus noueris iterum ſublimare,& ſerua. N De Marchaſitæ præparatione. Cap. IX. Archaſita trita ponatur in aludel magni fundi ad digiti ſpilsitudinem, 1& primò ſulfur cum lento igne collige,& cum ceſſauerit, vigoraignen renouato cooperculo,& aſcendet, quod argenti viui locum obtinet t tibi plenariè ſcripſimus in perfectionis noſtræ Summa completa. De Tutiæ præparatione. Cap. X. Vtia puluerizata in aludele poſita magnæ ignitionis adminiſtratione ſi blimatur,& fit bona. Sal ammoniacus ſublimatur à ſale communi, yt in Practica de Salibus tibi ſcripſimus. Arg. viu. ita ſublimatur rubicundiſimum: Recipe libram vnam Mercurij,&librasvitrioli rubificati duas et libram ſalis petræ, ſimul mortificato, et ſublima etiam ab alumine rochæ calcinato, et ſale petræ cum eiſdem ponderibus. Et eſt magnum noſtræ inuentionis ſecretum nec ſit prætermittendum, quin conſideratio fæcum ſit notand in ſuluris ſublimatione& ſui comparis, quòd ſulfur ſublimatum à calce cupri, magu dealbatur, quàm à calce ferti. Et ſie inueſtigandum eſt de arſenico, nam a fe ſublimatur magis rubeum. Poſſunt etiam 6 a vitriolo& alumine cal nato,& cum ſale communi et ſale pettæ commiſtis, et ita ſufficienter nadidmus ſpirituum præparationes artificiose, non modicẽ. TERTIAPPARTICVILA HVIVS IIIAI quomodo corpora ſint præparanda. Cap. XI. Ertiam noſtram particulam ponimus imperfectorum corpotum præp rationem completam, et inueſtigamus modum, qualiter præparaii de, beant, vt perfici antur, quo ad complementum primi ordinis vel ſecund per ſe ſine medicina: Secundò præparationem eorum ad recipiendam med einam albam vel rubeam. a 10 g De Præparatione Saturni. Cap. XII. N Aturnum calcina cum ſale communi pręparato fuſum, cum ſpatulafenee agitando, quovſque in einerem vertatur, coque per diem naturalemt aliquantulum ignitus, et non multum, ablue cum aqua dulci complete, de inde caleina per triduum, donec intimè rubificetur,& ſi vis ad albũ cum aden aluminis albi imbibe,& reduc cum oleo tartarij vel eius ſale. Si verò ad tube imbibe eum aqua eroci ferti,& vitidis æris prædicto, et redue cumſale vt prius, et hoc itera quovſq; ſufflciat. Bie Preparation louit. cap. XIII. ingam Ouem calcina vt Saturnum. Et albifica eius calcem, per triduum vt in 0 no, nec errabis in eius reductione, quia difficilis eſt, niſi fiat 15 ee Cl 15 plenart in bot — qui per cineritia, vel cementa reducunt, et fit ad libitum. .. 2* 2 3 4 ſtigator huius operis, quòd præparationes fæcum reductibilium ——ä————— ꝗ́.—ů—ů ß ̃——-—x—ñ—œ‚—V.PA.——— 7;Ü,— parat Tre, et bum fie & H. iden& ſer rit tur anti, nem, nem et yt ne, fi yt in dibiram o, et cre· 95 fend i depERTFECTIONIS GEBERIT. 189 hoc libro conſcripſimus, cum totus iſte liber ſit practicus cum inueſtigatione cena compilatus. Sed in Summa noſtra præſeruauimus nobis alium ſtylũ magis Philoſophicum, cum ibidem vt Theoricus, hic verò vt Practicus purus, ar tem completè inſcripſimus. Vt autem artifex errare non poſsit, ſubiunge illud quod reducere quæris, ſcilicet tantum, quantum illud quod præſtare habet re ductionem,& calcem diuiſam coadunare:ſed in tincturis eſt alia conſideratio Nam tingens multiplicandum eſt ſuper tingendum, donec tinctura appareat quod conſiderabis in corpore vel medicina:& hoe eſt vnũ de ſecretis noſtris. Poſtquàm reduxeris hæc duo plumba,& inueneris ſplendorem& colorem, & omnia alia ad volitum tuum fortè ignitione carebunt,& vt conſequaris intentum, incipe ſic: Diſſolue tutiam calcinatam,& ſtannum calcinatum,& has aquas miſce,& cum hac aqua imbibe calcem ſtanni, vice poſt vicem ſie cùm induxeris octauam partem tutiæ in totam calcem, reduc in corpus,& vide ſi ignitionem habuerſt, bene quidem, ſi verò non, reitera, donec ignitionem habuerit. Et omnes aquas diſſolutiuas ſpirituum& corporum ponã in fine libri huius,& quodlibet eius pro ſuo genere: nec mireris, quod diſperſimus huius practicę ſpecialia in diuerſis voluminibus, cùm ab improbis hanc artem fugate conamur. Cum talck vel Mercurio præcipitato, vel vtilius cum Luna pura ad hoc deducta caleinando& ſoluendo peruenimus ad horum durorum cor porum, ignitionem& duritiem completa cum ſplendore inenarrabili. Scias ta men, quòd ſola ſpeculatio, quæ multum valet in Summa noſtra, in hac noſtra inuentione parum prodeſt. Sed terere, coquere, aſſare, inhumare, calcinare, fũdere, deſtruere, conſtruere, corpora emundare, cum his clauibus aperies occul tas ſeraturas arcani noſtri, ſine quibus ad huiuſmodi conuiuij epulas non vocaberis. Deſtrue ſine ira,& complebis cum lætitia. . De Præparatione Martis. Cap. XIIII. eg ſie præpara: Tere libram vnam limaturæ eius, cum libra ſemis ar ſenici ſublimati. Imbibe illud cum aqua ſalis petræ& alkali, ter reiterando ſunde violenter,& habebis ferrum album, itera quovſq; ſufficienter liqueſcat, cum dealbatione peculioſa. De Præparatione Veneris. Cap. X v. 5 Eneris purgatio duplex eſt, vna quidem ad album, alia verò ad rubeum: Ad album purgatur ſic: Calcina ipſam ſolo igne, quemadmodum tradidimus in Summa noſtra perfectionis. Sume ipſam calcinatam, tere lib. i. eum vncijs quatuor arſenici ſublimati,& imbibe cum aqua lithargyrij ter vel quater,& reduc cum ſale petræ ac oleo tartari,& inuenies corpus eius album plendidum pro medicina ſuſcipienda. Eſt& alia præparatio elus ad rubeum. ere libram vnam limaturæ eius cum vncijs quatuor fulfuris, vel laminas eius cum ſulfure cemetando,& ſic calcina& abiue cum ſalis aqua& aluminis,& cũ reducentibus reduc in corpus mundum, aptum ad tincturam rubeam. Eſt edam tertia præparatio eius: Calcina ipſam ſolo igne,& tunc diſſolue partem eius& tantum tutiæ calcinatę diſſolue,& cum diſſolutione imbibe quater vel klares reliduum calcis, vel cum ſola tutia diſſoluta, ſic quòd intret tutia vltra cleis mediũ,& ſic redue cum reducẽtibus,& habebis corpus mundũ& ſplẽ. cdum,& cum paruo adminiculo ducitur ad ſtatũ altiorem ſi verus inquiſitor es veritatis. Eſt& quarta præparatio eius, ex ſe ipſa caleinata rubea, ſolo co igne, facias viride intẽſum, quod fios cupri nuncupatur. Illud autẽ viride olue cum aceto diſtillato,& congela, congelatũ cum reducentihus reduc, uod aptũ erit ad multa, ſi inueſtigatio tua nõ erit negligẽs, in operibus ſimili dus per nos datis. Hunc verò librũ cõpoſuimus, vt ſit introductorius Summg 190 DE INVENTIORE noſtræ, vel ea abſente ſit totius concluſio finalis, ad complementũ vtriuſc dicinæ. Nã hic ponimus practicã gradatim, illic verò theoricam pech noſtræ, modo magis generali, cum demonſtrationibus manifeſtis orden Cy ART APARTICYTLA HVIVS libri de Medicinis. Cap. X Vl. Ecundum ordinem præmiſſorum practicabimus in hac quarta particun noſtra, iterum inueſtigationis modum componendi medicinam quamlibet, albam videlicet& rubeam ſecundum naturam& proprietatem cot, poris tranſmutandi, vel ipſius Mercurij cum omnibus ſuis pertinentis oceil tis& manifeſtis. Et in ſecundo vel tertio ordine, nihil ſophiſticum recipithi lber noſter, cùm de veritatis Inuentione intituletur. Quamobrem ptimò de Elixirijs albis incipiemus. N De Medicinis albis pro loue& Saturno. Cap. XVII. Edicina alba pro Ioue præparato. Sume Lunæ puriſsimæ lib. i. Mereurij viui lib. 8.& amalgama, quo facto, ablue cum aceto diſtillato,& ile communi præparato vſq; ad colorem cæleſtinum, vel lazurij quo abu to, extrahe de Mercurio quantum poteris, exprimendo per pannum ſpiſum & appone Mercurij ſublimati duplum Lunæ: tere ſufficiẽter,&coquein phala vitrea cooperta per diem& noctem, extrahe, tere,& iterum coque, flange phialam,& ſepara illud quod ſublimatum eſt ab inferiori puluere quaſitubeo & caue de nimio igne, alias totum funderetur in maſſam nigram puluerem po ne ſuper porphyriten,& adiunge ei duas partes ammoniaci præparati& pat. tem vnam Mercurij ſublimati, tere trituratione bona,& imbibe cum aqua ſalis alkali, vel aqua ſalis petræ, ſizozam non inueneris,& pone ad diſtilandum ci imbibitum fuerit cum lento igne,& extrahe totam aquam, ſic vtremaneat fi cut pix fuſa, redde illi aquam,& ſic ter faciendo: Deinde extrahe& tere ſupet lapidem,& deſicca multum, imbibe cum oleo ouorum rectificato vel deſicc to, vel cum oleo ſalis alkali, vel petræ, vel tartari, donec fundatur cum ingreſſu & proijce vnam partem ſuper quinq; ſtanni præparati,&eſt Luna peifecta ſecundo ordine abſque errore. 6 Item alia medicina ſuper Iouem. Sume talck calcinatũ,& tere cum ſile am. moniaco, ana,& ſublima ter vel quater,& diſſolue cum aqua, qua imbibe lanam calcinataàm, vt in prima medicina feciſti, toties donec bibat ſuumpodi & da ei ingreſſum cum oleis prædictis,& proijce vnam partem ſuper decem partes louis præparati,& videbis intentum. Tertia medicina louis it cum“ na parte Lunæ diſſolutæ in aqua ſua, videlicet ſtillicidij cupri& ſalis pettæ, in fine habetur, cui adiunge duas partes talck diſſolutæ, vel tutiæ calcinatæ diſſolutæ. recipiendo aquam ter vel quater, congela,& incera cum arſemico blimato, quovſque ſundatur,& proijce vnam partem ſuper octo partes lous præparati. Et ſi vis has medicinas proijcere ſuper Saturnum præperatũad d bum, tunc minue Saturnum in ſuo triduo,& fac vt in loue. ü De Medicinis Solaribus pro loue e Saturno. cap. XVIII. a Rima igitur medicina Solaris ſic fit: Calcina Solem, amalgamando pris cum Mercurio, velut in Luna, extrahe Mercurium per pannum, tele cum duplo ſalis cõmunis præparati, pone ſuper lentum ignem, vtrecedat 0 curius, extrahe ſalem cum aqua dulci,& deſicca,& ſublima ab eo tantum alt ammon.reddẽdo ſibi quater, tunc diſſolue in aqua vitrioli,& petræ, Kiamen vt in fine libri huius habet. Solue crocum à ferro extractum per calcinauon vel cuprũ calcinatũ rubeum. lunge has aquas, ana, extrahe aquã pet 2155 vin nẽ,& redde ſibi quater: vltimò deſicca,& imbibe cum oleo tartari e vt i dat pał rati qui dici per dici tati, dus mee ca ex den hor leo rum P ERFECTIONIS GEBERI. 197 vt in fine libri huius, quovſq; fluat vt cera,&tingit quatuor partes obriſe: ecũ da ſit in Sole ſoluto, vt in prima,& viridi facto de cupro, calcinato& diſſoluto ana, miſtis& inceratis, diſtillando& reiterando,& in fine incera cũ ſulfure præ parato, quovſq; fundatur vt ceta,& tingit octo partes Saturniſſ plendidè. Tertia fit ex auro ſoluto,& ſulfure ſoluto,& viridi diſſoluto, miſtis& præpa ratis vt in ſecunda,& in fine ceratis cum oleo capillorum pręparato, vel ouorũ quia vna eſt via,& cadit vna pars ſuper decem Saturni. Poſſunt etiam her medicinæ proijci ſuper Iouem præparatum in rubeum,& erit ita ſplendidiſsima perſeuerans materia, vt opus finiſsimum, ſecundum eius gradum. Nam hæ me dicinæ alterant in ſecundo ordine, vt retuliuuus. De Medicinis albis pro Venere& Marte. Cab. XIX. Ranſeamus nunc ad Veneris medicinas,& Martis,& primò de medicinis horum ad album. Sume argenti, vt ſupra, calcinati partem vnam, tere cum duabus partibus arſenici præparati,& vna parte Mercurij præcipitati,& imbibe cum aqua ſalis petræ, lithargyrij ammoniaci, ana, quovſq; pondus ſuum biberit,& deſicca& incera cum oleo albo, vt in alijs, quovſq; fluat, & cadit vna pars ſuper quatuor Veneris vel Martis præparatorum. Secunda medieina fit ex Luna calcinata,& tantum louis calcinati& ſoluti, miſce, deſicca,& incera cum duplo horum arſenici ſublimati, quovſq; fundatur. Tertia fit ex Luna calcinata, vt ſupra, arſenico& ſulfure ſublimatis& tritis, cum tantun dem ſalis ammoniaci, quod ſublima ter ab eis,& proijce vnam partẽ ſuper ſex horum duorum corporum præparatorum. De Medicinis rubeis pro venere& Marte. Cap. XX. Olaris verò medicina fit, vt ſumas tutiæ lib. i. calcina& diſſolue in aqua vi trioli& petræ, tum cum ea aqua imbibe calcem Solis, vt bibat eius duplũ diſtilla recipiendo aquam,& hoc quater reddendo: vltimò incera cum oleo capillorum, vel felle taurino,& viridis æris præparato,& erit excellens, pu tum& laudabile. Tu autem porrige manum ad noſtra dicta, aliter in uanũ ſtudes,& recipe in corde, in noſtris voluminibus intentionem noſtram,& videbis nos verum inueſtigaſſe. 5 De Medicina tertij ordinis ad album. Cap. x X.. Inc verò ad tertij ordinis gradũ aſcendemus. Et primò de Medicina Lu nari, tam pro corporibus imperfectis perficiendis, quàm pro ipſo Mercurio in veram Lunam coagulando. Primò diſſolue Lunam calcinatam in aqua diſſolutiua vt prius, quo facto, coque eam in phiala cum longo collo, non obturato ori per diem ſolum, vſq; quo conſumetur ad eius tertiam partẽ aquæ quo peracto, pone in loco frigido,& deuenient lapilli ad modũ cryſtalli filibiles,& hoc eſt arg. reductum ad Mercurium noſtrum flxum& fuſibilem, de quo recipies vncias 4. de arſenico albo præparato vncias ſex,& de ſulfure præparato vncias duas,& miſce ſimul bene terendo cum eo ſalis petræ,& ammoniaci,& pone in phiala cum longo collo per ſeptimanam,& indurabitur vt bi: extrahe,& iterum incera tertia vice,& inuenies illud oleũ fuſum infra triduum,& cum infrigidatum fuerit frange,& extrahe,& inuenies laminam ſixa ientem vt cera,& eſt primus gradus. Iterum appone tantum vt prius de notumateria,& iunge cum iſto fermẽto,& fac vt prius,& ſic tertiò& quartò. Et muenies medicinã, cuius bonitas eſt magna& excellens: cadit enim ſuper dedem cuiuslibet corporis, vel ipſius Mercurij in Lunam veram. Hunc aut lapi dem cuſtodi,& ratiocinare per modum à nobis traditum in Summa noſtra,& bemuenies ad altiora. Nec enim propoſuimus, cuncta in vno ſolo monſtrare volumine, cum liber librum exponat& declaret. 192 DE INVENTOR De Medicina Solari tertij ordinis. Cap. XXII. Edicina verò Solaris fit ex Sole diſſoluto,& præparato ad modũ Luna cui appone ſulfuris ſoluti partes tres, arſenici partem vnam, vt in fnela betur, per omnia faciendo vt in Lunari capitulo,& erit medicina tingẽs omne corpus,& ipſum Mercurium in verum Solem, vel amplius, ſecundum modum iam tibi traditum. Lege& perlege Summã perfectionis noſtram,& inuenits modum regiminis tibi ordinatum, vt in infinitum tingas, ſi ingenium acutum oſsideas, nec diſcurre hinc inde in diuerſis Philoſophorum dictis ambigub Nam omnes ad vnam tendunt perfectionem, tibi à nobis ſufficientet mad Experiri poteris, ſi tantum valeas, ſin autem, recede, quia damnum incunez & inanitionem. N 8 De Aquis ſolutiuis,& oleis inceratiuis. cap. XXIII. li doctrinæ perquire experimenta, nec deſine, quia fructũ in eis inuenie mille cuplum, quia tibi ſoli hunc librum ſcripſi, quem complete volo cun aliquibus aquis& oleis, in noſtro magiſterio multum neceſſatijs: cumiʒ ſigillabimus librum noſtrum de perfectionis inuentione: Et primò cum aqu noſtra diſſolutiua, de qua mentionem fecimus in Summa noſtra, cum loquui fuimus de Diſſolutione cum aquarum acumine. Primò ſume libram vnũ dei triolo de Cypro,& lib. ſemis ſalis petræ,& vnam quartam aluminis Iamenijer trahe aquam cum rubigine alembici: nam diſſolutiua eſt multum,& vtere a in capitulis prælibatis: fit autem multò acutior, ſi cum ea diſſolueris quartã ſi lis ammoniaci, quia ſoluit Solem, ſulfur& argentum. Aqua alia philoſophica noſtra inceratiua. Sume oleum diſtillatum ab ouorum albuminibus, tere cum medietate ſalis petræ,& ammoniaci, ana,& fit optimè, vel cum ſale alckalimſce,& diſtilla vt prius,& inquantum hoc plus reiteraueris, tanto melius incerat: aut cum oleò tartarino, coniunge oleum prædictum,& diſtila oleum il. ceratiuum album. Oleum inceratiuum rubeum. Sume oleum vitellorum, ſeu capillorum humanorum, cui adiunge tantum ſalis ammoniaci item diſtl la,& hoc ter,& erit oleum rubicundiſsimum inceratiuum. Oleum viridis æris fit, cum viride æris diſſoluitur in aqua ſalis ammoniaci,& cum illo congelato admiſce oleum vitellorum,& diſtilla,& hoc ter renouando,& habebis oleum viridis æris ad incerandum aptum& vtile. Oleum fellis fit, extrahendo felt oleum, vt ã capillis humanis, per omnia faciendo vt in alijs. Et non dico, quòd iſta dent humiditatem radicalem mineralem, vt probauimus in ſulfute Kue nico, ſed ſaluant tincturam à combuſtione, donec ingrediatur,& poſteafl giunt in expreſsione ignis, vt à nobis alibi narratum elf. Ouicunques* e cundum dicta noſtra, in hoc libro noſtro tradita, perfect& ſtudiosè fuerito peratus, inueniet poſt complementum operis ſui, nos verum inu. gaſſe,& in hoc liber noſter terminatur, qui de Inuentione vem ſeu perfectionis intitulatur. GBB5 F 1 N 1 f 193 GEBERI ARABIS PHILOSOPHI S GERTISSIML RERVMQ VE NATVRALIVM PERITISSIMI, LIBER FORNACcVM Ap EXERCENf dam M pertiuentium, interprete RoDOGERO HISPALENSI. præfatio, diuidens librum in tres partes. Cap. I. ONSIDERA YIM VS conſideratione non fantaſtica, nos to tam artẽ tradidiſſe in voluminibus noſtris. Sed ne ob inuidiã mordeamur, hunc librũ Fornacum præſcripſimus, in quo traddbimus practicam manualem, tam in ſpirituum, quaàm corJ porum pręparationibus, vt artifices leuius contingere valeãt bead operis complementum. Cùm ergo vltima conſideratio in — rerum cognitione magis propinquarũ conſiſtat,& in modo operandi,& resà rebus regimine ignis extrahi poſſunt: Et quum ad hanc rem peruenire non poſſumus, niſi ſeparando ſuperflua à contento deſiderato, ſcili cet ſulfuris combuſtibilitates& terreitates corpus quodlibet inſcœdãtes: Hine eſt quod primò ſingulos operandi modos tractabimus, vtpote, qualis furnus cum ſuis inſtrumentis ſpectet ad quamlibet rem præparandam, vſque ad ope tis complementum cum regimine ignis illi appropriato,& qualia vaſa pertineant ad propoſitum, vt artifex perficere poſsit ſuam operationem. Secundò quæ res pręparandæ ſunt, vt ex ſimplicibus ſeu commiſtis verũ Solem vel Lu nam generare valeat cum ſplendore. Tertiò narrabimus illa quæ perfici poſſunt cum alteratiuis,& quæ naturaliter alterantur cum com plemẽto totali: Et modum permiſcendi cum proportione debita,& cum medicinis longo tempore ad hæc proparatis. In fine autem pertractabimus recapitulationem omniumexperimentorum noſtrorum, cum quibus peruenimus ad notitiam veritatis huius. PRIMA PARS HVIVS LIBRI de modis operandi. De Furno calcinatorio. Cap. II. Fa Furnus calcinatorius quadratus in longitudine quatuor pedum, in latitudine trium pedum,& ſit ſpiſsitudo parietum dimidij pedis in hunc modum. Ponantur ergo Luna, Venus, Mars, vel aliæ res calcinandæ in patellis terreis de fortiſsimo luto, de quo crucibula fiunt, vt poſsint in ignis aſperita te ſtare, vſque ad calcinandi totalem combuſtionem. Calcinatio theſaurus rei et nec te tædeat calcinationis. Studeas autem in noſtris voluminibus quæ di ximus. Per calcinationem mundificantur corpora imperfecta,& per reductio gem calcinati in ſolidã maſſam. Et tune proijciatur medicina noſtra ſuper ea gaude. 5 5 De Furno ſublimatorio. Cap. III. a Fi Furnus ſublimatorius, videlicet per modum in Summa noſtra de ſpirituum Sublimatione prius traditum com pletè ſecundum hanc formam. In ſublimatione ſulfuris debet co operculũ ſublimatorij facere cum ma1 8 interius ad modum alembici ſine naſo. Nam aliter 8 otum ublimatum ad fundum vaſis præ nimio calore. Nam in fiublimationis non aſcendit ſulfur, niſi cum expreſsione, vſq; ad ignitionem 1 194 LIBER FORNACVY& aludelis,& niſi ſublimatum in cannali retineretur ſuperius cùm leuitet fund tur, deſcenderet iterum per uaſis latera, vſque ad fundũ,& ſic nihil inuentem ſublimatum, vt notum eſt expertis. De Furno diſtillatorio. Cap. IIII. Vrnus diſtillatorius eſt idem cum furno ſublimatorio. Ignis autẽ admin ſtrandus eſt ſecundum exigentiam rei diſtillandæ. Modum autem ſufid enter deſcripſimus diſtillatorium tam mineralium, quàm vegetabilum n Summa noſtra perfectionis. f De Furno deſcenſorio. Cap. V. Vrnus autem deſcenſorius fit in hune modum. Et eſt apud nos inter fu res cineritiorum& cementorum mirabiliter vſitatus. Reducunt᷑ autẽ om nia corpora calcinata, combuſta, ſoluta,& coagulata per hunc fumum i ſolidam maſſam: Imò cineritia& cementa,& teſtę ſeu crucibula, in quibus ſepius fuſum eſt argentum ad recuperationem illius metalli imbibiti. a De Furno fuſorio. Cap. VI. Vrnus fuſorius, in quo omnia corpora leuiter fundũtur per ſe,&eſt fumm iſte multũ vſitatus inter fuſores monetarios, necnõ& aurichalcũ inis fi nis funditur& tingitur cum tutia vel calamina, vt notũ eſt expertis. De Furno ſolutorio. Cap. VII. Vrnus diſſolutorius fit cum cacabo aquæ pleno cum inſtrumentis fene in quibus artificiosè tenentur alia inſtrumenta, ne cadant, in quibus fton nis diſſolutio,& hæc eſt forma furni& vaſorum. De Furno fixatorio uel Athannor. Cap. VIII. lat Furnus fixatorius ad modum furni calcinationis,&ſit patella profund terrea plena cineribus cribellatis. Sit autem vas cum materia fixanda bene ſigillatum in medio cinerum ſituata, ſie quòd ſpiſsitudo einerum ſubtusd ſuperius& in circuitu ſit ad ſpiſsitudinem quatuor digitorũ, vel ſecundũ iluc quod fixare deſideras: Quia maior ignis requiritur in vno qᷓ; in alio fixãdo. Pei hunc furnum& per hanc viã peruenerunt antiqui Philoſophi ad opus mag ſterij. quod notum eſt verè philoſophantibus, quod per nos eſt ſatis monſtta tũ ſufficienter in libris noſtris, illis qui fuerint veritatis inueſtigatores. Et hat eſt figura Athannor. Qui verò in huiuſmodli po teſt magis ingeniati, nom e cuſet ſe ab hoc per noſtram traditionem. i S ECVNDA PARS DE REB VS P RAE PARAN DIS. De Præparationibus ſpirituum mediorum mineralium e aluminum. Cap. IX. 1 Nhoc capitulo dicam præparationes ſpirituum,& primò Mercuri. Siaut perfectè deſideras eum ſublimare, ad librã eius pone ſalis cõmunis lib. dus & ſemis,& ſalis petræ libram ſemis, mortifica totum, ſimul terendo cum ac to, quo vſq; nõ appareat in eo de viuo aliquid,& ſublima vt ſcis, quia tile. ö blimatur autẽ Mercurius rubeus, ſcilicet libra vna eius, ab vna libra ſalis pes & lib. vna vitrioli, cum quibus optimè᷑ teritur& ſublimatur rupeus& ſpleni dus. Sublimatur autẽ arſenicum, ſcilicet libra vna, à libra vna limaturæ ebe ris,& ſalis cõmunis libra ſemis, aluminis calcinati quarta libræ vnius Mort centur cum aceto ſuper ignẽ mouendo, quovſq; totum denigretur, Kiten imbibe, deſicca mouendo,& hoc ter: ſublima azymũ,& vtile. Sulfur autem dt coctum in lixiuio& exiccatum, ſublimatur cum eiſdem fæcibus ſicutarſen 9 excepto quòd loco limaturæ Veneris ponitur limatura Martis, vel 0 ſquamæ eius, in vaſe prædicto. Sal autẽ ammoniacum à ſale cõmuni ſu 5 5 æquis ponderibus impoſitis. Tutia verò& Marchaſita, atq; corpora— 7 ROGERII BAcHON Is. 194 eta ſublimantur, vt narratum eſt in Summa noſtræ perfectionis. Sales verò& alumina præparantur,& bauratia,& vitriola, vt in libro noſtrę Inueſtigationis ſufficienter ſcripſimus. De Calcinatione louis. Cap. X. Vpiter ſpecialiter calcinatur ſic: Sit teſta magna ſuper furnum ſituata,& ſtãno impoſito cum tantundem ſalis communis præparati,& aluminis rochæ calcinati. Moueas ſemper cum ſpatula ferrea perforata, quovſq; totum fuetitincineratum. Cribra& pone in igne,& ſit ſemper ignitum, quovſq; optimè dealbetur,& ſerua. ä De Calcinatione Saturni.. Aturnus eodem modo calcinatur vt lupiter, ſed calx eius rubificatur vt mi nium, quam ſerua. De Calcinatione Veneris. Cap. XII. Enus ſic calcinatur: Ponitur in furno calcinationis prædicto, vel in ſua li matura, vel per ſe, vel cum arſenico puluerizato, vel cum ſulfure, inungẽ do cum oleo communi,& ſic calcinatur per tres vel quatuor dies igne fortiſsimo. Calcinatum percute, vt cadat à tabulis, reſiduum calcina, calcinatũ & tritum recalcina, quovſqʒ optimè rubificetur,& ſerua. De Calcinatione Martis. Cap. XIII. f Mars quidẽ calcinatur per eius limaturã in prædicto furno, quovſqʒoptimè rubificatus fuerit vt puluis impalpabilis ſine tactu. Et dicitur crocus Martis. De Calcinatione mediorum mineralium. Cap. XIIII. Mnia atramenta, ſales, alumina,& tutiæ genera cum tartaro,& alijs diuerſis calcinantur in furno dicto Calcinatorio, cum igne mediocri, vel forti ſecundum exigentiam rei calcinandæ, vt patet in lib. de Inueſtig. perfecti magiſterij, ſed omnia corpora calcinantur, vt in Teſtamẽto noſtro. De Ablutionibus calcium corporum combuſtvrum. Cap. X v. Blutio omnium corporum combuſtorũ& calcinatorum ſic fit: Habeas V primò vas terreũ vitreatum, magnũ, impletũ aqua dulci calida. Cum qua ablue calcem quamcunq; corporis caleinati, fricando ſæpius, vt totũ ſal, &Kalumen diſſoluatur, tunc cùm reſidentiam fecerit, euacua aquam cautè, ne aliquid de corpore exeat lotionem. Calcinatum iterum impone in aquam calidam,& reitera vt prius, quovſc; bene& perfectè ablutum fuerit,& ſerua. De Incerationibus calcium ablutorum. Cap. XVI. Neerationes calcium ablutorum fiunt ſic: Calcem ablutam deſicca, poſt diſſolue in aceti diſtillati libris duabus, ſalis cõ munis, aluminis glaciei, ſalis gema, ana, vncias duas,& quatuor libras calcis ablutæ prædictæ, deſiccatæ im bibe, quo vſq; totam imbiberit aquam prædictam, deſicca,& ſerua. De Reductione calcium in ſolidam maſſam. Cap. XVII. Eductio illius calcis ablutæ& inceratę ſie fit: Calcem inceratam ablue cũ vrina diſtillata, quovſq; extraxeris ſales,& alumina cum ſpurcitia corpo ris calcinati, qua deſiccata, ipſam imbibe cum oleo tartari, in quo diſſolue ad libram vnam olei, vncias duas ſalis ammoniaci,& vnciam vnã ſalis petrę Sint autẽ calcis libræ quatuor,&talis imbibitio fiat per vices deſiccando& im bibendo,& deſicca,& deſcende in deſcenſorio magno,& reduc in ſolidã maſ am, corpus purgatũi, i ſulfureitate cõbuſtibili, virtute ignis calcinãtis:& à terreſtreitate fœtida, virtute ſalium, quæ in reductione ſecum retinent terræ fęcu lentiã, corpore purificato ab immundicijs accidẽtalibus, quæ ei ſuperuenerũt in minera ſua. Quòd autẽ in radice ſuæ generationis ei innatũ fuerat ſpurcitiæ palliari poterit cum medicina, cuius maior pars arg. viu. ſubſtantiam in ſe con uneat, vt a nobis monſtratum eſt ſæpius in Summa noſtra, ad artis exigentiã. 8* 196 LIBER TORN AC VN De dolntionibus corporum præparatorum,& de eorum coniunctionibus certis, cum proportiot certa, ut meliora appareant cum fulgore, poſt eorum reductiones. Cap. XVIII. Vm dupliciter corpora ad perfectionem reducãtur, aut per præparaio nis modum,& cõmiſtione perfectorum cum imperfectis, aut per med, cinam ad hoc pręparatam: Hic verò narrabimus, quare perfectũ impes fectum perficit. Et etiam imperfectum ad perfectum reducitur cum ptæpi tionibus à nobis generaliter demonſtratis:& has præparationes in hoe c tulo ſpecialius tractare proponimus ſufficiẽter. In primis narramus, quòd co pus, vt prædictum eſt, mundatum per calcinationis& reductionis modũ, yd limari oportet, vel in granulas diuidivt notum eſt: Quoniam poſt ſuſionen proijcitur ſuper tabulam minutè perforatam ſuper aquam frigidam, dictam: quam fortiter mouendo. Et iſte eſt modus noſter. Hanc granulaturam diſſol ue in aqua diſſolutiua noſtra, quæ fit ex ſale petræ& vitriolo quãtum eiume dium, vel limaturam eius diſſolue in aquam limpidam, appone fermenii p parati tertiam eius partem. extrahe aquam& redde,& hoc ſepties. Et poſſq reductum eſt in corpus, affina per ſuum examen,& gaudebis de hoc quode neraſti. Et quia pertractauimus de corporum imperfectorum adminiſtra ne perſecta, nunc ſpeciales regulas de quolibet corpore dabimus, veriores certas. Primò de Ioue incipientes dicimus: Poſtquàm præparaueris louem d reduxeris eum, diſſolue illum in aquarum acumine, quo diſſoluto, vt præci, mus, ad eius nouem partes, adiunge de talck calcinato& ſoluto, partem aquas claras commiſcendo. Hoc autem rectifica, aquam per alembicũ ſepiie extrahendo&reddendo. Et cùm vltimò rectificatum fuerit, da ei de aquaſis petræ imbibendo& deſiccando,& reduc in corpus mundum, ignitionem 0 cineritium expectans. di enim arg. viu. præcipitatum& diſſolutum, cum L. na diſſoluta couiũxeris,& loui diſſoluto, vt diximus, appoſueris, inuenies pol reductionem corpus nobile pertractatum, ſub proportione pręnominata d turni autem regimen, completur eo præparato& diſſoluto, cum tertia eiusli menti rubei difſoluti, quibus vt prius præparatis, corpus quidem pulchtum t inueniſſe lætaberis. Veneris quidem regimen ſpecialius pertractantes, nam uimus quòd eam præparatam& diſſolutam rectificabis ſepties vel pluries o quam ab ea diſtillando& reddendo. Qua coagulata, fac inde viride nobiiſ mum cum ſale ammoniaco in aceto diſtillato. Illud autem viride in vaſe Ma tis rubifica& diſſolue iterum, cui adiunge Lunæ præparatæ& diſſolutæ 1, tiam partem eius, fermenti aquam poſt extrahendo& reddendo ſepties, lu autem reduc in corpus& gaudebis. Martis autem regimen eſt, vt Venere propter eius maximam fœditatem nihil boni in eo expectabis. Lunę vero gimen eſt, quòd eam diſſoluas& coagules ſepties, vel ad minus qua el ti eam diſſolutam, adiunge aquas fixas rubificãtes, quas narrauimus,& innen corpus aptum ſolare, quia cum Sole conuenit,&remanet cum eo quiete Elli tuum adiutoriũ Venus optimè purgata& diſſoluta, cum ab ea extrahatut„* fur mundiſsimum, tingens& fixum. Et dico tibi quòd Mercurius purifcar & fixus, habet palliare fœditatem corporum imperfectorum: fixum vero lu fur extractum à corporibus purum, colorare cum ſplẽdore. Et ex hoc maße i ſecretum tibi elicias, quòd ipſe Mercurius atq; Sulfur extrahi poſſuntta⸗ 1 fectis, quàm imperfectis corporibus debitè præparatis. Sunt enim ac 902 minicula, ſpiritus purificati& media mineralia, vt opus ad perfectionem reducatur congruè, necnon& peculiosẽ multum. TRR. 1 ratio f ned per, Dara, capi. cot vel nem ma, ill. me praf i age alioli Mar, GEBERIT 8 TER TIA PARS DE CORPO RIB VS perficiendis,& medicinis alteratiuis. De Modo perficiendi tertij ordinis. Cap. XIX. N mautem ſufficienter pertractauimus omnes modos imperfectorum corporum cadentes in ſecundo ordine, nunc ad tertij ordinis metas eſt tranſeundum. Quæ autẽ ſint medicinæ,& quales ſecundi& tertij ordinis ſufficienter demonſtratum eſt in libro noſtro Perfecti magiſterij; vbi demonſtrauimus demonſtratione competenti& vera, lapidem noſtrum de Argenti viui lubſtantia eſſe procreandum& hoc ſufficienter, vt theoricus ſpeculatiuus. Hic verò practicam manifeſtè reſerabimus enod: am,& eſt, vt ſtudeas Lunam vel Solem reſoluere in aquam ſuam ſiccam, quam vulgus Mercu num vocat: Et hoc, vt duodenaria proportio contineat partem ſolàam corponis perfecti. Nam ſi cum igne lento, hæc bene rexeris, inuenies per quadraginadies corpus illud in meram aquam conuerſum. Sginumq́; ſuæ perfectæ diſſolutionis eſt nigredo deſuper apparens. Si verò vtrunq; opus albũ& rubeũ, perficere conaris, vtrunq; fermentum per ſe modo iam dicto diſſolue& ſerua Et eſt noſtrum Arg. viuũ de arg. viuo extractum, quod volumus pro fermento. Paſtam ver fermentandam extrahimus more ſolito ex imperfectis corpo nbus. Et ex hoc tibi tradimus regulam generalem, quòd paſta alba extrahitur de loue& Saturno: paſta verò rubea ex Venere& Saturno. Eſt autẽ vt in fermento corpus quodlibet per ſe diſſoluendum. 4 De Regimine bus& Saturni. e.„ T quia in hoc capitulo demõſttabimus regimen louis& Saturni: Primò innuimus quòd hoc caput eſt ad album,& eſt modus talis: Accipe lib.i. Jouis mundiſsimi,& funde, quo fuſo impone duodecim libras Mercurij bene mundati, mouendo totum vt cõmiſceatur, quod pone in phialã cum col lo vnius pedis, in furno Athannor: Et aliam phialam Saturni ſic præparati,& ſubijce ignem lentum per ſeptimanam. Et habebis paſtam diſſolutam„ aptam ad fermentandum à fermento albo, ſecundum proportionem, quã monſtrabi mus ad præſens. Sint paſtæ Iouialis quatuor partes, Saturni tres, fermenti albi pars vna. Iſta diſſoluta, vt diximus, miſceantur per minima,& ponantur in punefactione, in modũ diſſolutionis noſtræ ignis mediocris per ſeptẽ dies, quibus extractis& bene miſtis, per pannum liquidiora exprime, quod verò remã ſit ſpiſſum, in Chemia bene ſigillatum, pone in Athannor, ſicFut prius, per tempus prædictum,& ſic ter, quovſq; biberit totam aquam ſuam. Tunc pone in Chemiam in furno fixationis per duodecim dies, tunc extrahe,& reduc cũ reducẽtibus. Et illud inuenies, quod anteceſſores noſtri maximo ſtudio inueneunt, generans generatum. Idem autẽ in cineritio cum plumbo affina: Et inueuies corpus albedine perfectum, generans perpetuoſum ſimile. Cuius expoſi tionem vna cum cæteris meis anteceſſoribus, cum eo quod ſeripſimus, ſucceſſoribus relinquo. ö De Regimine Veneris e Saturni. Cap. XXI. Int paſtæ Veneris libræ tres, Saturni libræ duæ, fermenti libra vna, his o p timè diſſolutis, fiat cõmiſtio per minima, quã ſerua calore, vt in albo dictũ eſt extrahe aqua,& quod in panno remanſit, pone in Chemiã optimè ſilatam per tres ſeptimanas. Extrahe reddendo ſibi tertiam partẽ aquæ ſuę re ate&coque vt in capit. præcedenti. Et ſic ter. Cùm autẽ biberit totã aquã am pone in orobo ad figendum. Et cum fixum fuerit, reduce cum reducentius corpus paratum ad augmentandum& tingendum. 3 198 LIBER FORNAC VN 5 5 De Regimine Martis. Cap. X XII. um Martis ſolutio nimium inueniatur difficilis, propter qua, plures no a dos,& diuerſa etiã alia experimenta per nos facta, in fine Huius libri pet tractabimus. Sint ergo Martis paſtæ libræ duæ, Veneris libræ quatuot Saturui lib. 4. miſceantur ſine fermento,& coque per ſeptem dies,& inuenia totum ſiccum. fige,& pone cum medietate eius lithargyrij triti,& commiſtil, mul in reductorio,& inuenies corpus minerale,& multum vtile, ſi ea ſapias quæ pertractauimus ſæpe. i a s De Regimine Lunæ. Cap. X XIII. Egimen Lunæ eſt, vt reducatur de minera ſua ad nobilius,& hoc vt dl K ſoluas eam: de qua accipe lib. 3. Veneris diſſolutæ lib. 4. fermenti diſſolu ti lib. i. coniunge aquas, coque per ſeptem dies cum lento igne, in orobo clauſo, vt in Marte, cum tota aqua ſua, deinde fortifica ignẽ paulatim per al ſeptem dies,& ſit quaſi ſublimationis. Sed per alios ſeptem dies da illi paum fortiorem ignem, vt figatur tota aqua cum eo, quem puluerẽ in pauca quant tate reduc:& ſi retinuerit ſecum partẽ Mercurij,(quod leuiter ſcire potetisiſ calcinare ſciueris)bene quidem: ſi verò non, iterum ad figendũ impone qudvſq; ſufficiat: hoc autem reduc cum reducẽtibus rubeis: Et Lunam coloratam tranſmutatam,& fixam inuenies, quam honora. Nam ſi bene ſtudueris in no. ſtris voluminibus, inuenies per conſiderationem noſtrã, ſuper quæ actionem ſuam fundare debeat verus inquiſitor. De Regimine Mercurij. Cap. X XIIII.„ Egimen Mercurij fit duobus modis. Primò ipſum bene lotum& pu catum, amalgamabis cum noſtra ſubſeripta proportione certa. Secii modus eſt, vt ipſum diſtilles,& inde aquam vitæ facias. Quantũ ad pi mum modum, hæc eſt proportio. Sint Mercurij vnciæ 48. Solis vncia vna næ vncia vna, Veneris vncia vna, Saturni vnc. vna. Funde hæc corpora, primo Venerem,& Lunam, ſecundò Solem, tertiò Saturnum. Extrahe ab ignedl ſit in magno crucibulo, habeasq́; dictum Mercurium bene calefactum in al & cùm indurare ccœperit, infunde paulatim Mercurium, mouendo cum bach lo,& reimponẽdo ſuper ignem,& mouendo, quovſq; bene fuerit amalgamz, tum cum Mercurio toto. Pone ad diſſoluendum per ſeptem dies, extrahesqi cum panno, reſiduum facvolatile, ſupponendo ignem ignitionis.Iſtuditerin imbibe cum aqua ſua tota,& pone ad generandum, iterum ad deſiccandũ pe quadraginta dies,& inuenies lapidem, quem pone ad figendum,& babebön pidem augmentabilem, vſq; in infinitum. Cuſtodi ergo hunc librum àfliotub quia iſte exponit cuncta, quæ ſcripſimus in diuerſis libris noſtris. a De Fermento Lunæ ad axymum. Cap. XXV. rmẽtum Lunæ ad azymum fit, cùm Luna diſſoluta fuerit in aqua ſuacol roſiua. Et ſi hanc aquam decoxeris ad tertiam,& in aere poſueris Pes 88 balneo, vel in fimo per aliquot dies, erit oleum Lunæ,& ipſum fermentun quod ſerua ad album. De Fermento Solis ad rubeum. cab. X XVI. Ermentum Solis fit, cùm Sol diſſolutus fuerit in aqua ſua, præparatus ſecundum capitulum prædictum fermenti Lunæ: tum Solis ad rubeum, quod ſerua. & decoctus, ac ö erit fermenDe rernento fermenti tam albi, quam rubei ſuper Nercuruum. Cap. X&* Ompoſitio medicinæ noſtræ, quæ dicitur Fermentũ fermenti ſu 5 curium fit per hunc modũ ad albũ: Accipe fermentũ Lunæ, quoe em perle oleum,& apponè duplum eius arſenici ſublimati,& in aqua diſſoluti, quibus appone Mercurij diſſoluti quantum arſenici commiſce aquas, eãsque pone ſu per ignem per diem ad incorporandum. Deinde extrahe aquam per alembicum,&redde. Et hoc quindecies ſic incerando,&erit curreis, vt cera fuſibilis. Tunc appone tantum ceræ virgineæ fuſæ,& commiſce,& proijce ſuper Mercurium lotum, ſecundum quod tibi videbitur expedire. Nam illud reſolutum augmentatur in virtute& pondere. Si autem̃ ad rubeum ſit hoc fermentum fermenti, diſſolue Solem in aqua ſua( compoſitiones autem omnes aquarum ilarum,& aliarum rerum, ſufficienter ſunt traditę in libro noſtro, de Perfectio nis inuentione,& diſſoluendi modus, quare hic omiſimus) quo Sole diſſoluto ad partem eius appone duas partes Sulfuris diſſoluti in eadem aqua ſimul,& tres partes Mercurij diſſoluti. Sintque omnia iſta veraciter diſſoluta in aquam clariſimam, quibus miſtis coque per diem, vt fermententur, deindè extrahe aquam, quindecies ſemper reddendo, incera cum cera crocea virginea, id eſt oleo ſanguinis, vel oleo ouorum; ad medium,; proijce ſuper Mercurium crudum, ſecundum quod videbitur tibi expedire. Scias vtiq; ſi hanc medicinam perfecetis, ſecundum modum tibi traditum in tertio ordine Summæ noſtræ de Medicina Mercurij congelatiua, inuenies per reiterationem operis,& per ſubriliationem eius, quòd vna pars tingit Mercurij infinitas partes, in Solem altiſſimum nobiliorem omni Soli naturali. ö N Recapitulatio experimentorum authoris. Cap. X VIII. 1121 Vm intendamus in hoc noſtro volumine declarare cuncta dubia, quæ L ccidere poſſunt cuilibet artifici, concludam librum meum cum omnibus veris experimẽtis per me probatis,& expertis. Et per has operationes veras percipere poterit inueſtigator nouus, veritatẽ ſeu falſitatẽ receptorum diuerſorum ſophiſticorũ, ne tempus ſuum exponat viliter,& bona ſimiliter, in falſificorũ receptionibus. Et primò de ſpiritibus ſolis poſtea de alijs cõſequenter modis ſuis; tam de corporibus quàm de ſpiritibus. Sed iſtud capitulum diuiſum eſt in duo. Primò narramus experientiam antiquorum per nos expertam: Secundò rectificationes eorum õmnium. Sed ad ea quæ ſunt albedinis, eſt prius inſiſtendum, pro vt nos incepimus. Bona dealbatio. Recipe Realgaris vnciam vnam, Argenti viui ſublimati vncias tres& ſemis, Tartari calcinati vnciam vnam, tere& incotpora,& pone in phialam cum lon go collo vnius pedis, ſie quòd duo digiti intrare poſſint,& ſit lutata,& pone luper ignem coopertam cum panno. Fac primò ignem lentum per quartam horæ, deinde ſubtus& in circuitu, augmenta ignem, quouſque furnus vlterius ardeſcat cum ignitione, infrigidatum frange,& quod metallinum inueneris, extrahe&collige magnam copiam: Quia iam dicam tibi modum, qualiter bæc medicina rectificetur vtiliter. Dealbatio artificioia. Super Tutiam ſubli85 1 e Auen duas partes Arſ⸗ enici ſublim ati quo eee ln N um. 0 i enerem dealbat clare,& ſpecioſè multum. I. 1 10 iſſo 1 imbibe Mercurij ſublimati partes tres, ArTTT 1 5 1 imul,& funde cum oleo Tartari& dealbabis Ve r 5 0 1 88. Item alia. Arſenicum metallinum cum erde unc tere,& imbibe cum aqua ſalis ammoniaci,& deſicca, tere& poſt diſſolue ſalẽ Tartari in aqua ſalis petrę, cũ quo oleo imbibe medicinam, deſicca eam ter incerando,& deſiccando,& 19 bis de h d nunc narrauimus. Item alia noſt* 1 8. a 5 ra. louem calcinatum, ablutum,& deſiccatum, a ibe cum Arſenico metallino, cum medietate eius Mercurij ſubli1 4 200 LIBER FORNAC VM mati, quouſque fundatur,&intret Venerem: nam ipſam dealbat ſplendidpe aratam. Item. Super Tutiam calcinatam, diſſolutam,& coagulatat„dublin Arſenicum ſublimatum album, ſic quod Arſenici ſint tres partes, Tutiæ vero vna. reiterando ſublimationem ſuper ipſum quater: nam habet ingreſſum ci illistadiunge Mercurij ſublimati medietatem totius, terendo&incerando qu ter cum aqua ſalis ammoniaci; petræ& tartari, ana, cum quo coagulato ce/ menta laminas Veneris præparatas,& funde,& erit res valde pulchta. lem alia. Venerem calcinatam& inceratam tere, cui adiunge Arſenici ſublimati d dimidiam partem Mercurij ſublimati: quibus bene titris,& miſtis, adiungepi rum de aqua Ammoniaci, incerando ſuper marmore, poſt deſicca& ſubima Sublimatum redde fæcibus iterum imbibendo. Et ſic ter, in quarta vice in be cum aqua petræ,& ſublima id, quod ſublimari patitur: reitera donec fin maneat in fundo, illud autem in cupro præparato, reſplendebit cum nitore Item. Super calcem Veneris præparatam, toties ſublima Arſenicum ſublim tum, quoad aliqua pars Arſenici remaneat cum eo, in aſperitate ignis. luda, tem imbibitum cum aqua petræ,& vltimò inceratum cum aqua Lunæ d le curij præcipitati, in fine cum oleo tartari rectificati, quouſque fluat, Maren dealbat mirifice, et intrat ſecundum ordinem, ſi ſagaciter ambulaueris in conuallibus huius artis. Dixi nanque alibi, quòd ſi Mercurij vbiq; præcipitati ob, tineat in commiſto, ſplendidius ambulabis, præcipuè ſi fermentum abun diſſolutum, cum Mercurio diſſoluto, poſt aliqualem eius fixionem adiictum fuerit per medium incerationis, inuenies te iuxta viam ambulaſſe. Et quiapto bauimus Iouem qualitercunque præparatum, in toto primo ordine totale inutilem, qualecunq; ſibi magiſterium ſuperuenerit, etiam Saturnum& Intem: propter hoc in Summa noſtra, dedimus eum medicinæ terti ordini ſub ſeruiturum, quia excellentiſſimè ibi decoratur, vt ſępius eſt probatum in dun ma perfectionis noſtræ,& iam infinitos modos de facto probauimus,& ccumus. Aptiora tamen deſcripſimus de ipſius Veneris dealbatione, Ludi Mercuriales. Cap. XXIX. Vnc autem incipiam de Ludis Mercurialibus. Fac cementum deli HA yrio argenteo,& ale alkali de oa, hoc pone in cruſipulo adſpiſu nem digiti, ibidem pone globum amalgamationis Mercuri& Lin, ſuperpone reſiduum cementi, vt ſit globus in medio cementi. Deſicca ute & pone in lento igne per medium diem, paulatim ignem vigorando ich de velpere, vſq; ad crepuiculum calere incipiat, cum modica ignitione eaten & in cineritio affina,& erit Luna in pondere,& ſurditate,& fixione mulun melior. Item. Lunam amalgama cum Mercurio, cui adiunge tantum Jatum quantum eſt Lunæ. pone in cruſibulo alio, ſie, quòd tres quartæ ſint vacu, ſuperpone oleum ſulfuris,& coque vſq; ad olei conſumptionem: poſt tene pe duas horas in igne mediocri,& generabitur ibi lapis niger cum paruo ruboe, hunc lapidem fac tranſire per cineritium,& Lunam inuenies augmentatamm pondere, ſurditate& fixione. Item aliud præmeditandum. Lunam amalgamatam cum Mercurio tere cum duplo eius arſenici metallini: cufadiunge 1 ris amalgamatæ proportionem decuplam, Lunæ ſcilicet& arſenici tere totum,& fige,& reduc in corpus,& bene tibi erit. 5 citrinatio Lunc. Cap. X XX. Oſtquàm duximus in cognitionem illorum albantium cum ae 0 Nunc ad citrinationem Lunæ accedamus, ſpecialius quàm in 1 ſtra. Zyniar noſtrum Philoſophicum ex Venere præparata dec cum maglterio GE B RI. 20 aqua diſſolutionis Lunę cui adiunge medium eius Mercurij rubificati per ſub limationem,& aliqualiter fixati& diſſoluti, Lunæ autem diſſolutæ quantum ipſum zyniar appone, quibus fermentatis per diem, extrahe aquam per diſtillationem& redde,& hoc decies. In fine coagula& reduc in corpus,& gaudebis ab inuento. Aliter. Solue ipſum zyniar& crocum noſtrum præpàratum cum Mercurij ſublimatione, quouſque rubeſcat, adiunge tantum ſalis ammoniaci,& ſublima ter ab illo croco, quod diſſolue. Sint autem crocus& Zyniar ana, cui adiunge tantum de Luna diſſoluta, quantum de duobus: fac vt in præcedenti incerando,& reduc, quia leue. Item. Alium modum tibi tradimus læuiorem. Recipe croci& zyniar diſſolutorum ana, adiunge tantum auri diſſoluti incera vt prius. In fine congela,& da illi quartam eius de oleo ſalis petræ, & proijce tantum Lunæ,& erit tinctura cum citrinali aſpectu. Aliter autem& optimè. Fac aquam de zyniar noſtro,& de illo croco noſtro,& imbibe calcem Solis& Lunæ ana, quouſque bib erint eorum pondus. In fine incera cum oleo ammoniaci& petræ,& reduc in corpus nobile. Item. Sublima ammoniacum à viridi noſtro, cui tunc adiunge crocum& zyniar, ex quibus bene commiſtis, ſublima bis vel ter, ammoniacum̃ extractum de prædicto,& in ſine diſſolue totum, cui adiunge tertiam auri diſſoluti, incera vt prius,& congela: Et proijce ſupra Solem& Lunam, ita quòd Lunæ ſint duæ partes, Solis autem vna,& erit bonum. Finis libri Fornacum, DbocrISSIMI VIRI ROGERII BACHO.-. NIS DE ALCHEBMIALIBELLVS CVI titulum fecit, Speculum Alche mic. r ITI ARI AA, multisq; modis loquebantur olim e per C ſua ſcripta, quum velut in; ænigmate,& quaſi nebuloſa voce ſcientiã quandam præ cæteris nobilem, nobis penitus obumbratam relique runt,& ſub deſperationis velo negatam omnino,& hoc non ſine Quare ego pręcipio, vt præ omnibus aliorum ſcriptis, ſuper iſta ſeptem Apitula, transformationem metallorum in ſe continentia, mentem tuam firmiter fundes,& eorum principium, medium,& finem ſæpius in corde reuolvas,& ſubtilitatem talem in eis inuenies, qua adimplebitur animus tuus. De diſinitionibus Alchemiæ. Cap. I. 8 pluribus Antiquorum codicibus plures inueniuntur iſtius artis diffinitio les quarum intentiones nos in hoc capitulo conſiderare oportet. Nam ermes de hac ſcientia dicit: Alchemia, eſt ſcientia corporea, ex vno& per wum ſimpliciter compoſita, precioſiora adinuicem per cognitionem& effe um coniungens,& eadem naturali commiſtione in genus melioris conuertens. Alius quidam dicit: Alchemia, eſt ſcientia docens transformare omne ge uus metall in alterum: Et hoc per medicinam propriam, ſicut patet in mulis Philoſophorum libris. Quare Alchemias, eſt ſcientia docens facere,& generare quandam medicinam, quæ Elixir nuncupatur, quæ quando proijcitur ſuper metalla, ſeu corpora imp erfecta, perficit ipſa completè in momento proiectionis.. a * 20 SPECVLVM ALCHEMIAE De FPrincipijs naturalibus, e procreationibus mineralium. Cap. II. Ecundò principia naturalia,& procreationes mineralium perfect dec rabo. Vnde primò notandum eſt, quòd principia mineralia in minen ſunt Argentum viuum& Sulfur. Ex iſtis procreantur cuncta metall& omnia mineralia, quorum multæ ſunt ſpecies,& diuerſæ. Sed dico quodnat. ra ſemper propoſuit,& contendit ad perfectionem auri. Sed aceſdent diuer ſa ſuperuenientia transformat metalla, ſicut in multis inuenitur Philoſopho, rum libris ſatis apertè. Nam ſecundum puritatem& im puritatem prædico. rum duorum, ſcilicet Argenti viui,& Sulfuris, pura& impura metalla genen tar, videlicet: Aurum, argentum, ſtannum, plumbum, cuprum, ferrum, De quorum natura, videlicet puritate&impuritate vel immunda ſuperflultate g defectu, talia accipe vera. De natura Auri. Aurum quidem eſt corpus pe, fectum, ex Argento puro, fixo, claro, rubeo,& ex Sulfure mundo, fixo, rubes non adurente generatum,& nullum habet defectum. De natura Argent Argentum eſt corpus mundum, purum, ferè perfectum, ex Argento viuo puro, ferè fixo, claro,& albo,& de tali Sulfure pro creatum,& deficit eipauci fn tio,& color cum pondere. De natura Stanni. Stannum eſt corpus mundum imperfectum, ex Argento viuo puro, fixo,& non fixo, claro, albo in ſuo mal feſto,& rubeo in ſuo occulto,& de tali ſulfure procreatum,& deficit eiſolade coctio ſiue digeſtio. De natura Plumbi. Plumbum eſt corpus immundum d imperfectum, ex Argento viuo impuro, non fixo, terreo, fæculemo, alquastulum albo in manifeſto,& rubeo in occulto,& ex tali Sulfure aduſtibili ex ai ua parte procreatum,& deficit ei puritas, fixatio, cum colore& ignitione. De natura Cupri. Cuprum eſt corpus immundum& imperfectum, ex At, ento viuo, impuro, non fixo, terreſtri, adurente, rubeo non claro,& ex taliſil ure generatum.& deficit ei fixatio,& puritas cum pondere, habetq; nmide colore impuro,& terreſtreitate non adurente. De natura Feri e elt corpus immundum& imperfectum, ex Argento viuo impuro, nimisſtio ter reſtri adurente, albo& rubeo, non claro,& ex tali Sulfure generatum,& def cit ei fuſio, puritas& pondus,& nimis habet de ſulfure fix immundo,& tene ſtreitate adurente. Hæc ergo iam dicta Alchemiſta quilibet notare debet, Ex quibus propin quius materia Blixiris ſit elicienda. Cap. III. 2 4 Nam dictis, ſufficienter determinata eſt procreatio, tam perfectorũ quam imperfectorum metallorum. Nunc ad materiam imperfectam perfcten. dam eligendamq́; redeamus. Cum ex capitulis præcedentibus ſatis notum ſit, quòd ex Argento viuo& dulfure cuncta procreentur metalla,& quomodo ipſorum impuritas immundiciãque corrumpit,& cum nulla res metall adhiberi debeat, quæ non ex ipſis ſit com poſita ſeu orta, ſatis nobis apertè telinquitur, quòd nulla res extran ea, quæ ex his duobus non ſumpſit orignem Potens eſt& ſufficiens ipſa perficere, vel eorum tranſmutationem facere nouam. Quare admirandum eſt, quòd aliquis prudens ſuam fundat intenio nem ſuper animalia, ſiue vegetabilia, quæ valde ſunt remota, cum N tur mineralia ſatis propinqua. Nec credendũ eſt omnino, qudòd aliqus 5 ſophorũ, poſuerit artem in prædictis remotis, niſi ſimili tudinarie Sed 0 1 dictis duobus flunt metalla cuncta,& nihil eis adhæret nec eis coniungi 1 nec ea tranſmutat, niſi quod ex illis eſt. Et ſic de iure oportet nos accipere 9 gentum viuum& Sulfur, pro lapidis noſtri materia. Nec Argentum 75 ſe ſolum, nec Sulfur per ſe ſolum, aliquod generat metallum, ſed ex am r. commiſtione diuerla metalla diuerſimodè procreantur,& mineralia 155 ROGERIIBACHONIS. 203 Ergo ex amborum cõmiſtione materia noſtra conſtat eligenda. Sed finale no ſtrům ſecretum, eſt excellentiſsimum& maximè occultum: Ex qua re mineraIdebeat fieri propinquius& vicinius: Et hoc ipſum eligere ſollicitè tenemur. Pono igitur, quòd eligatur materia noſtra, primo ex vegetabilibus, vt ſunt her ba, arbores, ſiue omne progrediens è terra, Tunc o portet inde prius fieri Argetum viuum,& Sulfur, per longam decoctionem, à quibus,& à quorum ope ſatione excuſamur: Cum nobis natura proponat Argẽtum viuũ& Sulfur. Etſi elgeremus ex animalibus, vt ſunt ſanguis humanus, capilli, vrina, egeſtio, oua allinarum,& omnia quæ ex animalibus procedunt, oporteret etiam ex ipſis lier Argentum viuum& Sulfur decoquendo, à quibus excuſamur, vt prius. din eligeremus ex medijs mineralibus, vt ſunt omnia genera Magneſiarum, Marchaſitarum, Tutiarum, Atramentorum, ſeu vitriolorum, aluminum, Baunch, ſalium,& aliorum multorũ, oporteret ſimiliter, vt ex prædictis, Arg. viuũ inde fieri& dulfur decoquendo, à quibus, vt ab alijs præcedentibus excuſamur. Et ſi eligeremus aliquem ex ſeptem ſpiritibus per ſe, vt ſolum Argentum viuum, aut Sulfur ſolummodò, aut Argentum viuum,& vnum è duobus Sulfuribus, aut Sulfur viuum, aut auripigmentum, aut Arſenicum citrinum, aut ru beum ſolum vel compar, nequaquam perficeremus, quia cum nunquam natu n perficit aliquid, ſine amborum commiſtione æquali, nec nos, à quibus tunc, vt a prædictis Argento viuo,& Sulfure, in ſua natura excuſamur. Finaliter, li eligeremus ipſa, quodlibet, ſicut eſt, oporteret nos commiſcere ſecundum debitam proportionem, quam humanum ignorat ingenium,& poſtmodum decoquere, ad coagulationem in ſolidam maſſam. Et ideo excuſamur ireceptione amborum in ſua propria natura, videlicet Argenti viui& Sulfuris, cum ignoremus dictarum proportionem,& inueniamus corpora in quibus inuenimus prædicta proportionata, coagulata& coadunata debito modo. Hoc ſecretum tene ſecretius. Aurum eſt corpus perfectum& maſcunum, ſine ſuperfluitate aliqua aut diminutione. Et ſi imperfecta, ſolalique7 fictione ſibi commiſta perficeret, eſſet Elixir ad rubeum. Argentum eſt etiam corpus fer perfectum& fœmineum, quòd ſi etiam imperfecta ferè perficeret bolaluſione vulgari, eſſet Elixir ad album, quod non eſt, nec eſſe poteſt, quia ſummodò perlecta ſunt. Quòd ſi illa perfectio eſſet commiſcibilis imperlectis, non imperfectum cum perfectis perficeretur, ſed potius illorum perfedio cum imperfectis diminueretur,& imperficeretur. Sed ſi eſſent pluſquàm perlecta, vel in duplo, vel in quatruplo, centuplo, vel vltra, interim perficerent impertecta. Et quia natura ſẽper operatur ſimpliciter: Perfectio in eis ſimplex eſt& inſeparabilis,& incommiſcibilis, x nec arte ad opus abbreuiandum ponerentur in lapide pro fermento,& reducerentur tunc in priſtinum, quũ ſumme volatilis ſuperat ſummã fixi. Et quia Aurum eſt corpus perfectum, ex Ardento viuo rubeo, clarõque,& ex tali Sulfure, ideo non eligimus ipſum pro materia lapidis ad Elixir rubeum, eo quòd ita ſimpliciter eſt perfectum, ſine mundificatione ingenioſa,& tam fortiter di eſtum,& coctum naturali calidi late, quod cum igne noſtro artificiali vix in Aurum& Argentum operari vale mus Et quanuis natura aliquid perficiat, tamen intimè mundificare, ſeu perdere ae purificare ignorat, quia ſimpliciter operatur ſuper illud, quod habet. Quure ſi eligeremus Aurum vel Argentum pro materia lapidis, vix aut difficulter mueniremus ignem in eis agentem. Et licet non ignoremus ignẽ, tamẽ zdintimam ſui mundificationem& perfectionem peru enire non poſſemus, . fortiſſimam compactionem,& compoſitionem naturalem: quaexculamur à receptione primi ad rubeum, ſeu ſecundi ad album, cum inue 204 SPE CVLVN ALCHE MI AE niamus rem, vel corpus aliquod, ex tam mundo, vel mundiore ſulfure Gatgẽ to viuo, ſuper quod natura parum, vel minimum eſt operata, quod 9 100 noſtro artificiali,& experientia artis noſtræ, ad congruam ſui decoctionem mundificationem, colorationem& fixationem cum ingenioſo noſtro opere ſuper hoc continuato, valemus peruenire. Eligenda eſt ergo materiain em eſt argentum viuum mundum, purum, clarum, album,& rubeum, non 1 com plementum perductum, ſed commiſtum æqualiter& proportionabiliter pet modum debitum cum ſulfurè tali,& in maſſam ſolidam congelata, vt m in genio& prudentia noſtra, igneq́; noſtro artificiali ad mundiciam ſui intimen & ad ipſorum puritatem peruenire poſſimus,& talem effi cere, quodipſapoſ operis complementum ſit millies milleſies fortior& perfectior quãmipſico pora ſimplicia caliditate naturali decocta. Eſto igitur prudens. Namſiin cap. tulis meis ſubtilis& ingenioſus fueris, in quibus manifeſta probatione, Hau te materiam lapidis cognoſcendam demonſtraui, guſtabis illud delectableli per quod Philoſophorum intentio cadit tota. i De modo agendi,& igne moderando,& continuando. Cap. III. edo te inueniſſe, ſi non es duriſſimæ ceruicis,& velo ignorantiæ tot liter perfuſus, vel inſipientiæ, per verba iam dicta, certam Philoſopho, rum materiam, lapidis benedicti peritorum, ſuper quam operatioſlche miæ eſt adhibenda, cum imperfecta conamur perficere,& hoc cum pluſquin perfectis. Et cum nobis natura tradidit imperfecta ſolummodò cum peſedi oportet nos, pluſquàm perficere materiam in capitulis notam cum noſtiop pere& labore artificiali. Et ſi ignoramus agendi modũ, quid eſt in cauſ qudd non videmus qualiter natura, quæ olim metalla perfecit, frequenter operatu Videmuùsne quòd in mineris per continuatam caliditatem quæ in montibis mineralium eſt, aquę groſſities in tantum decoquitur& inſpiſſatuſ vrfatpet tempus arg. viuumę Et ex pinguedine terræ per eandẽ decoctionem& cal tatem generatur ſulfur? Et quòd per illam caliditatem perſeueranter ſuper ipſa continuatam, ex prædictis ſecundum ipſorum puritatem& impuritatem, cuncta generantur metalla? Et quòd natura tam perfecta quam impeifech cuncta, ſola decoctione perficit, ſiue facit metalla? O nimia dementis, qui vos, rogo, cogit per aliena regimina melancholica& fantaſtica velle perfcei prædicta? Quemadmodum quidam dicit: Vę vobis qui vultis ſuperare naram,& metalla pluſquàm perficere nouo regimine ſeu opere orto ex capitol. tate veſtra inſenſata. Et Deus naturæ dedit viam linearem, ſeilicet decocdio continuam.& vos inſipientes ipſam imitari ſpernitis, vel ignorati tem gi & agot tibi ſufficiunt. Alibiq́;. Calor omnia perficit. Et alibi. Coque cob coque,& non te tædeat. Et alibi. Fiat ignis veſter blandus& mitis, qui per it gulos dies ſemper æqualis ardẽdo perduret, nec inualeſcat, ſin aliter, ſequetm maximum damnum. Et alibi. Patienter& continuè. Et alibi. Tere ipfum ſept vicibus. Et alibi. Scias quòd vna re, videlicet lapide, vna via, ſcilicet code 0 & vno vaſe totum magiſterium terminatur. Et alibi. Igne teritur. Et dibi 5 opus multum creationi hominis aſſimilatur. Sicut enim infans in principio c. uioribus nutritur cibis, oſſibus autem confortatis, ſemper fortioribus: 15 magiſterium iſtud, primò indiget igne lento, quo ſemper in decocione 5 tia qualibet eſt agendum. Et quanuis ſemper Ioquamur de igne lento, te tamen ſentimus, quòd in operis regimine paulatim& viciſſim vſch a d augmentandus& maiorandus eſt ignis. De Vne noſt gred lanit quid coag lat, f. ſeipſ etian eſt ei. ret et nes c nem, ROGERII BACH ONIS. 205 De Qualitate uaſis atq; fornacis. Cap. v. 5 3 T Erminum, modumq́; agendi iam determinauimus nunc de vaſe ac fornace, qualiter& ex quibus fieri debeãt, audire licet. Cum natura naturali igne in mineris metalla decoquat, deco ctionẽ illã ſine vaſe ad hoc apto denegãt. Et ſi naturam ſectari Proponimus in coquendo, quare vas eius eſſet reiſcidũ? Videamus ergo prim oy qualis locus ſit generationis metallorũ. Ma nifeſtè percipitur in mineralium locis, quòd in fundo montis eſt calor, æqualiter perdirans, cuius natura eſt ſemper aſcendere, qui in aſcẽdendo ſem per deſiccat vbiq;& coagulat aquã ſpiſſiorem, ſeu groſſiorẽ in ventre, ſeu venis terrę ſiue mõtis abſconditã in arg. viuum:Et ſi illius loci pinguedo mineralis ex ter rahuiuſmodi calefacta fuit congregata in venis terræ. currit per mõtem,& eſt ſulfur. Et vt videre licet in venis prędictis illius loci, illud ſulfur ex pinguedine terræ, vt pręztactum eſt, generatum, obuiat etiam arg. viuo(vt etiam ſcriptum eſt) in venis terræ,& aquæ ſpiſſitudinem mineralis procreat. Ibi per calorem in montem æqualiter perdurantem, longo generantur tempore diuerſa metal la ſecundum loci diuerſitatẽ. In mineralium verò locis inuenitur caliditas ſem per durans. Ob hæc de iure nobis notandum conſtat, quòd mons mineralis externus eſt vbiq; clauſus in ſe ipſo& lapideus, quia ſi calor exire valeret, nequaquã metalla procrearentur. Si ergo naturã imitari intendimus„F habemus neceſſe tali modo furnum, adinſtar montium, non magnitudine, ſed caliditate continua prouidere, ita quòd ignis impoſitus, cũ aſcendit, exitũ non inueniat, & reuerberet calor vas, materiã lapidis cõtinens in ſe, firmiter clauſum. Quòd vas rotundum debet eſſe cum paruo collo, de vitro, vel de terra aliqua, natur ſuue compactionem vitri repræſentantem, cuius os cum tali coopertorio,& bi umine debet eſſe ſignatum vel ſigillatum. Et ſicut in mineris calor immediatè non tangit materiam ſulfuris,& arg. viui, quia terra montis inter eſt vbiq;: ſic immediate ignis tangere non debet vas in ſe materiam continens prædictorũ led in alio vaſe ſimiliter clauſo, illud eſt ponendum vt ita materiam ſuperius & inferius,& vbicunque ſit, melius& aptius, calor tempetatus attingat, vnde Ariſtoteles dicit in Lumine luminum, quòd Mercurius in tri plici vaſe eſt coquendus,& quod vas de vitro ſit duriſſimo, vel, quod melius eſt, de terra naturam vitri poſſidente. f De coloribus accidentalibus ex eſſentialibus in opere apparentibus. Cap. vl. Xquiſita lapidis materia, modum agendi certum cognoſces, per quem modum, per quod regimen lapis decoquendo, in coloribus diuerſis ſæpius tranſmutatur. Vnde quidã ait: Quot colores, tot nomina. Secundũ duerſos colores in opere apparẽtes, per Philoſophios eius nomina variata ſttt. Vnde in prima lapidis noſtri operatione, eſt putrefactio appellata,& fit la pis noſter niger. Vnde quidã dixit: Cũ inueneris i pſum nigrum, ſcias quòd in nigredine illa albedo occultata eſt,& tunc oportet illã extrahere à ſubtiliſſima il lanigredine eius. Poſt vero putrefactionẽ rub eſcit, nõ rubedine vera, de quo quidam ait: Sæpius rubeſcit& ſæpius citrineſcit,& ſæpius liqueſcit,& ſæpius coagulatur, ante veram albedinem. Et ſeipſum etiam diſſoluit, ſeipſum coa lit, ſeipſum putrefacit, ſei pſum colorat, ſeipſum mortificat, ſeipſum viuificat, ſeipſum denigrat, ſeipſum dealbat, ſeipſum rubore decorat cum alcedine. Fit etiam viridis, vnde alius ait: Co que cum donec natus viridis tibi a ppareat,& eſt eius anima. Et alius. Scias quòd in viriditate anima illa dominatur Appalet etiam ante albedinem color Pauonis, vnde quidam ſic ait: Scias quòd omnes cdlores qui in mundo ſunt, aut excogitari poſſunt, appareiit ante albedinem,& deinde albedo ſequitur vera, vnde quidam ait: Cum autem purus de* — 206 s PE CVILVM ALCcHENMIAR coquatur donec veluti oculi piſcium eluceſcat, eius vtilitas expectanda e & tunc lapis in rotunditatem eſt congelatus. Alius autem ait: Cum inuenem albedinem ſupereminentem in vale, eſto certus quòd in albedine ſlanbete occultata eſt,& tunc oportet te illam extrahere: veruntamen coque, done totum rubeum fiat. Eſt enim inter veram albedinem& veram rubedinem U dam cineritius color, de quo dicitur: Poſt albedinem errare non Poterin augmentando ignem ad cineritium peruenies, de quo alius dieit Ne cinen villpendas, nam Deus reddet tibi liquefactum. Et tunc vltimò Rex dadem te rubeo coronatur, N VT VD EI. De Modo proiſciendi medieinam ſuper quodlibet imperfeckorum. Cap. VII. El promiſſæ ern perfectè compleui, videlicet magiſterij magni ad vr excellentiſsimum rubeum& album faciendũ. Finaliter de modo pto iectionis, quæ operis eſt complementum,& læticia deſiderata& ape ctata, tractare nos oportet. Et rubeum quidem Elixir. citrinat in infinitum it omnia metalla tranſmutat in aurum puriſſimum. AMbum verò Elixir deabat vlq; in infinitum& quodcunq; metallum ducit ad albedinem perfectam ded ſciendum eſt, quòd vnum metallum magis eſt remotum à petfectione qui aliud: Et aliud propinquius alio,& vicinius. Et quanuis quodlibet metalum per Elixir ad perfection em reducatur, tamen leuius, cit ius,& melius,& pettectius propinqua reducuntur, quàm multum remota. Et cum inueniamis me: tallum propinquum& vicinum perfectioni, excuſamur per ipſum a muse: motis. Quæ verò metalla remota& propinqua,& quod propinquius& vici nius perfectioni ſit, in capitulis meis, ſi ſapiens& ingenioſus fueris fit apente inuenies,& veraciter determinatum. Et proculdubio qui in hocmeo Speculo intantum eſt ingeniatus, quòd ſua induſtria inuenire ſcit materiam veram bene ſapit ſuper quod corpus ad perfectionem ſit proiſcienda medicins. Nam præcurſores iſtius artis, qui eam per ſuam Philoſophiam inuenerunt, demon ſtrant digitis ſatis manifeſtè viam linearem.& denudatam cum dicunt Naum naturã continet: Natura naturam ſuperat: Et natura obuians ſuæ e tur,& in alienas tranſmutatur naturas. Et alibi.Omne ſimile applaudit ol mili, quia ſimilitudo dicitur cauſa amicitiæ, de quo multi Philoſophi noble ſecretum reliquerunt. Scias quòd anima corpus ſuum citò ingreditur, quæci corpore alieno, nullatenus coniungitur. Et alibi. Anima enim cite copuis greditur ſuum, quam ſi cum alieno corpore coniungere ſtatueris, incaſſum borabis: Nam& ipſa vicinitas magis eſt lucida. Quia enim corporea in eg mine fiunt incorporea,& econuenſo, incorporea corporea,& in complemel to totum corpus fit ſpirituale fixum:& quia Elixir illud ſpirituale euidente, ſiue album, ſiue rubeum vltra naturã ſuam tam multum eſt præpatamii. ductum, non eſt mirum, quòd incõmiſcibile eſt corpori, ſuper quo ſelummodò proñjcitur liquefacto. Graue eſt etiam prijcere ſuper mille milia& lt, illa in continenti penetrare& tranſmutare. Quare vobis vnum ſecretumm! gnum& occultum iam tradam. Commiſcenda eſt pars vna cum mille colpo, is vicinioris,& hoc totum includatur firmiter in vaſe apto,& pone in 119 xionis, primò cum igne lento,& ſemper augmentando ignem pes 2 5 115 donec inſeparabiliter ſint coniuncta. Et hoc eſt opus trium dierum. Hunt, rũ& finaliter proijcienda eſt pars quælibet iſtius vna ſuper alias mile cuiuslibet corporis vicinioris. Et iſtud eſt opus vnius diei, ſeu vis boræ, vd momenti. De quo ſemper mirabilis eſt laudandus Deus noſter in ætemum. FINIS, Ich 5. i 207 RICHARDI ANGLICILIBELLVS VTILIS-. ſamus liel Xuleclers, Cui titulum fecit, correctorium. præfatio, quomodo ars imitetur naturam. Cap. I. Vm omnis rerum emendatio illius rei naturam augmentet, cuius eſt: leo in multis Philoſophorum datis, per artem emendatur natura, vl ta ſuum motum; quem habuit in prima forma. Et tamen nulla res laborare poteſt, niſi mediante natura, cum ipſa natura in arte occul te& intrinſecè laboret per artis adminiſtrationem: per hoc ſequitur, emendationem naturæ virtutis eſſe augmentationem,& artis laborem, illius rei emendationem. Quoniam natura perficit ſuum gradum, quem naturaliter perficere poteſt,& illum præterire nequit, niſi ipſa natura impedita fuerit per artis impedimentum. Quanuis enim ars naturam non tranſcendat 5 faciens nouam naturam, per ſimplicem laborem tamen ars tranſcendit naturam, quoadillam naturam, quam poteſt propriè ſubtiliare. Et ideo dicitur: Ars imitatur naturam, non quòd nouam ædificet; ſed quò d illius naturæ virtutem ſubtliet. Ad hiæc incipit ars proficere, vbi natura deficit, ſubtilem naturam in re incluſam detegere,& ipſam manifeſtare. Cum natura generat metalla, tinctunas generare nequit, quanuis bene tincturam in ſe plenam occultè contineat. Vnde Philoſophus: Natura continet in ſe, quibus indiget,& non perficitur, nili moueatur arte& operatione. Quare in noſtro opere ars non eſt aliud, quàm adiuuamen naturę. Quod patet in multis artium o peribus“Lai corũ: Vbi natura primùm producit lignum: Secundò, vſtio ignis de ligno cinerẽ: Tertiò ars de cinere vitrum. Et hoc totaliter intelligendum eſt. Si in cineribus iſta prima materia vitri occulta non fuiſſet, ars nequaquam vitrum inde produxiſlet aut perfeciſſet, ſine natura præhabita. Et ſie perpendes, quòd è nullis rebus aliquid elici poteſt, quod in ipſis non exiſtit: deo omnis ſpecies, in ſua ſpecie, Romne genus, inſuo genere,& omnis natura, in ſua natura, naturaliter virtutis affectat augmentũ,& fructum affert iuxta naturam ſuam,& non in alia natura ſibi contraria, cum omne ſeminatum ſuo ſemini correſpondeat, hoc dicimus quo ad generationem. Non generatur ab homine, niſi homo, nec ab aliquo ta l niſi ſimile ſibi,& quo ad naturam imitandam per artem, non faxit hoc aliqua les ſimpliciter laborans per miuiſterium naturæ niſi per naturæ illius complexionem:quoniam ſi aliena natura peior introducitur, immediatè ars ſimpliciter non imitatur naturam, ſed illę peiores naturę extraneæ inficiunt illam natu ram,& ſtatim non fit ex ea, quod fieri credebatur: Quoniam omne peius laborans in aliqua re, nititur melius deſtruere,& omne melius laborans in aliqua re, nititur peius perficere. Et ideo vnicuiq; artifici naturam imitari neceſſe eſt,& illius naturam cognoſcere, cuius rei naturam ars ſua imitatur, alioqui fatuẽ per artem, ipſe naturam dignoſcitur emendare. Studium Philoſophiæ eſſe neceſſarium ad hanc arten. Cap. II. ¶ Tudium ſecundum doctores amouet ignorantiam,& reducit humanum ) intellectum ad veram ſeientiam,& cognitionẽ cuiuslibet rei. Ergo in pri mis neceſſe eſt, per ſtudium huius ſuauis operis, ſcientiam acquirere,& per Philoſophica dicta ingenium acuere, cum in ipſis ſit cognita via veritatis. Siergo laborantes laborem non deſpexerint, fruẽtum inde proueniẽtem duleiter guſtabunt. Qui verò ſtudere adhorruerint, laborando perpendant in ſuis cogitationibus: Vtrum ars ipſorum ſit naturæ imitatio, præcipuè illius rei, culus naturam ars illorum emendare debet. Nam præter natutæ imitationem 208 CORRECTORIVN impoſſibile eſt ipſis ſecreta Philoſophorum ad perfectum finem perde Sicut de his loquitur Philoſophus. Hi tranſeunt ad practicam, ſieuta ing ad fœnum, neſciens ad quid Seer roſtrum, niſi in quantum ſenſus exteriores ſine intellectu, per viſum& guſtum ad pabula deducunt. Sic ipſi aſiniſine ve ris principijs,& ſtudijs fructuoſis, ac naturarũ co gnitione, quærunt perficere opera naturæ,& ſecretum ſecretiſſimum totius naturalis Philoſophiæ acopu optimum, quod hominem ornat moribus, ditat beneficijs, auxiliatur paupen, & corpus humanum incolume conſeruat præbens ei ſanitatem. Et poſteaſub ditur, de illius occultæ naturæ medicina. Et ideo omnes huius artis bene. cium diligentes, ſtudijs inſiſtere tenentur,& ex libris veritatem exhaurite non ex fabulis fictis& operibus mendoſis, cum hæc ars nullatenus veracler f inueniatur(quanuis hominibus multæ ſophiſticationes appareant) niſi poſt terminum ſtudij,& Philoſophicorum dictorum cognitionem, ſeu per ſcien tis fidelem informationem cum docetur. Qui enim in legendis libris dees ex titerit, in præparandis rebus promptus eſſe non poterit.& vltra, Non bene po teſt de leui practicæ aſſueſcere, cuius mens in ſtudijs renuit deſudare. De Principijs naturalibus. Cap. III. On eſt autem hæſitandum, hanc artem habere vera principia natural cum ipſa natura corpora metallica formet in minera, quod patet per ſtotelem quarto Meteoron, vbi diſtinguit corpora mineralia in quatuor ſpecies: In lapides, in liquefactiua, in ſulfura,& ſales: Et horum quxdam ſunt raræ ſubſtantiæ,& compoſitionis debilis,& quædam fortis ſubſtantiæ& quædam eorum ductilia,& quædam non. Et quæ illorum rationes generato nis ſint, patet ibidem, ergo hic non eſt neceſſe poni. 1 i Quot ſint partes Mineralium. Cap. IIII. Iſtinguuntur autem corpora mineralia ſpecialiter in duas partes ſelctt in partem metallicam, id eſt metalla, quæ originem ex Mercurio dueimt vt Aurum, Argentum, Cuprum, Stannum, Plumbum,& Fenum, ddl. cuntur mineralia maiora: Et in partem mineralem, quę originem ex Mercuio non ducunt, vt ſales, atramenta, alumina, vitriolum, arſenicum, auripigmentum, ſulfur,& ſimilia,& dicuntur mineralia minora, ſunt tamen corpofa non metallica: quum manifeſtum ſit, quòd maiora mineralia, id eſt, corporameti, lica, originem habeant ex ſulfure& argento viuo, ſecundum mags o minus depurato. Et nunc ponam differentiam eorum generationis,& d. cam vnde originem habeant, quod tamen ſufficienter patet in multi Phi loſophorum libris. i f De Metallis, quæ originem ducunt ex Mercurio in genere. cap. VL. VN autem ductibilia, omnia liquabilia metalla, quæ originem du, cunt ex Mercurio. Nam materia eorum, eſt ſubſtantia aquea miſta cun ſubſtantia terræ, commiſtione forti,& non poteſt vnum ab alteto ſeprz ri: quare congelatur ſubſtantia aquea illius cum frigore magno poſt actionem caloris,& ideo ductibilia ſunt,& fabricabilia. Sed non congelatur ſola 18 niſi ſiccitate, quæ alterauit aqueitatem& terreſtreitatem, cum in iplis 165 non eſt nimis vnctuoſus: nam congelatio eorum eſt ex ſiccitate terreſtti ide non faciliter ſoluitur, niſi per actionem caloris vehementem in ipſis, ec quod ſunt fortius ac fortius commiſta. Quomodo Metalla ex Mercurio fiant, in ſpecie. Cap. V. t eſt er rum natura omnium liquabilium genera, naturaliter 45 55 Mercurio, vel argento viuo,& ſui ſulfuris ſubſtantia, eo quod pl 21 5 a 15 um eſt argenti viui quod coagulatur ex vapore, ſiue ex calore 15 ate: ad tes, cere pus eli ſub jel, & tet ot ien dex po la, Ari ua. am N lolaa/ em Ua, E eo riis bi c ORRECTORIVxX. 209 albi vel rubei non vrentis. Vnde Ariſtoteles in quarto Metheoron: Si ſulfur album non vrens fuerit, congelat Mercurium in argẽtum bonum. Si ſulfur pu rum cum rubore clarum,& in eo vis igneitatis ſimpliciter non vrentis, congelat Mercurium in aurum puriſsimum, quoniam omne ſiccum naturaliter ebibit ſuum humidum, vt in ſuis partibus ſit conſumatum. Vapor ergo ſulfuris, argentum viuum coagulantis ex ſua ſubſtantia, eſt terreus, ſubtilis, aereus, decoctus,& digeſtus à commiſtione prima ſibi vnita à coctione caloris. Poſtea eleuata, decocta& digeſta, donec habeat vim ſulfuream coagulandi Mercunum in corpora metallica, ſecundum quòd ſulfur fuit ſimplex vel adurens, quod perfectionem vel imperfectionem in metallis cauſat, vt poſtea apparebit. Exemplum de his, quòd ipſorum prima materia, ſit argentum viuum, quo niam quum liquefit per calorem, cõuertitur in ipſum. Certum quippe eſt, ipſa 3 argentũ viuum, quia omnis res, de eo, in quod reſoluitur, eſt. Nam gla cies conuertitur in aquam calore mediante, neceſſarium eſt ergo, prius aqu am, glaciem fuiſſe. De Generatione Sulfuris, Mercurij, e quæ ex eis oriantur metalla, in generali, e quomodo perfe cta ab imperfectis differant. Cap. VII. le notandum eſt, quòd Sulfur prouenit ex pinguedine terræ, in minera per temperatam decoctionem inſpiſſata quouſq; induretur& ſiecafiat. Et cum indurata fuerit, Sulfur vocatur. Argentum verò viuum in ſua radice prima, eſt compoſitum ex terra alba, ſubtili, nimium Sulfurea, cum aqua clara fortiter admiſta,& vnita tali vnione per minima, quouſq; humidum tem peretur à ſicco,& ſiccum ab humido æqualiter, donec flat ſubſtantia vna, non quieſcens in ſuperficie plana, nec adhæreat tangenti propter ſiccitatem, quæ alterauit aqueitatem in ipſo. Eſt autẽ homogenium in natura, quia aut totum temanet in igne,& fixum, aut totum euolat in ſumum, cum ſit incom buſtibile aereum,& hoc eſt ſignum perfe ctionis:& ideo cum poſtea de terra ſulfurea decuriit, calefactum ſuperius aſcendit. Vnde in ſua natura eſt, vt per calorem lubimetur. Veruntamen continua ſublimatione nimium ſublimando depuratur, deco quitur,& inſpiſſatur, ac per ſulfur album& rubeum gradatim congelatur, quod quidem dulfur diſſoluitur multoties,& poſtea congelat argen tum viuum,& illius ſublimatione inceratur caloris actione, donee vix in millibus annorum ſucceſſiue,& operatione naturæ in perfectum metallum con ge letur. Et ſie quidem ipſa natura in vaſis mineralibus, mediante calore, operatur metalla. In iſtis ergo operibus naturam imitari oportet quicunq́; vult medicinam perficere ad imperfectorum perfectionem, licet iſta corpora differant in compoſitione ſua ab argento viuo, quæ ab eo generantur eodem modo, quo ipſum fuerit purum vel impurum,& Sulfure mundo vel immundo, ſibi extraneo vt dictum eſt. Si enim argentum viuum coagulaturà Sulfure albo, nõ vrẽ tederit argentum. Si coagulatur ex Sulfure puro, in quo eſt vis igneitatis, ſimiliter non vrentis, erit aurum. Si verò Sulfur fuerit malum& debile,& Mercunus bonæ ſubſtantiæ, conuertit ipſum in æs. Si verò argentũ viuum fuerit poroſum terreum& immundum,& Sulfur etiam immundum, ſœtidum& terreum,& fiææ ſubſtantiæ, fit ex ipſo ferrum, quòd poſtea non funditur. Stannũ vero videtur argentum viuum bonum habere, Sulfur verò malum, non bene miſtum,& quaſi non bene congelatum. Plumbum verò habet argentum vigum malum& groſſum, mali ſaporis& fœtidum, ac debilis virtutis: Vnde aſſi ode aden corrumpitur. Sic differunt corpora metallica ab ar1 5 ecundum quòd ipſis ineſt Sulfur extraneum, vel adurens, vel ſim plex. Et ſic conſideratur, quæ virtus ſit in ipſis. Cum enim multa quantitas 3 2¹⸗ CO RRECTORIVX Sulfuris fit infectio,& multa quantitas arg. viui in ipſis dignoſcitur eſſ. ctio cum ſit incombuſtibile& aerium, quoniam Sulfur comburit& 0 5 tur,& perfectionem omnſ tempore impedit. Hæc de verbo ad verbum m Philoſophorum dicta ſuper Ariſtotelem in quarto Meteoron. Credendum eſt autem, quòd ipſorum Philoſophorum veritas in aliquo mendacio nungul eſt reperta. Sic faciens ars ſequitur viam naturæ, ex quibus elici veritas 155 nec eſt credendum fabulis fictis, nec operibus mendoſis, ab opere natur om nino extraneis. vt dicitur: Qui credit in mendacium,& non ſecretis Phloſo phorum, perdit tempus cum opere,& labores. R De formatione Mineralium, quæ originem ex Mercurio non ducunt Cap. Vin. Vnt autem media mineralia ſecundum quod dictum eſt, quæ otiginem ex Mercurio non ducunt, id eſt, ex Mercurio propinquo,& debils ſib. ſtantiæ,& horum quædam ſunt ſales, quæ liquefiunt humido facilter, alumẽ& chalcanthũ, ſal ſimplex,& ſal ammoniacus, ſal petræ lapidis,& omni genera ſalium. Et quædã ſunt vnctuoſa, nec liquefiũt ſolo humore facliter yt auripigmentum, arſenicum, ſulfur,& alia ſulfurea. Nam aqueitas ſulfurorũ eſt cõmiſta cum terra viſcoſa, commiſtione forti, cum feruentia caloris, doneclcta ſunt vnctuoſa,& poſtea coagulata ſunt ex frigore. Atramenta verò compoſita ſunt ex ſale& ſulfure& lapidibus. Creditur in eis eſſe vis minerals al. quorum liquabilium, quæ ex eis fiunt, vt chalcanthũ& calcatar, quę gener tur ex maioribus granis atramenti,& non ſoluuntur, niſi ſoluatur e cum ipſis, quæ eſt in ipſo ſulfure,& poſtea congelatur in frigore,& iſtud imac pit vim mineral em, ab aliquibus corporibus naturaliter in terra: quod aceipi vim ferream erit rubeum, vel terreum,& calcatar. Quod autem vim æteamat cipit, hoc erit viride æris, vel chalcanthum. Vnde eſt poſſibile iſta duo, ſclictt calcatar& chalcanthum ab ipſo generari. Quanuis autem omnia prędictapat ticipent in vi minerali cum metallis, tamen corpora metallica artificialiterer ipſis fieri non poſſunt, cum alterius ſint naturæ,& cum eis ex vna matetia popinqua originem non duxerint. Non tamen nego, quin cum ipſis poſſnt metalla purgari aut diſſolui, ac ſophiſtica forma per ea introduci, vt in ipſis eneſt homines. Poteſt quoq; plumbi nigredo ſiue immundicia abſtergi, veruntam plumbum ſemper manet plumbum, quanuis videatur argentum,& introdiu, cant in eo nouas qualitates alias, vt appareat argentum. Sic artifices etiam pol ſunt facere congelationes per ea, id eſt, ex Mercurio humidum extrabere cun rebus ſiccis, vt videatur Mercurius coagulatus, ſed iſta coagulatio eſt peſſma Philoſophorum autem coagulatio, non humidum exi cat, ſed Mercurium lag radicalis hamiditatis conſumptione coagulat. Audi quid dicat Ariſtoteles Sciant artifices Alchemię, ſpecies rerum tranſmutati non poſſe, ſed ſimila ili facere poſſunt,& tingere rubeum citrino,& album tingere colore rubeo, do. nec fiat multum ſimiſe auro, vel argento, vt hi qui coniungunt ſtannum, cu prum,& Mercurium,& inde faciunt aurum ſophiſticum. dic expolitio, pet minora mineralia non eſt impoſſibilis, aut vapor caloris ponderis, etiam dim nutio contra hæc non ſtant, ſed contra verum aurum& argentum, quæ neqi quam in natura& arte conceduntur fieri, niſi reductione corporum 175 mam materiam: ſic ſpecies rerũ tranſmutari poſſunt, vt poſtea Ariſtoteles g 1 dit,& hoc non fit per ſolam liquefactionem, ſed per congelati Mercuri edo tionẽ cum admiſtione ſui ſpiritus, corpus in Mercurium transformatur. be perle buni unt dum nquã teſt, rom lolo nem ſubxt nns 1 U. lest cl Ii dl anum cctipit na ſcet par rex roneent mẽ du; pol um ma, ſag lest lle docuper mi 7 ſbpl RIC HARDI AN GLICI 2¹¹ De generatione dulfuris uulgi, en fimplicis, ex Merci. Cap. Ix. Vm iam dictum ſit, quòd ſulfur in metallis eſt impedimentum, nunc po no differentiam in Mercurij generatione& ſulfuris, quanuis ex vtraque parte cauſent metallum, ſcilicet Mercurius eſſentialiter,& ſulſur ex parte accidentali, tamen illud ſulfur adhuc eſt duplex, viuum& adurens. Viuũ caulat metalla. quanuis vnum differt ab alio ſecundũ quod plus exiſtit viſcoſitate terræ infectum, cùm tamen ſulfur ſimplex viuum, cauſans aurum& argentum non eſt niſi vapor calidus& ſiccus, Seneratus ex puriſsima ſiccitate terreſtri, in quo omnibus modis prædominatur ignis,& illud dicitur elementum cum Mercurio metallorum. Sed generatio ſulfuris vulgi differtd generatione Mer curij, vt dictum eſt, quòd aqueitas ſulfuris vulgi eſt commiſta cum terreſtreitate viſcoſiſsima, cũ feruente calore,& facta ſunt vnctuoſa. Sie generatio Mer curij differt in parte ſecunda ã en ſulfuris iſtius, cum ſit generatus ex tera ſubtililsima, albiſs ima, ſulfurea, cum limpidiſsima aqua, quam terra parit, admiſtione fortiſs ima, ita quòd vnum ab altero ſeparari non oſsit, donec nõ quieſcat in ſuperficie plana, nec adhæreat tangenti propter ſiccitatem terræ, quæ alterat aqueitatem ratione fortis admiſtionis,& ideo eſt elementum cum ſulfure ſimplici, omnium ductibilium. Vel propriè ſimile eſt aliquibus ductibilibus,& ideo propter concordiam aliquam ipſorum generationum, commi ſcetur ſulfur Mercurio,& vnum alterat aliud in natura. Quare vnum quod corpus metallicum, in ſe lulfur expreſsè habere dignoſcitur& Mercurium. Cũ liqueſcit calore mediante, apparet Mercurij ſubſtantia& ſulfuris„ maximè in colore,& cute rubea ſuperius natante. Sed proprium naturæ vnius eſſt adhærenti alterius, cùm vnum ſine alio metallum generare non poſsit. Et inquantum ſulfur fit magis ſimplex, in tantũ magis gaudet& cohæret Mercurio ſimplici ae mundo, vt fortius vnum cum alio coniungatur,& ſic tunc perfectiora exipſis generantur metalla. Quod impoſibile ſit media mineralia artiftcialiter fieri netala. Cap. X. Ed quia in præcedente capitulo determinatum eſt, minora mineralia arti ficialiter non poſſe fieri metalla: deo propter maiorem veritatem, reſtat hoc fortius probandum. Primò ſic: Quia minora mineralia de prima metallorum materia quæ eſt Mercurius, non ſunt generata. Cùm autem generatio edrum cum generatione Mercurij in primo differat in forma& materia& compoſitione: deo etiam metalla fieri nõ poſſunt: Quia vnius ſpeciei vna eſt materia prima,& ſperma ex quo generatur. Sed prima pars antecedẽtis patet, ua minora mineralia non ſunt generata ex Mercurio, vt patet per Ariſtotele & Auicennam. deo ſi deb Gene len metalla, oporteret quòd primò tranſirẽt in materiam primam metallorũ. Sed quia artificialiter id fieri non poteſt:Ideo metalla minimè erunt. Sic ſecunda Pars antecedentis ſufficienter patet, vt deckaratum eſt in præcedenti capitulo. Secundò ad idem: Quia minora minelia principium artis artificialiter fieri non poſſunt, quod eſt Mercurius, ideo aum medium& ſinem non pertingunt, quæ ſunt metallum& tinctura. Con . tenet: Quia nutrimentum in homine Her generationem non po25 fieri homo, niſi Prius conuertatur in ſperma,& ſie addito ſuo ſimili no—* homo. Sed quia minora mineralia à metallis extraneæ ſunt 0 Y quanuis in aliqua vi minerali participent, tamen debilioris ſunt vir5250 aduſtibilia:ldeo natura metallica de ipſis non gaudet, ſed ea reſpuit. 1755 4 autẽ ea quæ ſuæ naturæ ſunt. Verbi gratia, Si miſcerentur a qua& ter ume ſeparantur abinuicem, quia terra petit fundamentum, cùm ſit grauis& 422 CG RRECTORIYVN ſicca, aqua verò ſuperficiem. Et nequaquã artificialiter ſie poſſunt coniungi iſtæ duæ naturæ ſtent in vna natura coniunctim, quanuis aqua poſsit abluer & mundare terram. Sed quòd ſiecitas terræ artificialiter mutetur in umi aqueum, credi impoſsibile eſt, licet terra madefiat aqua. Sic minora mineralia poſſunt coniũgi cum metallis,& ea purgare,& aliquomodo nouam formi introducere, ſed cum ipſis permanere,&illud immaturum maturare natunnõ concedit. Quare fatui ſunt, qui tot& tam diuerſa negotia,& ſophiſticationes ad decipiendum homines adducunt, ſcilicet res improportionabiles, quęnec naturam dant, nec eam recipiunt, ſcilicet ſecũdinas, teſtas ouorum, ernes ſanguinem rufi hominis, baſiliſcum, vermes, herbas, ſtercus humanum,& ſie de inlinitis generibus ſtercorum, volentes cum peſsimis optima perficere,& na. turæ delectum cum his adimplere. Sed quia in his naturalibus, nec aliqutenus talium vnquã veram materiã imaginando ſunt perſcrutati, volẽtes ſtereu ſeminare& metere triticũ, quod ſatis videtur impoſsibile, vt dicit̃, Quæ ſeminauerit homo, hæc& metet. Ergo ſi ſtercus ſeminat, ſtercus inueniet. Quare nõ eſt mirum, quòd nullus in tali ſtercore perficit, cũ ſint deluſi,& omnes ipſis adhærentes. Semina igitur aurum&arg. vt afferant fructũ, cum labore tuo me diante natura, quia ipſum habet,& eſt illud quod quęris,& nulla alia res mid cum alia omnia ſint fœtida,& naturæ cedant per ignis aſsicuitatẽ& examen. Sunt& aliqui Alchemiſtæ in minoribus mineralibus la borãtes, ſcilicet in qu tuor ſpiritibus, vt in ſulfure vulgi& arſenico, auripigmẽto,& ſale ammoniaco volẽtes ex his tincturas perficere, ſed illud iin gcede poſſunt, vt patet pe diffinitionẽ naturæ. Quia tingere non eſt aliud, quàm tingens tinctimnammi ſuam transformare,& ſecũ ſine vlla ſeparatſone permanere, docẽs naturã praliari contra i 1 5 perſequentẽ,& ita, vt natura tingentis& tincti concordẽt, verbi gratia: ſi ex auro vel argento tinxeris plumbum vel ſtannũ, vel aliquod tale, quod concordat in naturis, quia originẽ ex vtraq; parte ex Mercurio doxerunt:& cùm maturũ immaturo coniungitur, cum maturo perficietur in til via. Sed cùm iſti quatuor ſpiritus ſint alterius naturæ cum metallis, vt ſuffici ter prius dictum eſt: ldeo ſi tingunt, tune quæro, trum debeãt conuertere. conuerti. Si conuerti, tune tinctura non eſt, vt prius patuit per eius diftinitio. nem: ſi autem conuertere, tunc tingendum conuertet in ſuam naturam,&hæc eſt terrena, naturæ metallicæ contraria, ideo tingendo, metallum facere non poteſt. Quod aũt tingens tingẽ dum conuertat in ſuam natura probatur qu omne generãs naturaliter generat ſibi ſimile, ſed quia natura quatuor ſpintuũ Fee terrea, igitur generabit ſibi ſimile, quod etiam erit tettea matem icutipſum. Sic etiam omnẽ aliam tincturam fatuã, quæ non inuenitii in Pio prietate metallicæ naturæ, deſpicias cum vijs alijs naturæ extrameis qua fis non eſt aliud, niſi rerum conſumptio, temporis perditio& laboris, cum an nia iſta apparenter ſint metalla,& non exiſtenter, quæ per minora min 15 vel conſimilia ſunt præparata. Et ergo ſtultũ eſt, quærere in re A anten fuit in illa, ſicut verum aurum& argentũ in rebus fcætidis& aduſtibiibus a De diſcerentia ſuliris uulgi, ey Fhiloſophorum ſimplicis non adurentis Cap. XI. 1 Vnc quęrendum eſt de differentia ſulfuris ſimplicis Phüoſophon fi adurẽtis,& ſulfuris vulgi. Cùm philoſophus generalitet loqus 5 0 coagulat Mercurium. Vtrum omne ſulfur Mercurium coagult. dum eſt quòd non. Quia omne ſulfur vulgi, ſecundum Philoſophum,, 15 eſt contrarium. Item Auicenna: Non intrat in magiſterium noſtrum, ee 5 eſt ortum ab eo, cùm ſemper inficiat, denigret,& corrumpat, quocund. lte le: RIC HARDI ANGLICI 3 2 do per artificium præ paretur. Eſt enim ipſum ignis infectus. Ergo ſi figitur, fu ſſonem impedit, nec eſt impoſsibile corpori coniungi, cuius exemplum cerni tur in ferro, quod ſulfur fixum, groſſum, immundum in le habere dignoſcitur. f Si verò calcinatur, in terream redit ſubſtantiam, vt puluis mortuus,& quomodo poſſet alijs metallis vitam inſpirare: Habet enim duplicem ſuperfluitatem inlammabilem ſubſtantiam,& terream fæculentiam. Igitur per hoc conſidera ſulfur vulgß,& non Philoſophorum, cum ſit ignis ſimplex, viuus, viuificãs alia corpora mortua,& ea maturans,& ita quòd naturæ defectum ſupplet, cum ip ſum ſit per ſe ſuperfluæ maturitatis, ſecundum quod in ſua natura eſt perfectũ Sper artificium magis ac magis depuratum. Vnde iterumuicenna: Tale ſul fur nõ reperitur ſuper terram, niſi quantum exiſtit in iſtis duobus corporibus Sole& Luna In Sole autem perfectius, quia magis eſt digeſtum& decoctum. Philoſophi autem ſubtiliter ſunt imaginati, quomodo ex iſtis corporibus per fectioribus ſulfura illa elici poſſent,& ipſorum qualitates melius purgari per artem, vt hoc fieret in arte mediante natura, quod antea in ipſis non apparuit, quanuis plenariè occultè habuerint. Et hoc nequaquam fieri concedunt ſine corporis ſolutione,& in primam materiam reductione, quod eſt argentum vi uum, ex quo facta ſunt ab iuitio,& hoc ſine vlla admiſtione rerum extranearũ cum extraneæ naturæ lapidem noſtrum non emendent, quoniam nihil cõuenit rei niſi quod propinquius eſt ei, cum ſit medicina ſimplicis, ac mineralis na turæ, ex aqua Mercuriali producta, in qua aurum& argentum prius ſunt ſoluta. Verbi gratia: Si in ſimplici aqua congelata glacies ex niuex creauit virtus, in ea ſoluitur per calorem,& redit in primam ſubſtantiam aqueam,& ſie aqua tin gitur ex virtute, quæ occulta fuit in glacie. Si autem glacies non reſoluitur per calorem in aquam, non coniungitur aquæ, in qua iacet, nec illa aquam tingit ſoa virtute, quę in ea ante coagulata fuit ex parte ſpecierum. Sic eodem modo ſi corpus non reſolueris in Mercurium per Mercurium, occultam virtutẽ ex eo habere non potes, puta, ſulfur digeſtum,& decoctum per opus naturæ in minera. Sic lapis eſt vnus, vna medicina, quæ ſecuudum Philo ophos dicitur Rebis, id eſt ex bina re, ſcilicet ex corpore& ſpiritu albo vel rubeo, in quo mul tifatui errauerunt, diuerſimodè exponentes illud: 5 Et Rebis in dictis rectißima norma figuris; Il eſt, duæ res,& hæ duæ res ſunt vna res, id eſt aqua coniuncta corpori, qua corpus ſoluitur in ſpiritum, id eſt in aquam mineral em, ex qua factum eſt ab initio:& ſic ex corpore& ſpiritu, fit vna aqua mineralis, quæ dicitur Elixir, id et, lermentum, quia tunc aqua& ſpiritus eſt vna res, ex 215 fit tinctura& medieina omnium corporum purgandorum, quod multis fatuis videtur im poſſibile. Igitur ex vna e, quæ eſt aqua corporis,& ſpiritus, medicina perficitur. Vnde Verſus: Hec fallit multos ſua per problemata ſtultos. As unam poſeit rem, quam quiuis bene noſcit. Hanc optant plura rem, res 1 eſt tamen uns. Uli non fimilis præeſt, precio quoq; uili Nec contemnenda, nam perficit ia gupenda. Hanc tu fixarr debes, e in igne domare: dic quòd& ſcendat,& rurſus ad infima tendat. Dißipa rem captam, per rem prius hanc ſatis aptam. Leniter extractam, ſic maſſam contere factam. 1. Hes non fcſinet, ſed temporis ordine fiat. Item ij verſus, quòd corpus groſſum flat ſpiritus ſubtilis, id eſt ſixum volatiea e conuerſo, volatile fit fxum, i 85 Aera res lenis quoq; fit uaſis i amœenis, 1 214 coRRECTORIVA Que dum calcatur, tamen a doctis adamatur. Alij verſus, quod viceuerſa fit fiæum. Sed dum fixatur hæc res,& in igne domatur, Hanc tegit umbra ſua, rerum ſubſtantia quinta. Id eſt fermentum ſecundum, qualiter incepiſti, taliter finias cum fermento. lij verſus de Inceratione, cùm funditur, tunc omnia cum eo funduntur. Omnia coniungit i funditur, oninia fundit.. Et ſequuntur plures verſus ſecundum Albertum, ad quos remitto ſtudioſo Et ſic expoſui tibi quid ſit Rebis,& Elixir,& Medicina,& vnde dicantut,& 880 ſit 585 Phülelephorumsex qua viua fiunt elementa poſtea,& Lconbe ſo vnum fiant. Verſus, Quatuor ex uno fiunt,& quatuor unum. f Hec ſunt ſecreta ſie gaudebis ſine meta. N 2 Et ſi ſecundum Philoſophos habemus naturam ſulfuris& Mercurij ſupertes ram, ex quibus aurum& argentum factum eſt ſub terra. Ex his dictis videtii quomodo ars imitatur naturam,& per nullum alium modum. Quomodo ſulſir album er rubeum exittat in Luna er Sole. Cap. NI N vm ſit dictum, quòd ſulfur Philoſophorum rubeum exiſtatin Sole, pa maiorem digeſtionem& ſulfur album in Luna per minorem digeſtion Vnde Philoſophus: Citrinatio non eſt aliud quàm completa digeltia Nam calo: agens in humidum, primò generat nigredinem,& agens in cum generat albedinem, quam albedinem ignis tranſcendit, agens in eo, puriſinm citrinitatem cauſat. Et hæc omnia in plumbi calcinatione attendi poſſunt. ti dicit Philoſophus, quòd iam actu vnumquodque perfectorum coiporũſuun ſulfur bonum cum Mercurio contineat, ſciliect aurum aureum,&argentuma: enteum. Ide ſulfur album per citrinitatem fit aureum, eo quòd ſulr rubeß id eſt ignis ſubſtãtia eſt ibi, qui hoc album plus digeſsit,&cſic ſulfur album Am beum ex vtraque parte exiſtit in Sole. Quare ignis eſt ſumma eius petfecti vt in igne generati. Et ideo amicabiliter congaudet natura ſuæ igneæ natux. Vnde quæritur: Vtrum aliquæ res extraneæ hoc in corporibus poſsint caufre: Cùm ars non ſit aliud, mediante natura, niſi coctio& digeſtio ilius natuk per ſimplicem laborem. Verbi gratia. De mane cùm lurrerdzés dog gen 3 meam albam, iudico me nimis parum dormiuiſſe, repono igiturmea 5 endum,& accepto ſomno, vrina fit citrina,& hoc nullo alio modo fit, niſ pa digeſtionem caloris naturalis in me exiſtentis. Sic ſequere natura per actem ſimiliter decoquendo, digerendo& maturando& ſubtiliando, cum iam contineat natura in ſe ignem naturalem, quo maturatur, hune aliæ res non da bent,& eum dare non poſſunt. In Luna verò non eſt, niſi ſulfur ſimplexalbun non tantum digeſtum ſicut rubeum, cum non ſit nigredine priuatũ pet a nem caloris, quem in ſe naturaliter continet, ſed ignis ſpecies eſt obtecta, culta, agens tam in arte, quam in natura,& e conuerſo. Et ideo noue impo pile, quòd ars, mediante natura, hoc plus digerat& perficiat, cùm nam. natura appetat perficere: ſed per ſe non poteſt, niſi iuuetur arte ce uanuis iſti labores, vt credo, nõ perueniant ad hominem duræ ceruicis. poni laboratores rarò inueniuntur: Et ideo non fit verum argentum det 1 niſi flat ita digeſtum& decoctum, vel vt medicina, cum qua tingitul, 3 lius melioratur peius. Quia omnium Philoſophorum intentio e un. ri peius perficere. Quod fatui contrariè intelligunt, quia cum peion 9 ellteri qui tin les ta n not tea ſtis ren tin eis ner Uer tur: 1 10 aur mn nor AICHARDI ANGTL IT 5 3 i it in illa, ſcilicet aulicere nituntur,& hoc quærunt in re: quod nunquam fuit in illa,ſe a —& argentum in ſtercoribus,& in rebus aduſtibilibus,& hoc faciunt ſophi ſticẽ, vt appareant hominibus vera, vt dictum eſt prius. Qudd in alijs corporibus ægris, non eſt utile hoc ſulfur quærere, cum in ipſts non ſit. Cap. XIII. fur, ſcilicet album& rubeum, ad Mercurium tingẽdũ elici poſsit? Dico quod non. Quia prius dictum eſt, quòd in ipſis non eſt aliqua materia maioris temperantiæ,& min oris fæcis, quàm in iſtis duobus corporibus, quibus inſunt radij tin gentes, quibus vti poſsis ad tin dum, ſed cum alijs nõ tinges, cum prius dictum ſit, quòd in ſe contineant ſulfur fœtidum& aduſtibi le,& non virtualis naturæ, ſicut in iſtis, cùm omnis ars non ualeat niſi præhabi ta natura, quam ſequatur. Poſſes tamen purgare metalla imperfecta cum minoribus mineralibus,& cùm purgata eſſent, non haberent auream vel argen/ team naturam in ſe, quia decoctio vel digeſtio, aurea non fuit in eis, ſicut in i ſtis duobus corporibus, nec ſulfur ita mat̃urũ,& ideo ipſis immaturis ſuccurrendum eſt cum maturo, vt maturentur. Igitur nõ tingunt, ſed tinguntur, quia tinctura auri vel argenti, in ipſis habet proportionabilem naturam, quia cum eis originem ex Mercurio duxerunt. Ex ijs manifeſtè patet, quòd minora minerslia tingere non poſſunt. Quia ſi corpora imperfecta metallica, quæ conueniunt cum auro& argento ex parte Mercurij, tingere non poſſunt, nec naturam auream ſiue argenteam infundere, quomodo tãdem illa facere poſſent, uæ non conueniunt in aliqua natura cum eis?& ideo non eſt tingendum, nicum illis, quibus ineſt virtus tingendi. Linge ergo cum auro& argento, quia autum aureum.& argentum argenteum tribuit colorẽ& naturam. Quare omnia alia deſpicias, cùm in ipſis nullus fructus ſit, ſed ſolùm rerũ perditio, necnon temporis& laboris. Quũd aurum curet infirmitates, ex alia corpora metallica. cap. XIII. Vm autem inter vulgares& dictos Philoſophos aurum famam teneat, quòd in prima ſua diſpoſitione manens, lepram curet,& plures alias vir tutes habeat, hoc non eſt niſi propter completam eius digeſtionẽ, quia ereellentia ignis in eo agens omnes malos humores conſumit in corporibus glis exiſtentes, tam in calidis quam in frigidis cauſis. Sed hoc argentũ facere non poteſt, quia tantam ſuperfluitatem ignis nõ habet,& tantum nõ eſt dige/ ſtum& coctũ naturali maturitate. Tamen iſto non obſtante igneitatem in ſe Q verò non immeritò poteſt, vtrũ in alijs ægris corporibus, hoc ſul1 deculte& virtualiter habet, ſed non ita plenè, quia adhuc ignis nõ vincit alias qualitates elementares ſicut in auro. Et ideo argentum in ſua prima diſpoſitio ne manens, nõ curat lepram ita potenter, niſi prius per artẽ di eratur, quo vſq; labeat ſummos gradus uri,& omnem maturitatem. Quare 965 gra corpora metallica, minus curani infirmitates, ſecundum quòd magis differunt in perectione& maturitate ab eis. Aliud minus, aliud magis aafereee an es nus curant, quod eſt ex defectu ſulfuris infecti, fœtidi& vrentis, ex quo in 85 coagulationis facta ſunt ab initio,& ideo non curant, cùm ignis in iplolta infectus ſit, elementaribus fæcibus,& vrens, cum admiſtione aliarum elementarium qualitatum. une ad propoſitionem primam virtutis auri curãtis. Cùm autẽ tanti vigoris t bromulgatũ,& hoc in prima ſua diſpoſitione manẽs:Quid eſt mirũ. ſi in me mam ſicut expertum eſt) per artis miniſterium ſequẽtis natura, redigaturę E cOoRREECTORIVNM virtus ſubtilietur per digeſtionem decoctionis,& qualitatum purgzt n, quòd plures ac infinitas, ſeu omnes ægritudines tunc habeat curate od patet pet Arnoldum de Nouauilla expertiſsimum medici ſuiusſim n opetis, qui Dominum Apoſtolicum, Dominum Innocentium a peſteina rabili cum hac medicina tinctum,& opere naturæ per artis miniſteriumnũ eſt aurum, aut argentum vulgi, quoniam additur eis additio magna in proche ritatibus multarum vtilitatum, ad omnem ægritudinem cuiuslibet genere pellendam. Et nominanter has aſsignauit virtutes. De ſene facit iuuenem.& ſenem reuireſcere facit naturam, conſeruat ſanitatem, roborat infirmitatẽ on nem corporis, expellit ægritudinem, venenũ declinat à corde, arterias hume ctat, liuidam immunditiem à pulmone diſſoluit, vulneratũ conſolidat fang nem mundificat, lapidem frangit, contẽta in ſpiritualibus purgat, i caput ter maticum eſt, purgat à fluxu, ſtomachum in calore naturali confortat. Etſia gritudo fuerit vnius menſis, ſanat eã in vno die vel hora: ſi verò ægritudo fue rit vnius anni, ſanat eam in octo diebus: ſi verò morbus fuerit antiquus Longe tempore, cum alijs medicinis incurabilis, ſanat eam in dimidio menſe. O felk ſcientia cum ſciente. Quare non immeritò hæc medicina ſuper omnes ala medicorum medicinas eſt quærenda, quia qui habet eam, incomparablleml bet theſaurum,& in ſalubri conſtellatione natus eſt, in hoc ſeculo diues, du tijs infinitis ſuper reges& principes huius ſeculi. Quis non diligerettala q ſanum& longæuum ſe vtentem, ſupra omnes medicorum medicinas conſer uantecùm ipſum ditent,& alios non depauperent. Hęc ſunt bona iuſta com Deo& hominibus, non per vſuram acquiſita, ſeu fraude& deceptione mendacium, ac per mercimonia in deceptionem plurimorum, vt in omnium aliorum bonorum acquiſitione, quia hæc ars eſt ſpeciale donum Dei, vt dict Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es,& bene tibi eiit. Sei contrario, ait beatus Auguſtinus ad omnes alios Alchemiſtas, quihominesſo phiſticationibus deludunt: Vos deceptores eſtis,& ſententia excommunicationis aggrauati, cum veſtra opera, elementa falſa ſint& mala. Et excludes en ſaluans artifices naturam imitantes, quanuis pauci huius artis veritatẽ ſumm cognoſcere valeant, vt ſupra ad propoſitum dictum eſt de virtute huius mei cinæ. Sic truffatores in ſtercore aurum& argentum quærentes in libris 11 rum proprijs, quòs& ipſi propriè compoſuerunt,& ipſos tamen compolul ſe Philoſophos teſtantur, quod veritas non teſtatur, quoniam veritatem poſuerunt: Quum veritas Philoſophorum(vt dictum eſt ab aliquo) in ſom mendacij non cernitur vnquam fuiſſe reperta, ſed ſemper naturæ motumd modum imitantur. Sic enim in libris veſtris ſcribitis in arte Alchemix. Ci ueas tibi ab odore eius, ne te interficiat. Ecce qualis medicina, quæ quum 1 ficare deberet, mortem inducit. Quare hoc nõ eſt mirum, quòd ſit res toxic tiua, cùm antea ex ſtercoribus& venenoſis receptis ſit compoſita. Videte fi tui; quomodo veſtra opera differant ab operibus naturæ. Quare tantum fal gamini in huiuſmodi rebus altis, ad quæ peruenire non poteritis talter le. randos niſi miraculosè fieret contra naturam, vt aceidit beato Ioanni, quid virgis fecit aurum& argentum, confiſus in potentia Dei,& dearena mans pides precioſos. Dico enim vobis, qualis eſt medicina, tale fit& aurum Nag Dùm merdam ſeminaueritis, merdam metere viſi eſtis,& apparentias ſoph ſticationum. Reuertamini fratres ad viam veritatis, qui eam ignoratis quo propter voſmetipſos conſulo ſtudere& laborare, ſapientum dicta teuol do, ex quibus veritas elici poteſt,& non caſualiter, aut temere opeta ace 4 te, per hoc quod ſeribitur. Recipe hoc vel illud, id eſt merdam,& 558853 RI CHARDI ANGLICI 8 217 Scitote quòd hæc ars à Philoſophis occultè tradita eſt, propter eius nobilitatem,& non æſtimate eam in foro eſſe venalem, aut vendendam& emendam, ſicut libri veſtri multarum falſitatum continẽt. Vnus emit, alter vendit, diſcas mihi merdam,& ego te docebo ſtercus. Sic permerdatus alium permerdat,& omnis mundus exſtit quaſi permerdatus. Volentes ergo alios ditare, vosipſi ininitis paupertatibus eſtis ſubiecti. Fratres reuertamini, cumSapiẽtia cogno ſcat vos errare cum libris veſtris. Philoſophorum verò libros perlegite,& perlectos repetite. di autem repetitos non intellexeritis, non Doctores, ſeu Philo ſophos reprehendãtis, ſed veſtræ ignorantiæ calumniam reddatis. Qudòd duo particularia tantum ſint uera in hac arte, quorum primum est in Mercurio. Cap. XV. Rimum vniuerſaliter omnibus intuentibus, ad quas præſentes peruenerint declaro, quòd in totius huius artis ſerie, non ſunt niſi duo particularia quæ particulariter perficiuntur ſecundum Philoſophos& naturã. Quanuis deceptores infinitas ſophiſticationes, dealbationes,& rubificationes faciant, quibus fideles deluduntur. Primum particulare, tam in albo, quã in rubeo, exiſtit in Mercurio, ſine adminiſtratione medicinæ perfectæ, licet corpus, cũ quo perficitur, in le ipſius tincturam contineat particulariter, ſi moueatur arte & opetatione, veluti natura requirit. Primum quod in natura particulariter ex vtraq; ſpecie perficitur eſt, cum Mercurius ſit prima materia omnium metallorum, compoſitus ex terra alba nimium ſulfurea& aqua clara,& ideo albedo tertæ tranſpareat limpiditatem aquæ,& it color in eo albiſsimus, vt docet experientia,& hic ſit immaturus, poſsibile eſt ex eo ſieri Solem& Lunam. Vnde Philoſophus: Admiſceatur alijs corporibus metallicis, quia ſuut de materia eius& ipla generata ſunt ab eo,& ideo per artiſicium illud ſibi poteſt mittere digeltam naturam in eum, vt cum eis perficiatur: Et ſic quibus complectitur merallis fit ſimilis ipſis, ſine aliqua admiſtione extranea, cum ſimpliciter natula congaudeat ſuæ naturę,& nõ per aliud medium extraneum, ſcilicet cum So le dol cum Luna, Luna, cum Venere Venus,& ſic de alijs, quia vnum quodq; mittit in illum vim ſuam, etiam, quia contiuet in ſe ſulfur ſuum bonum immatu um, quod per artẽ maturatur. Quare alia metalla ſic coagulata& infecta per ſulfur: particulariter, ſicut ipſum Sol& Luna fieri non. Prima ratio eſt lenim corpora imperfecta metallica transformarẽtur& admiſcerentur cum dole& Luna, tunc ipſorũ mercurius haberet illud in ſe præhabitum ſulfur malum.& ſi purgarentur, adhuc in tantum purgari non poſſent, quòd reduceren mur in mercurium, ſicut ante talem ſuperfluitatem, nec etiam poſſet corpus per ectum in eo diſſolui. Et cum in eo diſſolui non poſſet, naturis ex vtraque parte leratis vnumquodq; in examinatione ab altero ſeparare tur, ex quo non ha beret in ſe naturam perfectam occultè, cum qua ſolutiones propriæ ipſorum perficere poſſent, mediante arte, vt alia corpora perfecta ſubuenirent cum nacura ſua, quæ naturaliter eſt perfecta. Secunda ratio: Si inſoluta adiungerẽ krebettecdis corporibus minus aurum& argentum fieri poſſent, cùm naturaper congelationem ex vtraque parte, naturæ eorum ſeratæ ſint:& cum 1 aperiens illas naturas, nec vna vis in aliam coniungi poſsit na 3 iun 1 mirti, ita vt redeant in mercurium, ex quo ex vtraque dllker N ee eo per aſperitatem ignis abinuicem ſeparantur, cle 5 Sombuttionem naturæ imperfectæ,& per reſiſtentiam naturæ per vt bene cernitur. Sed cùm cõiungere volueris, facias medium per mer* 2¹⁸ G RRE CTORIV&N curium, qui diſſoluit& aperit naturas, vt ſimpliciter vnum poſsit tranſreina liud,& perfectam vim mittere in imperfectum, vt ſecum perficiatur. Et lim labores viæ particularis, quibus aurum& argentum fieri poteſt, ſed vniueti liter non. Nota. Mercurius crudus diſſoluit corpora,& redueit ea in prima materiam, ſed Mercurius corporum hoc facere non poteſt. Eſt enim proptt cruditatem ſui ſulfuris, quòd in prima habuit alba terra, ex qua cum aqumm factus eſt ab initio, quia illud crudum ſemper appetit corrodere, quod ſuæ m turæ vicinius eſt: primò aurum, ſecundò argentum,& ſic de cæteris. Quel ter Mercurius corporum ſic facere non poteſt, quia per congelationemiui crudum ſulfur, quod antea fuit in illo, eſt alteratum in natura,& ideo non ci rodit ſicut primum, nec ſeratum aperit,& ideo vna vis non mittitur inaſiſe vnumquodq; manet per ſe, quanuis confluctualiter ſint coniuncta, ſecundo naturaliter ex vtraq; parte ſunt ſerata. Quare in examinatione,& per aſpetin tem ignis imperfectum comburitur, cum vna natula alteri ſuccutrerenõ pol ſit. Sed cùm arg. viu.crudum hoc facere poſsit, ſcilicet naturas ſeratas apelite vt vnaquæq; res ſuę naturæ vicinæ ſit ad iuuam en: deo ſi diſſoluerit argent inueniet argenteam naturam,& ſi aurum, inueniet auream naturam, ſi pmb plumbeam,& ſic de alijs, per ipſorum ſulfur congelatur, vt dicit Philoſophu & ſimile fit illis. Si verò iſta corpora quæ ſuam naturam participantſſalletin perfecta non poſſunt ipſum perficere, minimeè iſta, quæ ſuę naturę non ſint nec in minerali cum eo participant, ſicut tu quæris in multis ſtercoribus Et deo eſt particulariter poſsibile ex eo fierlargentum& aurum,& in alis corpo ribus non, vt audiuiſti. Nota. Duplex eſt ſolutio corporum in Mercuriũ. Pet Mercurium ſcilicet in Mercurium,& in aquam mercurialem. Prima ſolutio e quiritur ad particularia, ſecunda ad vniuerſalia. Prima ſolutio corporũin Na curium, non eſt aliud, niſi congelati reſolutio, id eſt, quod per ſolam ſoluiont ſeratum aperitur, propter ingreſſum vnius naturæ in aliam,& iſta reſoluiio 1 in particularibus. Secunda ſolutio eſt in aquam mercurialem,&hæc eſtinm uerſalibus,& iſta non fit per ſolam ſolutionem ſulfuris immaturi in Mic ſed per putrefactionem corporis& ſpiritus in calido& humido. Cum pute factio omnium rerum iiaturam adinuicem ligatarum, ſit ſolutio Gſeparaio d ſic ſeparentur partes adinuicem ligatæ, vt vnaquæcꝶ Pars ſeparetur ab alla. b. hoc fit per ſolutionem elementorum, quæ in generatione Mercuri ſunt ch nexa, ſcilicet aquæ& terræ. Et eædem partes cum purgatæ fuerin per conuerſionem coniunguntur,& plus ſe e ee. propter ipſotum mund ficationem quàm antea: quanuis iſta ſeparatio fieri non poſsit in compofbus 1 niſi per ſpiritum. Et ſic ars tranſcendit naturam in vna we artificial fl bitò fiunt, cùm tamen naturalia antea prolixe facta fuerint. Non credas, do ſint elementa vulgaria, ſicut aqua nubis,& conſimilia, ſed humidum adus 1 gidum terra, calidum aer, ſic cum ignis. Et ſic ſunt in naturis rerum f cùm nequaquam ars poſsit partes ita naturaliter ſeparare, quòd ſimplici 1 elementa ſecundum quod fuerint, tranſmutentur, cùm primò natura meg, vnam qualitatem in aliam. Taliter ars bene ſeparare poteſt, vt bumidum ls co. frigidum à calido ſeparetur. Sed tamen vna qualitas adhuc de nat 5 miſtione poſsidet naturam alterius in aliqua parte, per hoc poſſunt pel 5 viceuerſa coniungi, ſicut diuiſa ſunt. Si enim vna qualitas non participa 15 turam alterius. ſcilicet aqua naturam terræ in frigiditate,& aer add 10 de ditate,& ſic de cæteris: unc ſequeretur, quòd naturale opus eſſettoten 6 ſtructum, cùm ſimplicia eſſent elementa, ſicut antea fuerunt ante 11 1 nerationem: et ars deſtruxiſſet naturam, à capite incipiens, ſcilicet a 115 t in nau RIC HARDI AN GIII 21 argento, vſq; ad primum, id eſt arg. viuũ,& vltra iſta principia ad ſimplicia ele. menta, ſecundum quod antea fuerunt ante Mercurij. tamen ita remotè in arte eſt impoſsibile. Et ſi eſſet poſsibile, tunc ſequeretur, quòd de nouo extra primam materiam, Mercurij ſellicet metallorum, ars com poneret elementa,& viceuerſa generaret Mercurium, ſicut deſtruxiſſet, quod eſt impoſsibile artificialiter fieri. Sed bene ars deſtruit à capite vſq; ad pedes, id eſt Mercurium à pedibus ædificans vſque ad caput, in ſi ubtiliori forma naturalis ſubſtantiæ, quàm antea fuit. Sic diuiduntur ſpecies rerum, cùm in aliam formam tranſmutantur, quàm antea fuerunt, quod dicit Ariſtoteles. Sciant ar tifices Alchemiæ, ſpecies rerum tranſmutari non poſſe, quod verum eſt, vt ipſe confirmat, niſi in primam materiam conuertantur, id eſt in argentum viuũ, & vltra hoc non conſulo, cum fieri ſit impoſsibile. De ſecundo Particulari, quod eſt in Luna. Cap. X vl Vum ſuperius dictum ſit, quòd Luna contineat in ſe ſulfur album, ſicut 2 aurum, cùm ignis ſpecies ſub albedine in eo obtecta ſit: ideo omne argentum eſt possibile fieri aurum, vt dicit Philoſophus. Non eſt aurum, quod non prius fuerit argentum. Sic argẽtum continet in ſe aliquas qualitates indigeltas, quæ poſſunt ab eo purgari, ita quòd per artem particulariter tranſeat in Mercuriũ fixum, id eſt in viciniſsimam naturam auri, quia tunc omne illud continet in ſe, quod& aurum, per appoſitionem ſulfuris rubeĩ Philoſophort, per hoc plus digeritur,& citrinatio in eo cauſatur in adiunctione corporis per lecti cum fuerint ſimpliciter vnius naturæ. Hoc autem in alijs corporibus fieneſt impoſsibile, cùm tantam vicinitatem naturæ perfectè non habeant, ſicut ipſum· Quia eſt impedimentum in generatione ipſorum per ſulfur aduſtibile, & fcetidum, nec ipſa ſunt medium, de quo loquitur Philoſophus: Non fit tranſſtus ab extremo in extremum, niſi per medium, id eſt ex Mercurio non gene tatur aurum, niſi prius fuerit argentum, nec in ſe habent ſulfur ignis ſimpliciter non vrentis, ſed ſulfur adurens,& ideo in Mercurium fixum particulariter tansformari non poſſunt, cùm ſemper prædictum ſulfur ea comburat per iguis ecaminationem. Et ſic habes rationes, quomodo particulariter aurum& argentum fieri poſſunt. De Sophiſticis particularibus. Cap. XVII. Riſtoteles dicit: Sciant artifſices Alchemiæ ſpecies rerum tranſimutari nd poſſe, ſed ſimilia illis facere poſſunt,& tingere rubeum citrino, vt videatur aurum,& album tingere, donec ſit multum ſimile auro, vel argento. unt quo que plumbi immunditias abſtergere, vel alterius corporis, vt Videatur aurum& argentum, veruntamen Funde ſemper manet plumbũ, 1 cum in ſe non habeat aurum& argentum, ſicut prius dictum eſt, vt hi, qui acci 85 lalem ammoniacum, vel alia minora mineralia, vt in ipſis errẽt homines, ec aurum& argentum ſophiſticum faciunt. Coniungunt enim ſtannum& cu um cum Mercurio, vt appareat hominibus argentum,& aliquo modo fabri cable,& in igne examinabile, ſecundum eos, qui in igne experti ſunt, qui ta0 10 hoc ae in examinatione naturæ. Aduſtibile& fœtidum, ſe 3 e eſt, veram naturam argenteam non habet in ſe, ſicut apparet in 3 n one aliqualiter. Prima ratio eſt: cuprũ cõtinet in ſe Mer 3 un dum aliqualiter, niſi in quantũ in ſulfure exiſtit defectus, quia ſul· etidum& aduſtibile habet, quod inquantum aduſtibile, comburit,& ru8 2 220 c RRECTORI VN bedinem non ratione digeſtionis habet, ſed ratione ſulfuris rubei imm di. tamen Mercurius habet ſubſtantiam præ ſulſure,& ideo rdlün nien, deficit, quàm plumbum vel ſtannum, quoniam Mercurius reſiſtit nil. in 85 tum violentiam patitur à ſulfure ſibi commiſto. Et quòd per plumbum 1 tius comburitur; hoc eſt ratione Mercurij plumbi imperfecti, qua mech Mercurius cum infecto ſulfure, ſicut plumbumeſt, quærit aliquid aenm ſuæ imperfectioni,& quum argentum& cuprum commiſta lunt, in argen to non inuenit aliquam rem infectam, ſicut in cupro, vbi inuenit primò ſil fur adurens, cui citius commiſcetur. Et in commiſtione vniuerſal Mercun. us cupri magis inficitur, quum plumbum ſit ex vtraque parte, ſclicet le, eurij& ſulfuris infectum,& plus malumi, citius adhæreat malo, quàm bons Et inquantum maius malum malo cohæret, intantum debilius,& peine rit. Et ideo citius coadhæret cupro, quàm argento, inficiens,& combuem illud, cum natura cupri& argenti, vt audiuiſti, ex vtraque parte ſint ſeratz pe iori ſubuenire non poſſunt, Et ideo comburitur cuprum ab argento, qua fluctualiter coniuncta fuerunt. Naturaliter autem ex vtraque patte natite eorum ſunt ſeratæ. Et ſic bene plumbum comburit cuprum ab atgento, quod tardius ſeparatur ſine plumbo, quoniam inquantum magis combi. tur, in tantum debilius erit,& combuſtibile. Sed in coniunctioneſtanni cum cupro& Mercurio, Mercurius aperit aliquo modo naturas ſeratas,& coniungit hæc duo, ſcilicet ſtannum& cuprum. Nam quum ex vtraque pate a liquo modo mundum habeant Mercurium,& ſulfur malum debiltes commiſtum, coniungitur Mercurius Mercurio: ſed quia habet potentiam ſilſitis variando colorem cupri, qui exiſtit in ſulfure, ita quòd noua formaapparett & iam ita citò ſulfur comburi non poſsit, ſicut ante ipſum Mercurum, d Mercurius crudus coagulatur per ea,& alteratur cum ipſis in natura, ſie ta liquo modo appareat argentum, quanuis verum argentum non eſt, qum in eo non fuerit debita digeſtio& decoctio,& ſulfur non ſit ita ſimplic,& virtualis naturæ, ſicut ipſum argentum viuum, quum aurum& argentumes vtraque parte ſui Mercurij& ſulfuris ſufficienter ſint digeſta,& bonæ maturitatis,& in omni digeſtione perfecta. Sic habes argentum ſophiſticum ex ſtanno, cupro,& Mercurio,& ſi tunc admiſcerent aliquos pulneres mi norum mineralium, tunc magis debilitarent ſulfur,& ſie non eſſet inpoſ. bile, quòd Mercurius ageret ſuper potentiam naturalem, ſed ſempet in fne diminuitur,& comburitur in igne, quum ſulfur non ſit virtualis natuta, ſicut ipſe Mercurius, ſed ſemper occultè comburens,& inficiens Mereurium, quanuis Mercurius ſit ſuppeditatus,& ſic poſtmodum in ſtercubte deat, ſecundum quòd ſtercus fuit. Sic intellige, quomodo verum au rum,& argentum differant ab auro,& argento lophiſtico, quanuis plute ſophiſticationes fiant eodem modo per alia metalla in rubeo, vel in abo, adiunctis medijs mineralibus, vel aliquot ipſorum. unt vero ip. lborantes deluſi, æſtimantes bonum ſecundum apparentiam: hoc facit ipſorum ignorantia, quòd non cognoſcunt naturas metallorum. De m bu in pe in ſi all tie Pni M tiu te! ph til cit ne rei tit RICHARDI ANGTLICI a 22 De lic uniuerſali ſermo generals. Cap. XVIII. 2 I terminato prologo huius artis,& particularibus eius: nũc dicemus de D via Viuerſali, in qua ars imitatur naturam. Eſt autem via vniuerſalis, vt audiuiſti ſuperius, poſsibilis in naturis metallorũ, plantare ramos, in qui bus creſcunt flores miri odoris& roſulæ tam albæ, quàm rubeæ. Primum autẽ incipere eſt ſoluere lapidem in ſuam primam materiam,& eſt coniunctio cor poris& ſpiritus, vt ex eis fiat vna aqua mercurialis. Vnde Auicenna: 9 8 incipere, eſt ſoluere lapidem in ſuum Mercuriũ. Vnde Naſis philoſophus: li ſi corpora ſoluas, in vanum laboras, ſcilicet argentum& Mercurium, ad Elixit album:& aurum& mercurium ad Elixir rubeum. Et hoc in balneo rorido, ratione putrefactionis, vt corporaviſ coſitate aquæ mercurialis ſoluantur. Vnde Parmenides: Cum coniuncta eſt in vnum permanens aqua, cum qua fuit ab initio, poſtea ſequitur elementorum diuiſio,& ipſorum purgatio. Vnde Alb. Magnus: Quatuor ex vno fiunt,& quatuor vnũ id eſt ex aqua mercuriali. Ter tium eſt terræ mũdificatio, de quo dicit Morienus philoſophus, Hæc aqua cũ terra ſua putreſcit, per hoc magiſterium totum dirigetur. Vnde Naſis philoſophus: lunge ſiccum humido: humidũ eſt aqua, ſiccum verò terra. Poſtea ſequitur terræ ſublimatio, de qua dicit Parmenides philoſophus: Ipſum dealbatum citò igne ſublimate, vt exeat ex eo ſpiritus, quem in ipſo inueneris,& terra ma neat calcinata, de qua terra dicit philoſophus Parmenides& Morien. Sic cine rem qui eſt in fundo, ne vilipendas, quia eſt diadema corporis tui,& permanẽtium cinis. Sic ſunt quatuor elemẽta ſic præparata, vt ſuperius intellexiſti. Nec coniunxeris ea ante ipſorum mundifieationẽ, cùm propter eorum immunditiam ſeparentur, quod dicit Aſcanius: Spiritus non coniunguntur corpori, do nec a ſuis immunditijs perfectè fuerint denudati. Et fermentum album& rubeum coniunguntur ſecundũ quòd elementa ſunt alba vel rubea. Si alba, tũc requititur ignis: ſi rubea, tunc elementa per ignem rubificantur, vt ipſa digerat maturet, conſolidet,& abſorbeat ſordes aquarũ in coniunctione, Habeat proportio nabiles virtutes quatuor elementorum, terræ in frigiditate& ſiccitate, aq: in frigiditate& humiditate, aeris in humiditate et caliditate, ignis in caliditate& ſiccitate. Ignis& terra extrema ſunt elementa. Aqua& aer ſunt media elementa, quæ coniunge per debita& vera pondera, vt plus diligant ſe q; antea:primò terram cum aqua, ſecundò aerem cum igne. Et ſic conuerte natu las,& quod quæris, inuenies. Tunc terra habilis eſt ad ſoluẽdum, aqua efficax ad mundandum, oleum vel aer, in quo portatur ſpiritus, ad miſcẽdum: ignisad tingendum. Sic corpus retinet ſpiritum, ſicut᷑ ſpiritus retinet animam, cum adiunctione fermenti. n 4“ 3 FN, 222 e 25 SEQVITVR LIBELLVS AL IVS PBR Mikeeiceg VITILISSIMVS, ET RE RVM METALLICA. RVM COGNITIONE REFERTISSIM VS, ROsARIVS NI 4 nor inſcriptus, incerti quidem, ſed harum tamen rerum non imperiti authoris. PR AE FAT IO. Aenigia de arte Alchemiæ,& de modo tractandi authoris. Cab. I. Nx author libri, qui Roſarius dicitur. Deſcendiinhoi tum meum, vt viderem plantas diuerſorum naſcentium cn ter flores cæteros Roſarij mei, inueni roſam niueam ſen aba nitemq; ſanguineam ſeu rubedine decoratam, elegi pulchem i mam& inſpexi, quòd paucæ& raræ, quia non germinaueit 0— mala punica. Dixiq́; voce non tacita: Reuertere, reuertete Hortulane, reuertere& augmenta Roſarium meum, per totum hotum mull lica, ſeu de nouo conſtrue& planta, vt decoretur hortus albis& rubeis tos ſplendentibus, ſuperfluis q; abſtractis& reiectis, vtilibus& neceſſaris digen ter intende. Ipſe autẽ Hortulanus roſarum plãtas leparauit,& replantauibaugmentauitq; duplicãdo, triplicando, quadruplicando,& ſic viciſsim muluplcando, vſq; ad albedinem plenam,& deinde ad rubedinem perfect Sedhoc totum per augmentationem plantarum, quod mihi placuit. Innuebat auf ad. huc non ſatistecifle. Quicquid tamen circa hoc erat ſcibile, mihi plenarie demonſtrauit: Poſuitq́; dem tempore debito roſas albas& rubeas interna ſus dimiſitq; eas increſcere in terram ſuam, dico propriam, vnde egrediebantus Et in primo anno ſub ſequenti, egreſſa eſt planta, quæ annuatim mille milia io ſarum produxit. Et ecce hortus meus iã roſarijs impletus eſt, educentibus fi ficienter pro me roſis,& pro omnibus intrantibus annuatim. Deo itaq red laudes& gratias Hortulano gratas. Et in hoc codice, cæteris meliori qui ſine cauſa Roſarius intitulatut, cuncta quæ vidi,& vera probaui, inteligen bus, ſapientibus,&artifici idoneo perfectè ſcribã, vt quicunq; per potis* tulano mediante, ad hunc Roſarium ingreſſus fuerit non ſolum de roſis pale nabebit, ſed videbit etiam artes cunctorum operantium in Roſatium abun, vel rubeum,& per conſequens acquiret diſcretionem diſcernendi cicatoe intentionem ſcripturarum omnium, vbicunq; magiſterium obſcurum vide tur& manifeſtum. Nam in hoc eſt veritas omnino nuda,& etiam de ita. WW, da ſcientibus& diſcretis in propinquioribus naturis mineratum Weſtita aue ſtultis, in remotioribus, imò impoſsibilibus naturis vegetabilium.& anima ſccundum ſolum textum magiſtrorum, artem inuidè obſcurtium Laborant, bus. Perfectam enim vobis ſcribo veritatem,& o perationes ceitas c 1 integras, ſine deuiatione aliqua. a Admonitio, Cauenda duo genera ſeductorum, e qubòd ars conſiſtat in Mercurio fixo. Cap. II. Ed verè verè, multi venient pſeudophiloſophi poſt me, qui kü, rantes, quoruuu in genere, tantummodò duos inuenio, ſcientiam! ai perientes. Primus eſt ignorans artem,& ſophiſticus:Secun & philoſophus inuidus. Primus componit libros deceptorios, ſuas& ſophiſtica teſtificantes,& ſcribit ſuper capita ipſorum titu. aum. phorum bonorum, vt videantur habere bonam artem,& Elixir pertec. m 1 N EN O N 223 vt mags credantur ab hominibus, ferunt pulueres lapidum, albi 8 8 tractant aurum& argentum, ſed ſequentes deficiunt in e 5 3015 probant ſcripta illorum. Secundus eſt totus inuidus,& compoſuit libros de il lis, quæ magis remota ſunt a veritate, ad prolongandum homines à ee in quantum poteſt, ſtudet probare:dicta ſua per ſolas rationes, quæ 1 50 tur inſipientibus eſſe certi imæ:ille ponit artem in herbis,& plantarũ fru ib· Rin multis vegetabilib. extraneis& remotis. Vel vt videa tur nobis relinquere veram artem, magis Philoſophice lo quitur, accipiens fundam entum ſuper quatuor elementa, quæe ſunt materiæ Philoſophicæ eãque à multis 8 extrabit, velut à vegetabilibus,& animalibus,& 4 multis alijs extraneis, viclelicet ab o/ u, capillis, A ſanguine, a ſtercore, ab vrina, 4 ſpermate, à bufonibus,& ab alijs multis, quemadmodum ſcripta illorum demonſtrant,& declarant. Vel ponit vnum pro alio, vel ſimilitudinarie, vel ad planum,& ponit totam artem vel in principijs prædictis, vel in medijs mineralibus remotis, vt eſt atramentum, fal borax, alumen, Marchaſita, Magneſia, Tutia,& alia mineralia multa. Et quanuis prædicta iuuant ad feſtinationem quandoque,& ad mudificationem ſeu ad coloris augmentationem, tamen inuident, qui ea ponunt pro materia Philoſophica completa. Et ſic detegunt artem, vel etiam operiũt,& ſeducunt inſipientes, vt vilipendant artem: aut quãuis accipiant veram materiam,& naturam mineral em, tamen per diuerſas eorum operationes fictas& im poſſibiles ſeu ineptas, prohibent inſipientem peruenire ad complementum. Et ùͤ nouell Alchemiæ artem comparantes per totum vt ſupra, creditis expectandum bonum,& tranſmutationem bonam,& veram, ab eo quod citò ab ignis combuſtione deſtruitur,& in cineres redigitur? An non dicitur, quòd ſulfur & auripigmentum citò comburuntur?& ab ignis combuſtione citò conſumuntur? Sed azot ſemper diutius manet incombuſtum. Perfectum in metallis, eſt argentum viuum fixum, vt ſupra. De eodem quòd Mercurius fixus perficiat, ex diuiſio operationum,& libelli in duas partes. Cap. III. 5 Am probaui apertè,& fecundum rectam veritatem, quòd defectus in meI tallis, eſt defectus argenti viui, fixi,& puri,& quicquid eligitur it hac arte ad perficiendum, eſt cauſa illius,& ergo in ipſo eſt perfectio,& non in aliquo alio. Scias hoc, ne trade obliuioni,vbicunq; inueneris ipſum, tene pro lapide maiori, cui nulla res ſimilis exiſtit, nec poteſt facere quod facit. Si eſt correctũ, corrigit, ſi fixum, figit: ſi liquidum, ſoluit: ſi ſpiſſum, coagulat: ſi tinctum, tingit. ipſum enim pręcellit cuncta corpora in puritate. Et qui poſſet pœnam ſuſtine re ignis, faceret ex eo cum ſulfure ſuo congelato, Elixir excellentiſſimum. Accipitur viuum& mortuum, ſed purum eſt ſemper eligẽdum, quod viuum eſt. Multeæ operationes ex eo fiunt, quæ diuiduntur per duo. Prima fit cum adiuuamine:8ecunda ex ſe ſolo, ſed natura procedit cum ſuo ſulfure. In duobus vero capitulis binas operationes perfectè complebo. Et ſcribam quicquid probaui vel feci, vel vidi. Ex dictis Philoſophorum nihil teneo ad præſens, nii quòd affirmant dicta mea, quia veritatem dicam,& liber factus ſum ab inuidia. Intelligat ergo qui vult dicta mea. R OSARIVS P RIM VM CAP VT. promißio e diuiſio dicendorum de oßerationibis Alchemie. cap. J. IN primo capitulo dicam cunctas operationes, quæ egrediuntur de materia cum auxilio diuino& cet. Nullum ſophiſticum hunc librum intrabit ponam ſemper regimen, ad perfectionem perducens. Multa ſiquidem fun coadiuantia. Dico breuiter, quòd adiuuamen calcinationis eſt hoc.(& primo dicam de corporibus). De Calcinatione Saturni,& louis. Cap. II. f Aturnus& lupiter calcinantur cum adiutorio ignis primò,& eum indiſtria artificis,& hoc igne non ſuperante ſuam fixationem, in vaſe teneo forti, mouendo cum baculo ferreo, donec ſint incinerata. Cineres imbibi tur, cum aquis acutis mundantibus. Ad rubeum valet vrina humana pürificztz aqua ſanguinis, vel acetum rubeum. Ad album valet acetum album, aquaſall communis,&aluminis:& alia acerba multa poſt imbibitionem deſiccanturad ignem vel Solem, donec peruenerint ad calcem albam vel rubeam. Item ca cmnantur cum adiutorio ſalium,& illa calcinatio bona eſt,& per adiutorium vitrioli& aliorum acutorũ. Calcinantur etiã cũ adiutorio ſulfuris, ſeu auripigmenti,& illa eſt melior. Sed optimè calcinantur cum Mercurio ſie: Primò a. malgamentur,& terantur,& abluantur cum acutis, vſque ad emendationem perfectam, deinde miſceantur cum ſalibus acutis terendo,& cum aluminibus& alijs acerbis,& exiccentur& erodantur, deinde deponatur falſedo, cum ablutione. Sit tamen Mercurius, priuſquàm deſiccatur, cui ſale per lub limationẽ extractus,& ſic remanet calx alba, qua melior eſſe non poteſt. Etregulam tibi do generalem, quòd qualitercunq; calcinetur Iupiter cum igne, fcit calcem albam, Saturnus ſemper rubeam, niſi cum acutis fuerit dealbata, a De Calcinatione Veneris& Martis. Cap. III. ö f 7 Enus& Mars cum adiutorio ignis calcinantur, primò in furno reuerbe, rationis, ſi ponatur intus limatura illorum:per fſammę reuerbetationem calcinatur,& fit de Marte crocus ferri, quòd dicitur ferri cementum. De Venere, æs vſtum ſimplex, vel xννe ανẽwãs. Calcinantur etiam per ignitio nem& extinctionem in acutis, donec totaliter conuertantur in ſquamas, quẽ· admodum lupiter& Saturnus calcinantur per abſtractionem ſuæ ſcoriæ, de. inde imbibitur calx cum acutis& ſalſis, donec fuerit rubeum& mundum. Po, teſt etiam Veneris calx dealbari& Martis. Calcinatur etiam cum ſulfure& auripigmento, miſtis cum laminis, vel cum limatura illorum, quin etiam cum ſalibus, aluminibus,& alijs corroſiuis. Et præparatur calx cum ablulione 8 delſiccatione, donec fuerit ad libitum. Calcinantur etiam multum bene per ignitionem& extinctionem in Mercurio,& quicquid in qualibet extinction: abradi poteſt, abraditur cum cultello,& iteratur opus, donec ſit ad libitum Et præparatur cum ablutione& deſiccatione cum ſalibus,& abſtrahendo Mer curiũ,& fiet calx optima. Et ſcias, quòd calx corporis nõ fi itut, niſi caleinetut cũ igne. Et hoc dico, quia omnia corpora poſſunt calcinari ſuper vapores aci torum, vel cum acutis. Sed melior calcinatio corporũ fit cum Mercutio. a De Calcinatione Solis e Lunæ. Cap. IIII. 5 cls OL& Luna calcinantur ad modum Veneris& Martis, ſed quod meli J eſt,& optimum, per amalgamationem cum Mercurio.& ablutionem g deſiccationem, vel per abſtractionem Mercurij per ſublimationem: iel eſt narratum. Spiritus verò non poſſunt calcinari, niſi prius ſint fi, pe M I N O R.. 825 De Calcinatione aliarum rerum& miſturarum. Cap. V. 5 AAlcinantur& aliæ res multæ ad extrahendan tincturã ex illis,& vt ſubtilentur illarũ partes& mundentur. Et ſcias quòd quodlibet corpus per ſe calcinatur,& ſi aliqua coniungantur,& calcinentur ſimul, fit calx mirabilis in effectu. Ne obliuiſcaris hoc, tenta,& optimum retine. Hoc de his ſufficit. De Sublimatione ſpirituum. Cap. VI. a Vblimantur& ſpiritus& media mineralia, cum adiuuamine. Spiritus ſub I limantur vel à ſalibus, vel ab atramentis, vel ab aluminibus, vel à corporibus, vel ab iſtis miſtis. Et nota, quòd ſublimatio fit cauſa purificationis tin cturæ. Si ſublimantur ſpiritus cum immundis, immundantur:ſi cum adhærentibus, remanẽt magis fixi cum tinctura inferius, quod quærimus. Vnde de neceſſitate oportet vt mundentur prius per acuta,& per lauacrum, aut per vnicam ſeparationem impuri d puro. Cogitate diligenter ſuper hoc. Nam illud medium eſt ſecretum. Spiritus mundificatos cum calcibus puris corporũ ſublimate, donec figantur,& videbitis me verum dixiſſe. 9 5 De Sublimatione corporum imperfectorum. Cap. VII. Vblimantur corpora cum adiutorio ignis,& hoc expreſſione ignis. Et hoc fit ad habẽd am materiam mundeè temperatam. Nam quod nimis eſt volatile,& terreſtreitas immunda, diuiduntur per ſublimationem,& remanet ſubſtantia tẽperata, vt dixi, quam quærimus. Sublimantur etiã cum rebus eleuantibus, cũ ſulfure, auripigmento, Mercurio,& alijs ſpiritibus. Et illud dico cum corporibus non fixis, vt ſunt lupiter& Saturnus, qui ſine fæce, vel re aliqua poſſunt ſublimari,& cum quolibet prædictorum:& Venus& Mars quæ ſublimantur cum prædictis. 5 12815 De Sublimatione corporum perfectorum. Cap. VIII. ö dnotandum præcipuè, quòd corpora fixa poſſunt etiam ſublimari, ſcilicet Sol& Luna. Sed cauſæ eleuationis eſt, vt hæc purificemus, vel ſulfure velauripigmento, vel argento viuo, quòd ea facit aſcendere citius per reiterationem,& velocius figantur. Et hoc eſt ſecretum intimum, quod dico pro certo,& omnes ferè celant. Dico tamen: Corpora debent fieri incorporea in aſcendendo,& incorporea corporea in deſcẽdendo. Maxima induſtria eſt, de corpore facere ſpiritum,& econuerſo. Sed verum eſt, quòd ſi ſumma volatilis ſuperat ſummam fixi, finaliter reuertetur in corpus ſpiritiuale, vel album vel rubeum. Verè non ſum inuidus, nam denudaui omnino. a De Fixatione. Cap. IX. Flas autem omne volatile cum mundatur per iuuamen ignis, videlicet J decoctione diurna,& hoc eſt meum ſecretum, aut per alicuius rei fixæ adiutorium, hoc eſt per imbibitionẽ,& reiterationem prædictorũ, vt in ſubli matione narraui ſatis apertẽ. Et hoc eſt vnum de ſecretis meis magnis. Corꝑona etiam figuntur, vt præ figuraui calcinando vel coquendo ſolo igne. De Diſtillatione. Cap. X. lſtillantur autem multa pro adiuuamine operis iſtius. Diſtillatur aqua a vitriolo viridi vel Romano, à ſale petræ,& alumine lumoſo, quę maximè valet pro adiutorio iſtius e ipſa enim ſoluuntur mirabiliter omnia corpora cruda& calcinata,& ſpiritus calcinati vel fixi, ſolutione mi rabili& pulchra. Diſtillãtur& aliæ aquæ multę,& olea, de ſalibus, atramentis, ꝛluminibus,& alijs rebus multis, mineralibus, vegetabilibus& animalibus, ſicut imuenitur in libris Philoſophorum de hac artè tractantium. 5 f De Solutione. Cap. XI. 1 r omnia corpora& ſpiritus cum adiutorio aquæ corroſiuæ ſupradictæ, vel cum alijs aquis corroſiuis, quæ multis fiunt modis,& quia 226 ROS ARIVVS. talia in multis inueniuntur Philoſophorũ libris ſatis veraciter& apertꝭ c ſamur de illis in hoc noſtro Roſario tractare. Sed hoc teneas amice mi 5 melior fit ſolutio in igne in fimi calore,& cum Mercurio viuo,& aqua wie dl ablutus eſt, ſed in primo dicitur venenum ſeu res mortifica.*. N De Ceratione. Cap. XII. Erantur corpora calcinata cum corporibus reſolutis,& hoc imbibendo & cerando,& quanuis multæ ſint imbibitiones corporum, tamenmelior fit cum Mercurio, ſcilicet quando eſt aqua viua depurata. Btmeldt inceratio fit cum azot viuo,& gutta ſaponis. Nam aqua corporis, cũ corpuste dactũ ſit in Mercurium, dicitur ſanguis,& qualicunq; modo aliquid cum cles inceratur, non valet quicquã, niſi oleum prius ſit fixũ,& incõbuſtibile faqum, & iſtud oleum non habetur niſi ex metallis fixis: ſcias hoc excellentiſimumſe cretum,& quod magis carum apud Philoſophos inuenitur. De Coagulatione. Cap. XIII. Oagulãtur cũcta reſoluta cũ adiutorio ignis,& hoc in vaſis firmiter cau ſis, led tene à me hoc ſecretum, quòd res perfectè coagulata elt, quefluit cũ ignitione conuenienti,& cum expectatione examinis ignis. Sin au nõ, reitera opus,& peruenies per reiterationẽ ad propoſitũ, domino annucte, De Particularibus ad album in genere. Cap. XIIII. Cce narraui tibi cunctas operationes veras& neceſſarias in opere hui artis ad laborem abbreuiandum,&adiuuandã naturã generaliter Mode ſatisfaciam, ſpecialia& particularia meliora enodabo in hoc capiulo. Pii mo ergo quomodo corpora augmẽtantur,& poſtea de abbreuiationetempo ris& laboris,& Elixir. Et quia nullo modo poteſt fieri rubeum verijniſi pręce dat albũ, talia verò ad augmentãdas roſas albas, vt fiat Luna perfecta, tbidono. Primò deſiccandum eſt corpus Lunę,& hoc per caleinationem quam raui. Et iſta eſt cauſa, vt humiditas iſtius, cum quo proponimus augmentate pſam, radicabilius& firmius illi adhæreat ſine ſeparatione, deinde calcinani eſt aliud corpus non fixum, cum quo proponis operari,& hoc vt per eam fg tur. Nam volatile in ipſis euolat per calcinationem ignis,& remanettem azyma& munda. Per eandem etiam calcinationem deletur vnctuoſtas gunoſa,& immunditia de corpore,& reducitur in ſtatum priſtinum,& remanet terra munda, non adurens, nec denigrans corpora. Deinde reſolue calcem lu næ in aquam mundam& claram, ſicut demonſtraui tibi in Cap. Diſſolutioni Secundò calcem azymam cuiuſuis corporis ſimiliter reſolue, aquas coniunge & illam bene cõmiſtam congela in maſſam albam,& in fine congelationis de, ſcende per botum. Et melior modus eſt iſte, quàm vnquam probaui. Accept vnam partem corporis fixi,& tres partes non fixi, Item reſolutam calcem& næ,& aquam etiam corporis non fixi, iterum coniungebam iſtam aquame co iunctam compoſui cum prima maſſa prædicta iterum calcinata,&. erat tunc augmẽtata prima pars,& tres ſui partes: illud totũ congelat 1 N cundo deſcẽdere, illud opus reiteraui quindecim vicibus, nec meliotem 90 Deus vnquam creauit, tenui ipſam auro cariorem. Inueni etiam alium 9 0 leuiorem multum, videlicet imbibendo calcem corporis non fi, 9 05 calcis Lunæ, terendo vel cerando ſuper marmor, bene deſiccando, Ade 0 dendo. Et iterum ſecunda vice nouam calcem non fixi, imbibendo, 1 10 luto calcis nouæ Lunę, apponendo calcem primæ maſtæ, videllcel 8 5 71 tẽ iſtius cũ tribus partibus alterius, deinde deſiccando& deſcẽdendo, en rando per quindecim vices. Sic enim perueni ad Lunam multo melior 5 M IN O R. 227 ali Propterea probaui& alium modum adhuc multo leuiorem, videlicet reſoluendo Lunam calcinatam in aquam,& imbibendo cum illa aqua calcẽ cor poris non fixi, terendo& deſiccando,& deſcendendo. Iterum reiteraui hoc opus de noua materia,& quando deſiccatum erat, poſui ſuper tres partes, de no uo deſiccato, cum parte vna maſſæ præcedentis generatæ, nihil tamen de reiterationibus omiſi,& inueni in decima quinta vice Lunam bonam, æquipollentem naturali. Homo etiam bene poteſt tranſire, ſi vult melius, cum decem reiterationibus, vel circiter, quanto plus tamen reiteratur opus metallicum, tanto melius. Et ſcias quòd prædictæ reſolutiones optimè fieri poſſunt cum aquis corroſiuis, ſed ſemper melior reſolutio fit cum Mercurio. Scias hoc. O quàm multa bona procedunt ex corporibus cũ Mercurio amalgamatis. Hæc iam dixi in generali, nunc verò de quolibet corpore ſimpliciter tractabo. De Particularibus ad album in ſpecie. Cap. X V. Ccipe vnam partem Lunæ,& quinq; partes vel ſex Martis,& deſcende ſimul per botũ, vt prætactum eſt,& habebis bonam Lunam. Accipe vnã partem Lunæ,& duas partes, vel tantundem de Venere,& deſcende per botũ ſimul, vt prædictum eſt,& habebis bonam Lunam. Accipe partem vnã Lunæ,& tres partes Saturni,& fac deſcẽdere per botum ſimul, per modũ præ dictum,& habebis meliorem Lunam. Accipe vnã partem Lunæ,& tres partes louis,& fac deſcendere iſta adinuicem per botum, ſicut narratũ eſt ante,& eſt Luna optima, æquipollens naturali in omni examine ſine fine. Si ſidelis eſt ſermo meus, eſtote memores animæ meæ, propter ea, quę dixi. Item, aliter etiã ieri poteſt optima operatio per amalgamationẽ Mercurij. Lunam deſiccatã malgama cum Mercurio, ana, ſed ſint in duplo, Mercurij vel amalgamationis Martis,& pone ſex partes iſtius cum vna parte primę: totum amalgamatum ſi mul decoque, donec Mercurius ſit ſeparatus,& deſcende,& reitera hoc o pus quindecim vicibus,& erit Luna bona. Amalgamatur etiam Luna cum Mercu io ſicut prædixi,& Venus etiam amalgamari debet ad modũ Martis, duæ par tes iſtius,& vna amalgamationis ſublimetur,& deſcendatur per modũ iam didtum,& cum opus iam quindecies reiteratum eſt, erit Luna ona. Amalgama tur Luna præcipuè cũ Mercurio,& Saturnus cum eodem ana,& tres partes ip ſus cum Luna pone, ſublimando& deſcendendo,& reiterando per præſcriptum modum,& peruenies ad Lunam meliorem. Amalgamatur pręcipuè Lu na cum Mercurio,& Iupiter cum eodem, ana,& ſint dei plo tres partes, cum na parte Lunæ,& per reiterationem ſublimationis, pro Mercurij ſeparatione & per reiterationem deſcenſionis operis peruenies ad Lunam meliorem de mundo. Prædicta verò ſufficiunt in albarum roſarum augmentatione. De Farticularibus ad rubeum in genere. Cap. XVI. D augmentandas roſas rubeas procedamus. Prima regula generalis eſt: pone in omni opere rubeo Solem, quemadmodum Lunam in azymo. Sed notandũ, quòd calces quorundã corporũ ſolo ignis adiutorio rubificantur, quorundam non. Quorum rubificantur, ſunt hæc: calx Martis, Veneis,& Saturni. Calx verò Lunæ, louis,& Mercurij fixi, non rubificatur ſolo adutorio ignis, in hoc capitulo primo, ſed in capitulo noſtro ſecundo,& vltimo m magno videlicet magiſterio, calx illorum rubificatur ad libitum& tingunt ine menſura. Ecce theſaurus Philoſo phorum. Rubificantur tamen in hoc capitulo primo, cum rebus tingentibus, ſicut ſunt ſulfur, atramentum, aqua ler,& oleum rubicundum Philoſophicumã mineralibus ſeu vegetabilibus, vel animalibus extractum. Et talis modus eſt operandi, ſicut in albo Lunæ, led in hoc opere Sol eſt calcinandus& diſſoluendus, Soluãtur& omnia cor— 228 ROS ARIVS pora nõ fixa calcinata. Et per eandem calcinationem rubificata in aquis coro ſiuis vel diſſoluentibus, dico rubicũdioribus, aquas cõiunge,& congela Ke ſcende in maſſam rubeam, vt de albo feciſti,& reitera hoc opus vt deaf0 feciſti, per quindecim vices,& habebis operationem perfectam. Inhocenin opere ſeruare poteris omnem modum operandi, què in albo narraui,& iſud eſt in his quæ rubificari poſſunt cum adiutorio ignis. Et quòd omnes calces corporum rubificari poſſunt, cum adiuuamine multarum rerũ tingentium reſtat hic nobis declarare. Sed quia de talibus, quàm plurima bona& ventepe riunt᷑ in lib. Philoſophicis iſtius artis,& aquæ rubedine tingentes, puluetes& olea, cũ quibus calces tam ſæpe imbibũtur, deſiccantur, ſoluuntur,& congel. tur,& delcenduntur, vſqʒ; ad rubedinẽ. Ergo videtur nobis ſuperfluum de ill tractare: Solis tamen tincturam ſpecialem, ad ſatisfaciendum, à me accipntũ Particulare ad rubeum in ſpecie. Cap. XVII. N aquam ſalſam calidam, poſtea in dulcem calidam, finaliter in acetummil toties, puta viginti vicibus limaturã Martis lauate, quouſq; ſit clara benemũ da,& ponite eam in vaſe vitreo, vel vitreato, cũ optimo aceto albo, perplores dies, quouſq; per hoc multtt rubeſcat, quod erit citò. Tune totum pom in diſtillatorium vitreũ.& diſtilletur ſæpius, quouſq; illa limatura totalter cus neſcat. Nam ſublimabitur proculdubio cum aceto jam dicto,& tranſibit to illa limatura in aquam rubeã, ſtetq́; præterea in quiete per aliquod dieshæca qua Lunam pręparatam& fuſam tingit mirabiliter in calorẽ rubeum, inqu libet reiteratione operis, calces cum hac aqua imbibe,& exicca, ſolue conge & deſcẽde, donec tinctura ſit ſufficiens,& iſta aqua eſt mineralis& cotpores. Fit& alia bona per hunc modum: Sumatur de vitellis ouorum ibm & de ſanguine humano recenti libra vna,& duę libræ de capillis humanisbe ne mundis, permiſce iſta in vitreata rotũda. Deinde recipe ſalis ammoniadbe ne triti, duas libras,& cõmiſce omnia ſimul,& illa vitreata ponantur inilaci einere eribellato,& accendantur ſub ea ignis lenis,& cum totũ reſolutumfue· rit in aquam, tunc proijce de ſulfure citrino ſuper illud, quantum eſt mediet omnium medicinarũ: remoueatur tunc vas ab igne velociter, mouẽdo totun ſimul, poſtea proijce totũ in cucurbitam ad diſtillandum,& toties diſtla l; per fæcibus commiſcendo cum aqua, quæ ab eis diſtillatur, donec omniate maneant in fundo ſicca. Iſtud miſtum& tritum cum calcibus diſſolutis cong: latum, tingit peculioſẽ,& iſta eſt tinctura vegetabilis, ſeu animalis. Apostrophe ad Lectorem,& oratio ad Peum. Cap. XVIII. i Cce Amice mi dilecte, ecce quàm multa bona iam narraui, ex bis qua Roſario meo continentur. Non vales tamen adhuc per prædicta, eile aliquas accipere roſas. Nam foſſatis profundiſſimis, murisq́; foriſſm ac propugnaculis multis Roſarius meus tam fortiter eſt firmatus, quodnene per aliquod ingenium intrare valet, niſi per ſeptem portas firmiſlimas& metallicas, multis clauibus mirabiliter clauſas. O clementiſſime Deus ac miſen cors, ſi iam aliquid peccaui, reſpice ſuper me oculis benignitatis ux gun ſolus cognoſeis corda hominum,& me iam iſtud dixiſſe ex fonte miſericor 0 ſolo. Et deprecor te humiliter& deuotè cæleſtis pater, vt non intret in cocdi iniquorum: ſciant autem fili ſapientiæ& intellectus, quòd Horulanuemes gratia Spiritus ſancti paracleti infuſus& repletus, ſolam mihi clauem 1 ſtrauit, per quam cunctæ portæ in ictu oculi mirabiliter& quaſimifcc 1 periuntur, in mei Roſarij capitulo primo. Et gratiam, quam mib 1 meus fecit ſua benignitate, piè& amicabiliter ſcribam omnibus do intelligentibus. Compol/ compoſitio Aquæ fortis, quæ eſt elauis Roſarij. cap. XIX. Ccepit enim Hortulanus tres herhas, quas generatas inuenit in loco Roſa/ rj ex eadem terra, de qua Roſarius eſt egreſſus,& erãt Chelidonia, Portuſaca marina,& Mercurialis. Ex his tribus cõpoſuit clauem prædictam, quem mo dum cõponendi, uobis. duas libras uitrioliuiridis, & duas ſalis petræ,& unam libram aluminis plumofi, terendo quodlibet per ſe. Deinde coniunge.Poſtea habeas aludel uitreum bene lutatum, exterius circumqusq; luto ſapientiæ,& pone in eo puluerem prædictorum,& alembicũ deſuper uitreum, iuncturas firmiter cum bono luto ſigilla, ut reſpirare non ualeat,& pone ſuper furnum diſtillationis dando illi lentũ ignẽ. Diſtillatur enim prima aqua ptimò, quam recipias in phialam uitreã cum longo collo, ſitq; phiala cum alembieo ſigillata cum luto prædicto, continua ignem lentum, donec alembicus intus colore citrino ſit coloratus,& iſtud eſt ſignum aquæ ſecundæ. Primam deinde aquam cum ſua phiala depone,& obſtrue cum ceta,& appone nouam phialam, quam firmiter ſigillabis augmentando ignem, donec alembicus i ntus rubeſcat, quod ſignũ eſt aquæ tertiæ fortiſsimæ. Depone phialam cum aqua ſecũda,& ſille&. appone nouã phia lam ſpiſſam cum eollo multum longo, ſigillando fir/ miſs im cum luto optimo,& augmentando ignẽ ſemper, donec tota aqua fuerit egreſſa, quam depone,& ſigilla Armer os cum luto figulorum,& uſui reſerua. Laudes Aquæ fortis prædicteæ. Cap. XX. Sta eſt aqus fortis, precioſi iſsima, uirtuoſa, quæ dicitur aqua corroſiua,& uerè 6575 elt, per quam ſolam cũctæ ſeptem portæ metallinæ, uidelicet Roſarij mei aperluntur in momento. Cum iſta claue minerali potes teſerare ſ- eptem portas padictas,& intrare Roſarium,& accipere roſas albas uel rubeas de quacunque lanta uolueris, ſecundum uelle tuum. Et indubitantet qui clauem iſtam ſecum ha 1 in Roſario exiſtentia, ipſi cognita erũt. Intellige quod dico,& pręats ei hoſpitium in medio cordis tui, ut intus per ęuũ hoſſ pitetur. Cum iſta aqua audabili corroſiua potes in momento reſoluere cuncta corpora, tã cruda quàm caleinata, omnes ſpiritus,& omnia mineralia, necnon lapides precioſos,& con gelare quando uolueris, ut prædictum eſt in una hora. Iſta enim aquatales habet elfectus mirabiles& laudabiles, quòd reſoluit ſolidum,& reddit liquidum, mun dat immundum, corrodit ſuperfluum, figit fugitiuum, conſolidat diſgregatum, zugmentat tincturam azymam optimè,& rubeam, omnia penetrat, durum mollificat,& molle i ndurat,& diſcordantes concordat,& eſt clauis totius huius artis in hoc capitulo noſtro. Quid dicamde ipſaę Eius laudes inueniuntur intermi nabiles. Valet& aqua primà& ſecunda ad multa in hac arte: coniunge ambas ſimul nec meliorem r̃em habere potes in mundo ad abluendum calces corporum quaſcunc;. Quia omnis immunditia, nigredo, corruptio,& ſulfureitas adutẽs, per eamtollitur. In freibus uerò eſt maxima tinctura, ſtudeas in ipſis: nam in eis eſt magnum arcanũ. Imbibe fęces cum tota aqua, prima& ſecunda,& dimitte ſtare, & incorporari per quatuor dies,& iterũ diſtilla per ptæſcriptũ modum,& habebis plus de aqua forti corroſiua, quàmprius habuiſti,& hoc eſt finale ſectetũ. In ac enim aqua reſoluuntur cunctæ tincturæ coadunandæ, earũ enim aqua tunc zumilcert poteſt cumaquis corporũ calcinatorum& reſolutorum. in ea enim re-/ 5 50 nus& lupiter, ars,& Venus, Nlercurius, Luna,& Sol. Per ipſam en 2 750 1 multa alia, cum quibus opus abbreuiatur, coloratur, e 1 7 æc de prima parte primi capituli ſufficiunt. Ad ipſam tamen 85 5 am, de ſecunda ipſius parte,& ultima tractabo. Nam bene ſequitur Eli laune, poſt omnium corporum perfectam augmentatio nch 230 ROSARI VS Recluſto Roſarij per eandem aquam. cap. XXI. Orpus putre tactum,& deinde cum calore temperato, cumq́ tetentioneſg reſeruatione ſuæ humiditatis radicalis philoſophicè calcinatum diſſom Sit; tamen prius mundatum ab omni te corrumpente,& hoc erit a 1 opetis,& iſtud eſt de aæymo, ſiiq́; calx alba corporis uieinioris imperfech mentum quoq; azymum bene mundatum,& calcinatum azimum reſolue 1 f mum · Aquæ mundandæ ſunt ab immunda fæce, tunc coniungendo in Phan tre am cum ſtricto collo& alto, cuius os firmiſ. simè ſigilletut. Pondus etlameſl notandum, ſuntq; ſemper partes quatuor imperfecti,& una perfecti Poem eſt autem phiala cum aqua in furno eoagulationis, donec totum coaguleu i dem coagulatione bona,& fixa. Et habes tunc plantas Roſatij tui unlus aui Item ſecunda uice reſolue nouam materiam, ut prius in eadem propottiont, i demq́; coagulatum iterum reſolue, ſitq; ana de ie Aquss reſoluras coadum,& unitas congela per pratactum modum,& habebis plantas duorum anno Tertiò reſolue de materra noua, ut prius in pondere lapidis anni primi& com junge cum lapide duotum teſoluto, cõgela ut prius,& habebis Roſarium tea rimè florentem,& decem roſas producentem. Quartò nouam teſolue maten ut prius, ſemper in proportione ęquali lapidis primi anni,& coniungt aqußa ni tertij lapidis,& congela ut ptius,& habebis lapidem quadriennij uigintiſom roſarum ptoducentem,& hoc fac quintò,& Roſarius quinquennis tigaapid ducit roſas. Sextò& producet centum roſas. Septimò, ducentas toſas. O qui trecentas roſas. Nonò, mille. Decimò, duo milia. Vndecimò, tria mils Duo decimò, centum milia. Decimo tertiò, ducenta milia. Decimo quattò ierentam lia. Decimo quinto, mille milia. Et ſie in die decima quinta, habebis opus Luns perfectum. In rubeo, ſiue ad rubeum, ſemper operabetis in calcibus cotpotum rubificatis,& reſolutis,& cum reſolutione Solis. Sed tene hoc meum ae ſe cretum. la quantum plus tinctura cum adiutorijs augmentatur, tantò Ati i git. Stude& proba in arte prædicta,& eris breuiter fortunatus. De cunctis autem duuantibus& auxilijs huius artis, manifeſtò ſatis in prima parte iſtins cpu mi dictum eſt, ideo mei Roſatij capitulum finio. SECVNDVM CAPVT. perfectionis cauſam, ſolum Mercurium eſſe. Cap. I. Ic rv x eſt ſuperius, quòd huius artis precioſiſsimæ final iat elt, meliorate metalla imperfecta,& ad gradum perdusere fin Ec imperfectio& corruptio eorum progreditut ex defect bol . puri argenti uiui fixi, ſicut multoties dixi,& omnes dicunt philolo ä phi periti. Relinquitur itaq; ipſum ſolum eſſe perfectiuum. ig, mus ergo ipſum.& perficiamus, quemadmodum tunc fecerunt philoſophe% per fectionem habebant. Ipſumſolum, quicquid ſcribitur, eſt lapis quem ſophi laudant ubiq;, quem occultant in infinitis parabolis,& ſcriptutt 0 ſimilitudinibus,& detegunt eum cum maꝑnis ſuis philoſophijs. Et iam tile inſpirauit mihi ſpiritus Dei gratiã, quòd cum duobus uerbis eius, one e philoſophicos, de hac arte exponam. Eece uerbum Spititus ſancti: Mel 0 RlVs, EST LAPIS QVENM HONORANT PHILOSOPHI Diuiſan cor meum,& ſicutlibrum aperiens legat quilibet& intendat. Solum igel uiuum quærimus. In ipſoenim totum eſt quod deſideramus, ergo ſusmine 1 tinet tincturam. O quãm precioſa crestura eſt illa,& delectabilis, Deb! meliorem non creauit, præter animam rationalem. Habet in ſe omg lone c. ni Ar. 40 lll ta lu oneſe) lol, incipo % eutpifam iam eſ nend Ur ink s anni i, api ma, N jotum, Leon/ tener/ tetiam Asa/ ifores pte/ ab, Duonam Lunz tum le ſe/ 5/ autem lp nente en 1 U lolo 1,0 phil, E tube 1 pöch. fam enlal ſecoſWein Aima, inact MIN OK. 231 & ſpiritum. Corpus ſtat, anima uiuificat, ſpiri tus tingit.Iſta ſunt in Mereurio ſolo ex aquæ groſsitie, ui ſulfuris puri non urentis congelato. Mercurius ergo lais noſter elt, nec alia res eſſe poteſt, quem aquam ſiccam nominamus, eo quòd ui ſulfuris azymi, uel tubri uniformiter eſt inſpiſſatus, à quo cuncta corpora trahunt originem, ex ipſo enim fiunt,& in ipſum reuertuntur. Verbi gratia: Sol ex Mercurio uiuo puro fit,& iterum reuertitur in argentum uiuum per ingenium, & ſie de cunctis corporibus habet fieri. De differentia Mercuriorum. Cap. II. d dico uobis iſtud, quod argentum uiuum ex Sole factum, maiotis eſt uittutis incomparabiliter,& uelociorem dat fixionem, quàm illud quod non erat corpus, ſemper tamen eſt argentum uiuum de argento uiuo,& eſt calidum,& hu/ midum,& maſculinum. Argentum uerò uiuum ex Luna factum, dat fixationem uelocem, quod eſt frigidum, ſiccum,& ſoœmineum. Argentum uerò uiuum quod hon erat corpus, ex quo tamen generantur corpora, non differt ab alio argento uiuo, nili in ſola digeſtione,& per ipſum ſolum, nonaliter, omnia corpora in ar/ gentum uiuum reuertuntur. Similitudo Viam uniuerſalem inſinuans. cap. III. Vncta naſcentia ſeu plantæ ex terra egteſſæ, nonne ſ- emper ad terramteuer 515& hæ poſtquàm in eademterta fuerint ſterum per tempus putrefada tune totum eſt terra. Sed non qualem uittutem illa terra habet. Videmus enim quod ex terra frumẽtum naſcitur, habens ſtipulam& grana multa,& ſi tunc aiificialitet ſtipulæ in terram reponũtur, cum fimus factæ fuerint, uidemus quòd totus fimus reuertitur in terram per putrefactionem. Sed grana reſeruata, ſiite/ lum ponantur in eadem tetra ſtipularum ſuarum prędicta, multõ magis augmen lantur, quod expertis agricolis conſtat. Sie corpota ſubmerſa in Mercurium per conuenientem putrefactionem reuertuntur in argentum uiuum, quod prius fue/ unt.& poſtea grara metallica, in eadem terta pùtrida proiecta multi plicantur, &innumerabiliter creſcunt. Practica Caligine obducta. Cap. IIII. Odus uerò agendi talis, eſt ad modum naturæ. Argentum uiuum noſtrum ui ſulfuris az ymi uel rubei non urentis congelatum ſeu inſpiſfatum, in pri mis elt mundandum ab omni ſorde& ſuperfluitate, quæ per ingenium deleri poteſt:&eillud ingenium eſt ſublimatio, quæ ſic fit. Ponatur lapis in uaſe aperto ſuper mediocrem ignem, agitando ipſum Mercurium, ut tota humiditas ſ uper/ ua euolet, quæ eſt in eo accidentalis, ex qua opus corrumpetetur.& hoc non omittas,& tunc. remanebit( poſtquàm totum aquoſum& indigeſtum, quod nimbetstuolatile, erit depoſitum, cum igne non ſuperante ſuam radicalem fixionem) ſubſtantia temperata inter fixum& non flxum a pta pro opete iſto com/ plendo. Sicc emen feu fermentummundiſsimè purgatum, cuius una pars ſuffi/ eit ad duodecim lapidis purgati: fiat amborum ingenioſa amalgamatio: deinde otum amalgamatũ ponatur in uaſe fortiſsimo, uſtreo, cum colſo ſtricto aut in telleo uitri denſitatem ſeucompactionem ſuſtinens, quod melius eſt, ſitq; os fit/ merligillarum: Eiatq; furnus magnus philoſophicus,& ſpiſſus, in cuius medio ponatur uas fortiſsimum, amplum, terreum, potens in igne durate, in illo ſunt locanda cuncta uaſa, materiam continentia,& tune cooperiatur furnus, ſitq; ſu. cum ſpiſſo cooperculo clauſus, ſintq; in illius ſummitate foramina tria, . ad fumum delegandum, ſi ubijciatur ignis lentus perſeueranter. Ignis Rien icitur, quilapidis fixationem nequit ſuperare,& ignis tegimen tale de97 quod plumbum in ipſo continuè temaneret fuſum Et hoc ſolus manife/ er tale nanq; regimen llabebis incentumuigintiquatuor diebus completam G 2 432 ROS ARIVS putrefactionem. Nigtedo quoq; eſt ſignum putrefa Tionis approbatſi. Ads per prędictum regimen, habebis ſecundum ſignum, quod erit rubedo duranspa triginta dies, in illis uerè diebus complebitur perfect. Tertium autem ſignun eſt uiriditas, quòd in caliditate complebitur prædiqto regimine, in ſeptuagn diebus, inter tertium uerò ſignum& inter quartum, apparebunt omnes colo qui excogitari poſſunt, tunc fit ibi matrimonium, copulatio,& ſpiritus& au mee coniunctio, tunc enim dominantur ſimul,& quodlibet prius per ſe, ſub ſio ſigno, ſcilicet in primo ſigno dominabatur corpus, in ſecundo ſigno ſpiritus n tertio anima. Tempus cõiunctionis regimine modicum augmentato eritcompletum in ſeptuagintadiebus omnino,& ſuperueniet ſignum quartum, quode, ritaæymatio utilis, tranſibuntq́; cum augmentato regim ine centum quadragin/ ta dies,& eritcompletum albedinis ſignum quod diximus. Si poſtea continus ueris regimen cum augmento, uidebis inter quartum& quintum eineres diſco/ lotatos, ſint tamen chari apud te: nam Deus reddet illis liquefactionem, infunden do ſpiritum ſuum igneum,& uidebis, cum Deus uoluerit, ſignum quintum cla/ titate& rubedine ſplendida inenarrabiliter decoratum. Time Deum,& honoi eum de tua ſubſtantia. 8 De Tincturæ perfectæ proprietatibus. Cap. V. Vlta quidemin hoc Roſario meo narrata ſunt, ad operis cognitionem ha bendam,& ignorantes ad magiſterium ueritatis introduęendos. Et quani nil in eo ponitur ſupetfluum, nee ipſum uolo mittere diminutuùe Reſplce tubeum cõpletum,& rubeum aà ſua rubedine diminutum,& omnem tubedinem fixi,& non fixi, mortui,& uiui, mineralium, uegetabilium& animalium, teſpice uiuum uiuificantem,& mottuum mortificantem, album albificãtem,& tubeum rubificantem, atq; imperfectum perficientem. lnquantum autem albedo perfec augmentatur, in tantum tingit in albedinem,& ſie de rubeo.ded nota,& conſi dera qualia ſint corpora,& quid eis in ſua liquefactione adhiberi poſsit,& ſeci perſeueret,& permaneat in examine, nech enim omne azymum, nec rubeum in git corporain Lunam& Solem. Tinctura corporis talis eſſe debet, quodipſach corpore lique facto cõmiſceatur,& ipſum liquefactum ingtediatur, quemz modum ipſummet corpus faceret cum eodem. Pinctura ergo debet eſſe ſubſtanta corporea, ex corporibus extracta, uel per beneficium medierum mineralium ue getabilium ſeu animalium augmentata, in re ſemper cotporea. Vetiſsima erg tinctura albedinis eſt ſulfur; ex Luna uera albiſsimum,& perfectiſsima cackuts trubedinis, eſt ſulfur: ex Sole uerò rubicundiſaimum. Eſt ergo unum poſsibile, ſi cut& aliud. Hoc ſcit anifex prudens& diſctetus. 5 Epilogus ſeu recapitulatio omnium dictorum. Cap. VI. 15 8 pet iuuamenargenti uiui crudi, frigidi& humidi,& per ipſius bene ſicum extrahitur ſulfureitas calida, ſieca& munda, comburens omnia calſa ſus 1 tutis adurentis, remanet argentum uiuũ purum,& coctum in corporibus, ui 0 furis congelatum. Sic per iuuamen alicuius argenti uiui, extrahitur à Luna lle Sole ſullůr puriſsimum,& remanet ſulfur azymumuel rubeum, tingens nigtene nes& fixum. Cuius una pars tingit duas, uel tres, uel quatuor uel ſex partes cum ati uiui cocti iuuamine primæ partis in Lunam. Pars uerò una rubei tingit arge 1 es in primo cap. ſecundum puritatem ipſius argenti uiui partes duas, uẽ quatuot, uel ſex: ut de albo. ju ſecundo uetò& ultimo cap. tingit una Pa ug, tis Lunæ uel Solis partes mille corporis, id eſt argenti uiui cocti,& uis iti 45 furis per artificis induſtriam in tantum augmentatur cum igne uel ee 4 ne, quòd poſt complementum tingit ſuper mille, uel mille milia& ultra, 10 ſolo igne cuncta petficiantur. Nam omnis linctura alba uel rubea debertecka, colorem ab igne, aliter non ualet. luuamenta autem ſunt lapides tales, cum q 7 8 5 2 711 i 4 bus tincturæ putitas,& ſixio augmentatur, uidelicet cus, capilli and n nun lig ciu luit tate eſt run 1 Allt pul mul con ſitie rect ſed gare bro: non MIN OK. 233 tum uiuum, fulfur, auripigmentum, ſal ammoniacus, atramentum, alumen, ſal nitti, tinkar, tutia, marchaſita, magneſia,& c. Non tamen putes aliquod iſtorum ſuff ciens pro opere per ſe ſolum complendo. Sunt enim adminicula,& quaſ 1 adiutores, cum quibus,& cum quorum iuuamine, corpora mundantur& rectificantur, tinguntur& complentur,& ſunt quaſi coadiuutores& mediatores corporum coniungendorum, quorum precioſiora& meliora apud nos ſemper ſunt inuenta, oua& capilli,& ſanguis iuuenis maſculiʒ ex quibus quatuor extrahun/ tur elementa, quæ, poſtquàm rectificata ſ unt, ſupplent de fectum Elixiris ex metallis præparati, nec metalla per ſe, nec lapides petfieiuntut. Sed ex his quatuor elementa extracta pro oleo ponuntur in lapide, aut pro anima tincta: Calx uerò corpotum metallorum præparata, pro corpore azymo uel rubeo. Spiritus uerò albus uel rubeus ex corporibus extrahitur, uel figitur& præparatur ab ipſiſmet ſpiritibus.Si cæteris autem lapidibus abluitur lapis& mundatur, figitur& tingitur·& rectificatur, in operis feſtinatione. In commiſtione uerò proportionata prædictorum pręparatorum reſultat noua forma,& ſic fit Elixir, inquantum materis plus quàm Sol naturalis, eſt digeſta& tincta. Finis Roſarij minoris, incerto authore. 3 LIBER SECRETORVM ALCHEMIAE co POSITVS PER CALID, FILIVM IAZICHI, translatus ex Hebræo in Arabicum,& ex Arabico in Latinum, incerto interprete. Preæfatio de diſpticultate Artis. = RATIAE ſint Deo omnium creatori, qui nos conduxit,& reco/ 2 lutt,& docuit,& intellectũ,& ſcientiam nobis dedit. Niſi Do1 minus nos cuſtodiret,& conduceret, eſſemus ſine cuſtodia,& ſine doctore tãquam erronei, imò huius mundi nihil ſciremus, niſi ipſe nos doceret, qui principium eſt& ſcientia omniũ, ſua potẽtia& bonitate ſuper populum. Qui dirigit& erudit quem A uult,& reducit ſua miſericordia ad diam idùſtitiæ. Miſit enim N os ad tenebras,& uias explanauit,& ſua miſericordia repleuit ſuos di ligentes. Scias, frater, quòd hoc noſtrum magiſterium de lapide ſecreto,& offi/ cium honoratum, eſt ſecretum ſecretorum Dei, quod celauit ſuo populo, nec uoluit ulis teuelare, niſi illis, qui fideliter tanquàm filij meruerunt,& qui eius bonitatem& magnitudinem cognouerunt. Qui enim ſecretum Dei poſtulat, neceſſe eltei hoe ſectetũ magiſterif plus quàm aliud. Et ſa pientes qui illud aſſequuti fue f tunt, aliqua de ipſo celauerunt,& aliqua reuelauerunt. Sic enim inueni ſapientes autecellores. in hoc cõuenientes in ſuis libris honoratis. Vnde ſcias, quòd diſcipulus meus proprius, Muſa, honorabilior omnibus apud me, in ipſorum libris multũ ſtuduit,& in opere magiſterij laborauit, unde aggrauauit ipſum eiuſdem compoſitio,& in ea multipliciter dubitauit,& ignorauit fimiliter rerum compo. naturas. Et ſupplex ac humilis pro ipſa à me explanationem petijt,& di 8. eiuſdem Ego autem eidem nihil in eareſ pondi. Nec uolui diſcernere, 155— ei u libros philoſophorumlegeret,& in eis quod à me petierat, inda 0 8— abiens, jegit pluſe quam centum libros ptout inuenire potuit, li. elicetueridicos, ecretos, nobilium philoſophorum,& in eis quod petijt Potuit inuenite, qui tune remanſit ideo ſtupefactus,& quaſi extra mentem 6 3 234 LIBER SECRETOR VXN ALCHENIXE poſitus, etiam per annum continuè in ea perſcrutando. Ex quo igitur diſcipulug meus Muſa, qui inter philoſophos, in gradum& modum ſapiẽtiæ meruerat computari, ſie in compoſitione eius dubitauit,& hoc ei contigit in ea: quſdfacietig/ narus, uel inſipiens, rerum naturas non intelligens? neq; rerum complexiones cognoſcens? Cum autem hoc uiderem de meo diſcipulo præelecto,& chatilaimo, motus pietate& dilectione eiuſdem, quin etiam nutu& uoluntate diuina, edidi hunc meum librum in obitu meæ mortis, in quo prætermiſi dicete quędam quæ anteceſſores philoſophi retulerunt in ſuis libris. Et dixi quædam qux pl celauerunt,& nullo modo dicere, aut reſerare in ſeriptis ſuis uoluerunt. Btex/ planaui,& expoſui quædam, quæ ipſi cooperuerunt, ſuis dictis obſcuris& ligu/ ratis. Et uocaui hune meum librum Secretorũ Alchemiæ. In quo nominaui que quid neceſſe eſt inquiſitori hulus ſcientiæ, ſiue magiſterij, iuxta linguam eius in/ tellectui conuenientem atq; ſenſui inquirentis. Et nominaui in hoc libro, qua/ tuor magiſteria magis alta,& meliora, quàm ſapientes fecerunt. Quorum ſunt Elixir, unum minerale,& aliud animale: alia uerò duo reſidua ſunt mineralia,& non ſunt Elixir unum, quorum eſt artificium lauandi quod uocant corpota. Al terum quidem eſt, facete aurum ex azot uiuo, cuius factura& generatio, eſt ſe/ cundum generationem ſiue ordinem generationis in mineris, in corde& inte/ rioribus terræ exiſtentibus. Et hæc quatuor magiſteria atq; artificia, explanaue/ runt ſapientes in libris ſuis de compoſitione huius magiſterij. Sed de eis defuit multum,& de eius operatione noluerunt in libris ſuis ponere, uel ſi inuenit, non potuit intelligere,& nihil grauius inuenit quàm illud. Et ideo dicam in hoe meo libro p ſam, eiusq́; factum. Qui ergo hunc meum librum legerit, legat liquid geometriæ,& eius menſuras addiſcat, ut clibanorum fabricamrectè componat, nec modum eorum excedat, per augmentum uel diminutionem,& quantitatem ignium ſciat,& modum ſiue etiam gradum uaſis operis. Similiter uideat& co/ gnoſcat, quid ſit radix penitus& principium magiſterij,& eſt eidem, tanquam matrix animalibus, quæ in ea generantur,& eapiunt ereationem patiter ae nuti mentum, quod prædictum eſt. Niſi res magiſterij inueniat ſibi idoneum. deſttue/ tur factum atq; opus eius,& eius operarij quæſitum non inuenient, nec ſpla tes proderit in effectum generationis, quia cum non inuenerit cauſam generationis, ſiue radicem,& ipſam caliditatem continget in operationibus caſus deſttudio nis. Hoc idem in quantitate ponderum eſt contingens, quæ, cum diſconuenſt in compoſito, partibus quidem eiuſdem naturæ terminum tranſcendentibus p augmentum uel diminutionem, deſtruitur cum ea proprietas compoſiii. 8 ft effectus compoſiti caſſus atque uacuus. Et ego oſtendo tibi unum exemplum Nonne uvides quod in ſapone, cum quo panni abluuntur& mundificantur, fiunt albi, generatur in ſui recta compoſitione hæc proprietas, propter qui tatem.& rectas compoſitiones,& debitas compoſiti, quæ participant in long tudine& latitudine? unde propter hanc participationem conuenerunt,& tune apparuit, quòd erat in ea de ueritate ad factum,& nota fuit inde uirtus qu pf latebat, quam uocant proprietatem,& eſt uirtus ablutionis, in compoſito gene rata. Cum uerò quantitas ipſius compoſiti tranſcendit ſuum terminum„& pet additionem ueldiminutionem, tranſgreditur ipſauirtus æqualitatis tetminum, & exit ad contrarium, ſecundum diſtemperantiam compoſiti. Et ita in compo tione noſtri magiſterij intellige. De quatuor xdagicterijs artis, ſeilicet, ſolutione, congelatione, albiftectione,& li. bificalione. cap.. J incipio dicere artificium maius, quod uocant Alchemiam& centtal, dictummeũ,& nihil celaho, nec tacebo hie dicere de eo, niſi illud quo conuenit dicere, nec eſt nominare. Dicimus igitur, quòd zmibelnmtt CALIDIS FIIII 1IAZICHI 235 quatuot magiſteria:prout dixerunt ſapientes, ui delicet, Soluere, Congelare, Albificare,& Kubificare Et hę quatuor quantitates ſunt participes, quarũ duę ſimi lier unt inter ſe participes, ſimiliter& aliæ duę. Et utraq; harum dupliciũ quantitatum habet aliam qua utitatem participem, quæ eſt maior quantitas particeps poſt has duas. Et uolo dicere, pro ijs quantitatibus, quantitatem naturarum,& pondus medicinarum, quæ ſoluuntur& congelantur per ordinem, nec intrat diminutio nec additio. Sed hæ ambaæ, ſcilicet ſolutio& cõgelatio, erunt in una ope/ tatione,& unum factum meruerunt,& hoc ante compoſition em: ſed poſt compo ſitionem ipſarum opus erit diuerſum, ſed hæc ſolutio& congelatio, quas nomi-/ naui, ſunt ſolutio corporis,& congelatio ſpiritus,& ſunt duo& habent unam operationem. Quia ſpiritus non congelantur, niſi eum ſolutione corporis,& ſi. militer corpus non ſoluitur, niſi cum congelatione ſpiritus.& corpus& anima, quando coniunguntur inſimul, agit uterq; eorum in ſuum ſocium, factum ſibi ſi/ milem& exemplum eſt huius, a qua& terra, quia aqua cum terræ conſungitur, co natur ad ſoluendum eam cum ſua humiditate,& ſua uittute& ptoprietate, quę in es ſunt,& facit eam ſubtiliorem, quàm prius erat,& reddit eam ſibi conſimilem: namerat aqua ſubtilior terra& ſimiliter facit anima in corpore,& eodem modo inſpillatur aqua cum terra,& fit conſimilis terræ in denſitate, quia terra ſpiſsior elt aqua.& ſcias, quòd inter ſolutionem corporis,& cõgelationem ſpiritus, non eſt differentia temporis neque opus diuerſum, ita quòd ſit unum ſine alio, ſicus non eſt inter aquam& terram in ſua coniunctione Pars temporis diuerſa, quod cognoſcatur, uel ſepatetur una ab alia z in eorum operationibus, ſed eorum eſt unus terminus,& unum factum,& una& eadem operatio circuit ſuper ipſaduo, & ſimul, ante compoſitionem.& idæo dixi ante compoſitionem ne putet, qui hunc librum legerit,& audierit ſ. olutionem& congelationem„ut dixi, quòd ſit compoſitio quam nominauerunt Philoſophi, quia ſic eſſet in errore ſui acti,& ux ſcientix. Quia compoſitio in hoc artificio feu magiſterio, eſt coniunctio ſiue matrimonium congelati ſ piritus cum corpore ſoluto& eorum coniunctio, d eorum paſsio eſt ſupet ignem. Nam caliditas eſt eius nutrimentum& anima non dimiftit corpus, nec cum eo coni ungitur omnimoda coniunctione niſi per mutationem utriuſq; à ſua uirtute& broprietate,& poſt conuerſionem ſuarum derum.& hęc eſt ſolutio& congelatio, quam prius Philo ſophi uocauerunt. & ſcias, quòd lianc ſolutionem& congelationem iam celauerunt ſapientes,& oquuti fuerunt in ea ſubtili ratione, ex dictis obſcuris& coopertis, ut ſenſus inquilitoris ab ipſorum intellectibus elongaretur:& hoc eſto exemplum dicti loſophorum cooperti& obſcuri in eis Vagite folium cum toxico,& uerificabitur in eo uobis principium offieij, ſiue magiſterij eiuſdem. Et, Operamini corpota fortia cum iure ſoluto quouſque utrunque eorum conuertatur ad dam ſubtilitatem. Similiter& dictum ſapientis in eiſdem eſt. Niſi conuerteri/ tis corpora inſi ubtilitatem, ut ſint ſubtilia,& tactu impalpabilia, non dirigetur uobis, quod quæritis.& ſi trita non fuerint, reuertamini ad operationem, quoulque terantur,& fiant ſubtilia: qudòd ſi hoc feceritis, uobis quod cupitis dirigetur:& hoc modo plura uerba talia de eis poſuerunt. Nec ullus probantium agere ullatenus hoc factum talis celamenti, quouſque appatuit ei bona aperitio documenti oſtenſiua, remoto dubio præcedenti.& ſimiliter nomigauerunt compoſitionem poſt ſolutionem atque congelationem. Poſtea etiam erunt quòd compoſitio non completur, niſi cum matrimonio& putrefa/ ane:& iterum ipſorum dictum poſtea docuit pro ſolutione& congelatione 5 luiſione,& promatrimonio& putrefactione& compoſitione:& hoc eſt, Auia compoſitio rei eſt origo& uita. Niſi enim effet compoſitio non produceretur res in eſſe.& diuiſio eſt ſeparare partes compoſiti.& ſic ſe patatio fuit 2 4 236 LIBER SEFCRETORVM ALCHEMIAB ſua coniunctio. Et dico quòd in corpore non morabitur ſpiritus, nec in ed exit. nec cum ed ullatenus temanebit. quouſ que ipſum corpus habeat᷑ ex ſabtiltate & tenuatione, ut habet ſpiritus. Et cum iam ipſum attenuatumfuerit& ſubtiliatum,& exierit à ſua den itate,& ſpiſsitudine ad tenuitatem,& à groſsitie& cot oreitate, ad ſpiritualitatem, commiſeebitur tunc ſpititibus ſubtilibus,& imbibitur in eis,& ſie uterque euadent unum& idem,& non ſeparabuntur, ſicut nec aqua miſta aqux. Ponatut quòd duæ quantitates participes, qu ſunt in ſolutione& congelatione, maior ſit anima,& minor ſit corpus, poſtea adde qua/ titati, quæ eſt anima, quantitatem quæ eſt in corpore,& participabit qdanitati primæ,& erunt in uirtute participes ſ olummodo,& operare eas, ſicut ope/ rati fuimus,& inde habebis quod cupis,& uerificabitur tibi linea, ſicut dixit Bu clides. Poſtea aecipe eius quantitatem,& ſeias eius pondus,& adde ei de humi/ ditate, quantum poſsit bibere, cuius humiditatis non habemus hie pondus de terminatum. Poſtea operate eas operatione diſsimili, primò uideſicet imbibendo& ſublimando,& hæc operatio eſt illa, quam uocant albi ficationem,& uocant eam Tharit, id eſt argentum& plumbum album. Et cum iam albificabitur hoc compoſitum, adde ei de ſpititu quantum eſt medium totius,& redue ad operationem, quouſque rubefiat& erit tune de colore alſufir, quod eſt nimis tu/ beum,& afsimilauerunt eum ſapientes auro. Et effectus huius ducit te ad di ctum Ariſtotelis, qui dixit ſuo diſcipulo Ada. Lutum quando albificatur, no/ minamus ſipſum Tharit, id eſt, argentum,&c quando rubificatur, nominamus ip· ſum Temeynchum, quod eſt aurum. Et albedo eſt, quæ tingit cuptum,& facit cum Fharit. Et illa rubedo eſt, quæ tingit harit, d eſt argentum,& facit eum Je meyachum, id eſt,. aurum. Vnde qui poterit ſoluere illa corpota,& ſubtilare,& albificare,& rubilicare,& ut tibi dixi, cõponere imbibendo.& ad idem conuet/ tete, ceonſequetur magiſterium,& faciet actum, quod dixi, ſine dubio. De rebus e inqtrumentis, huic operi neceſſarijs ex opportunis. Cap. Il. E. oportet te ſcire uaſa in hoe magiſterio, ſeilicet Aludela,& Sapientes uocant cœtneteria, ſeu eribratoria, quia in eis diuiduntur partes,& mundantur,& in eis perficitur& completur, depuratùr res magiſterif. Et quodlbet horum habeat clibanum ſibi conuenientem,& utrunque eotum habeat ſiwilltudinem& figuram operi competentem. Et iamomnia nominauit,& modum & formam eorum docuit Mezleme,& plures Philo ſophotum in libris ſuls. Et leiss, quod ſapientes in hoe conuenerunt in ſuis dictis,& celauerunt per ſigns, & fecerunt inde plures lihros,& inſtrumenta, quæ ſunt neceſſatia, in his quatuor prædictis. Et ſunt duo. Vnum eſt eucurbita cum ſuo alembico:& altetum eſt aludel, quod eſt benefactum. Et ſimiliter quæ ſunt eis neceſſaria, ſuntqustuot Et ſuat corpora& animæ,& ſpiritus,& aquæ. Et ex his quatuor, eſt maglterid & factum minerale. Et ſunt explanata in libris ſapientum,& abſtuli ab hoc meo libro,& nominaui in eo, quod non nominauerunt Philoſophi. Et qui aliqusn tulum intellectus habuerit, ſciet quæ ſunt illa. Et non feci hune librum ignato, & neſcienti, ſed compoſui ipſum prudentibus,& ſenſum& lapientiam habe“ tibus& ſcientibus. De naturis Rerum ad hoc magiſterium pertinentium. cap. III. E. ſeias, quòd Philoſophi nominauerunt ea pluribus nominibus. Vnde quidam eorum nominauerũt ea mineras,& quidam znimale, quidam autem 1 ale,& quidam per nomen naturarum, hoc eſt naturale. Alij quidam uocaueld ea quibuſdam nominibus ad libitum, ſecundum quod eis uidebatur.Etlam 15 j ALID IS FTLEII IAZ IcH. 5 237 quod earum medicinæ ſunt naturis propinquæ, prout dixerunt Philoſophi in libris ſuis, quod natura propinquat naturæ,& natura aſsimilatur naturæ,& natuta coniungitur naturæ,& natura ſubmergitur in natura,& natura dealbat natutam,& natura rubificat naturam,& generatio cum genetatione retinetur,& generatio cum generatione uincit. e De Decoctione& eius effectu. Cap. IIII. J ſcias, quèd Philoſophi nominauerunt in ſuis libris decoctionem. Et dixerunt, quòd faciant decoctionem in rebus. Et illud eſt, quòd eas generat,& mutat a ſuis ſubſtantijs& coloribus ad alias ſubſtantias,& ad alios colores. Et non tranſgrediaris, quod dico tibi in hoc libro,& procedes recte. Reſpice, frater ſemen, quod eſt in uita hominum, qualiter in ipſum operatur Solis calidſtas, quouſque exit ex eo granum,& comedunt homines,& alia animalia. Poſtmodum operatur in ipſum in homine natura cum ſus caliditate,& teddit carnem& langunem. Et noſtra operatio magiſterij eſt ſie. Vnde noſtrum ſemen, quod à ſa/ pientibus eſt ſic, quod ſua perfectio, ſuusq; proceſſus eſt ignis, qui eſtcauſa uitx& mottis, qui non tribuit ei uitam, niſi cum intermedio,& ſua ſpiritualitate, qux non commiſcentur, niſi cum igne. lam uerificaui tibi ueritatem quam uidi atque feci. a De ſabtillatione, ſolutione, coagulatione,& commiſtione Lapidis, ex eorum cauſa, atq; fine. Cap. V. Es ſcias, quòd niſi ſubtiliaueris corpus, quouſć; fiat aqus totum, non rubigiabitur, nec putrefiet,& non potetit congelare animas fugaces, cum tetigent eas ignis, quia ignis eſt qui eas congelat, cum auxilio ipſius ad ipſas. Et ſimilitet præceperunt Philoſophi ſoluere corpora,& f oluimus, ut adhæreat cali/ ditas eorum pro funditatibus. Poſtea reddimus ad ſoluendum ipſa corpora,& ad congelandum poſt eius ſolutionem, cum re quæ ei appropinquauit, quouſque conſungamus omnia commiſta bona& idonea commitione, quæ eſt quantitas temperata. Vnde coniunximus ignem& aquam,& terram,& a᷑rem:& quan/ do commiſcuit ſe ſpiſſum cum ſubtili,& ſubtile cum ſpiſſo, remanſit alia cum dlijs,& conuet ſæ fuerunt ſuæ naturæ pates, cum prius eſſent ſimplices, quia pars qu eſt generatiua, addit& tribuit ſuam uittutem in ſubtili, quod eſt aer, quia adheſit cum ſuo conſimili,& eſt pars generationis: Vnde accepit poteſtatem admouendum& aſcendendum. Etpotuit frigiditas in ſpiſſo, quia amiſit caliditatem& exſuit ab eo aqua,& apparuit res ſuper ipſum. Et exiuit humiditas aſcendendo,& ſubtile aẽ᷑ris,& commiſcuit ſe cum eo: quia eſt ſuum conſimile,& ſur natutæ. Et quando corpus ſpiſſum amiſit caliditatem& humiditatem,& potuit ſuper ipſum frigiditas& ſiccitas,& comminuerunt ſe ſuæ partes,& diuiſæ fuerunt,& non fuit humiditas, quæ caniungeret ipſas partes diuiſas, elongauerunt ſepartes. Et poſtea pars quæ contraria frigiditati, quia continuauit,& immiſit luam caliditatem& ſuam decoctionem ipſis pattibus, quæ ſunt terræ,& in eis ppllus poſſe ualuit, ſiue potuit.& habuit dominium& uictoriam ſuper frigiditatem,& latuit frigiditas, quæ prius erat in corpore ſpiſſo pet uictoriam caliditatis ſupet eam, conuerſa fuit pats fuæ generationis,& facta fuit ſubtilis& cali2,& conata fuit ſiecare cum ſua caliditate. Et poſtea ſubtile aſcenſor naturatum cum amifit calorem accidentalem,& accidit ei frigiditas, tunc conuerſæ fue unt.& inſpiſſauerunt ſe,& deſcenderunt ad centtum,& coniunctæ ſunt natutæ terreſtres, quæ ſe ſubtiliauerunt,& conuerſæ fuerunt in ſuam generationem, & imbiberunt ſe in eis,& coniunxit humiditas illas partes diuiſas,& conata eſt terra ſiccare illam humiditatem& obſedit eam,& prohibuit ne exitet ab ea, 238 LIBER SECRETORYTM ALCHENMIAI. appatuſt quod erat abſconſum ſuper eum,& non potuit humiditas f eparerl te/ tentione ſiceitatis.& ſimiliter inuenimus, quòd quicquid eſt in mundo, etinent per ſuum contrarium, uel cum ſuo contrario, ſcilicet caliditas cum frigidirate 8 ſiccitas cum humiditate. Poſtea cum quilibet eorum obſedit ſuum ſocium com miſcuit ſe ſubtile cum ſpiſſo,& factæ fueruntillæ res una ſubſtantia, ſeilctſas anima calida& humida,& ſuum corpus frigidum& ſiecum. Poſſea conata fun ſoluere& ſubtiliare cum ſua caliditate,& ſua humiditate qu eſt ſus anima:& conata fuit claudere& tetinerecum ſuo corpore, quod eſt frigidum& ſiccum &e ſic ſuper hoc circuit& conuertitur officium huius. Iam aſſerai tiblueritatem, quem uidi& feci,& præcepi tibi, ut conuertas naturas à ſua ſubtiſitate,& 0 ſubſtantijs cum caliditate& humiditate, quouſq; conuertantur ad alam ſubſtin tiam,& ad alios colores:& non tranſgrediaris quod in hoc libro dicitur,& pio cedas rectè in magiſterio, prout cupis. De fixione Spiritus. Cap. VI. T ſcias, quòd corpus cum cõmiſcet ſe cũhumiditate.& ipſum inuenit ignis caliditas, conuertitur humiditas ſuper corpus,& ſoluit ipſum,& tunenon poteſt ſpiritus ab eo exire, quia imbibit ſe cum igne.& ſpiritus ſunt fugaces, uouſq; corpora cum eis commiſcentur,& conantur pugnare cum igne, K eius amma.& parum tamen cõueniunt iſtæ partes, niſi cum operatione bona,& con tiauo& longo labore, quia naturæ animæ eſt tendens ſurſum, ubi cẽtrumanimx eſt.& quis eſt ille ex probatoribus qui ualeat duo, uel diuerſa coniungere:quorum centra ſunt diuerſa, niſi poſt conuerſionem naturæ earundem,& mutatio/ nem ſubſtantiæ,& rei à ſua natura, quod eſt graue quxrere: Ergo qui potiit conuertere animam in corpus,& corpus in animam,& commiſcere cum eo ſpiritus ſubtiles, tinget omne corpus. De decoctione, contritione,& ablutione Lapidis. Cap. VII. LI ſcias illud, quod eſt multum neceſſe in hoc ſecreto atq; magiſterio, eſt de/ coctio, cõtritio, atq; cribratio& mundificatio, atq; cum aquis duleibus ablu tio. Vnde qui aliquid huius operatus fuerit, mũdificeti pſum bene,& abluat atq; mundificet ab eo nigredinem,& tenebras quę apparent ſupet ipſum in eius ope· ratione.& corpus ſubtiliet, quanto plus poterit, poſtea mifcebit cum eo animas ſolutas,& ſpiritus mundos, quouſq; ſibi placeat. N De quantitate Ignis,& eius commodo,& incommodo. Cap. VIII. ILT cognoſcat ſimiliter quantitates ignium:& commodum rei hulus,& in/ commodum eiuſdem, prouenit à commodo ignis. Vnde dixit Plato in ſuis dermonihus, in libro ſuo. Ignis addit perfecto commodum ſeu ptoſectum,& corrupto incõmodum ſeu corruptionem. Vnde cum fuerit eius quantitas bona idonea, proficiet,& cum multiplicauerit inrebus, ultra modum corrũpet ambo, ſcilicet perfectum atq; corruptum:& hac de cauſa oportuit ſapiẽtes mittete me. dicinas ſuas ſuper Elixir, ad prohibendum& remouendum ab eis cõbuſtionem ignium,& eorum caliditatem. Et dixit Hermes patti ſuo. Pater timeo abinimico in meamanſione. Etdixit: Fili, accipe canem maſculum Coraſcenem 8. cani/ culam Armeniæ,& iunge inſimul,& parient eanem coloris cæli,& imbibe ipſum una ſiti ex aqua maris, quia ipſe cuſtodiet tuum amicum,& cuſtodiet 5 ab inimico tuo,& adiuuabit te ubicunque ſis, ſ. emper tecum exiſtendo in hoe mundo& in alio. Et uoluit dicere Hermes, pro cane& caniculs, tes qu con ſeruant corpota à combuſtione ignis,& eius caliditate. Et ſunt illx res, adus ex calcibus& ſalibus, quarum facturæ inueniuntur in libris ee m cALIDIS FILII IAZI CHI. f 29 magiſterio. It aliqui ex ſapientibus nominauetunt eas aquas marinas,& lac uo latilium,& his ſimilia. 8 De ſeparatione elementorum Lapis. Cap. IX. Nde oportet d frater, quem Deus honoret, ut accipias ſapidem honoratum, uel en quem nominauetunt ſapientes,& magnificauerunt,& abſconderunt,& celauetũt. Et ponas ipſum in cucurbita cum ſuo alembico,& ſepara eius naturas, hoc eſt, quatuor elementa, terram, aquã, aerem,& ignem. Et ſunt ea, corus& anima, ſpiritus& tinctura. Et cum f eparaueris aquam à terra,& actem ab igne, ſerua utrunq; duorum per ſe,& aceipe quod deſcendit ad fundum uaſis 80 lud eſt fæx,& ablue ipſam cum igne calido, quouſq; auferatur eius nigtedo,& recedat eius ſpiſsitudo,& albifica ĩpſam albi ficatione hona,& fac ab ea euolare additiones humiditatum,& tunc conuertetur,& deueniet calx alba, in qua non erit obſcuritas tenebroſa, nec immunditia, nec contrarium. Poſtea redi ad natu-/ ras primas, quæ aſcendetunt ab ea,& mundifica eas ſimiliter ab immundicia& nigredine atc; contrarietate,& teitera ſuper eas multoties, quouſch ſubtilientur, & purificentur& attenuentur. Et cum hoe feceris, iam miſertus eſttibi Deus. Et ſcias, frater, quod hoc officium eſt unus lapis, ſuper quem nõ intret Garib, id eſt, aliquid aliud. Cum eo operãtur ſapientes,& de eo exit, cum quo medicatur, quouſq; compleatur. Non cõmiſcetur cum eo aliquid, nec in eius parte, nec in toto. Ethic lapis inuenitur in omni tempore,& in omni loco,& apud omnem hominem cuius inuentio non aggrauat inquirentem, ubicunq; ſit. Et eſt lapis uilis, niger& fœtens, non emptus precio,& ſine aliquo, non exiſtit leuis in pondere 8 uocant eum Origo mundi, quia oritur ſicut germinantia. Et hæc eſt eius reuela/ tio, atq; apparitio inquirenti. g De natura Lapidis& eius origine. Cap. X. Ceipe ergo ipſum,& operare ipſum, ut dixit philoſophus in ſuo lib. quanA nominauit eum ſic: Accipe lapidem non lapidem, uel qui non eſt lapis, nec eſt de natuta lapidis. Et eſt lapis, cuius minera generatur in capite montiũ,& hiloſophus uoluit dicere montes pro auimali. Vnde dixit, Fili uade ad montes nate, ad ſuas cauernas,& accipe ex eis lapides honoratos, qui liqueflunt in aqua, quando cõmiſcentur ei Et illa aqua eſt ipſa, uidelicet, quæ ſumitur ab alijs montibus& illorum cauernis. Et ſunt fili lapides,& non ſunt lapides, ſed nomi. namus eos per ſimilitudinem, quam habent ad eos. Et ſcias quòd radices minera tum ipſorũ ſunt inaëre,& eorum capita in terra,& quãdo euelluntut à ſuis locis, audietur,& erit rumor magnus,& uade, fili, cum eis, quiacito euaneſcunt. De commiſtione Blementorum ſeparatorum. Cap. 21. Ez incipe cõpoſitionem, qux eſt circuitio totius facti: nam compoſitio non erit, niſi cum matrimonio,& putrefactione. Et matrimonium eſt, cõmiſcere ſubtile cum ſpiſſo· Et putrefactio, eſt aſſare, terere,& rigare, quouſq; cõmiſcean tur inſimul,& fiant unum, ita quòd non ſit in eis diuerſitas, nec ſeparatio, de aqua miſta aquæ. Et tune conabitur ſpiſſum retinere ſubtile,& conabitur ani/ ma pugnare cum igne,& pati ipſum: Et conabitur ſpiritus ſubmergi in corpo/ tibus,& fundi in eis. Et oportuit hoc eſſe, quia cotpus ſolutum, cum commiſcuit ſe cum anima, commiſcuit ſe cum ea, cum omnibus ſuis partibus,& alia in alijs intrauerunt cum ſua ſimilitudine,& conuerſa fuerunt unum& idem. Et ideo opottuit, quòd accidat animæ de commoditate,& de durabilitate,& peimanentia, quæ accidit corpori in loco commiſtionis. Et ſimiliter ſpiritui in hoc ſtatu uel permanentia animæ& corporis, conueniens fuit accidiſſe: Qui f. Piritus cum commiſcetur eum ea, cum labore operationis,& commi-/ ſtæ fuerint paftes eſus cum omnibus partibus aliorum duorum, quæ ſunt, ui/ delicet aluma& corpus, tunc conuerſa fuerunt, ſpiritus& alia ambo, unum quid,& indiuſſibile, ſecundum ſubſtantiam integram, cuius ſalux fuerunt ſua 240 LIBER SECRETORVN ALCHEMIAE. natutæ,& conuenerunt ſuæ partes, unde cum obuiauerit iſtud compoſitu pori ſoluto,& ipſum conſequuta fuerit caliditas,& apparuit ſuper faciem ein quod erat in eo ex humiditate,& liquefactum fuetit in corpore loluto,& t 12 uit in ipſum,& commiſcuit ſe cum eo, quod eſt de natura humiditatis ei ſe,& defendit ſe ignis cum eo. Vnde cum tunc ignis uoluerit cum eo lu 00 prohibebit eum apprehendere ſe, id eſt, adhærere cum ſ piritu admiſto 10 0 ö Et ignis non adhærebit ei, quouſq; ſit purum. Et ſimiliter aqua, ex ſua natura f git ab igne.& quando ipſam conſequitur ignis,& uult eam auolare,& ſieki corpus cauſa retinendi aquam,& aqua cauſa retinendi oleum, quod non 910 huretur nec eonſumetur. Et fuit oleum cauſa retinendi tinctutam,& fut tinct ra cauſa præciſa faciendi apparere colorem,& cauſa demonſtrandi tincturam 5 qua non eſt lumen, nec uita. Vnde hæc eſt uita recta& rei perfectio,& NMegütei & hoc eſt quod quæſiuiſti. Scias igitur& intellige,& inuenies quod quxtis f Deo placuerit. De ſolutione Lapidis compoſiti. Cap. XII. Ed poſtea philoſophii ſubtiliauernnt ſe ad ſoluendum ea, ut bene ſe commi⸗/ ſeerent, corpus& anima. Nam omnia quæ ſimul ſunt in contritione& aſſa/ tione,& rigatione, habent uicinitatem& colligationem adinuicem, ideoq; po teſt ignis aſſumere naturam à debiliori quouſq; deficiat& euaneſcat,& mil. ter reuertitur ſuper partes fortiores, quouſq; remaneat corpus ſine anima. Vnde quando ſic ſoluuntur& congelantur, accipiunt partes adinuicem, pattes ſuas magnas uidelicet tc paruas,& fuit hoc ex eis complexio,& eſt eorum aſſumptio,& ſic conuerſa fuerunt illa duo unum& idem. Et quando ſic fuit, aſſumit ignis ab anima, quantum aſſumit ã corpore, nec addit, necdiminuit, unde fut per ea perfectio. Exeo neceſſe eſt eicapitulum proprium in ſcientia Elixiris, ſcilicet dictum, de ſoluendo corpota& animas ſimplices. Quia corpora non in/ trantſuper animas,& erunt retinacula eis,& excuſabunt eas ab omni opete ſublimandi, figendi, atq; retinendi,& commiſcendi,& his ſimilia, niſi cum mundificatione prima. Et ſcias quòd ſolutio non tranſcendit hos duos modos:aute: nim eſt extrahere intetius rerum ad ſuam ſuperficiem,& erit pro hoc ſolutio,& elt exemplum ad hoc, quòd argentumeſt frigidum& ſiccum in ſua apparent, & quando apparet ſuum interius, eſt ſolutum, quia eſt calidum& humidum: aut dicta ſolutio eſt corpus acquirere humiditatem accidentalem quam non habebat,& addit ſuam humiditatem cum ea,& ideo ſoluunt ſe ſuæ partes,& eritpro eo ſolutio. De coagulatione Lapidis ſoluti. Cap. XIII. Ea dixerunt aliqui ex ſapientibus: Congela in balneo congelatione bons, quam tibi dixi,& eſt ſulfur luminoſum in tenebris,& eſt hiacynthus tbeus,& toxicum igneum,& interficiens,& eſt Elixir, quod ſuper nullum rema/ net: Et leo uictor, malefactor,& enſis ſcindens,& theriaca ſanatrix, uelſanans omnem infirmitatẽ. Et dixit Geber filius Hayen: Quòd omnes operationes hu ius magiſterij ſub ſex cõtineantur rebus, quæ ſunt fugare, fundere,& incetat e dealbare, ut eſt marmor:& ſoluere& con gelare. Et illud fugare, eſt fugate& te mouere nigredinem à ſpiritu& anima. Et fundere, eſt liquefactio corporis ft incerare, eſt propriè corporis& eius ſubtiliatio. Et dealbare, eſt fundere citè cot pus propriꝭ. Et congelare, eſt congelare corpus cum anima præpatata. Rurſum fugare cadit ſuper ſpiritum& animam:& fundere& dealbare,& incerate& ſo uere, cadit ſuper corpus. Et congelare cadit ſi uper animam,& intellige. Quòd unus ſit tantùm Lapis, e de eius natura. Cap. XIII. 19 Bauzan philoſophus Græcus, cum interrogauerũt eum. Nunquid ger minans poteſt fieri lapis:? Dixit ſic: Duo ſcilicet primi lapides, Lapisalka, li,& lapis noſter, qui eſt uita illi, qui ipſum ſcit,& eius factum. Et qui. 0/ Ä ˙ r A—⁰üiä1 ¹ümÄ ͤ—mũdVlWWMↄ̃⁊̃ aw:. ̃— NLV ˙ ———.————— ——„K— 2——— 2— 22—ñ———U—é— 22 8 N 5 eALI DIS FIT IAZICHI. 241 non fecit,& non certifieabitur: quomodo naſcatur, aut putabit lapidem, aut qui non comptehendit ſuper omne quod de modis huius Iapidis dixi, iam parauit ſe motti,& pecuniam ſuam perditioni. Quia niſi hunc lapidem honoratum inuenerit, non conſurget alius ſuo loco,& non uincent natutæ ſ· uper! pft um. Eius natura, eſt caliditas multa cum temperamẽto. Vnde 125 ipſum ſciuit, iam docuit ip ſum,& qui ipſum ignorauerit, non docuit ipſum · Habet autem proprietates& uirtutes multas. Nam ipſe mundificat corpora ab additionibus aceſdentium gritudinum,& conſeruat ſubſtantias ſaluas, ita quòd non appareãt, neq; uidean tur in eo turbationes contrariorum, nec fugimentum ſui uinculi. Hic eſt enim ſa/ po corporum& eorum ſpiritus,& eorum anima, quando commiſcetur cum eis, ſoluit ea ſine detrimento. Hic eſt uita mortuorum,& eorum reſurrectio, medi/ cina conſeruans corpus,& purgans ſuperfluitatem. Et qui ipſum ſeſuerit, ſciat: & qui neſcierit, neſciat. Nam huius officium non conſurgit precio, nec aſſociaturuenditioni, ſeu emptioni. Intellige eius uirtutem& ualorem atq; honorem,&c operate. Et dixit quidam ſapiens: Non eſt tibi datum à Deo hoc magiſterium ſo lum pro tua audacia, fortitudine& calliditate, ſine omni labore. Nm laborant homines,& Deus tribuit fortunam hominibus. Adota ergo Deum creatorẽ, qui tibi tantam gratiam ſuis operibus benedictis uoluit exhibere. Modus operationis lapidis ad album. Cab. Xv. 9 5 ergo uolueris hoc magiſterium lionoratum facere, accipe lapidem hio/ noratũ,& pone eum in cucurbita,& cooperi cum alembico,& claude cam bene cum luto ſapientiæ,& dimitte exiccati, quod ſic facies, quotieſcunq; claudes cum luto ſapientiæ, poſtea mitte in ſtercore calidiſsimo: deinde diſtillahis eum,& pones ſub eo recipiens, in quod diſtilletur aqua,& dimittes ſie, quouſq; tota aqua diſtilletur,& exiccabitur humiditas,& poterit ſiccitas ſuper eum. Poſtea extrahes eum ſiccum,& ſeruabis aquam, quæ diſtillauit ex eo, quouſq; tibi ſit neceſlaria. Accipiesq́; corpus ſiccum, quod remanſit in fundo cucurbitæ, & teres ipſum, ponesq; in uaſe chalcofolario, cuius quantitas ſit ſecundum quan titatem medicinæ,& ſubhumabis eam in ſtercore equino humido excellentiſsimẽ calido, prout poteſt,& ſit ipſum uas elauſum l ene cum pila& luto ſapien/ tiæ,& ſie dimittas jpſum eſſe ibi. Et cum noueris quòd uoluerit inirigidari ſter/ cus, parabis aliud calidiſs imũ,& in eo pones dictum uas. Sie facies cum eo quadraginta dies, renouando ſæpe ſtercus calidum, cum neceſſe fuerit,& ſoluetur medicina in ſe,& fiet aqua ſpiſſa alba:& cum ſic eam uideris, ſcias eius pondus, & adde eidem quantum eſtmedietas ponderis ipſius de aqua, quam ptius ſeruaſti& elaude tune ipſum uas cum luto ſapientiæ,& iterum reduc ad ſtercus equinum calidum: quia in eo eſt humiditas& caliditas,& non omittas(ut prius diximus) tenouare ſtercus, cum infrigidari ineeperit, quouſq; compleantur quadra2555 dies. Quia tunc medicina congelabitur in ſimili quantitate dierum, quibus oluta fuit prĩus. Poſtea accipe eam,& ſcias pondus eius integtè,& accipe quantitatem eius de aqua, quam prius formaſti,& tere corpus,& ſubtilia,& pone aquam ſuper ipſum. Et iterum remitte in ſtercore equino calido, per unam ſeptimanam& dimidiã,& ſunt decem dies, tune extrahes,& inuenies co pus iam bi/ bille aquã. Poſtea tere ipſum& pone ſuper ipſumde ipſa aqua, quantũ prædictũ eſt Bt ſubhuma eum in ſtercore,& dimitte ibi per alios decẽ dies. Poſtes extrahe, inuenies ipſum corpus quod iam biberit aquã. Poſtea, ut prius tere,& pone ſu per ĩpſum de prædicta aqua, iuxta quantitatem prædictam,& iterũ ſubhumabis in ſtercore prædicto,& dimittes ibi per decem dies,& poſtea extrahes. Et ſic fales quaxta uice, tunc cum iam quarto complebitur hoc, exttahe& tere,& ſubhumabis eum in ſtercore, quouſq; ſoluatur: deinde extrahe,& teitera adhuc ſemel, quia tunc eſt origo petfecta,& iam compleuit ſuum factum. Tunc uetò cum 242 LIBER SECRETORVR ATLCHEMIIAE. ſic fuerit,& adduxeris rem ð frater, ad hune ſtatum honoratum. Aceipe ducentas quinquaginta drachmas plumbi uel ſtanni,& funde ipſum. Deinde cum lique/ facta fuerit, proijce ſuper ipſum unam drachmam de Cinnabari, id eſt dehacmedicina, quam adduxiſti ad hunc ſtatum honoratum,& hunc ordinem altum.& retinebit ipſum ſtannum ſeu plumbum, ne euolet ab igne,& albificabit iplum, & extrahet ab eo ipſius detrimentum,& eius nigredinem,& conuertet ipſum in tincturam permanentem perpetuo. Deinde aceipe unam drachmam de iſtis dicentis quin quaginta,& proijce ſuper ducentas quinquaginta ſtanni aut latoni, ſeu cupri,& conuertet ipſum in argentum melius, quàmde mineta,& hoc eſtun/ ius quod facere poteſt.& ultimum, ſi Deus uoluerit. conuerſio prædicti Lapidis in rubeum. Cap. XVI. T ſi uolueris hoc magiſterium ad aurum conuertere: Accipe de hac medici na, quam(ut dixi) adduxiſti ad hune ſtatum honoratum,& ad hune od, nem altum, pondus unius drachmę,& hoc ſecundum modum exemplituiſupe/ rius dicti. Et pone eam in uaſe chalcofolario,& ſubhumabis eam in ſtercore e/ quino per quadraginta dies, quia ſoluetur: poſtea dabis ei ad hibendumaquam corporis ſoluti, primò quantum eſt medietas ſui ponderis, poſteauſquequo con/ geletur, ſubhumabis in ſtercore calidiſsimo, ut prius dictum eſt. Deinde per ot/ dinem facies in hoc capitulo auri, ſicut feciſti ſuperius in capitulo argent. Etert aurum,& operabitur aurum, ſi Deus uoluerit. Cuſtodi fili hunc libtum ſecre/ tiſsimum,& non ponas ipſum in manus ignorantium ſecretum ſecretorum Dei quia perficies quod uolueris. Amen. W Loci ALIoyor PRACTIcARE EX GEBERO DECLARATI ER doctum& expertißimum ſenem loannem Braceſchum Vrceanum. Ro declaratio ne modi operandi: Recipe calcem ferri, libro 2. cap. a.& inllb Inueſtigationis,& in eodem a. lib. cap.. ij. iq.& lib. i. cap. ig ·& ſubtiliter cam tere, libro 2. cap. y.& 8.& libro 3. cap. iy.& lib. · cap. 4.& in libto Inueſtigationꝶ cap. de Præpatatione iouis,& in ſequentibus:& cum aqua com muni toties aus illam, donec aqua exeat clara, libro 3. cap. 2. ante finem:& cap iz. 5.& 15.& io 4. cap..& libro Inueſtigationis, cap. de Ptæparatione aceti acerrimi& ſequen tibus,& maximèͤ in cap. Præparationis Veneris: ubi dicit, quòd toties laue donec aqua exeat clara:& quanuis multis in locis dicat, ut iauetur aceto, plein: telligit de lotione ſulfuris& argenti uiui: ſed uult etiam ſignificate, quod lim, ter calx lauatur cum aqua: cum lota fuerit, deſiccetur bene ad Solem, uin lbro Inueſtigationis, cap. de Præparatione Veneris,& ſequentibus. Poſtea pone me ter iam illam in bocijs planis fundum, uel planis in fundo, ſeu plani fun d ali dinis unius digiti tranſuerſi, lib.. cap. io.& ſuper illam pone acetum diſtillatum, quod ſuperet digitos qua tuor ſupramateriam, libro a. cap. iʒ libto i cap /. lb cap..& 28 in proœmio lib. Inueſtigationis in fine,& ineo toto libro:& coopel uaſa ne reſpirent,& ea ſepelias in fimo equino mediocriter calido, lib. 2.ca p, && ibi maneant circiter dies quindecim,& poſtea per diſtillationem tri, aut per inclinationem uaſis extrahe quod ſolutum eſt in aceto,& pone in bocijs magnis,& ſi uidetùr, deſicca materiam& tere etiam ſubtiliſsimè,& ſuper 57 80 ne etiam acetum diſtillatum,& ſic fac ter, ut ſuprà:& totam materiam ſolucd 5 a ne ſimul in magnis bocijs, ut habes ſupradicto loco,& quotidie cõmole mat riam done clarificetur, poſtea diſtilla per filtrum, ut habes lib. in fine 12 cap . A...... A dd%⅛ð2üv... ĩðVL ñ⁊ d ß ⅛ O.. Ü ,ͤ......] 7 f,]Ü˙Ü ũ̃] 7˙7½§Ü, Ä gmũ. ͤ.... P RACTICA. 243 poſtea pone partem illius materiæ rubeæ& putrefactæ in uno aut duobus ua/ lis, ſimilibus uaſis putrefactionis lib. a cap.. ordinatis cum ſuis capellis& furnis in balneo cum ſuis recipientibus pro recipiendo aceto quod diſtillabit. Et ad/ uerte, quꝰd à parte i uperiori recipientium, inuenies arg. uiuum ſi ublimatum, ut eſt illud uulgi,& ſimile uidebis in uaſis putrefactionis, quanuis illud arg uiuum nullius ſit utilitatis.& quemadmodum deficit acetum, repone de illo rubeo, donec totum poſueris:& in ſummitate aceti, quotidie ſ ublimabuntur una uel duæ pelliculæ, ptimò nigræ, poſtea diuerſorum colorum: libro ſecundo, cap. iʒ.& in ſibro Inueſtigationis, cap. de Præparatione louis.& pelliculæ illæ ſi unt oleum ſi ul faris: libto primo cap a4 ·& libro quarto, cap. 20.& ſunt ſulfur calcinatum, libto primo, cap. iz. libro tettio, cap. i.& 6.& ſempet roijce in fundum eas pelliculas ſulfureas, libro ſecundo, cap 8. 13. 8. Et in libro Inueſtigationis cap. de Præpara⸗/ tione louis,& ſequentibus: quoniam illud eſt fulfur fix um, libro primo, cap. iʒ. & libro tertio, cap. i. 6. 3.& proijciuntur in fundum pelliculæ, ſi moueatur uas parumper,& tantum ſtet in fundo, donec ſit mundum& purificatum, libro ſecun/ do cap. s.& libro lnueſtigationis, cap. de Pręparatione aceti acerrimi& ſequen tibus: Quoniam ſuum ſal, acetum,& ignis, mundificant corpora ſulfurea, libro primo, cap. iz. lib. ꝛ. in proœmio,& cap. ig. libro quarto, cap..& in fine proœmij lib. lnueſtigationis& ſequentibus. Et quando ſulfur fuerit mundatum, exttahe cap. de Pręparatione acetiacerrimi, in libro Inueſtigationis,& ſequentibus.& ſe/ para ſulfur ab aceto& à ſale,& pone ſal in ſtorta lutata,& primò cum lento igne epara aqueſtatem, libto ſecundo, cop;& f. poſtea muta recipientem,& ignem auge, libro ſecundo, cap. 8. 5. il a; in libro inueſt. gationis, cap. de Præparatione louis, donec totum oleum ſimul cum aqua Mercuriali diſtilletur,& deſcendat in recipientem libro primo, cap. iʒ. libro ſecundo, cap. g. 9. ia. in libro Inueſtigationis, cap. de Præparatione iouis quoniam in eo oleo ineſt ſulfur purum& mun/ dum dictum arſenicum& Venus, libro primo, cap. 10.& 17.& lib. a. cap. primo, libro z. cap. 3.& 15. in libro quatto, cap. q. in fine, in libro Inueſtigationis, cap. de Ptæparatione iouis& ſequentibus. in fundo bocię remanent tertę ſalis dicti Mer curi libro i cap i. libro a. cap.. 5. g. in. In tertia cauſa deſcenſionis lib. 3 cap.. 7a j. in libro lnueſtigationis, cap. de Præparatione aceti acertimi& ſ. equentibus. & illudeſt Mercurius fixus& terreus lib. ʒ cap. s. Sed illæ terræ ſeparantur à Mer curio per lauationem, id eſt cumaceto diſtillato, diſtillando per filtrum, libro 1. cap. ic. libro z. cap. 2.8. 9. 13. 18. in libro Inueſtigationis, cap. de Præparatione aceti acertimi& ſequentibus.poſted congela in urinali per balneum,& tunc ſal aut Mercurius eſt præparatus, lib. Inueſtigationis pet totum,& in Teſtamento. Habes ergo ſullur, arlenicum,& atgentum uiuum præparata, ſed te oportet ſeparare aſenicum ab aqua Mercurialĩ mediante balneo, ſibro cap · Tz. lib. a. cap. ia. tamen pro maiori cõmoditate poiies duplicem furnum, ſulfur& argentum uiuum ptæparata in bocciula ultimæ fixionis,& facies commiſtionem& unionem omnium ſpirituum& elementorum libro 1. cap. y.& pones illa ſupet ignem lentum vſiecum, donec aqua Mercurialis, dicta ſal armoniacus,& ſal diſſolutum, ſubtiliet& ſoluat prædictum ſulfur libro 2. cap.iʒ. lib. 4. cap. io. in libro Inueſtigatiois cap. de Præparatione iouis,& ſequẽtibus.& ut prædicti ſpiritus poſsint uni ciungi per minima, libro i cap. t. ij. libro 2 cap. i. lib. 4. cap.. s. 5. 10. 1. ig. oſtea cum capello extrahe aquam Mercurialem, aut dimitte collum apertũ. do/ nec ea exhalet lib. i. cap. y. lib. 2. cap. 7. i6. iy.& poſteà claude os colli bocciulę, ut nonreſpiret:& collum debet eſſe lõgum& corpus rotundum, lib. 2. cap. 14. in fine,& cap. i6. iy.& pone bocciulam in ſcutella cinerum in cõuenienti furnello,& 1 ter fac ignem lucernæ, ut primò poſsit coagulari,& poſtea Hxari, lib.. cap. 7. l to 2 cap. i5. 16. 7. is. lib. 4. cap. 10. ii. e g 244 EX GEB E RO. Experientia igitur dedit modos operandi, uidelicet primò calcinatio ferri,(eu ſcoriæ illius melioris, quæ à fabris ſecus uias in cumulum pte ſecundò ſublimationem ſulfuris ſui, tertiò deſcenſionem& diſtllaonen 0 N ſui, quartò ſolutionem ſulfuris ſui, quintò coagulationem ſpirituum ſolutor 9 ſextò fixionem Elixir, ſeptimò cerationem ſulfuris& Elixir cum ſale prx 1 to, id eſt, ferro calcinato: in quo ferto ſunt omnia metalla philoſophorum 10 ipſa turpia transformat ab obſcuritate ad claritatem, ab immundĩeia ad*. ciem. Perſpicuum quanto magis comburitur, tanto magis fit perſpicuum. Quo/ cunq; tempore, quocunq; loco,& quocunq; calore expoliantur imperfecta metalla omnia à ſulfure corrumpente, ſtatim perficiuntur in aurum. Nam uera au/ tem Alchymia, ſcientia eſt, qua metallorum principia, cauſæ, proprietates, & pafsiones omnium tadicitus cognoſcuntur,& quæ imperfe/ cta& incompleta, miſta,& corrupta ſunt, in uerum aurum tranſmutantur. F INI S. ionem ſeitun n ſalis orum, æpata/ 0 nundi. Quo a me/ era au/ les; EBER DE MANI LAPIDIS COOMPOSITIONE ET OPERATION E, AVTHORE ADH VC IN CERT O, SED TAM EN DO J)) AT VRAL IS Philoſophiæ partem ſecretam, ſcientiam videlicet famoſam, inclytam& glorioſam, inſipientibus occultam, ſed pijs ac prudentibus manifeſtam ſcribimus, qua pauperibus& inopibus ſub. ueniri poſsit: Hoc autẽ ſuccincti ſermonis eloquio Oberis clarita. non penitus occulto, nec penitus manifeſto, non tamen ſub ænigmate, vel figura, ſed potius ſub plana ſermonum ſerie: tali tamen, quòd hoc prudentes nõ lateat, mediocribus autẽ profundiſsimum ſit, fatuos verò miſerabiliter excludat: ne improbus æquè ac probus tam excelſam ſcientiam vſurpet indignè. Artificem verò huius ſcientię Arti tx qudlis oportet eſſe ſubtiliſsimi ingenij,& naturas metallorum eorumq́; generationes eſęe debeat. infrmitates,& imperfectiones in ſuis mineris ſcire,& cognoſcere, ante quam perueniat ad hanc artem, ſi in tribus ordinibus medicinarùm, vel lapidum vo- N luerit eſſe perfectus. Sed quia priorum duorum ordinum medicinæ ſunt ſophi Ordinum trium ſticæ,& non tollunt de commiſto, relinquitur vnica ſola, quæ eſt de tertio or- Ii hpdi qui opiidine:& dicitur vnica& vera omnino,& certa: quia ſola tollit de commiſto,&. lapis magnus& precioſus philoſophicus, ſeu medicina ſũma& precioſa, 4 Phi bolophis appellatur: de qua ſola Philoſophi ſcripſerunt in ſuis libris,& loquuti ſunt, alis medicinis& lapidibus prætermiſsis: ideo nos, ipſos imitãtes, tantum Ari intelio. intendtmus de hoc lapide magno, vel medicina ſumma loqui in hoc libro, omnibus alis prætermiſsis. f 5 3 b i Non accedat autem ad ipſam indagandam artifex groſſo ingenio,& duro Qui ab hoc artepletus nec auarus, nec ſumptibus parcens, vel expenſis, nec vir duplex, om: cend negocio. und varlabilis à propoſito, nec nimis feſtinus, nec infirmus, aut impotens ma- 5 mdus vel oculis, aut nimis antiquus, nec ita pauper, vt habere non polsit vnde lane ſumptuoſam ſcientiam indagare poſsit: ſed potius ſit doctrinæ filius; vir Artifteis mores ſebtüilsimo ingenio decoratus, ſufficientet locuplex, largus, ſanus, firmus in& conditio. ptopoſito, patiens& mitis, temperatus,& ſufficienter ſuis membris& organis bene diſpoſitus& ordinatus. Nec tædeat artificem huic libro ſæpius ſtude/ Libro huie ſedet ex eo verum intellectum extrahere,& extractum in corde ſuo ſecretè ge- bus ſudendum lere perpetuæq; memoriæ commendare, poſtea operari. Nõ enim ſolũ᷑ per libros ipſam conuenit indagare, quia qui per libros ipſam ino ſol lola ſequitur, tardiſsimè eam inueniet, eo quòd libri iſtius ſcientiæ non ſunt e e 5 5 5„ 3 8 c libris artificem lepti ad doctrinam ipſius, ſicut libri aliarum ſcientiarum, ſed ſunt tantùm quã ron perfect tum ſiguræ ipſius ſcientiæ, quia ſcripti ſunt ſuboccultè,& diuerſis ænigmati- 8 b metapõoricè& figurate. Et hoc totum ne per ipſos verè᷑ ſciatur, cognoſca tur& tradatur, quòd lic ſcientia eſt vera& omnino certa: vnde nullus Philoſophorum vnquam hanc ſcientiam ſcripſit, vt eſt, ſed tantùm alliciunt artiſices adipſam indagandam& inquirendam: quidam autem i pſorum minus clarè, quidam magis occulte, nunquam autem magis manifeſtè. Et deo non trademus ipſam ſcientiam, nili nobis ſolùm: ſed tamen per hæe quæ dicemus, alliciemuste, fili doctrinæ, ad ipſam indagandam,& veraciter A III 22 e 2= 11 2 2 Nn 25 DE ALCHE MIA krs quomodo inueniĩendam: non tamen propter hoc deſperet doctrinæ filius, qula ſiipſan inuenienda quærat per ea quæ in libro ſunt ſcripta, proculdubio ipſam inueniet, n 99 per viam doctrinæ, ſed proprio motu indagationis naturæ, cum magnonum ſumptuum interpoſitione,& cum magna inſtantia laborum,&meditationecꝭ tinua, atq; pœna. Sunt enim multa obſtacula ipſius tam famoſæ ſcientiæ quæ impediunt artifices ipſam indagantes, omnino præcauenda in hac vera ind gatione: et maximè cùm in deſperationem lapſus artifex, inclinat ſe ad opus ſo phiſticum faciendti, a quo omnino eſt præcauẽdum,& in hac vera indagatione penitus intendendum. Qui autem ipſam conſequi meruit, meritò philoſo bus omnino ca- Phus in hac arte philoſophiæ nuncupatur,& ea ſemel facta, nullatenus ipſam uendum. reiterare à prudenti opifice contingit. Pro folis enim pauperibus à Deo hæe cciclia bec pro nobilis ſcientia eſt tributa:& ſi reges& principes eam ſcirent, nullus philolo, quibus data. phorum de cætero attingere poſſet. Poſt ſtudium verò huius libri continum, Nota& ipſo intellecto, opus incipere oportet artificem ſtudioſum,& per opus hic ſcientiam præcelſam ſubtili ingenio indagare,& ea inuenta omnino cetta& ye ra, non ſophiſtica, ipſam ſecretiſsimè celare,& cuſtodire,& cautè& prudentet loco& tempore in ſuis neceſsitatibus ea vti: quia qui theſaurum publice portat& vtitur, cupit deprędari. i L e Dimidium facti 8 v M enim vniuſcuiuſque rei principium& medium debitum ſumpſetit qui bene cæpit, effectum, finis inde laudabilis comprobatur. Et philoſophus dicit quod habet. ignoratis principijs, cætera etiam ſubſequentia ignorantut: eigo à contrario cognitis, cognoſcuntur. Et in primo Ethicorum dicitur, Quòd qui ci principium alicuius rei, ſcit ferè vſq; ad fines eius. A principijs ergo& medijs dam præcelſæ ſcientiæ eſt ordiendũ, vt ea effectu debito terminetur, vtindef principis ſcien- nis ſuccedat conſũmatio glorioſa. Sunt autem principia iſtius famoſæ ſcientiæ ie eadẽ quæ naturalia in metallis: Metallorũ autẽ principia ſunt iſta ſub quæ funprineipum me-. ꝗatur ars in ſuis actionibus in ipſisformãdis. Materia verò principalis omi Artiſici non deſperand um, d ſophiſticis operi 7. E- 1 l 7: 5 5 5 4 tellorlmt enge. metallorũ in ſuis mineris, de qua ipſa generãtur& cauſantut, eſt aqua ſiccaqui nerationis mo-. 2 l i 5 5 aquam uiuam, vel argẽtum viuum aliter nominamus,& ſpiritus fcœætens, quem äaliter ſulphur appellamus: non tamen in natura ſua pro ut ſunt in ſuis mines creata, quia in locis ſuis vbi generantur, nullum metallum inuenitur, ſed polis iſta materia eſt quædam ſubſtantia naturaliter à natura creata, habens in ſemsnaturam& ſubſtantiam iſtorum duorum:& ex iſta tali materia vel lubſtani duorum prædictorum procreata, generatur& creatur quædam ſubſtãtia ſab · tilis fumoſa in viſceribus terræ& venis mineralibus, vbi congregantur Sede nentur. Et deinde adueniens virtus mineralis ſuper ipſam fumoſam maten eam congelat& vnit ſe cum ea vnione inſeparabili& firma per decoctionem naturalem,& mineræ temperatam, non ſolùm cum plurimo vtriuſque, fc plurimo vtriuſque, ita quòd nec humidum prædictum, ſcilicet arg. viuum alle co, ſcilicet à prædicta ſubſtantia ſulfuris, nec ſiccitas ab humido poſſunt at klementa quo cetero ſeparari. Ex his patet quod in metallis ſunt quatuor elementa natütal modoin metallis ter,& quòd ſunt homogenea: quia nihil aliud ſunt quàm fumi ſubtilißs im pe decoctionem naturalem in ſuis mineris congelati& fixi,& in metalli naturam alterati, conuerſi,& mutati. Item patet quòd humidum radicale metellorm in eorum calcinatione propter homogeneitatem& fortem vnionem elemen torum ad inuicem in ipſis non conſumitur, nec ſeparatur, ſicut conſumitut 1 ſeparatur humidum lapidis, quia non eſt vnitum in eis cum ſicco in 1 e triuſq;. Et ſic patet quòd humidum lapidum eſt volatile& fugitiuumæ 95 5 humidum verò metallorum eſt fixum& permanens in igne Item in geit 8 1 1 25— 2 2 822 8. 22 Err * 2 IN GERT FV TONI 3 ne metallorum ſubſtantia ſulfuris prædicta ſe hab et per modum agentis. ſubſtantia verò arg. viui ſe habet per modum patientis. Et ſic patet quòd ſulfur eſt pater mineralium, arg. autem viuum mater. FFF e 5 x prædictis omnibus à prudẽti artifice ſubtiliter intuẽti colligitur, quòd natura in metallis creandis& formandis habet quandam ſubſtantiam vel materiam, videlicet arg. viuum,& ſulfur, vt eſt dictum: ex qua materia facit naturaliter exire in mineris illam fumoſam ſubſtantiam, ſeu materiam ſub tilem, quæ poſtea artificio ipſius naturæ, vt eſt dictum, conuertitur in metallũ. la vers prima materia à qua fumoſa prædicta materia generatur& exit, eſt quoddam corpus:& illa fumoſa ab ea generata eſt quidam ſpiritus:& ſic natura facit de corpore ſpiritum,& ſic facit aſcendere à terra in cęlum: ideſt rem cor poralem facit ſpiritualem. Et quia poſtea hanc materiam ſpiritualem natura cõ uertit in metallum, vt eſt dictum, tunc facit de ſpiritu corpus:& ſic facit deſcen dere de cælo in terra ideſt rem ſpiritualem facit corporalem in ſuis operationibus& actionibus. In omnibus autem iſtis operationibus verè nõ poſſumus & propriè ipſam naturam ſequi, ſed per quandam ſimilitudinem ipſam ſequi tenemur in operationibus iſtius ſcientiæ, quod magis propriè, provt expedit arti noſtræ, hoc eſt attentius faciendum. 8 8 i 8 Item patet quòd omnia metalla quantum ad radicem naturæ ſunt eiuſdem ſubſtantiæ vel materiæ,& tamen non ſunt eiuſdem formæ,& hoc eſt propter infirmitatem& ſanitatem, mundiciem& immundiciem, paucitatem& quanti tatem ipſius ſubſtantiæ arg. viui& ſulfuris in vnione& commiſtione naturali,& propter naturam minerarum diuerſarum, ac longam vel breuem ipſius naturæ decoctionem. Et hæc in vniuerſali de generatione naturali metallorũ diximus. Si autem hæc in particulari quis ſcire voluerit, videat Philoſophũ 4. Meteororum cum ſuis cõmentatoribus,& Albertum de mineralibus,& ſummam Geberi philoſophi, quæ eſt de perfectione magiſterij huius artis. 5 f S A Ki 85 5 vis verò famoſæ ſciẽtiæ radicalia principia ſuper quæ fundatur, ſulit iſta, videlicet, Quædam materia vel ſubſtantia propria arg. viui& ſulfurum fumoſa& ſubtiliſsima, ex natura prædictorum duorum per noſtrũ artiſicium generata, limpidiſsima, clara tanquam lachryma, in qua latet& habi tat ſpiritus quintæ eſſentiæ, ut inferius dicemus. Non tamen eſt iſta ſubſtantia ipſum ſulfur, nec ipſum arg. viuum, provt ſunt in natura ſua in mineris ſuis, ſed eſt quædam pars ipſorum duorum, quæ non eſt arg viuũ vel ſulfur. Quæ ſubſtantia prædicta fumoſa& volatilis in propriam ſubſtantiam aliam arg. viui& ſulfuris fixam& firmam, quæ eſt patiens ignem, nec eum fugiens, ſed in eo per ſeuerans, figitur& maſſatur: quæ poſtea per decoctionem temperatam& cõ tinuam,& per magiſterium huius ſcientiæ cum alijs adhoc conuenientibus cõ gelatur in lapidem fundentem, fluentem, tingentem,& in igne perſeuerãtem. Quidam philoſophi dicunt, quòd ex ſolo arg. viuo ſine admiſtione ſulfurum, hæc materia fumoſa generatur, ſed hoc eſt idem, quia arg. viuum habet in ſe naturaliter ſulfur rubeum miſtum:& hoe ſulfur rubeum ab albedine ipſius propria manu ſeparauimus, tetigimus,& vidimus. Attamen Philoſophus, qui dicit quòd ex ſola ſubſtantia mercurij ſine additamento ſubſtãtiæ ſulfurum lapis elicitur vel generatur, non hoc intelli git de ſubſtantia fumoſa prædicta, in qua latet ſpiritus quintæ eſſentiæ quem quærimus quo tingamus, ſed de ſub ſtantia ſtea& firma lapidis, quæ eſt terra ipſius, in qua figitur idem ſpiritus:qua terra ipſe lapis ſpiritualis imprægnatur in ventre venti per ee huius 2 Mira bilis naturæ in generãdis metallis m dus Metallorũ iden t tas. co diuerſitas unde. Particularis me tallorum ſciẽtia unde petenda. Principia ſcienliæ metallicꝶ. Opinio recitata Nota Quid uentus ſit, uide infra Ca. 18 4 DE ALCHENMIA artis, vt inferius oſtendetur. Nullo modo ſubſtantia fumoſa prædicta poteſt a turaliter elici, niſi ex ſubſtantijs prædictorũ duorum arg. viui& ſulfurũ inſimul Elementomm admiſtis. Item aqua& ignis in hac ſciẽtia ſunt agentia, unde oportetſcire a 15 tas in haeſcien&. ignem coadiuuari ſimul: terra& aer ſunt patientia: aqua& ignis ſuntagetg is. aqua eſt maſculus,& terra eſt fœmina: Sol eſt pater ipſius,& Luna mater in le operatione huius ſciẽtiæ pluribus rebus indigemus, quibus nõ indiget naun &e ſic in omnibus ſequi naturã non valemus. Ex his patet quòd in illis quibus Flementorum indigemus, ſunt quatuor elemẽta, unde oportet ſcire elemeta conuertere vnũ tranſmutatio in aliud, alterare vel mutare, videlicet, facere de humido ſiccum,& de ſicco humidum:de frigido calidum,& de calido frigidum:aliter opus huius ſcientiæ nõ poſſet aliqualiter vel aliter conſũmari. Itẽ nota quòd faciendo generari pradictam fumoſam materiã à ſubſtantijs prædictorũ duorum, ſcilicet mercuti. ſulfuris,& ſuorum adiunctorũ, quòd dicta ſubſtantia ſimul vnita eſt quodãmo do corpus, à quo exit iſta fumoſa ſubſtantia: nam fecit artifex aſcendere d tem in cælum quandam materiã vel ſubſtantiam corporalẽ in materiam vel ſubſti tiam ſpiritualem:& cùm poſtea ipſa materia vel ſubſtantia ſpiritualis factacõ gelatur,& fixatur,& in lapidẽ cõuertitur, tune facit deſcẽdere de cælo inteni ö& materiam vel ſubſtãtiam ſpiritualẽ iteratò facit corporalẽ᷑. Et ſic patet quod Ars optimè na. ſicut natura facit de corpore ſpiritũ,& de ſpiritu corpus in generatione mine: tra imitatur. ralium metallorũ: ita& nos in generatione artificiali lapidis mineralis per ani cium noſtrũ mirabile, facimus corpora ſpiritus,& ſpiritus corpora, Ethoc eſt quod dicit ros, E¹acite corpora ſpiritus,& inuenietis quod quæritis Elis ca re liquet, quòd principia& operationes iſtius ſcientiæ ſimilia ſunt principjs et operationibus naturæ, tamen indigemus pluribus alijs quam natura. e R P. V. Operalio parti- J ATIs ergo principijs de generatione metallorũ, ac materia opetationi cularis hiuc tra. in eis, atq; iſtius inclytæ& famoſæ ſcientiæ in vniuerſali: nunc de open dilur. tione iſtius artis& magiſterij in particulari videamus. Totũ opus 1 10 ſterij magni lapidis philoſophici,& oeculti duas habet partes operationis p ma eſt de operationibus Elixir,& dicitur primũt opus: Secũda pars eſt de ope/ ratione lapidis,& dicitur ſecundũ opus, quod aliter& in alio vaſe fit:& term nata prima operatione Elixir, incipit iſtud aliud, quod eſt ſecundum, de open tione lapidis. Quidã philoſophi in libris ſuis primò tradiderunt ſecundũ opus ſcilicet operationem lapidis, poſtea primum opus, quod eſt de Elixir Et qui modò loquuntur de vno opere modò de reliquo, ſcienter intricando ſe,& i intenuonem obſcurè perſequentes,& obſcurius exponẽtes, vt inquiſitore f. tuos& duro ingenio vel groſſo exiſtentes deciperent, hancq;& meritè fm ſam ſcientiã penitus occultarent,& prudentes ad eam allicerent,& eis manife Noll cæporto ſtarent. Nos autẽ rectum ordinem in hac operatione lapidis provt fr dedendem. gitis probauimus,& tetigimus,& oculis vidimus, tenebimus in hoc ibi 5 5 3 Prius enim neceſſarium quod res elixentur, hoc eſt in Elixir conuettantibis 1 7 70 tequam in operatione lapidis intendatur, aliter ad inuentionem& 1 nẽ magni& veri lapidis nullatenus quis attinget. Vocauerunt autẽ quan 00 philoſophi in libris ſuis Elixir lapidẽ,& lapidẽ Elixir, nõ facientes different nominũ in ter vtrunq;, vt fatuos excæcarent,& tamen dixerunt ventats dus Eliair quid re verè lixit eſt primũ& principale fundamẽtum& radicale lapidis 1805 Lapis qud quod poſtea per operationẽ ſecundam conuertitur in ipſum lapidẽ 1 90 5 vel medicinam ſummam, quæ ſola de commiſto& infirmo& imperte 1 tallorum tollit, et ea reducit ad ſanitatem& perfectionem ſummã, 3 4. proiecta fuerit:& realiter conuertit& trãmutat in lunificum vel ſollice — . — —— 2 2.—ä e. ——————— — 2 INCERTI AVT O RIS 5 ſecundum colorem ipſius lapidis. Philoſophi autẽ diuidunt Elixir vel lapidẽ, & dicunt quòd habet corpus, animã& ſpiritum:& ſunt hæc vnita in ea vnitio ne naturæ, cui per artificium miniſtramus, quòd ſic agat. vnde nos nõ facimus Elixir nec lapidẽ, ſed natura, cui miniſtramus materia, de qua agit. Corpus vo corpus quid u cãt terrã debitã lapidis, quod dicitur ſecretũ lapidis vel Elixiris, quod alids fer- cetur. mentũ vel nutricẽ ipſius appellamus. Ex his colligit ꝙ ex ſubſtantia arg. viui& Elixir exquibus ſulfuris ſubtiliſsima& puriſs.& ex terra noſtra, Elixir cõponit᷑,& lapis cõſiſtic. fiat. f„%%% 8 5 5 LI XI R autem in hac ſcientia dupliciter cõſideratur. Eſt enim Elixir ad Duplex Elixir album,& Elixir ad rubeum. De Elixiri ad album prius eſt viden df,& pri mo de eius ſpeciebus, ex quibus cõponitur. De ſpeciebus verò Elixiris albi Philoſophi variè tradiderunt,& diuerſis nominibus ipſas ſpecies nomina uerunt. Qurandoq; enim pro ſpeciebus nomina colorum ipſarũ ſpecierũ ipſas ſpecies nominauerunt, ita quòd multum ampliauerunt nomina iſtarũ ſpecierũ & in tantũ, quòd ob earum nomina multiplicata& dicta ab earum coloribus, vel naturis, plures& diuerſæ ſpecies conuenire videantur, quanq; non opor- i teat: ſed ſemper aliquid addentes vel ſubtrahentes, vt fatuos deciperent inqui Errorum cauſe. ſitores. Quidam autem poſuerunt& quæſierunt hanc præcelſam ſcientiam in vegetalibus vel materialibus: ſed quanuis iſtud ſit poſsibile per naturam, nõ ta vegetabllie. men eis poſsibile eſt, quia potius eis in laborando vita deficeret, q; quòd laboratum ad finẽ deducere poſſent. Quidam autẽ quæſierunt ipſam in lapidibus, gẽmis, vitris, ſalibus, baurachijs,& ſimilibus: quod impoſsibile eſt,& contra na turæ principia hoc in talibus reperire: quanuis quandoq; alteratio in prędictis reperiatur, poſt tamen longum laborẽ. Quidam aliquandoò in ſpiritibus tantũ, videlicet in mercurio& ſulſ. cum ſuo compari arſenico& ſale armoniaco ipsũ quæſierunt. Et quida alij in omnibus corporibus metallorũ. Et q;uis iſti duo vl timi in parte hene quærãt,& nõ in toto,&alij duo in toto malè quærãt: ideo omniũ iſtorũ ſecta ratio nibus eſt uacua. Nos aũt prætermiſsis omnib. prædictis certũ numerũ ſpecierũ quæ cõueniũt ad hoc Elixir, in hoc libro nominabimus. e„„ vA o R autem ſpecies ſunt,& nõ plus, nec minus, quæ ad hũc Eli Sbecies albliæir vir conueniunt cõponendum, videlicet arg. viuũ, ſulfur citrinũ fugiens ſulfur viride fixũ habens ventrem nigtũ intellectu, quis clarum in viſu videatur,& ſulfur album fixũ:& hæc tria ſulfura ſunt fundentia& fluentia ſicut cera. Iſtarũ autẽ ſpecierum optimæ vel meliores ſunt nouæ quã antiquæ. i Bonum ſulfur viride eſt, quod in groſsis fruſtis reperitur,& cùm frangit᷑ habet Boni ſalfuris ra flactionem clarã, viridem,& eſt lucidum ad modũ vitri. Et propter hoc à Mo tio,& ſpecies. nieno Philoſopho almagra, hoc eſt, vitrũ appellatur ratione colorum ſui, cùm Morienus philo tamen non lit vitrũ in rei veritate, ſed ſimile ei in fractione eſt:ſulfur album fixũ ſophus melius eſt cùm fuerit bene albũ, fracturam habens albà, lucentẽ& clarã,& eſt ber grana oblonga non multũ, ſed parum groſſa. In groſsioribus granis melius eſt ſulfur citrinũ fagies: 8e ſulfur viuum melius eſt quod fuerit in groſsis fruſtis clarum& nõ petroſum. Mercurius autẽ venalis habebatur apud Pariſios, quãdo incepi artem iſtam, valens ſing. lib. ſolidos duos Pariſiẽſes. Vna aũt lib. ſulf. viui ſexdecim denarios: libra verò aliorũ duorum ſimul miſtorũ vel compoſitorum quatuor ſolidos. lib. deniq; ſulf. viridis duos denarios. lib. ſulf: albi qua tuor ſolidos. Et ita patet, quòd iſtæ ſpecies non ſunt magni pretij. Omne enim quod magno precio emitur, in hac ſcientia non oportet quærere, vt dicit Monlenus philoſophus. Nomina iſtarum trium vel quatuor ſpecierũ& eorũ cd Aue non reuepoſitio nulli fatuo, vel inſipienti reuelantur: dimitendi enim ſunt in ſuis erroris landa e quibus 3 Mercurius. Precia ſpecierũ, 5 Prima cõ poſttio Lapis non lapis Hyems quid in hac arte. Specierum com miſtio. 8 DE AL CHFENMIA. bus: quia qui per alias ſpecies quærunt hanc præcelſam ſcientiam, ipfam nö in uenient, nec ad ipſam attingent, donec Sol& Luna in vno corpore redigitu quod ſine præcepto diuinò impoſsibile eſt euenire. ö 8 c A p. VIII. Oo M PON IH VR autem arg. viuum cum ſulfure viuo citrino, ita quod in ſimul alterantur quodãmodo à ſua natura prima,& veniunt vnũ 8 id in vna maſſa rubea, quã tunc vocamus Jerram rubeam ponderoſam:& ex hinc amplius non ſunt, nec conueniunt nili tres ſpecies in hacarte, De hac autẽ diſpoſitione ſeu compoſitione primæ alterationis harũ duarum ſpecierũ loquitur Morienus in lib. ſuo ad Regem Ali:& dicit, Fac vt fumus albus iceſt mercurius, fumum rubeum, ideſt ſulturts capiat,& ſimul ambo effunde& coniunge, ita quòd par pondus apponatur& c. Sed quia hæc compoſſtio, ſuedi. ſpolitio, videlicet iſta terra rubea, lucida, põᷣderoſa, tota compoſita venalis inuenitur:ideo non curamus laborare circa ipſius com poſitionem, ſed ipſt ptætermiſſa, ad alias veniamus. Aliæ duæ ſpecies non componuntur, donecinopere huius artis ponantur. Quamlibet autem iſtarum ſpecierum vocauenint Philoſophi Lapides in ſuis libris,& hoc propter ſimilitudinem quam habent ad ipſos, non quòd ſint lapides in natura. S IX. NP Is autem à te& habitis, fili doctrinæ, his tribus ſpeciebus accipe lib. vnam duodecim vnciarum de ſulfure viridi fixo,& tere ſupermamo rem, vel alibi vbi melius poteris,& reduc ad puluerem minutũ in quantũ poteris,& natura eius exigit, quo contrito ſerua& pone ad partem. Secundò accipe tres vncias, id eſt quartam partem vnius libræ duodecim vnciatum de ſulfure albo fixo,& eodem loco tere per minuta, ſicut de alio feciſti& ſerua ad partem. Tertiò accipe tres vncias de terra rubea, lucida, ponderoſa, qux eſt co poſita ex ſulfure& mercurio, vt dictum eſt,& in eodem loco piſta& tere em donec in ea nihil lucidũ appareat,& fiat puluis minutus, rubicundiſsimus pon deroſus,& ſerua ad partem per ſe, ſicut de alijs feciſti. Hoc autem opus conti tionis vocatur à Philoſophis Hyems. nam hyems omni fructu& virtute narali agente deſtituitur,& ita iſtud opus contritionũ deſtitutũ eſt omni opet. tione agente Elixir, quia adhuc nihil eſt commiſtum de prædictis. t ita pate quꝭd hyeme ſemper incipitur Elixir,& omni tempore eſt hyems,& Elhurpo. teſt incipi,& operari. 2 C A P. X. N D ERAT IO Nx hyemis completa, vt dictum eſt& terminata tien tim ſine interuallo incipit opus de compoſitione,& admiſtione iſtaum ſpecierum per manus hominis artificis,& ſic fit. Omnes iſtos puluete iſtarum ſpecierum fimul iunge& miſce per minima ſuper marmorẽ: non enim credimus alibi hoc hene prout decet poſſe fieri, ita quòd tota materia videatut eſſe rubea,& quaſi vna eademq; ſubſtantia. Et poſtea iſtam totam materiam in Vaſorum ſituatio non uulgaris beam diuide in duas partes æquales,& ita quælibet pars continebit nouẽ vn cias, ideſt dimidiam lib. duodecim vnciarum cum tribus vncijs, ideſt cum gun ta parte ipſius libræ. Singularum autem pars huiuſmodi præparationis K ch. poſitionis ponatur in vaſe ſuo proprio adhoc deſtinato,& eſt iſtud vas Mind duplex, quod venale inuenitur. In tali enim vaſe ſemper ſic facimus opus ſcilicet quòd vas alembicus vitreus ſituetur, ita quòd os vrinalis non ſubinnet os alembici, ſicut fit in omnibus diſtillationibus, ſed potius os alembici ſubin· tret os vxinalis,& ab eo circundetur:& ibi deinde lutetur& iungatur alemb. cus cum luto philoſophico, deinde dimittatur lutum deſiccari& induraf 5 INES A is. adignem cautè deſiccetur& induretur ita quòd alembicus nõ poſsi t ab eo ſeparari: relutetur iterum ſuper illud lutum ſiccatum,& deſiccetur vt prius, ita vt ſpiritus nullo modo per iuncturas exire nec fugere poſsit. Et d e hoc nullum vi dimus ſecurum in iſta iunctura niſi noſtrum per cautelam noſtrã, quæ talis eſt: Poſt omnes enim deſiccatio nes luti, accipe ceram communem,& de ea circũda deſuper totum lutum deſiccatum,& deinde cum ferro calido funde ceram ſuper lutum ſapienter& caute, provt hoc exigit,& de cætero nõ timebis ne de ſpiritu per lutum aliquid amittas: Sic autem fecimus multis modis in hoc opere. Vocatur autem præſens opus iſtud à philoſophis opus Veris, quòd ſicut res veris opus. in Vere vniuerſaliter& naturaliter ſimul vniuntur ad fructificãdum vnaquæq; ſecundum ſuam naturam, ita et hic res ex quibus Elixir componitur, in hoc opere vniuntur ad fructificãdum vel generandum lapidem philoſophicum. Et ic patet, quod opus Veris in Elixir, finita hyeme ſtatim incipit,& omni tempo te poſt illud, poteſt& debet ſtatim incipi. e,* I. Lutatio frtiß: A c autem compoſitio manualis artificis prædictarum trium ſpecierũ 5 lacta, vt eſt dictum, caret proprio nomine: vnde ſi proprium nomen ha- 1. beret, Philoſophi eam proprio nomine nuncuparent: ſed quia non ha- PH. bet ieo nominauerunt ipſam, Lapidem benedictum( qui tamen nõ eſt lapis, qpis benedi nec habet naturam lapidis) ex eo quòd res ex quibus componitur habent ſi- ceptus. militudinem ad lapides, et ex eis creatur lapis benedictus. Quidam nomina- 5 uerunt ipſam, Lapidem mineralem, vegetabilem, animalem: Mineralem, quia Lapis cur dicares ex quibus componitur ſunt materia mineralia in ſua natura: Vegetabilem, tur ninerali. ex eo quod corpus habet animam& ſpiritum, vt animalia. Quidam dixe- Vegetabilis runt ĩpſam eſſe nigrum& feœtens, eo quòd habet ventremnigrum,& ex ſpiri- Niger, ftens tufcetenti componitur. Qꝛuridam alij dixerunt ipſam eſſe Chaos,& voraginem 2 7 5 Chaos c. mundi, vel maſſam confuſam, eo quòd ſicut totus mundus creatus fuit in vna 5 maſſa quatuor elementorum confuſa, quæ poſtea per ſeparationem ipſorum acta ex creatione apparuit mundus diſtinctus, pro vt eſt: ita& in hac com poſitione confuſa ſiue maſſa, ſunt quatuor elementa confuſa& ſimul miſta„quibus ab ea per artificium ſeparatis, incipit apparere diſtincte Elixir, quod tot& pluribus alijs diuerſis nominibus, ipſorum philoſophorum diuerſitas nomina uit nos autem eam Terram rubeam appellamus. 8 8 A reſiduum operationis huius Elixir veniendum eſt,& dicitur Aeſtas, eo Aeſtaꝶ quòd ſicut res naturæ in æſtate per calorem ipſius,& caliditatem exeunt à terra,& aſcendunt in aerem, vt veniant ad Autumnum, id eſt ad ma turitatem& perfectionem, ita& in hoc opere res Elixir per calorem, vel per caliditatem ignis de hac terra exeunt,& aſcendunt in aerem, vt poſtea perueniant ad Autumnum,& ibi perliciantur. De hac enim operatione dicit Philoſophus, Accipe lapidem qui non eſt lapis, nec habet naturam lapidis,& ſePata elementa. Et Ariſtoteles ad Alexandrum Regem dicit in libro de Secretis ſecretorum capitulo penultimo, O Alexander, accipe lapidem minealem. vegetabilem,& animalem,& ſepara elementa. go a ſeparatione elementorum incipiendum eſt,& faciendum eſt hoc opus. Ab iſta ergo terra rubea, ſeparanda ſunt elementa, videlicet, puum ab impuro, diaphanum ab opaco, clarum à turbido: Et hoc fit iſto modo, videlicet, Hac terra poſita in duobus vrinalibus cum ſuis alembicis 4 Terra rubea N DE ALCHE MIA lutatis, vt dictum eſt, tunc ſingulare vas ita præperatum pone in alutello ſuptt cineres cribellatos: ita quòd ſpiſsitudo cinerũ, ſpiſsitudinem parui digiti aut cularis ſub fundum vaſis non excedat. Sit autẽ alutel ſiccum& bene lgila cum luto, ſuper furnũ ad hot bene diſpoſitum& firmum, vt dicemus. Quodl. bet autem vas ſuum propriũ habeat alutellum atq; furnum. Et in furmis com Ans gradus pri pone ignem recte ſub medio culorum alutellorum. Sit autem ignis iſte ita ken mus. peratus. quòdtenere poſsis manum tuam ad culum alutelli intus furnum ſaper ignem ſine combuſtione& periculo manus,& ſit continuus: quiaſi tu dates Nota principio talem ignem turbatiuum, quòd materia in vaſe funderetur antequi ſpiritus eius humidus ab ea euolaret,& antequam materia in fundo vaſis deſi caretur, frangeretur vas,& ſine dubio ſpiritus exiret,& totum amitteretur: Et ideo multum eſt cauendum,& cum maxima diligentia& cautela iſte ignis er ponendus& continuandus eſt. a EAN 9 Deſtillatio 74 815 Vs autẽ prædictis ſic cum igne in ſuis furnis diſpoſitis vt did ö eſt, tunc vapor iſtius materiæ aſcendet in alembico ſurſum in fumũ ſubtiliſsimum,& fumus ibidem conuertetur in aquã limpidam ſerenꝭ,& ca ram tanquam lacrimam, habẽtem in ſe omnium prædictarum rerum velſpecierum à quibus regeneratur: quæ cùm generata& cauſata fuerit in alembico deſcendet per cornucerui, ideſt, per naſum ipſius alembici, qui factus ſitlugu atq; groſſus circa alembicum,&acutus, gracilis,& recuruus circa finem ad mo cornu cerui ad. dum& ſimilitudinem vnius cornu cerul. Primæ guttæ iſtius aquæ deſcenden tes vſc; ad ſexdecim, vel plus, nullius ſunt valoris,& ideo non recipiuntur, ſed e bre cadere dimittuntur: Et ſi volueris ſcire certum tempus recipiendi ipſam aqui e poſt ſexdecim guttas ipſius vel circa dimiſſas cadere, accipe laminam culteli modicum calefactam, id eſt tepidam,& pone ad naſum alembici,& teneibiſl expecta donec vna gutta ſuper laminam cultelli cadat: quæ ſi bulliat& nigte. ſcat ſuper laminam, tunc eſt tempus recipiendi, ſi non, non: adhuc enim inipi aqua antequam recipiatur eſt multum de phlegmate, à quo oportet quòdpu getur aqua iſta, nec purgatur verè, donec habeat ſignum iſtud prædictum:iſ. vaſorum recipi gno verò inuento in ea, tunc ad recipiendum ipſam debes hebere duo vaſade enitum forma. Vitro præparata, habẽtia fundum rotundum, reſtrictum,& collum longumad menfuram dimidij pedis vel circa,& ita largum, quòd pollicem vel digitum poſsis intra figere. Sint autem iſta duo vaſa formata ad modum vnius pid & ſint ſpiſſa& fortia: aliter enim aquam retinere non poſſent, quoniam pt i mia virtute& fortitudine ipſius frangerentur:& hæc vaſa pone ſub vaſis alen bicorum,& fac intrare ipſos,& iungè in collis vaſorum quantum poteris oi melius tibi videbitur,& obtura cum panno lineo ſicco,& non cũ luto:nec i nimis ſtricti, quia poſſent frangi virtute aquæ,& recipe aquam. S XIIII. lgnis ſecundus 0 O NTINVYAN PD ys eſt autem ignis ille debilis per vnum diem& gradus. noctem in hac debilitate vel circa. Poſtea, non ſubitò, ſed paulatim in fortiandus eſt vſq; in duplum, vel plus ſi neceſſe fuerit,& in hac auge tatione continuandus eſt& tenendus donec rubeſcat alembicus:& cum apps ruerit rubeus, tenendus eſt in illa rubedine,& ignis in illo ſtatu continuandus Gralus tertius donec tota aqua exeat vel ferè:& tunc infortiandus eſt ignis tertiò,& acledd fameus. cum flamma, vt partes aquæ groſsiores& fortiores exeant:& talis ignis ammeus& fortis continuandus eſt per ſex horas vel circa, donec tota aqua 0 0 & ſpiſſa exierit,& terra ſicca ſine humore apparebit,& remanebit:& ſic eri qua& plenè facta. Noni INCERTI AVTORIS 9 a„ XV. o MN A VR aqua iſta ſic facta nomine matris ſuæ, videlicet lapis: Aduæ prime us N ed hic purus, ille autẽ impurus. Item vocatur aqua mercurij,& aqua lu ria nomina1 Ifuris, ex eo quòd ex ipſi generatur. Item vo catur fumus, ventus, oleũ, a. qua, aer, ignis, vita, anima,& ſpiritus,& mercurius noſter, quem quærimus, qui eſt ignis cõburens: ſoluit omnia corpora vno regimine, ideſt uno oper e, videlicet opere Autũni ſubſequente:& pluribus alijs nominibus philoſo phi 1 pſam nominauerũt ex cauſis legitimis& rationibus, quæ relinquimus tuæ induſtrię. cauſa breuitatis. Iſte vocatur à philoſophis Lapis benedictus, qui nõ eſt lapis Lapis quidapud nec habet naturã lapidis:& hæc ideo vocatur lapis, quia philoſophi vocant la- philoſophos. pidẽ omne illud à quo per artificiſt poſſunt elemẽta eparari: quia ſeparatione acta ex ipſis, per eorũ coniunctionem in hoc magiſterio alchymico ſcilicet in opere Autũnali ſequenti, ſuſcitatur quędã ſubſtantia ad modũ lapidũ, qui per f admiſtionem humidi cum ſicco generantur, vt patet in hoc opere ſequenti. Itẽ cur benediclus dicitur Benedictus, quia ex elemẽtis ſeparatis& poſtea cõiunctis, vt poſtea di& cſſentia quis cemus, ſupereſt quædã eſſentia quinta, quæ ſpiritus la pidis appellatut. Et quia 25 ſpiritus nõ apparet nec tangitur, niſi aſſumpto corpore in aliquo elemẽto, ideò itte ſpiritus propter nobilitatẽ naturæ ſuæ accipit corpus in nobiliori& ſuperiori ſphæra elementorũ, ſcilicet in ſphæra ignea, vel ignis, remanẽte ipſo tamẽ in natura ſua ſpirituali:& ideo nõ eſt ignis, nec habet naturam igneam quantũ de ſe, eſt tamen in igne habitans. Et iterũ quia iſtud corpus ſphæricũ igneum ptopter ſui ſubtilitatem& puritatẽ adhuc à nobis nõ poteſt videri, ideo inſtru mẽtis idoneis mediãte operationis induſtria, eius ſubtilem ſubſtantiã cõuertẽ do, cõponendo,& condenſando,& deſiccãdo ab ipſa ſubſtãtia, videlicet à ma teria prædicta ſublimãdo,& deſtillando, ut eſt dictũ, in aquæ ſpeciẽ conuertitur& emanat:& emanãdo à ſuperffuitate ſui phlegmatis ſeparatur,& mũdat᷑;, vr ſuperius eſt oſtẽſum. In hac enim aqua adhuc nõ ſunt quatuor eſemẽta, ſed tria tantùm, videlicet aqua, ignis,& aer,& inſimul hæc tria vno regimine coniunctim ab immunditia ſua& ſuperfluitate ſeparãtur, videlicet d terræ ſuæ fœtulentia purgãtur& ſeparãtur: in hac enim ſeparatione aquæ elementũ aqueũ Flemen orum vocamus, iplius aquæ humiditatẽ. Aerẽ appellamus aqueæ naturæ, quæ facit gie diſtintio. omne corpus ad modũ gãmi fluere,& ideo oleum nominatur. Ignẽ in ea dicimus eſſe illam virtutẽ qua comburit, calcinat,& ſoluit corpora, in quo igne habitat& iacet ſpiritus lapidũt prædictus: Separatis ergo iſtis elemẽtis ã ſua terra & lactis ſpiritualibus ct ſpiritu quintæ eſſentiæ,& in aquã conuerſis, vt dictũ eſt, coniungẽda ſunt in terrã, prout in ſequẽti melius declarabitur, ut ſimiliter ipſa terra efficiatur ſpiritualis cum ſpiritu prædicto, ſicut alia tria elementa. n SU P. XVI. D compoſitionem iſtorum triũ elementorum cum qirarto, id eſt cũ terra noſtra veniendũ eſt:& hæc eſt cõpoſitio quã occultauerunt omnes phi⸗ 3 loſophi& vocatur matrimoniũ corporũ& ſpiritus, eo ꝙ in hac operatio arion ne coniungitur ſpiritus quintæ eſſentiæ latens in tribus elementis prædictis, 5. vteſt dictum, cum corpore, id eſt cum terra noſtra: ita quòd coniunctio ipſius corporis, id eſt terræ noſtræ fit ſpiritualis, ideſt de natura ſpiritus& ſubtilis:& ſpiritus de natura terræ,& tunc perficitur, ideſt incipit perfici virtus& naturaſpiritus quem quærimus, qui dicitur quintum ex quatuor generatum, ſecundum quod dicit Philoſophus, Vis eius integra eſt, ſi verla fuerit in terram, ergo& c. Eit autem com poſitio ſeu matrimonium non manibus hominum, ſed per opus naturæ: cui naturæ per artificium& magiſterium iſtud mirabile, talem materiam vt hoc operetur,& faciat, miniſtramus, 10 DE ALCH EM IA Tollen dem eſſe Debet autem fieri iſta compoſitio ſtatim, poſtquàm aqua eſt facta, nec expemoram. ctari debet ad hoc compoſitum faciendum vltra duas horas, quia cito c ſcit virtus ſpiritus iſtius, niſi per compoſitionem ipſius cum corpore retinereAutumni opus. tur. Et ideo oportet quod citò fiat. Item vocatur hoc opus Autumni, eo quod ſicut in Autumno fructus naturæ ad perfectionẽ naturæ perueniũt, ita& hac aqua ed perfectionem deducitur in hoc opere compoſitionis& matrimonjj Inpregnatio la Item appellatur impręgnatio lapidis, quia cùm fit hoc matrimonium, vel com pidis. poſitio, ſeu coniunctio iſtius ſpiritus cũ corpore, impręgnatur lapis ideſt cot: pus vel terra noſtra, de iſto ſpiritu quintæ eſſentiæ in ventre venti, ideſtinven Ventus quld. tre aquæ prædictæ, quæ dicitur ventus, anima oleum,& aer& c. in qua ipſeſpi ritus habitat, vt eſt dictum. vel è contrariò iſte ſpiritus habitans in aqua prædicta impregnatur iſto corpore, ideſt, terra noſtra: in ventre venti, ideſt ventte aquæ prædictæ, quæ dicitur ventus: cùm ipſa terra vel corpus efficitur petſolutionem ipſius in ipſa aqua de natura ipſius aquæ. Et hoc eſt quod dicit Philoſopus, Portauit illud, ideſt ſpiritum quintæ eſſentiæ, vel terram noſtrã, vẽtus ideſt aqua prædicta, quæ deſtillando prius fuit fumus velventus: in ventteſuo ideſt intra ſe:& ſic patet quod alibi dicit Philoſophus, quòd iſtud quod eſtin. ferius, eſt ſicut quod eſt ſuperius, ad p̃parãda miracula rei vnius, ſcilicet lapidi 5 G»in c autem fit, et eſt, corpus iſtud: primò tenendũ eſt firmiſsimè, quòdterra illa vel fęces, à quibus exiuit hæc aqua trium elementorum, non aſſumiAlphidius autor tur, ſed proijcitur, cùm nullius ſit valoris, vt dicit Alphidius, Fæcem projjAros. ce. in alia enim hæc aqua plantatur,& radicatur. Et ſic patet quod dicit Aros, quòd opus iſtud in vno incipit,& alio terminatur. Accipiatur autem teranoſtra,& primò ab ea tollantur omnes eius humiditates ſuperfſuæ,& ab eaſeparentur,& euolent, donec fiat alba, lucida,& in omni parte mũda& affinata. De hac tali terra ſic purificata, ſume duas vncias in laminas tenuiſsimas, vel in pul uerem, vel in limaturã reductas, provt natura ipſius exigit:& vnam ex iſtis ncijs proijce in vno iſtorum vaſorum ſuper aqua,& aliam vnciã in alio ipſis va. ſis deobturatis,& ſuper cineribus tepidis ſituatis in alutellis ſuper furnos abip ſis prius remoto alembico. Et ſtatim cùm hoc corpus intus proiectum fei obturẽtur vaſa ſatis ſtrictè cum panno ſicco lineo:& incontinẽti quòd iſtatet ra in aquam iſtam cadet, incipit aqua iſta bullire, ſi bona fuerit& ſine erroreft cta: ſi verò nõ bullierit, error fuit in eius operatione, nec aliquid valet; quia cot pus non ſoluit, niſi bulliat. et ideo oportet reiterare,& aliam facete. Tenen funt vaſa continue ſuper cineres calidos, donec ipſa aqua à bullitione ceſſe & cùm ceſſauerit, erit clara. limpida,& viridis. Et corpus, ideſt terra noſtraines erit liquefactum, ideſt ſolutum& coniunctum per minima cum ſpiritu:& fal quid remanſerit de corpore, quod non fuerit ſolutum, vel liquefactum, none vis. Sed alia vaſa accipe ſimilia illis,& pone in illis aquam illam ita ſapienter caute, quòd illud quod remanſit in fundo ad diſſoluendum, non tranſeat cum aqua clara:& ſic in illis vaſis bene& fortiter obturatis cum panno lineo ſenm aquam benedictam vſque in horam neceſsitatis:& iterum debes aliam facere, & totiens reiterare, donec de iſta aqua bonam habueris quantitatem„& eim ſerua in ſuis vaſibus ſingularibus, vel in vno pro omnibus quod ſit vitreum ie. tilsimum& ſpiſſum,& obturatum, vt eſt dictũ. Sic enim adus impra gn efficitur Elixir ad album: Sed adhuc nõ eſt eius perfecta im prægnatio lafi 7 nec perfectum Elixir, nec perfectum matrimonium vel compoſitum 1 & ſpiritus, vt quidam dicere voluerunt:ſed tantùm eſt verum pugcipibeng, dium perfectionis prædictorum:perfectio verò inferius conſequetunlter ig, INCERTI AVT ORIS 11 citur hoc corpus in hac aqua ſolutum, temperantia ſapientum,& aqua vitæ: et Tenpe arte corpus quod ſoluitur, vocatur gumma philoſophorum, de quibus dicit Aros, e Vide vbi milerunt aquam, ibi miſerunt gummã, vel è contrario. Et tamen quã. Aqua. vis ſie nominetur,& verum ſit, non tame eſt gumma perfecta, nec aqua. Et quã Guunm philouis lit aliquod imperfectum habito reſpectu ad perfectionem lapidis benedis phorum. ctiʒ ideſt Elixiris: eſt tamen medietas Elixir perfecta ad album, ad aliam medie tatem veniendum. N S I. 5 f of AN D y eſt, quòd prima pars Elixiris eſt alba, quæ fit de terra alba:& ſecũda pars Elixiris eſt rubea, quod de terra rubea fit, vt dicemus: Et ideo prima pars Elixiris dicitur ad album, ſecunda pars Elixiris dicitur ad rubeum: et ſic videntur eſſe duo Elixiria in hac arte, cùm ita tamen non ſit, quia in rei veritate hæ duæ partes non faciunt niſi vnum Elixir, quod eſt ad vtrunque, videlicet primò ad album,& poſtea idem& non aliud in eodẽ vaſe dicitur ad rubeum. Diximus autem de parte alba componenda: nunc dicendũ eſt de parte rubea facienda. De hoc autem Elixiri, vel lapide rubeo, ideſt parte rubea Elixiris ad vtrunque ſcribitur in libro aureo,& ſic dicitur, Lapis verò ru- Liber aurciſ beus, id eſt pars Elixiris rubea ad vtrunque, vt inquit Hermes, Ariſtoteles,& Archelaus, deſcendit non ab aqua vini vel vitis, imo ab aqua vitæ:& aqua vitę deſcendit ab eo, videlicet lapide rubeo, vel Elixiri, ideſt à parte rubea Elixiris ad vtrunque. E 8 VON IAM, vt ait Philoſopus, in arte iſta eædem ſunt res quæ dealbãt & quæ rubificant, ideo in hac operatione Elixiris rubei, ideſt partis rubei Elixiris ad vtrunque, eædem res, ideſt ſpecies, quæ vt ſuperius diximus, conueniunt ad rubeum, ideſt ad rubeam partẽ Elixiris. ergo tres ſpe cies prædictæ in hac de rubeo Elixiri ſunt aſſumendæ, ſicut prius ad partẽ albam, ſed cum alijs ponderibus, videlicet:Accipies de ſulfure viridi vnam librã duodecim vnciarum,& in hoc concordant pondera, item ſulfuris albi ſex vncias, ideſt mediam partem vnius libræ duodecim vnciarum: item terræ rubeæ ponderoſę ſex vncias:& in his duobus diſcrepant pondera iſta à ponderibus aquæ albæ,& ita ſunt in ſumma totali viginti quatuor vnciæ, id eſt, libræ duæ duodecim vnciarum. 5 a 0 Ea iſtis ſpeciebus facies omnia opera ſupradicta, videlicet opus hyemis veris, æſtatis,& autumni ſimili ſeparatione, contritione, ſimili decoctione ignea, ſimilibus vaſis, ſimilibus alutellis, ſimilibus furnis, ſimilibus iun cturis& lutis, ſimili ſeparatione phlegmatis ab aqua, ſimili receptione ipſius, ſimili proiectione, vel coniunctione, ſeu matrimoniò terræ rubeæ cum ſpiritu lapidis in aqua prædicta: Sed ipſa terra rubea aliter debet purgari a ſuis fœtulẽ is& ſuperfluitatibus, quàm terra alba:& ideo antequam in ipſa aqua ponatur purganda eſt per modum ſuũ: qua purificata& mundata,& in laminas tenues coaptata, vel in puluerem, id eſt limaturam redacta, tunc ponẽda eſt in aquam factam, vt dictum eſt: ſed cùm poſita fuerit in ipſa aqua, non ſoluetur in ea, quia tantæ virtutis non eſt aqua, ſed tantùm calcinabitur in puluerem,& quodammodo ſine tactu reducetur. Hoc ſic facto, moue aquã caute,& pone in alio vaeidem in quo eſt, ſimili: ita quòd remaneat puluis calcinationis terræ rubeæ ne aqua in ſuo vaſe,& in illa aqua remota pone aliquod corpus quod ſit tibi proficuũ ſicut eflet terra alba,& ſoluetur in illa aqua,& tibi proficiet. Item terram calcinatam, quæ remanſit, deſicca ſecundum ſuum modum,& ſerua mun 12 DE ALCHEMIA de, ta quòd puluis alius ſuper eam nõ cadat nec attingat, donec aliam 20am; feceris in qua poſsit diſſolui. Aqua autem facta per huiuſce pondera ſupradi. cta, fortior eſt quàm prima prædicta, quia prima non poteſt ſoluere mercuni in aquam, iſta autem ſecunda ſoluit ipſum ſine dubio:& tamen iſta eſt de colo re aquæ alterius quantum ad viſum, ſed differunt quo ad tinctionem, qui ila eſt aurea, ideſt tingit in citrinum colorem, vel ialueum:& prima tingit in nig vt eſt dictum: Hæc etiam ſoluit omnia corpora,& etiam terrã noſtram albam præter Solem, vt eſt dictum, videlicet præter terram noſtram rubeã ſed Aqueæ albe etru tamen calcinat, vt eſt dictum. Et ſicut prima aqua vocatur nomine omn ber nomina. bedinum, viriditatum, foliorum,& arborũ,& c. ita iſta ſecunda vocatur i ne omnium ialueitatum, citrinitatum, rubedinum, nigredinum,& ſulfuronm & c. Et hoc eſt, cum eſt perfectẽ ſoluens terram noſtram rub eam:& ſemperdi citur imperfecta donec hoc faciat. Non autem fecimus in hoc noſtro libromẽ tionem multum ſpecialem de purificatione, mundatione, ſeu affinatione ten noſtræ rubeæ vel albæ, eo quòd ſatis purificatæ& mundatæ& affinatæ vena. les inueniuntur:& ideo hoc ſub breuitate tranſimus,&c. 111 5 RC ANV M arcanorum huius tam inclytæ ſcientiæ, tibi flli, factum tradere non intendimus, vt eſt dictum, ſed tantùm ad ipſum indagandi, Aqua alis ex& inueniendum allicere te cupimus per ea quæ ſequuntur.Aquamalam idem. facias de prædictis ſpeciebus, ſed cum iſtis ponderibus: Accipe laben ipſam ium:l nomilibram vnam duodecim vnciarum,& terræ rubeæ ponderoſæ nouem vncias, & ſulfuris albi ſimiliter nouem vncias:& ſic erunt in totali ſumma triginta vnciæ, id eſt duæ libræ duodecim vnciarum cum dimidia: Et operare per omnia opera& per omnes modos, vt prius, excepto hoc, quòd in ſeparatione phleg matis ab ea, plus ſeparabis in duplo, vel plus de phlegmate ipſius, q; de aljs ſcparationibus nõ feciſti aliarum aquarum: poſtea recipies ipſam, vt dictumeſt de alijs. Et ipſa aqua facta pone puluerem prædictæ terræ rubeæ calcinata ſu per eam,& ſi liquefiet, id eſt, ſi ſoluetur,& fiat aqua rubea vel ialuea fact ela. qua,& Verè bona: quòd ſi adhuc non ſoluetur, iterum remoue ab ea aquam ſcut alias feciſti ſuperius, fac de ea ſimiliter:& iterum terram rubeam deſica u prius,& ſerua:& ſic reiteranda eſt hæc aqua agmentando pondus de tiibus vn cijs ſemper in ſulfure albo,& in terra rubea tantùm,& non in ſulfure vidi cu ius pondus ſemper eſt ęquale in aquis iſtis,& plus ſeparando de phlegmatei duplo in iſta, quàm in alia prædicta, donec inueniatur aqua quæ ſoluat team Alia uia. noſtram rubeam in aquam limpidiſsimam rubeam. Quidam autem totum umouent de aqua iſta, vel de aquis iſtis prædictis rubeis quod exit& diſtilatſ que ad illam aquam quæ exit, cùm incipit alembicus rubificari: tune demũ alio vaſe recipiuntillam aquam ad partem,& dicunt quòd illa quæ exit antem bificationem alembici, ſoluit terram noſtram albam,& iſta quæ exit poſtiublficationem alembici, ſoluit terram noſtram rubeam:à quorũ propoſito A intẽtione, ſi ita ſit, non deuiamus, ſed potius conſentimus. 0 C 4 P. XXII. g Ac aqua perfectè& verè indagata& inuenta,&in ea noſtra terra muben ſoluta, debes ſeruare ipſam ad partem in vaſe obturato, ſicut ſuperusfe, ciſti de aqua alba,& iterum ſimili modo reiterare eam cum ſolutione tet ræ rubeæ in ea, donec de ipſa aqua rubea bonam habeas quantitatem. n ſingu lari verò aqua de corpore rubeo præparato, ideſt de terra noſtra rubea 1 rata in laminas tenues coaptata, vel in puluerem limaturæ redackapones n drachmas, id eſt quartam partem unius vnciæ:& ſi plus ſoluere 2 05 Eee 2 22 — —— 2 2 2—— IN CERTI AVTORTELS 13 apponas, veruntamen non excedas vnam vnciam ad plus„ 22 hoc 8 ge d 5 terra rubea tam de calcinata, quàm non de calcinata:& fi aliquid remanſerit a dilſoluendum de iſtis drachmis in aqua prædicta, ilud nõ proij ce, ſed remoto quod ſolutum fuerit de illis ſeruetur ad partem,& in alia ſolutione alterius auæ ſoluatur cum alia terra,& tunc duæ drachmæ no ponũtur in illa aqua, ſed minus, quantum ſcilicet pondus iſtius terræ non ſolutæ, quæ ponitur cum illa, ponderat: quod verum eſt, niſi plus poſſet ſoluere, vt eſt dictum. Et ſicut prima aqua alba prædicta, ſecundum intellectum Alphidij philoſophi in hac arte, ap ellatur& nominatur virgo vel puella habens vnum vber: Et ſecundum Ortolanum dicitur ſperma fœmineum album& frigidum: ita& iſta aqua prædicta rubea ſecundum Alphidium nuncupatur& dicitur iuuenis pulcher& homo nigri capitis& barbæ, habens pulchrum veſtimentum, quia aureum eſt:& ſecundum Ortolanum, ſperma maſculinum rubeum& calidum. Item prima aqua alba antequam corpus album ſoluatur in ea, nominatur vrina puellarum, ita rubea. vrina virorum iuuenum: vtraque autem vrina infantium,& infini tis alijs nominibus hæ duæ aquæ à philoſophis diuerſimode nominantur. a eK F. VF I ſingulari autem iſtarum duarum aquarum dicendo& ſcribendo inJ eelligit Ortolanus in libro ſuo per ſimilitudinem hoc quod dicit ibi propriè de aqua vini, vt nos per quatuor annos& per plus,& multi alij nobiſcum crediderunt,& adhuc credimus,& vere,& bene. Et idem eſt hic, quòd iſtæ duæ aquæ fuerunt iunctæ inſimul& commiſtæ, quia tunc non ſunt niſi vnaaqua. Hæc ſunt verba Ortolani de aqua vna ex duabus aquis prædictis cõ poſita, vel ex ſingulari ipſarum. Hæc aqua fixat omnes ſpiritus& facit ingredi: quod intelligẽdum eſt de ſpiritu lapidum, qui eſt quintum quid ex quatuor ge 5 neratum,& non de illis ſpiritibus fatuorum, videlicet mercurio venali, ſulfur,& Fatuori ſpiritu arſenico. Item hæc aqua habet vim ſuam& ſuperiorem& ſpiritualem, id eſt nõ facam: Et hoc eſt quod dicit Philoſophus, Quod eſt inferius, eſt ſicut quod ſuperius,& è contrario, ad præparãda miracula rei vnius, ideſt oportet quod prę dicta quinta eſſentia, videlicet ſpiritus quintæ eſſentiæ de quatuor generatis, vt eſt dictum, retineat ſemper vim ſuam, ſcilicet ſpiritualem:& habeat omiiem vim quatuor elemẽtorum, ideſt vim ſuam corporalem, ſi miracula inde debeãt perpetrari: Et hoc ſine dubio fit eo modo, quo ſuperius eſt oſtenſum. Item ſciendum eſt, quod indagando aquam rubeam, cùm multiplicabis pondera ſpecierum vltra vigintiquatuor vncias, etiã vaſa in quibus materiã pones, debent eſſe fortiora,& ventres habere groſsiores, ſecundum quantitatem augmentationis ſpecierum. Et nota quòd debent ventres ipſorum eſſe pleni materiæ Eliciris ad vtrunq;, quæ rubea nuncupatur, quæ tamen adhuc eſt imperfectà ſicut& alia, ad cuius Elixiris perfectionem de cætero veniendum eſt. . E R N. In RFI CI VR autem Elixir ad vtrunque iſto modo: De aqua alba acci Plixir ad uriq; pe tantum quantum de ea feciſti in duobus vaſibus vna vice,& ſciàs quan tum eſt pondus ipſius per ſubtilitatem tuam: non enim poſſumus tibi omnia ſcribere: Et tantum de aqua rubea, de qua ſimiliter ſcias pondus.& habeas nam cucurbitam de vitro factam, fortẽ& ſpiſſam, cuius os ſit factũ ad modũ vrinalis: in hac cucurbita ſimul coniunge has duas aquas ſimul effundendo,& latis cito, eritq́; tota aqua ialuea vel citrina,& clara& limpida:& ſic erit conſũmatum& perfectum verum Elixir ad vtrunq;, verum matrimonium inter corpus& animam, vera& perfecta lapidis imprægnatio,& verus eius coitus, ex quo ſequitur verus partus. Iſta autem aqua ex duabus atquis facta 5 eſt di 14 DE ALCHEM IA Nom ins uaria cum aurum noſtrum, argentum noſtrum: imò aqua cæleſtis& glorioſa Simi Elixiris ad u. liter& s noſtrũ, ſericum noſtrum, magneſia noſtra, in qua vt dicit Aros Sunt trunq;. quatuor elementa, ſeu quatuor corpora: quæ quatuor corpora ſuntnubez 8. niues extractæ,& oleum& butyrum,& lunæ ſpuma. Item dicitur fermentun lapidis ad vtrunque,& plumbum nigrum,& tota operatio noſtra,& ouũ pl. loſophorum& non gallinarum,& ſapiẽtia noſtra, quam Deus, ſcilicet quibus voluit reuelauit Et de hac dicit Aros, Ipſum enim eſt totum in toto& id totũ quod quæritur,& quod cogitatur: in ipſa enim eſt fugiens& fleum tingem K tinctum album& rubeum, maſculus& fœmina inſimul compoſita compol, tione inſeparabili. Et de hac compoſitione harum duarum aquarum, vel ſper matum, iterum dicit Aros, Oportet ingredientem in hoc opere non quieſce, cõtinuatio ope re, donec permiſceãtur res,& fiat tinctura à corporibus aſſumpta Statim per ris. vt has duas aquas in vaſe effuderis, vt eſt dictum; debes cooperire vas alquo coopertorio, ne ab eo aliquid exeat, donec prædictæ aquæ bene permiſtæ fuerint& coniunctæ,& fiant res vna, videlicet aqua rubea, limpida& dun Et intellige quod diximus, quòd quantum de alba poſuiſti, tantùm de aubeꝛ poni debet, ideſt par pondus vtriuſque apponatur:& ſi minus vel maius compoſitum facere volueris, ſimiliter plus vel minus de ſin gula aqua, ęqualitamen pondere apponatur,& e. 25 Gene N a VN r autem neceſſaria hæc duo ſpermata in arte iſta:& hoc ideo qui. Y cut videmus, quòd naturaliter vnum generat ſibi plura ſibi ſimilia ta tilicialiter Sol generat Solem, cum lapidis multiplicatione prædictiideſt ſpiritus quintæ eſſentiæ. Et ideo dicit Philoſophus, Pater eius eſt do ideſt aurum. Sed quoniã in omni generatione naturali, oportet ſpermatis receptaculi idoneum eſſe, cum quadam conſonantia ſimilitudinis ad ipſum, ita& in hac generatione artificiali oportet quòd Sol habeat ſui ſpermatis& ſuæ tinctu receptaculum idoneum,& ſibi conſonũ,& illud eſt Luna, id eſt argentum Et ideo dicit Philoſophus, Mater eius eſt Luna. Vnde notandum eſt diligeniſo, me, quòd iſtorum duorum corporum coniunctio eſt neceſſaria in hac te ci vtrunque, videlicet ad album& ad rubeum, quæ fit eodem modo quo ſupnd ctum eſt. Et hoc propter duas rationes: quarum iſta eſt vna, quia aurum qu ſit nobilius inter metalla,& magis perfectum,& fixum,& compactum, ten diſſoluatur in aquam limpidiſsimam, vt eſt dictum.& partes eius minuiißim ſeparentur, erit ff piritualis& euolans ab igne tanquam mercurius, quod elta rinctura ſme rum. Et hoc eſt ratione ſuæ bonæ alterationis,& tunc habet tincturam nem numero. mero,& iſta tinctura vocatur ſperma maſculinum rubeum& calidum:& cn Sperma maſcu- ſic eſt diſſolutum& ſubtiliatũ,& factum ſpiritualem cum ſpiritu quintæ elle, lnum c. tiæ, tunc dicitur ſpiritus tingens fortis, quem quærimus. Si vero argentum dis Spiritus lingen ſoluatur in aquam limpidam, nihilominus remanet fixum ſicut prius nula ſortis& c. paucam habens tincturam recipiendam& fixandam in tempetamento cal Sperma fm.& frigidi:& vocatur ſperma fœmineum, album& frigidum: Et hæc eltaqu i alba vel viridis prædicta: Et ſic conueniens eſt ipſorum duorum coniunctio Au e cienda, vt dictum eſt. Item eſt& alia ratio, quia cùm aurum per ſe,& argen 1 r N ſe ſint difficilis fuſionis& liquefactionis, tamen ſi inſimul coniungun facile fluunt,& liquefiunt. hoc ſciunt Aurifabri faciẽtes ſolidaturas ad aum natura in fuſioVnde ſi in lapide noſtro eſſet tantum alterum ipſorum, nunquam i f cturam daret:& ſi daret tin cturam, non tingeret niſi in quantum ipſa el 1 4 Finale ſecretum quod non eſſet receptaculum tincturæ. Et noſtrum finale ſecretum eſt ha 1 27. 8 5 3 11 i medicinam quæ fluat ante mercurij viui fugã. Ergo coniunctio iſtorũ 18 ee e,.,,... 77272700 ˙. p 1 A Ä la. ta atideſt tauculũ ihac tur n. Et till d d fun men 7 line mi jenn cum ſſendl ad aldi aq on um nt, rum. m tin bere rum tue eſt, aqua hæc portauit iſtum ſpiritum cum terra prædicta in ventre ſuo. vel terra ipſa ipſum ſpiritum in ventre ſuo, id eſt intra ſe in ventre aquæ, ideſt inIN cERTI AVT ORIS. lt neceſſaria,& ideo coniungenda ſunt eo modo, quo ſuperius eſt dictum. e n 5 5 r cùm hæc duo ſe receperint per aggregationem prædictarum duarum, vt eſt dictum in coniunctione lapidis, id eſt in coniũctione ſpiritus quintæ eſſentiæ prædicti, vel quintæ eſſentiæ de terra noſtra alba& rubea, vel ipſa terra de dicto ſpiritu imprægnatur& efficitur, vt eſt à nobis ſuperius didum: in ventre venti, hoc eſt in ventre aquæ prædictæ, vel aquarum prædicta rum. Et hoc eſt quod dicit Philoſophus Hermes, lllud ventus in ventre ſuo, id 179 0 tra aquam. Hæc verba quaſi ſimili, imò quaſi eadem expoſitione ſuperius expoſuimus. Planum eſt quòd ventus eſt aer,& aer eſt vita,& vita eſt anima: penn quid ego loquutus ſum de anima, quæ totum lapidem viuificat&reſuſ. citat:& ſic o- Anima lapidis. portet quòd ventusportet eum, reportet,& pariat: magiſterium planè patebit uomodo hoc fiet& erit:& tunc ſequitur quòd alimentum ſuſcipiat ex ventre 00 0 eſt a terra, vt ibidem dicit ur. Ideo dicit Philoſophus, Nutrix eius eſt ter Nutrix lapidls. ra, quia ſicut fœtus ſine alimento nutricis nunquam peruenit ad ætatem, ita lapis noſter ſine fermento ſuæ terræ nunquam perueniet ad effectum: quod qui dem fermentum alimentum dicitur:Sic enim in operatione lapidis generãtur Fernentum. ex vno lapide cum matris coniunctione, ideſt cum alimento nutricis, res, ideſt fl patris ſimiles, quas ſibi per longam decoctionem creauerunt, erunt noſtri ſimiles in colore,& patris pondera retinebunt. Hæc verba prædictorum duorum capitulorum dicit Ortolanus in libro ſuo de Expoſitione textus Herme oOrtolani liber. tis,& ab eo ipſam extraximus,& hic poſuimus cum quodam modico additamẽto. Et eſt notandum, quòd pater& mater lapidis, ideſt duo ſpermata ipſius in prima compoſitione Elixiris Sol& Luna vocantur, quæ poſtea in ſecun- Sol e Luna ꝗd da operatione, ideſt in operatione lapidis, terra vel nutrix appellatur. Et ſicin?2 tellge, qudd ex vno patre cum matris coniunctione in compoſitione Elixir & almento iunctis, ideſt terræ ex iſtis duobus generatę in operatione lapidis generantur res, id eſt filij, videlicet lapis albus, qui per alimentum perficitur& dealhatur, vt inferius dicetur. Cuius pondus patri, hoc eſt Soli erit ſimile,& de colore matris, id eſt Lunæ. Et ſic ceſſat obiectio, quæ poſſet fieri, quòd fecundum verba prædicta terra iſta conuenit in compoſitione lapidis, cùm ſpiritus lapidis ſint Sol& Luna,& quędam alia terra quæ dicitur nutrix: quod non eſt ite i ſanè intelligatur Philoſophus, vt eſt dictum: quia tantùm iſta duo prædicta conueniunt cum ſpiritu quintę eſſentiæ, ſed in compoſitione Elixiris vocã tur ſpermata: in operatione lapidis vocantur terra vel nutrix,& c. 5 5„„ 5 Ee his omnibus colligitur, quòd totum opus Elixiris nihil aliud eſt in vni vniuerſale Eluerſali, quàm facere alcendere res à terra in cęlum, id eſt de natura corpo- xiris opus quid. kali ad naturam ſpiritualem:& hoc tunc eſt perfectum Elixir. Item colligitur ex his, quòd aqua quandoqʒ vocatur lapis ſpiritus quintę eſſentiæ, quan doque Vocatur terra, quandoque lapis,& ſic figuraliter pars pro toto nominatut:& hoc indifferenter dicitur propter eorum naturam conſimilem vel coniunctionem vniformem: quanuis in ſpeciali proprietate diuiſionis ipſius lapi dis ipſa humiditas aquę, ſine aqua dicatur anima, ipſa virtus aquæ dicitur ſpiri5 eee in ea ſoluta, dicitur corp us, vt dictum eſt. Qu arg uiuum 5 5 n 8 ele animam vocamus arg. viuum noſtrum,& ipſam ſtrum. a 9 1285 8 delt ſpiritum quintæ eſſentiæ, vocamus lulfur noſtrum. Ergo Sulfur noſtrum. heir& lapide benedicto, aqua eſt anima lapidis, virtus aquę eſt ſpiritus Ja2 16 DE A Lc HE MIA pidis,& terra noſtra duplex, videlicet alba& rubea, duplex corpus pid benedicti. Et qui ſic ſentit verè de ijs, de ſecreta natura numeratur,& de ez.& in ea meritò computatur:& e conuerſo ſentiens, deleatur. Item in ſumma non dum eſt, quòd cùm artifex doctrinę filius hãc compoſitionem prędictam gd dlixir nominamus neceſſariam peregit, vt eſt dictum, per coniunctionemd vnionem duorum ſpermatum prædictorum vel aquarum, quòd tenere& ſe, uari debet ad partem reſiduum ciuslibet ſpermatis prædicti, vel aquæ pred ctę, quodlibet in ſuo vaſe proprio bene obturato vſq;in horam neceſtitatit Caudla draconis dictum eſt. Vocantur autẽ iſta duo ſpermata Cauda Draconis, quę poſter n operatione lapidis, ab ipſo dracone comeduntur, vt inferius oſtedemus. He autem compoſitio neceſſaria eſt, vt iam diximus, quia nullo modo vera tindqu ra fit niſi ex ipſa compoſitione quæ dicitur æs noſtrum, vt eſt dictum: de qu Liber turba phi dicitur in libre qui Turba philoſophorũ appellatur. Scitote omnes peniſeloſophorum. ſcentes, quòd nulla fit tinctura vera niſi ex ære noſtro. Quæ vera ſit, exponii Liber Lilium di in libro qui dicitur Lilit. Eſt autẽ intelligendum ex noſtro ære, ideſtnoſttach Fus lectione ſeu compoſitione. Et eſtvidendum quòd compoſitione iam petfech Aes noſtrum ſeilicet in Elixir iam conuerſa:& hoc eſt,& fit, vt ſuperius eſt oſtenſum. Ex 4 dictis autem, ſi bene intelligis, apparet conſtare, fore compoſitum hoc Blat ex Sole in corpore magneſiæ occulto, à terreſtreitate mũdo,& de ſulfure quod dicitur ſulfur de Sulfure,& de arg. viuo, quod dicitur arg. viuum, de argento ui uo, his duobus vltimis fugitiuis in principio: non fugitiuis, vt eſt dictum, conuerſis, compoſitis,& coniunctis. DE OPERATIONE LAPIDIS c AP. 5 LC HMI AE ergo omnino certæ, veræ, famoſæ,& inclytęex nunc o5 perã dantes, de operatione Elixiris, quod eſt primum opus, prius dictum Secundum opus eſt: nunc verò de operatione lapidis benedicti videndum eſt. Et in hac operatione lapidis, quæ eſt ſecundum opus, quidam philoſophi incipilt bros ſuos,& in primo opere ipſos finiunt& conſummant, vt eſt dict Vnde notandum quod per huius compoſitum Elixiris res flunt vnum& idem te dictum: ita quòd ſic de cætero huius compoſitum eſt, vnum quod ſolũ quai tur, quamuis ex pluribus compoſitum,& in vnam naturam redactum. De quo na res. compoſito dixerunt Philoſophi, Vna res eſt: quod intelligẽdum eſt poſt eon poſitionem Elixiris,& non ante, vt eſt dictum. De qua ſola re per compoſiun factũ vna,& non de alia, vera& omnino certa naſcitur Alchymia. Vnde vid A um eſt primò quid ſit Elixir, atq; vnde dicatur, quid Alchymis,& quid Lap Kli quid ſſt. Elixir autem eſt quoddam compoſitum habens in ſe virtutem mineralem beum, aut citrinum, ex pluribus ſpeciebus limpidiſsimis& claris(& fi deſſe cie aquæ coniunctis) factum compoſitum, habẽs in ſe virtutem mineralem i cluſam, exiſtens condimentum, antidotum,& medicina omnium corpolum purgandorum& transformandorum in Solificum& Lunificum verum. Erch Elixir unde di. citur Elixir ab Elicio elicis, quaſi vnd ex pluribus, in quibus eſt, elctumen catur. alis iam conuerſum& ligatum. Alchymia autem ſic diffinitur in libro qui xc Alchy mia quid. lium appellatur. Alchymia eſt ars adminiſtrans& oſtendens eſſentia, 1 metallorum continens, qualiter quæq; formæ illorum imperfecte ad natura 0 complementum deducãtur: vel aliter ſic. Alchymia eſt opus celatum W quod fit manifeſtum luce filiorum genitorum,& id quod per filiorum gente. tionẽ iuueneſcit. Vel aliter ſic. Alchymia eſt ſubſtãtia corporea ex no 1 arg. viuo,& vno ſeilicet ſulfure cõpoſita, quæ duobus tenuiſsimis& 1 ſiue limpidis conſtans eſt, ſcilicet anima& ſpiritu,& in luce filiorum dictot a d ſe manifeſtatur& iuueneſcit:& quæ continẽs eſt eſſentiã ſeptẽ met 1 INSERT AFNFTORIS 17 in ea ſubſtantia ſit ſpiritus tingens fortis, quẽ quærimus, quo tingamus in quo bet corpore, ac eorum qualibet parte,& eorum quodlibet à dimunitione ad naturale complementum naturaliter deducamus. Dicitur autem Alchymia ab Flambico& Kymia quæ ſunt duo vaſa in quibus hæc ars in tribus generibus vel ordinibus medicinarum ad finale deducitur complementum Et ſic patet, uod hoc totum Alchymia componitur ex corrupto& integro. Non autẽ᷑ eſt Alchymia ante Elixir, ſed poſt ſemper. Lapis aũt philoſophicus ſic diffinit: La pis eſt quædam fortis virtus mineralis, ex pluribus rebus in vnum cõuerſis per f noſtrum artificium alchymicum congregata, habens in ſe virtutem congelandi mercurium in naturam metallicam veram,& formaliter conuertendi, ac om nia metalla infirma ſeu imperfecta ad veram ſanitatem& perfectionem reducendi, vitrumq́; malleabile faciendi, lapidemq́; precioſum fingendi:& finaliter eſt ſumma medicina omnium corporum humanorum,& conſeruãdi in eis humidum radicale: quia ab iſto lapide benedicto deſcendit aqua vitæ, vt iã ſuperius tetigimus,& inferius plenius oſtendemus. i„ 5 ID A N verò Philoſophi indifferenter, vt iam ſuperius teitgimus, vnum Elixir prædictum nominauerunt Alchymiam, Lapide,& Medicinam. Et Alchymiam vocauernnt Lapidem: Elixir,& Medicinam Et Lapidem nuncupauerunt Elixir, Alchymiã,& Medicinam:& Medicinam 5 dixerunt Elixir, Alchymiam& Lapidem. Sicque paucam vel nullam differentiam quantum nihil inter iſta facientes, eo quòd omnium iſtorum eſt vna eademque ſubſtantia, quanuis forma ſit diuerſa,& ad vnum finem tendunt. Et quanuis nullam differentiam faciat inter ipſa nominando, differunt ta men inter ſe iſto modo. Elixir eſt primum opus,& præcedit omnia iſta,& dici Blixir quid pro tur matrimonium verum inter corpus& ſpiritum per compoſitionẽ duarum pri ſi. aquarum prædictarum, vt eſt dictum,& hoc eſt ita proprium Elixir, quod non 5 competit alijs propriè. Alchymia autem poſt Elixir ſequitur ſemper,& non an Alchymis quid. te& eſt proprie modus& opus ducendi Elixir ad effectũ, quod opus vel modus dicitur ab Aros Alchymia, ſeu Nigrum noſtrum,& hoc eſt propriũ Alchy miæ& non alijs. Lapis eſt propriè᷑ illud factum ſecundum prædictã operatio- Lapis quid. nem artis Alchymiæ,& hoc eſt proprium ſibi,& ad alia non pertinet. Medici: Medicina qua naeſt quod ſequitur& deſcendità lapide prædicto perfecto, ad metalla imper dicatur. fecta perficienda,& ſananda,& ad vitam hominũ tuendam& ſanandã,& hoc eſt propriũ ſibi,& ad alia nõ propriè᷑ dicitur pertinere. Et ſic patet quòd iſta intet ſe differunt ſpecie, quanuis nomine generali non diſcrepent. Ex his omni⸗ Morieni ſenten bus concluditur aliud quod dicit Morienus de iſta re, quæ eſt vna ex pluribus tia concludens. compoſita, quam vocant Lapidem,& tamen adhuc eſt in Elixir, quòd ipſa res vna, quam dicit eſſe Lapidem, habet in ſe quatuor elementa perfectè, cuius tactus nullus eſt, quia eſt aqua,& in ipſa eſt maior mollicies quàm in ſuo corpo re quia durum eſt, eo ꝙ metallicum eſt,& eius pondus graue: quia iſtud corpus ipſius omnium corporum eſt magis ponderoſum& compact,& eius guſtus uauis.& eius odor odori ſepulchrorum cõparatur, eo quod fœtet propter odores ſpecierum fœtentium, ex quibus componitur, vt eſt dictum: quæ fœtuletia ab ipſo in hac operatione ſecunda penitus remouetur, antequam in verã medicinam conuertatur. De cętero accedẽdum eſt ad opus prædicti Lapidis. ö% 8 f N 1 B huius Lapidis benedicti, vel Elixiris dicitur in libro, qui Lapis philoſohicus. Sinonyma api * 9985 appellatur. Compoſito noſtro verò facto, vel Elixiri cõpleto, vt Sradus operù. eſt dictũ, tunc ergo vt præmittitur, vna re, videlicet noſtro Lapide, vna a 3 18 DE ALC HE MIA via, ſcilicet Hermetis, qui fuit pater Achymiſtarum: vna diſpoſitione, ſcllctt denigrandi primò, ſecundò dealbandi, tertiò cenerãdi, quartò Scvltimörubil candi: vno actu ſcilicet coquendi, totum magiſterium terminatur. Et Aros pſi loſophus de hoc dicit ſic, Et erit rubens,& fiet niger:& erit niger,& ferne & hoc in ſequẽtibus operibus declaratur. Et ſicut per primum opus prædidũ omnes res aſcendunt in cælum, vt eſt dictum, ita per iſtud ſecundũ omnes s deſcendunt in terram,& fixantur in vnitate quintæ eſſentiæ. 3 8 0 Iſpoſitio denigrandi ſic fit: Accipe Elixir ſiue compoſitum prædictum provyt eſt in ſuo vaſe, in quo prius, ſcilicet in cucurbita, poſuiſt,& pone fuper illud alembicũ vnũ vitreum,& luta bene,& ſicca,& cera eo modo vt in extractione aquarum in prima operatione feciſti:& hoc ſie diſpoſio, 10 cipe illud vas& ſepelias in fimo equino calido,& fac animam, ideſt aquam ab eo quod eſt intus ideſt Elixiri, euolare& exire: ipſamq́; aquam in vaſe vitteo forti repone, vt prius de alijs aquis in prima operatione feciſti recipiẽdo: plle mate tamen ſuperfluo ab ea aqua ſeperato, donec ſuper laminam culteli, vel ferri alterius calidam bulliat, vt eſt dictum. Et ſic continuè faciendũ eſt, donet tota aqua cõtinuè exierit,& materia in fundo vaſis clara, rubea,& ſine aquaapparuerit. Item continua& coque donec nigra fuerit,& ſicca:& tunc quæ pris in prima vocabãtur ſpermata, vel pater& mater& c. hic in hac operatione vo f cantur terra vel nutrix. De hac autẽ diſpoſitione ſeparationis aquæ velanimæ philoſophidicia à ſua terra vel corpore, dicit Philoſophus, Fili à radio Solis extrahe vmbrã ſu. vmbra Solis. Vocatur autem iſta terra à Philoſophis vmbra Solis, corpus mortuum corona sinonpma mul. vincẽs, nubes, cortices matris, magneſia nigra,& Draco qui comedit caudam tarei. ſuam,&alijs inſinitis nominibus nominatur. Aqua autem iſta quæ ab e edit Cauda Praco- vocatur cauda Draconis, quæ A Dracone prædicto comedig, nis& cis ſſuo- duorum ſpermatum in prima operatione fie nominatorũ:& dicitur anima ven ma. tus, aer, vita, domũ illuminans lux meridiana, arg. viuũ noſtrum lac virginis c tottt ſecretum: quod intelligendũ eſt, cùm fuerit imprægnata aliquo noſtor corporũ vel ſpirituum in ea ſolutorũ:& ideo aqua iſta totaliter extracta ſtatin debes ponere in ea de corpore noſtro albo ad diſſoluendũ, vt in prima opel one feciſti,& ſeruare ad partẽ vſq;ʒad horã neceſsitatis. Itẽ vocat᷑ ſal armonſaciꝭ noſter,& mediũ coniungẽdi tincturas:& vt ab omnibus alijs nominatur adus noſtra alba in prima operatione, hic ſimiliter nominat᷑, nec eſt differetia ite eas. Quidam philoſophi videntur dicere, quòd nõ debet im pręgnari led exei ſola prout extracta fuit ſine cõpoſitione debere operari. Tamen fi caue qu ex. facias in hoc loco. Itẽ terra dicitur ĩ Morieno fęx, ſcilicet vẽtris, de qua dictta krrorum milto regt Ali, ꝙ ipſa fex erat minera iſtius rei vel terræ: ꝓpter quod dictũ multi ea rum calſa. uerunt, quærentes iſtã rem, vel terrã, ſeu lapidem inter ſtercora& fmos bum nos, affirmantes ipſam eſſe fimũ humanum authoritate Morieni, cin redes tate ita nõ ſit: ſed pro tanto dicitur fęx ventris, nõ omnis propriè, ſed ſimilitu 5 narie, imò vẽti, qui ventre vẽti, id eſt aquæ, peperit modo& Spee ctis iſta terram, ſicut venter humanus poſt decoctionẽ emittit ſeu parit mum Terra lapidis ſuũ. Et in ſterquilinio hæc terra reperitur, vt idẽ dicit, uod intelligitur 10 ubi. equino prædicto, in quo iſta terra fit,& inſpiſſatur& Iccatur, t eſt dicti n in ſterquilinijs cõmunibus, ſicut quidam fatui putauerunt,& ibidem 1 exiſtimantes ipſam ibidẽ inuenire:& pedibus hominũ conculcatut, t. 25 f it. Et nota hic pr dd cucurbita eũ ſuo alembico ab Alchymite e Cucurbitæ d a. cit. Et nota hic pro tanto, quòd cucurbita eũ ſuo a 8 I lebici nomina et catur homo altus, galeatus, cuius fundus eſt extremitas ipſius cucurbitee 915 partes. hominis alti galeati:& ſecundum hoc ſimilitudinariè poteſt dici fęx 1 Err,, psp.,. INCERTI AVTORIS 159 man id eſt cucurbitæ ventris, quæ dicitur homo altus: quæ extremitas cucurbitę cõparatur extremitatibus pedum hominũ̃, qui ſunt extremitates ho minis ſuper qulbus totus homo defertur& ſuſtinetur, ſicut cucurbita ſupra ſuũ fun dum, à cuius fundo cucurbitæ,& in quo, id eſt à cuius pedibus hominis alti ga leati,& in quibus hæc terra conculcatur, id eſt maſſando coagulatur ſubtile 4 ſpiſſo ſeparando, vt eſt dictum. Item dicitur quod in vijs proij citur, hoc eſt dictum non in vijs cõmunibus, quibus homines gradiuntur, ſed in vijs philoſorum iſtius ſciẽtiæ, quia ſunt plures tendentes ad vnũ finẽ᷑: vel vnã viam, ſcilicet Hermetis prædictã: in quibus vijs videtur eſſe deducta, ideſt immortua donec reuiuiſcat. t dicit idem quòd hæc res ſiue hæc terra eſt ſæpius parua: tamẽ q; uis ſit modica terra, vt dicit Orthulanus, Sufficit tamẽ eius paucitas ad nutrimẽ tum noſtri lapidis totius:& de hac terra& paucitate ipſius ſcripſit Roſarius in . ſua epiſt. ad Eutheciã ſic dicens, Et eſt Kimbor& Kambar quod rariſsime in uenitur. Et nota quòd cõpoſitio ſiue imprægnatio ipſius terræ ſi debeat cõpo ni vel impręgnari, ſecundũ quoſdam fit ex mercurio mũdato, prius clarificato à quadã terreſtreitate quã habet in ſe. Similiter omnis impręgnatio vel cõpoſi tio fit ex corporibus crudis,& non calcinatis, vt quidã fatui putauerũt,& dece pti fuerunt in multis. Nec eſt cõtra quod dictũ eſt ſupra de terra rubea calcinata, quæ poſtea ſoluitur: quia certiſsimè ſi vera fuerit aqua in qua debet ſolui, ſine calcinatione quacunque ſoluetur. Caue tibi fili quid facias in hoc paſſu imprægnandi,& de quo, vel non imprægnandi. N n a 28 Lc verò terra ſiccata, vt eſt dictũ, extrahe eã a cucurbita per ſubtilitatem tuã cautè& mundè,& ſcias ſimiliter põdus eius,&poſtea pone eã in alio vaſe forti& ſpiſſo, amplo& magno, ſecundũ quantitatẽ lapidis vel medi cinæ quã facere volueris,& cõpetenti quantitate, vel terræ prędictæ ponderi. Cuius vaſis vẽter& fundus rotũdus ad modũ cæleſtis lunæ,& collũ longũ ad menſurã vnius pedis vel plus,& os taliter ſtrictũ, ꝙ poſsis ibidẽ figere pollicẽ tuũ ſecundũ ꝙ dicit᷑ in Lilio, vas anguſti oris. Et cũ Draco pᷣdictus, vel terra no ſtra prædicta fuerit in prædicto vaſe poſitus, vel poſita, ponendũ eſt vas bene obturatũ in alutello ſuper cineres cribellatos,& poſtea ignis faciẽdus eſt in fur no ſuper alutello ex tribus lignis ſiccis vel fuſtibus,& cauendũ eſt ne flãma vas attingat,& lic continuãdus eſt donec terra ſoluat᷑ in ſe ipſa,& fiat aqua ſpiſſa, ru bea. depelit᷑ aũt vas iſtud ſecundũ alios,& melius in fimo equino calido, donec ſoluatur terra prædicta. Soluit᷑ at iſto modo infra 40 dies, vt dicit Ali in Secr. ſecretorũ. Alij ponũt in aere, vaſe aperto& nõ obturato, ſed bene cauẽt ne pul uis ſubintret, nec quidq; aliud:& ſic dimittũt ipſam terrã ſolui in aquã ſpiſsã ru beã. De ſolutione iſtius terræ de ſe ipſo dicit Martyrizatus, Ars nõ cõpletur ni ſi terra fuerit ſoluta. Vide ergo fili quid facias in hoc loco. Citius aũt perficitur hoc opus in humido, tardius verò in ſicco. Et nota fili, ꝙ iſtius terræ duplex eſt ſolutio, vna per ſe, de qua dictũ eſt,& alia per caudã ſuã, vel aquã imprægnatã, quæ ab ea exiuit, vt eſt dictũ. Et in hoc multi errauerũt, nõ æſtimãtes ſolutionẽ ipſius poſsibilẽ niſi cum ſua aqua, vel cum vno duorũ ſpermatũ, à quo eſt creata. De ſolutione iſtius decoctionis vel terræ nũc prædictę à cauda ſua vel aqua ab ea extracta infra dicemus. Hanc autẽ ſolutionẽ nigri corporis& mortui ſolutionẽ nominamus: cum ſoluitur per ſe ſolã: cùm verò ſoluitur per aquã, hanc ſolutionẽ, reſurrectionẽ᷑ vel reſuſcitationẽ, aut viuificationẽ animãq́; corporis mortui nuncupamus:& hãc inferius oſtẽdemus, licet ſolutionis iſtius terrę per le diuerſæ ſint opiniones, vt dictũ eſt. De hoc tenendũ eſt, ꝙ ſolutio illa quæ fit cũ flama ignis vel cum fimo equino, nõ ſunt proprie ſolutiònes, ſed liquefactio nes potius, vel fuſiones ad modũ ceræ vel metalli:& ſic oportet fieri: per quod In uijsproiſcitur Roſarius autor. unprægnatio uel compoſitio ex quibus fiat: Martyrixatus autor. Solu vones n. ric. 20 DE A Le HE MIA ö patet quòd fuſio lic accipitur pro ſolutione,& è contrario ſolutio pro fuſont *. Et quum perfuſa eſt, vt dictum eſt, tunc iterum ſoluitur propriè᷑ per ſe,& hoc in aere, vt eſt dictum. Ergo ſolutio duobus modis in hoc paſſu conſideratur & oportet quòd his duobus modis fiat,& hæc ſolutio eſt ſicut ſolutioſalimi. neræ,& ſic intellige quod ſuperius eſt dictum. f 5 VVV e E RR A verò noſtra primò per ſe ſoluta, id eſt fuſa vel liquefacta,& fe 8 cundò per ſe ſimiliter ſoluta ad aerem, vt eſt dictum, in vaſe prædie Accipiatur illud vas cum ipſa terra ſoluta& ponatur ſuper cineres eib latos in alutello ſuper furnum,& in furno fiat ignis lentus,& ſic continiando ibidem donec congeletur in vna maſſa nigra, dura, ſicut maſſa ſalis, cuius maſær fractura eſt lucida ſicut fractura vitri, ſi probaueris: qua congelata id eſtnuſ ſata, vt eſt dictum, iterum in loco vbi ſoluiſti eam propriè ſecundò perſeytdl. ctum eſt, iterato: Secundò pone illud vas cum prædicta terra congelata,& ecundoò ipſam diſſolue propriè per ſe, vt prius, poſtea ſuper cineres ſecundo it pro hoc cap. li- prius congela in prædicto vaſe ſuo. Alij verò poſtquàm per ſe ſemelſoluad de inferius circa congelata fuerit, vt præmittitur, ſciunt pondus eius,& poſtea ponunt ſuperip Fnem capitis i ſam aliquod modicum, ideſt ſextam partem ponderũ ipſius de cauda aide de aqua quæ ab ea exiuit,& nõ de alia: quæ in hoc loco ſi ſic flat, debeteſſeſm plex certiſsimè ſine quacunch impręgnatione corporis vel ſpiritus:& poſtea quidam ex ipſis, vt præmittitur, ponunt ipſam in aere ad diſſoluendum, qu dam ex ipſis faciunt diſſolui in ſimo equino,& poſtea omnes iſti ipſam deli cant& aſſant, id eſt congelant ſuper cineres lento igne, vt eſt dictum. Cauefli quid facias in hoc paſſu,& quomodo diſſoluas& congeles eam: Quaterretera iſtam ſolutionem& congelationem, quarta vice ſolutionum& congeltionum iſtius terræ noſtræ prædictæ completa, vt dictũ eſt, remanebithęc tera fixa, lucida, nigra in fractura,& proiecta ſupra corpus alterat in ſuo coole, Et his omnibus ſic completis, verum regimen terræ benedicti lapidis ſuficen Nota ter peregiſti. Et nota quòd quantum pluries hęc terra ſoluta fuerit& congeta, vt eſt dictum, eſt ſubtilior& penetrabilior in natura:& nota quòd quidam non fundunt nec liquefaciunt eam, vt eſt dictũ in capitulo præcedenti ſedhit fuſionem dimittunt,& tantùm per ſe ſoluunt propriè, vt eſt dictum,& cong: It. Et ſi dimittatur prædicta fuſio, quam ſolutionem nominamus ſuperius nd eſt error. Et cùm per decoctionem, vt eſt dictum, fuerit denigrata, nominaiu Terre den gra. cinis clauelatus, æs combuſtum, ſal combuſtnm, terra mortua, ouum Phioſotæ& ferè lapi- 50 1 8 1 VV; 1 ouum di ſacle, nomi- phorum hic proprie, ſed cùm adhuc eſt in Elixir, impropriè: non tamen o n. gallinarum, ſed ſimilitudinariè dicitur Ouum, vt dicitur in Lilio: Quia ſicutet componẽtibus ouum, ſcilicet ex teſta, albumine,& vitello, naſcitur Achfi, Item notandum 9 hęc terra mortua, cum aqua remota fueritab ea Ke parata, antequam deſiccetur& denigretur, vt eſt dictum, à Philoſophis voce tur Ignis, ſal armoniacum, ſal uitellorũ ouorum, ſal honoratũ, Athincar no 0 nubes coagulata, Salarmoniacus noſter, lingua maris, arſenicus ſublimatusſ ö fur ſublimatum,& omnibus nominibus omnium ſublimatorum, ſtella Pins ventus corporatus, aduena, ſecretum naturæ,& pluribus alijs nominibus nuucupatur. A P. XXXIIII. zm fuent v A formam vaſis ſuperius deſcripſimus, in quo hæc terta, 1 5 Non pluribus denigrata, debeat poni ad ſoluendum& congelandum, vt eſt di 1 g uaſibus opus fo. De hoc notandum eſt, quòd nos non remouimus ipſam tertam re. ſua cucurbita, ſed delutato alẽbico& remoto, deſuper ipſam coopetto riũ ſpil ſum 7J＋6ä́ꝓꝛ—ʒ—ů̃ ↄ— ˙*Vꝓyꝓœ ↄ W Y¶pVỹ¶ p p** ² · A ¶——— ͤ D ˙ꝛ0¹dt˙. ˙ ⁴;mnt ͤ ͤ_onga. ²˙ FJ ²¹—Ü*¾ i!. r. ̃—9Ri INCERTI AVTO ARIS 21 ſum vitreum poſuimus, lutauimus,& cerauimus ad cucurbitam, quod cooper- ä torium vocamus vulgariter Athenatorium, quod babebat collũ gracile& ſpiſ Ahe natorium. ſum,& pendebat illud collum intra cucurbitam,& non extra: quod collum de det lutari& cerari, ne per ipſum flos exeat& fugiat. Et cùm opus erat, nos remouebamus illud coopertorium,& ponebamus& lutabamus iterum alembicum:& è conuerſo cùm opus erat nos remouebamus ipſum iterum alembicũ, & ponebamus& lutabamus athenatorium:& iterando alternatim cùm opus erat,& faciendo in vnico vaſe, donec totum opus impleretur. Vocatur autem ilud vas olla vel cucurbita ſine ſectione,& multis alijs nominibus nominatur. Vide fli quid feceris de hoc vaſe: nõ enim concludimus te in forma vaſis, quia ſi ſubtilius& magis proficuum ſciueris, hoc aſſumas. Multa enim de operatio-, eller bil ne huius artis& ſcientiæ in his ſcriptis non ponimus, quæ tamẽ neceſſaria ſunt nis ſeribi 1 10 ad ſeiendum& faciendum, cùm omnia ſingularia ſcribere non poſsimus, quaſi poſſe. tuæ prudentiæ relinquentes:& ſic completa eſt diſpoſitio denigrandi. Nunc autem ad diſpoſitionem dealbandi veniamus. Sed antequam ad hoc veniamus, quæ ſequuntur decreuimus inſerenda, vt liber iſte e xvtraque parte videa Libri huius per tur eſle perfectus. fectio. J 5 e 15 b ec de vera compoſitione Elixiris, quod eſt primum opus, dicitur à philo- Prim opus Eli ſophis, quòd illa res quę eſt vera, vbiq; reperitur, quia in quolibet homine eſt xir ubi que repe rij. ) & apud quemlibet hominem reperitur:& Adam ſecum apportauit eam de Paradiſo,& cùm mortuus fuit, ipſam ſecum reportauit,& cum ea ſepultus fuit: Et pro tanto dicit ſapientum Allegoria, quòd iſta res eſt ſol ſubtiliatus, id eſt aurum ſubtiliatum,& conuerſum in virtute maxima minerali: vnde dicitur in libro de hoc auro. ex gumma noſtra,& pauco auro multa emimus. Sed ſecũdum Abertum in libro de Mineralibus dicitur& probatur, quòd aurum vbique eſt& reperitur, quia non eſt aliqua res ex quatuor elementis elementata, in qua non inueniatur aurum in vltima affinatione naturaliter. Et ideo dicit, ꝙ vbicunque reperitur. Et quia idem Albertus dicit ibidem& probat, quòd mazima virtus mineralis eſt in quolibet homine,& maximè in capite inter dentes ita quòd in ſepulchris antiquorum mortuorum inter dentes aurũ in granis minutis& oblongis ſuperius inuentum eſt in ſuo tempore, vt ipſe dicit, quod eſſe non poſſet, niſi in homine eſſet iſta virtus mineralis, quæ virtus mineralis eſt in Elixiri noſtro prædicto vel compoſito. Et pro tanto dicitur, quòd hic lapis eſt in quolibet homine,& quòd Adam,& c. His viſis& intellectis, ad propoſitum redeamus. M.. DD Iſpoſitione nigredinis completa,& regimine terræ peracto, vt eſt dictũ Ded diſpoſitionem albedinis terræ lapidis benedicti veniamus. Eſt enim fipidb al notandum, quod in hac nigredine terræ eſt albedo abſcondita:& ideo feealio. in viſu eſt nigra, in intellectu verò eſt alba. Et propteꝭ hoc virtus latẽs in ea, de bet fieri exterius& apparere:& quod eſt exterius, fiat interius: ita ꝙ nigredo huius terræ qũo eſt exterior, fiat interior:& albedo quæ eſt interior, fiat extenor,& appareat manifeſtè. Et ſic fit manifeſtum abſconditũ:& abſconditũ ma nifeſtum Et autem hæc diſpoſitio in eodem vaſe,& ſine remotione terræ præ dicteæ ab eo, tali modo: Scias pondus ipſius terrę, vt eſt dictum,& poſtea ſolue iſtam terram per ſe, ſicut in denigratione ſua feciſti. Qua ſoluta, accipe mediũ ſui ponderis de ſpiritu non fixo, id eſt de aqua quæ ab eo exiuit, quæ vrina canis balfam dicitur, quæ per dugile, id eſt per alembicum deſtillatur, vt eſt dictũ ſiue lac virginis, aut arg viuum noſtrum, ſeu anima, aut ventus, aut cauda,& c: 22 ü DFP NEH vt lupradictum eſt, appellatur: ſiue de ſpermate albo, quo ipſe draco fuit Nel in parte compoſitus, quod reſeruaſti ad partem, vt eſt dictum: quod idem eſt & ciſdem nominibus nominatur,& hoc pone ſuper ipſam terram ſolutam vel draconem ſolutum per collum coopertorij cucurbitæ, ipſo coopertorio 1 cucurbita pòſt lutato, vt eſt dictum:& obtura bene coopertorij collum,& li ta bene ſecundum ſuum modũ:& ſic, ſi fuerit aliud vas quàm cucurbita cet obtura cum panno lineo fortiter,& poſtea pone in fimo equino calido, ideſ in humido, vel ſuper cineres, id eſt in ſicco, cum lento igne, vt eſt dictum. Et continua donec terra& aqua vnum fiant,& fiat vna res nigra, clara& alterius coloris, tamen in modico ad hoc quod prius erat. Hoc facto& completo, hoc totum congelandum eſt,& inſpiſſandũ,& in maſſam reducendum, in eoden loco& eodem igne,& eodem regimine continuo:& ſi neceſſe fuerit cooper, torium vais, id eſt cucurbitæ, eſt remouendum,& alembicus conſtituendu vt eſt dictum,& lutandus deſuper vt non exeat aliquis humor,& res ciiiai. ſpiſſetur. Signum autẽ quòd hæc res, ideſt gũma noſtra eſt decocta, elit quod ſi dimittatur vas infrigidari,& iſte draco fuerit durus ad modum picis duta, vel frigidę, ſatis eſt 81& decoctus,& à ſuo phlegmate purgatus Aan quæ in hac decoctione ab huiuſmodi gumma vel dracone exierit, ſi qua ele rit, poteſt recipi& imprægnari,& cuſtodiri,& loco& tempore, ſi neceſſelus it, dea ea ſicut de cauda operari. Hoc draconecongelato, vel hac gummanoſtra venerabili inſpiſlata, vt eſt dictum, tune ponatũr in loco tali, vbi perſe fo. uatur in aquam ſpiſſam de ſuo colore exiſtentem: qua per ſe ſoluta, poneſupet cineres ſicut in denigrando feciſti,& ibidem dimitte continuè, donec conget tur, vt eſt dictũ in denigratione:& completa eſt iſta decoctio,& eſt vnumcos pus adhuc opacum,& in fractura clarum& c. *. Vidam Philoſophi, ſicut Geber, Hali,& Ortolanus, dicunt quòd bat decoctio fit ſine pondere aquæ& ſpermatis:& dicunt, quòd poſtqun terra lapidis benedicti eſt præparata, vt eſt dictum, tunc nõ ſoluui per ſe, ſed provt eſt congelata in ſuo vaſe poſt denigrationẽ; vt eſt dictum i ſine pondere& menſurà ponunt ſuper dictam terram de aqua ſua, vel de pi tu non fixo,& ipſam de ea imbibunt quantum poteſt bibere, donec vinuteſpſius aquæ, aut ſpiritus non fixi ſeu arg viui, ſeu caudæ draconis, aut ſpema & c. ſuperueniente, hæc terra ſoluatur totaliter in aquam,& fiat volatiis& ritualis alternate, id eſt de natura aquæ, vel ſpiritus prædicti, aſcendendoince lum, ideſt in ipſam aquam, vel ſublimando ſicut ab initio fuit in prima oper tione, vt eſt dictum:& pòſt faciunt ipſum deſcenderel in terram ipſam cong: lando, vt eſt dictum in hac operatione. Vide ergo fili quid feceris in hoc loco Nam dicit Aros philoſophus, quòd præcauendum eſt ne Elixit ſubmergai Sumer ſio Flici Submerſio Elixiris, vt dicit Geber, eſt quãdo volatilis ſummas ſuperat fun L gbe- e fixi,& ſic eſt perfecta decoctio iſta. e J)) 1 Vm verò completa fuerit iſta decoctio quæ dicitur, veniendum eſtads lias: Scias pondus totius congelati ſicut ſciuiſti primò per ſubtilitatem diſcretionem tuam. Nõ enim poſſumus omnia tibi ſcribere, ſed multaſt ceſſaria tibi& induſtriæ tuæ relinquimus, vt eſt dictum. Et poſtea Pente tam partem ipſius congelati ſuper ipſam terram congelatam, vel ipſum 1 latumde aqua prędicta, vel ſpiritu non fixo, ſiue de cauda draconisvelſbbe 9 te albo( quę omnia idem ſunt) in eodẽ vaſe,& ſine extractione dra 1 dem vaſe,& decoque vt prius, vaſe obturato, vt eſt dictum, donec eongg INCERTI AVT ORIS 23 & inſpilfetur,& fiat res dura licut pix: poſtea per ſe ſoluatur totum hoc,& ipſo ſoluto per ſe, ſtatim ſuper cineres lento igne congeletur, vt eſt dictum,& eſt v na maſſa alterius coloris quàm prima,& magis clara aliquantulum. Et ſic ſimili gedo limitierte ann pondere, videlicet pars totius congelati quarta, de arg. viuo noſtro vel aqua alba prædicta deſuper ponatur totum congelatũ fimili coniunctione& congelatione, tam per caudam ſuam, quàm per ſe ſolũ iſte draco ſoluatur& congeletur: continenter autem regatur&reiteretur h 90 diſpolitio dealbationis per huius aquæ albæ vel caudæ pondera:& per hoc ri gationes, adaquationes,& imbibitiones, inſpirationes, viuificationes, animaliones, lolutiones, congelationes, tam per aquam quam per ſe in eodem vaſe, & ſine extractione draconis, donec iſte draco vel tota iſta maſſa mortua quaſi homo in ſuo tumulo paulatim,& paulatim ſuo ſpiritu, vel vita, aut anima, qua priuata fuit, denigrando. Vt eſt dictum i pſpiſſetur, animetur, viuificetur, reſuſci tetur, Seſubtilietur magis quàm prius. Et fiat lapis vnus cryſtallinus albus parti cipans viriditate quadam, in igne perſeuerans, fundens, fluens, tingens,& mercurium congelans,& perfectè retinẽs& tranſmutans, etiã quodcunq; corpus metallicum imperfectum in lunificum:& vere, ſi rectè feceris, peruenies ad intentum. f VVV 18 N lcunt Philoſophi quid. ſicut Ortolanus, Geber& Hali, quòd in ſingula J aecoctione iſtius draconis, iſte draco extrahendus eſt à ſuo vaſe,& debet teri ſuper marmore,& iterum poni in vaſe,& ſuper iſtam tincturam ponitur aqua,& poſtea congelatur,& fit, vt dictum eſt. Sed hoc quod dicunt, non ſic ad literam intelligitur: ſed ſic ſecundum quòd dicit Aros, Hæc con- contritio quo uitio nõ fiat ſuper marmore, nec manibus hominum, ſed eſt tantùm aqua quæ modo fiat. terit& penetrat corpus,& draconem noſtrum de natura ſua propria& virtute & terra vel corpus, quod penetrando ab aqua teritur, ideſt naturaliter, median te operatoris induſtria ſoluitur,& cum ea congelatur:& fundum vaſis vbi hæc fuerit, in hocloco marmor nuncupatur ſimilitudinariè:& ſic intellige& concorda philoſophos,& bene tibi erit. Cùm ſecundum luriſtas promptum ſit iu ra iuribus concordare, ita in hac arte vel ſcientia, promptũ eſt philoſophos phi loſophis concordare. Item notandum eſt quòd plures colores& diuerſi appa/ Lapidis uarij co rebunt in iſto lapide antequam fiat albus, quia cum primò fuerit niger, po- lores. ſtea fit albus, qui ſunt duo colores contrarij. Sed ſecundum Philoſophos ex v no contrario tranſiri non poteſt ad aliud ſine medio, ideo oportet quòd veniẽ do in iſto lapide de nigro ad album, plures colores intermedij veniant& appa reant:& propter hoc dicitur in Lilio, quòd pluries citrineſcit,& pluries nigreſcit: imo quot in mundo poſſunt eſſe colores, attamen non ſunt veri colores, ſed in fine expectãda eſt dealbatio, quę eſtverus color. Cauſas verò&rationes iſtorum colorum debet conſiderare ſagax& ſubtilis opifex huius artis. Secundum autem variationes iſtorum colorum philoſophi hunc lapidẽ diuerſis nominibns 5 abuerunt nominare: Alij ferrum, alij plumbum, alij ſtannum, alij cu- Lapidis nomina prum, alij æs, alij aurum, alij argentum, alij vice& nomine omnium ſpirituum, al nomine omnium vegetabilium, alij nomine omnium animalium, alij nomi ne omnium colorum:& tamen propriè nullum prædictorum eſt in ſe. Nominatur autem à philoſophis cùm eſt albus, calx cineris clauellati,& cinis albus, calx corticum ouorum, terra alba, terra philoſophorum, terra benedicta, æs album, magneſia alba, puluis dealbatus, luna calcinata,& infinitis alijs nominidus nominatur, provt in libris Alchymiſtarum reperitur: quæ omnia quanuis in vocabulis differant, ad vum tamen tendunt intentum:& habet hic lapis albus pondus Patris, id eſt Solis, vt eſt dictum. ö 24 DE ALCHENMIA K XL. f Vmma noſtra benedicta, vel lapis albus, qui ſecundum quoſda dia Jaliter nix,& grando, precioſior eſt margaritis, cuius opus prædictum Alphidio in hac arte breuiter comprehenditur& intelligitur in his bis, in libro ſuo qui Clauis philoſophorum nominatur in principio, vbiſſch quitur, dicens: Et authoritate ſummi philoſophi conſtat,& eſt ver, quòôdqn dam res eſt qua vtuntur quidam ingenioſi, cùm volunt rem ſiccam coadun id eſt mercurium, quod ſic fit: aqua enim fit terra cùm vincunt qualitates tei in ea, quæ componitur ex duabus aquis, id eſt ex ſpermatibus albo fœmini & rubeo maſculino, vt eſt dictum. Sunt autẽ ſicut ipſe poſtea dicit Aphdu multa alia, quibus certiſs imè& ſoluunt,& congelat, liquefaciunt,&compoii & coagulant,& tranſmutant. Et intelligendũ eſt de lapide qui fit ex vegenſi libus,& in lapide qui fit ex animalibus: de quibus lapidibus, quomodo, qul ter,& ex quibus rebus fiunt& cõponuntur, in ſequenti volumine pleniuzoſi demus. Granũ enim iſtius lapidis ſeu grandinis, ſeu gummæ albæ genent ui Rultiplicatio la grana, Vt dicit Morienus in eius multiplicatione, per imbibitionem ipſus qi pidis. mæ à ſpiritu non fixo, vel aqua alba prædicta imprægnata, quod debet eo modo& regimine in omnibus ſicut in dealbando feciſti prius. Et ſic nonop tet vt reincipiatur à principio, ſed tantùm vt multiplicetur, vt eſt dictumnet ta modicum de ea habebis, quin ſufficiat ad multiplicationem faciẽdam,& ſam eſſe largam& amplam ſapientibus. Et ſcias quòd quãtuncunq; plus ſoli tur cum ſua anima, vel ſpiritu non fixo,& congelatur, tanto magis multiplia tur nõ ſolùm in quantitate, ſed etiam in virtute, tinctura,& ſubtilitate,& nei iectione maius pondus conſequẽter transformabit:de cuius proiectione mo Lapidis conſer- do ipſius, et furnorum forma& nominibus vaſorum inferius dicemus Co uatio. uatur autem in loco ſicco ſicut ſal, vel Zucharum,& in vaſe forti vitreo,& ui in humido loco, quia tunc per ſe ſolueretur. Et tamen ſi contingeretipſam ii ui, non propter hoc peior eſſet, ſed iterum ſuper cineres calidos congeſicaeſ per ſe, ſicut feciſti in dealbando. Item nota quòd quanuis decoctiones not prædictas fecerimus de aqua alba prædicta cum pondere quartæ pattis ii congelati, vt dictum eſt: attamen ſi maius pondus de ipſa aqua poſueri ſſ ipſum corpus quàm quarta pars ipſius, dum tamen Elixir nõ ſubmergat n lius erit,& citius lapis dealbabitur,& erit ſubtilior& penetrabilior,& cunm iori pondere alterabit& conuertet, vt dictum eſt. Et nota quòd ſubtiioreſt pis vel medicina, quæ mercurium conuertit, quàm ea quæ conuertit corpus nonè contrario, niſi ſubtilius fuerit præparata. K. E E mireris qualiter vnum infirmũ metallum quod non habet ponduspe fecti metalli, quomodo per medicinam reducitur ad verum pondus. d modicum quid ibidem ponitur de medicina. Et ita modicum per p Lapis perfieit dus illius modici non poteſt ſuppleri. Defectus ponderis metalli habit! 1 metalla in colo- tu ad quantitatem medicinæ proiectæ,& hoc ideo eſt, vt dicuntomme 5 re,& pondere. Ioſophi,& fit per virtutem medicinæ, quæ ex natura ſua cùm dat tincus 1 i ſo pig pondus tincturæ ſiue in albo, ſiue in rubeo: quod non facit medicina Jopp . 1 1 5 ca, quæ tantům dat tincturam,& non pondus. Quæreret aliquis, quid e a dus. dicit Ali philoſo phus in hac arte,& Rex Arabiæ in Secreto n ee Aliphiloſophus Ybi dieit, Accipe canem maſculum Coracenum,& catulam Armeniæ, 10 e Rex A rabię ſimul,& hi duo parient tibi canem coloris cæli,& iſte filius ſeruabit te in declarantur. tua ab inimico in hoc mundo& in alio? Reſpondeo, Canis ilte maſcu 1 ſperma rubeum maſculum,& Catula Armeniæ eſt ſperma fcemininum, 4 7 IN cERKTIT AVTORIS 25 t coniunctio iſtorum duorum eſt compoſitum Elixir. Et partus canis coloris diam ¶ xliab iſtis duobus, eſt aqua quæ ab iſtis duobus in denigrando extrahitur,& aum th eſt vt dictum fuit, quam caudam draconis appellamus, quæ ſeruat ab inimico, his ye ij eſt ab igne& combuſtion e,& perficit totum lapidem in hoc mundo& in biſſch, alio, hoc elt in albo& rubeo. Item poſſet quæri, quid eſt dicere, Opus noſtrum Pubitatio alia oda nl aliud eſt quam opus mulierum,& ludus puerorum? Reſpondeo quòd hoc ſoluta. dun pro tanto a philoſophis dicitur, quia opus mulierum, vt in pluribus, modò beeste ne modò malè ſe habet,& vix ad perfectum deducitur:& ludus puerorum eſt ö mug] mod riſus, modò fletus. Ita eſt opus noſtrum: nam quidã artifex modo ene Opus dißfculter phidi git& line errore, modò maleè agit& cum errore: modò reuocat errorem ſuum 50 7 n optatꝭ pon E corrigit errorem ſuum,& reducit mœrorem. Et ſic mo do gaudet, modò ea gen ſicut mulier,& ſicut puer, modò bene, modò male operat᷑: ita quòd vix aliquis „qu hoc opus excellentiſsimum ad finem optatum ſine errore& impedimento de uso; qucit. Et nosverò per ſeptennium vacauimus circa diuerſas operationes iſtius nt artis& ſcientiæ cum erroribus multis, antequàm poſſemus verum Elixir comſus g prehendere& facere, quod poͤſt in ſeptem diebus fecimus,& compoſuimus iã fiene perlectẽ. Patet ergo quòd oportet artificem cum erroribus multis indagando Fprrores eſſe nenp ad perfectionẽ huius tam inclyti magiſterij peruenire. Et hoc dicit Alphidius ceſſariosaddiſcẽ nech in Claui philoſophorum, Qui non errat, nõ peruenit ad ſublimia, iuxta textum tibus. n phloſophicum, per multas tribulationes oportet ad gloriam peruenire. Item s lol notandum eſt, quòd dealbare& rubificare, idem eſt quod calcinare&ſoluere: Pealbare e ru fipla. l congelare idem eſt quod componere,& compoſitum facere,& aggregare, bificare ꝗdſint. ng L congelare:& aſſare idem eſt quod rẽ deſiccare, vel in tali ſtatu ponere, quòd congelae, quid nem poſsit in puluerem ſibi competentem redigi, quod non poteſt niſi in loco&ſu i. Coda per locis calidis& ſiccis: vel aſſare quandoque eſt idem quod congelare. Item 3 555 5 non deſtillare, ſublimare,& ſoluere, eſt idem quod facere deſcendere in terram de 9, 3 Soluere i 4 am e cealo, vt eſt dictum. Item ſoluere in aquam, idem eſt quod deſcendere, ſublima 5 e Nota iſtius auto ris labores. face] de,& facere ficum volatile:& congelare, idem eſt quod aſcendere,& facere vo cõgelare quil. not latile fixum. Et iterum ſoluere per ſe eſt idem quod facere fixum ſolutũ. Et con Calcinare. tous gelare ſolutum, eſt idem quòd calcinare ſolutum per ſe:& iſtud calcinare eſt i- vocabulorum hn dem quòd dealbare& rubificare perfectum. Et ſic intellige fili doctrinę, diuer diuerſttas quoune fa vocabula, dicta,& verba philoſophorum huius artis famoſæ in vnam inten- modo intelligen umm tionem, opinionem,& ſententiam in operatione lapidis conuenire, in qua 4. rel duuerſitate vocabulorum& verborum multi errauerunt,& fuerunt decepti,& Forum cauſa. pu ptoh dolor, in fine miſerabiliter proclamati. Et ideo ſciendum, quòd maior la- Labor ubi mabor eſt in dealbatione, propter pondera,& coniunctiones, quæ ignorantur an. tequãm probentur, quàm in rubificando: quia tunc per dealbationem cogno5e leuntur ſimiliter:& eſt certior modus operandi. Vnde poſt dealbationem vſqʒ lud ed rubificationem non ſequitur error, Vt dicitur in Lilio. Item nota quòd fuſio cap. in retracl p Hupidis quàm ſuperius in diſpoſitione denigrandi in cap. 33. Solutionem nomi tiocx parte. 5 ie amus, nullo modo facienda eſt, nec facias, quia periculoſa eſt& damnoſa:& es pl quando nos eam fecimus, magnum damnum incurrimus, eo quòd terra illa ni Laa nimis eſt ſicca: ſed quando ſcripſimus illud capitulum, tunc non recolebaphil mus de illa fuſione, vel ſolutione damnum incurriſſe. Et ideo omnino præterdcn mittenda eſt,& facienda eſt alia ſolutio non violenta, vt ibi dictum eſt,& oſten ſoß] bum. Et ſic eſt completa perfectæ dealbationis diſpoſitio. Ad diſpoſitionem inge] tur incinerationis veniendum eſt, domo C lusel lbum tcoſ/ „ DE A LC HE MIEA 5 G D N. 1 Vnc ad diſpoſitionem cinerationis veniendum eſt, vt inde ad rubedinꝭ cineratio. J veniamus. Eit enim tali modo: Accipe vnciam de lapide albo prædico & in eodem vaſe à quo eum extraxiſti iterum pone, vel in ſimili. f lud fractum fuerit, vel immundum,& obtura vas eo modo, ſicut prius in del. bando feciſti,& fac ibidem eum ſoluere per ſe, vt eſt dictum: qua vn ta per ſe, accipe de ſulfure rubeo, id eſt de arg. viuo rubeo, vel ſpermat lo quod ad partem ſeruaſti, vt eſt dictum,& ſit eius quantitas aquæ rubeꝝ quantũ de ea duabus vicibus feciſti,& dimitte idem viſibiliter milceri per mi nima, donec ſint vnum& idem,& vna aqua clara citrina, vel ialuea, tendens ad rubedinem,& claude vas cum alembico ſicut in denigrãdo feciſti:& hæcaqut kerrentũ Solis. dicitur fermentum Solis,& ſecundum compoſitum: ſicut primum compolit dicitur fermentum Lunæ. Vnde ſicut in primo compoſito nigro eſt albedo ab ſcondita interior,& facienda eſt exterior,& nigrũ interius: ita quando lapis eſ albus exterius, interius eſt rubeus: ideo oportet quòd illa albedo, quæ modo eſt exterior& manifeſta, fiat interior& occulta. Et ſic oportet, vt dict eſt, in e maſcuhac arte occultum facere manifeſtum,& manifeſtũ occultũ. Et ſic adimplebi. tur ars iſta:& hoc ſic fit in rubeo, vt in ſequenti ſcribitur capitulo. EKR Nl. Ccipe vas prædictum lutatum cum aqua prædicta,& pone in loco ili poſsit ab ea exire aqua paulatim& paulatim, ſicut in denigrando feciſi & extrahe ab ea ſuperfluitatem phlegmatis,& eam recipe, ſicut prius de ea faciendo:& conſerua ad rubeũ de ſpiritu vel corpore rubeo, ſicut feciſidenigrando ad album de altera:& antequã penitus ipſpiſſetur, ſcias quòdilud quod ap parebit in fundo vaſis eſt lucidum, clarum, rubeum, fuſibile, ſicut ce & a philoſophis tũc vocat᷑ rubinus, aut hyacinthus, aut corallus, vel iaſpis& Elixir rubeum hos autem lapides ſic nominatos propter eorũ colorem. Hoc totum deſicca quot nominibus& aſſa quantum poteris&natura eius exigit, donec fiat& vertatut, vt diciturin nominetur. Lili, in ſimilitudinẽ Cafarani ſicci, vel ſanguinis combuſti. Et hæc aſſatio, ve Cineratio, quid deſiccatio, dicitur cineratio. Et ſic completa eſt diſpoſitio cinerandi, quę req rermentl Solis. ritur interuenire inter album& rubeum, quæ fermentum Solis nominatur it eſt dictum. Notãdum tamen quòd totus lapis albus, ſine motione ipſius à ſu vaſe, poteſt modo prædicto cinerari,& in fermentum Solis conuerti, ſed ma gis oportet habere de ſulfure rubeo, vel ſpermate maſculo,& maius vas tequſ ritur,& vix poſſet inueniri vas vitreum, quod poſſet ſine fractione vſq; ad pe fectionem lapidem rubeum ſuſtinere. Quidam autem hoc fermentum Sollen tantum decoquunt& aſſant, quòd fit puluis& cinis ſine tactu: ſed quanus ſtud opus cinerandi videtur eſſe ſimile operationi denigrandi, tamen dle, ſi bene intelligis: Similiter& alia multa opera huius lapidis videntur 1 krroris caſa ſi lia inſipientibus, quæ tamen ſapientibus ſunt diſsimilia. Et ideo fatuinõ intel militudo. ligẽtes, nec ſcientes diſsimilitudines operationum, intellexerunt philoſophos loqui de nigredine. vel alia operatione, vbi loquebantur de cineratione ve de alia operatione:& ſic contingit ipſos ad effectum opus non ducere, ſed in ini ratuorũ contra nitum errare, affirmantes exinde hãc artem eſſe mendacem,& non eſſe:& pfl artem calinia. loſophos mentitos fuiſſe,& eſſe mendaces: cum in rei veritate verum dixenit lnimici uereæ ſci philoſopbi,& ars ſit vera& omnino certa: ſed talium fatuorum inſipientiam bc entiæ ſunt igno-&inſufficientiam omittamus, quibus hęc ſcientia occultatur leut nun, rantes. uſce ſolum frumenti inter paleas in magno ipſorum aceruo à pluribus hui 1 habetur, vel propter talium ſophiſticas operationes in hac ipſa ſcientia, 5 doque falſa inducantur, cùm in hac vera indagatione ipſius, omnis ſopftün operatio condemnetut ſicut hic ſuperius in proœmio recolimus tetigie, cia ſolu——————————— 7 * „„„„ 289 ͤ———,,— 2.—. ˖ INCERTI AVTORTS 5 27 deo ars iſta quum ſit vera,& omnino certa, patet quòd non habet inimicos ni ſiignorantes. 5 n„ d e n e D diſſ poſitionem rubificandi veniendum eſt, quod eſt vItimum opus lapidis. De hac dicit philoſophus, quòd à dealbatione vſqhad rubificationẽ erfectam nullus ſequitur error, quia eodem modo rubificandus eſt. quo cl dealbandus,& in eodem loco,& in eodem vaſe vel ſimili,& eiſdem põderibus aquæ& ſimilibus imbibitionibus ſiue adaquationibus,& ijſdem coloribus,& eiſdem alijs omnibus regiminibus, ſed cum ſulfure rubeo, vel cum aqua ſpirituali rubea, ſiue ſpermate rub eo, reſeruato& c. quæ idem ſunt,& toties reiterare lic decoquendo, ſoluendo, imbibendo,& congelando, vt in dealbado feciſti, donec Rex aureo diademate coronetur: vel donec hoc totum compoſi Regis aurel dia tum rubificetur provt decet:& fiat vnus liquor rubeus, clarus, fluens, ſundens, dema. in igne perſeuerans, tingens& tranſmutans, penetrans& conuertens mercu- 5 rium,& omne opus ſolidum in molle& ſolificum verũ, purificansq́; omne or us humanum ab omni infirmitate.&in ſanitate conſeruãs. Lapides precioſos mubeos, ſicut lapis albus margaritas fingit,& omnes alios lapides precioſos albos. Et hic eſt lapis rubeus benedictus, pater omnis thebeſim, id eſt totius ſecreti vel theſauri totius mundi, quem cui Deus vult, ſubtrahit,& largitur: ad cuius inuentionis perfectionem plures ſunt vocati, ſed pauci ad eius effectum perfectionis inueniuntur electi. Et ſiqui pauci hanc inueniunt, cùm ipſa ars no ſtra in Dei potentia reſeruetur, hoc ex dono Dei& ex gratia eſt, poſt errores multos omnium, qui creauit eam ea, id eſt eam rem ad album,& eam rem ad ru beum, ea videlicet re alba& rubea, quæ eſt vna per matrimonium& compoſitum, vt eſt dictum:& fuit per eandem hanc ſcientiam indagando, quaſi diuinitus, cùm eſſet in errore indagationis ipſius, per Dei gratiam reuelatum. A 7777Cff.7f 8 Kn. iſto lapide adhue reſtant plura alia cognoſcenda,& ſunt hæc: Sicut enim ex arg viuo,& crudo& albo imprægnatur cauda draconis, vel aqua lapidis ad dealbandum lapidem magnum, vt eſt dictum, ſecundum opinionem quorundam: ita& quidã dicunt, quòd ex arg. viuo rubeo imprægnatur cauda draconis, vel aqua rubificandi lapidem album. Et hanc aquam voca mus ſulfur ruheum, ſicut prædictam aquam albam, album ſulfur nominamus. 5 Ir rubet᷑ cEt de iſtis arg. viuis fit imprægnatio ſecundum opinionem quorũdam. Sed di ahn, quid. citur in Lilio, quòd melius eſt quòd de metallis quidem fiat color. Vide fili,& caue quid facias in hoc paſſu. Lamen dicit Albertus in Mineralibus, quòd ipſe Alberti ſentẽtia fecit examinare aurum quorundam Alchymicorum,& poſt ſeptimam examinationem non fuit inuentum niſi terra quædam,& fæx mortua:& ideo dicit i- Achymiſteæ falple, quod falſi Alchymiſtæ ſunt, qui per alba dealbant,& per citrina citrinãt. Et f. melius eſt,& melius agunt, qui de ſulfure& arg. viuo hoc agunt, vt dicit idem. Sulfur arg. ui Quod non intelligitur de arg. viuo commun& ſulfure communi, ſed de aqua un quæ era noſtra rubea, vt dicitur in Lilio. O natura illa cæleſtis, qualiter vertis corpora il in. la in ſpiritum. O quam admirabilis natura, qualiter omnibus eminet& omnia ſuperat:& eſt acetum acerrimũ, quòd facit aurum eſſe verum ſpiritũ, ſine quo aceto, nec albedo, nec nigredo, rubedo fieri poteſt. Et eſt ſciẽdum de ea, quòd cum corpori admiſcetur,& fit vnum cum eo, vertit ipſum in ſpiritum: ſpirituali verò igne tingit ipſum tinctura inuariabili, quæ deleri non poteſt per hanc quam acutam. Et vt inquit Alphidius, Hæc aqua lapis eſt Indorum, Babyloniorum,& Aegyptiorum,& c. 1 5 S 2 Rubiftcatio, er Lapidis ultimũ opus. Donum Dei. 23„ C HR N n P. I Lias fili cariſsime, quòd hoc opus tum confirmatt, eſt oc vt dicit Alpl dius, vt ſit iuſtum, integrum, in deſtillationibus ſuis mundum Etſſtinme dio ſui grauis,& directione ætatis ſuæ: bonitatis autẽ poteſtas eius inpg dictis conſiſtit:ſin autem perit& euaneſcit, dominumq́; ſuum vacuum ab ohe Lapidem corrũ re exeuntem dimittit:& hoc eſt quum immundum fuerit, ſiue miſtum ſuet, pentis. hatum, ſiue impetuoſum, vel accipitur inferiori parte ſuæ Senerationis velas cipitur ſenex vel infans, vel operatur igne alieno. Hæc itaque ſunt quæ ipſim corrumpunt. Et ſunt hęc ea decem, quibus vnuſquiſque errauit, qui erauiſi enim dirigitur iſtud animal, vel iſte lapis,& ei forma perficitur, tunc eſi aptun operationi, antequàm melãcholia ſuper ipſum habundet, antequam aerin en periculũc in o- gignatur& ſeneſcat Ergo res recentes aſſumi debent,& citò, vt eſt dictum& ra. facere compoſitum antequam euaneſcant. Si verò cognoſceres natura men lorum,& cauſas mineralium ſcires, in momento errorem tuum corrigeres& deo vtile eſt hoc ſcire, vt ſuperius eſt dictum. i S* VI„ Elixiris boni no Vnc autem bonum Elixir tibi deſcribam, antequam opereris,& poſch te. operatus fueris. Secũdum dicta Alphidij oportet quòd ſit humidusat te operationem, vt eſt dictum:& cum decoquitur, coaguletur,& ini ſetur, velut ſal,& ſicut nix& grando,& ſit dulcis ſaporis, nigri ventiis, Abies loris:& poſt operationem ſit lucidiſsimæ fractionis, ideſt fracturam habens krolongationis cidam,& ſerenam lucem,& ignis ſplendorẽ rubeum. Elixir cùm prolongatu, mala. aſpectus in eo fietſicut carbo in tenebris:& cum ingreditur ignem it abi te perfectionem:& cùm intenditur ignis, fit rubeum,& ſicut carbo in tene poſt operationem, vt eſt dictum. f G FP. LV III. Lapidis coadiu- Icit Ortolanus in fine ſui libri, Sunt enim duo coadiutores, per quoso tores. peratio facilius adimpletur, vnusq́; deſtructor qui totam operation ficit niſi deleat᷑. Coadiutores ſunt fulfur præparatum,&arſenicũ ſubim Sulfaris pro- tũ, in ſpiritum olei redactum. Sulfuris proprietas eſt mercuriũ congelate ci era. mercuriũ perficere, teſte Gebero dicente, Vis ſulfuris albi nõ vreniis merau Auſentel pro- congelat,& ſeipſum mortificat. Proprietas autem Arſenici eſt totum lapiden N inſpilſare& viuificare, ſi debito modo præparetur. Nuncupatur enim ven del.& aer,& oleum incombuſtibile: vnde qui negligit oleum à mercurio ſepani loco eius accipiat arſenicum præparatum. Patet ergo omni ſubtiliter intueni quod quicquid ponitur in lapide ad ipſum perficiendum, ſiue ad album, u ad rubeum imprægnatur, ſiue ex ſpiritu, ſiue corpore, vt eſt dictum:& qui lud hanc aliam ſcientiam quàm aqua, quæ poſsit ſubtiliando& augmententd Labilis detru- ipſum lapidem dealbare.&hanc opinionem tenuimus ſuperius, vt eſt dicun Kor ſal amo. Deſtructor lapidis eſt ſal armoniacus qui venalis inuenitur: Sed non loquſ niacum urrum. Philoſophusde ſale armoniaco coniungente matrimonium inter corpus di ritũ, ſed loquitur de aere abſtracto à mercurio, id eſt de aqua noſtra, vel piii noſtro fixo, vel cauda draconis, vt eſt dictum. K. XLIX. uæ animalum N Opus abbreuint. vegetabilium: quia quædam aquæ fiunt ex iſtis quæ incontin corpora vt aurum& argentum:& tune poteſt hæc aqua auri vel at peris, vt ſunt ſales,& atramenta,& allumina,& quędam aq unden genti com tunc feſtim miſceri cum lapide bene prius purificato ab omni extranea re. Et Etnosſt i us: a ech tur opus magis invna die, quàm alio modo fieret in tribus menſib 5 7.„— 4 4 8 Vnt etiam plura collateralia alia, quæ ſunt valde apta in abbreuiationeꝰ — 2— 2—— 2. 2 Ah. ſtinme. 8 in pte abo; ſiue lu, vel e ipſim auit Ci ann er in ey mum& 8 metil e. pelt Jusad, inlpl, lbicohend gata, bũan/ nebmn 10500 nein/ blim & el ccurũ idem tus, ant len, „ ſue vod ande Tu, ur Kb 1 INCERTI AVTORIS 29 fecimus,& eſt,& fuit opus noſtrum, non autem de aliquo ſpiritu, indagatione noſtra contenta in hoc libro, quamuis per quoſdam ſpiritus præparatos poſſit opus iuuari,& facilius adimpleri, vt eſt dictum. Et quãdo in indagatione no ſtra ponebamus aliquẽ de ſpiritibus præparatũ qualitercunq; ſiue per ſublima tionem, ſiue per ſolutionem aquæ fortis, vt eſt dictum, tunc ſolum opus noſtrũ inſiciebatur in probatione, quia quædam pars i pſius mercurij in terram quandam immundam vertebatur:& quando ex ſolis corporibus imprægnabamus, tunc ſigna noſtra erant,& apparebant pura& munda. Tamen dicere videtur Geber,& tenere, quòd hæc ſubſtantia quæ lapidem perficit, eſt pura ſubſtãtia arg · viui,& eſt materia quæ ex materia illius ſumpſit originem,& ex illa materiacreata eſt. Non eſt autem illa materia arg. viuum in ſua natura, videlicet in tota ſua ſubſtantia, ſed fuit pars illius. Neq; eſt tunc cùm lapis noſter factus eſt, pars eius: ipſa enim illuſtrat& ab aduſtione conſeruat, quæ perfectionis ſigniicatio eſt. Et hæc ſunt verba Geberi in ſumma perfectionis magiſterij, ſub rubrica, Quæ ſit ſubſtantia quæ perficit lapidem. Et propter hoc quidam fecerũt compoſitum ſuum ex tribus aquis, videlicet ex aqua mercurij, id eſt ex mercu no in aqua ſoluto,& ex duobus ſpiritibus iam prædictis, vel ex vno ipſorũ tan tüm ſcilicet ex ſpermate albo quantum ad album. Et ſic compoſitum ipſorum erat ex fixo,& non fixo:poſtea ex ipſo mercurio non fixo præparato, ſiue per ſublimationem, ſiue per ſolutionem totum opus nitebantur perficere eo modo noſtro, vt eſt dictum. Sed nullum iſtorum vidimus ad intentum peruenire, ſed potius in deſperationẽ operis incidebant. Vnde filicùm Geber profundiſ ſimè mediocribus loquatur,& prudentibus manifeſte, fatuos autem miſerabiliter excludat ab intentione vera huius ſcientiæ, ideo ſi ipſum rectè intelligis, hæc ſubſtantia eſt illa de qua ſuperius diximus,& operati fuimus, vt eſt dictum & per eandem vera ſunt prædicta, vt patet ſubtiliter intuenti: quæ ſubſtantia vtipſe dicit, elicitur ex corporibus, vel ex ipſo arg. viuo, videlicet in metallico corpore conuerſo per naturam: quia arg. viuum tenet in ſe naturam ſulfuris:& ideo ipſe eſt materia omniũ metallorũ, quæ ex arg. viuo& ſulfure fiunt, vt eſt dictum. Et ſuppoſito quòd ex arg. viuo eliciatur iſta materia, ipſo in metallicũ corpus non conuerſo, ſicut ex arg. viuo communi, vt velle videtur ipſe Geber qui dicit& tenet, vt videtur, quòd ex ipſo ſolo poteſt fieri lapis: attamen ip̃ſe di cit quod fixetur prius, ita quòd gaudeat in igne perſeuerans. Et tunc eſt idem acſi eſſet naturaliter in metalli ſpeciem cõuerſum, nec plus. Neque enim aliud ad hoc opus perficiendum requiritur, quàm metallum, vt inquit Geber, non tamen perfectius ab ipſo mercurio fit lapis, nec ab eo plus perfectè elicitur iſta ſubſtantia, quàm de corporibus. Ergo ex corporibus poteſt elici iſta materia ita perfectè ſicut a mercurio etiã elicitur. deo ad ipſa corpora, ad iſtam ſubſtantiam eliciendam, dignum duximus recurrendum eſſe, dimiſſo mercurio communi, pro vt eſt in natura ſua, propter longam& prolidam eius præparationem,& fixionem, circa quam laborauimus quandoq;,& plures alios vidimus laborare,& nihil finaliter inuenimus. Et ideo de ſublimaone iſtius mercurij,& aliorum ſpirituum præparatione, in hoc primo libro ni nil curauimus, quia nihil valet ad operationem, vel perfectionem vnius ſolius precioſi lapidis, vnde nihil perficit, ſiue iuuat. Vnde ſecurius eſt ex ipſis corporibus hanc elicere ſubſtantiam, quæ perficit lapidem, quàm de mercurio& alis ſpiritibus,& per ipſa corpora operari, vt à nobis eſt expreſſum. Item dicit ttolanus, quòd fit aqua ex vegetalibus quæ incontinẽti tollit combuſtibiliautem ſulfurum& aduſtionem,& remanebit album& incombuſtibile:& ſicã eo creata ſunt mirabilia ad compoſitionem noſtri lapidis. 5 7 Geber. Geberi phraſis Subſtantia Apidis unde eliciatur Mercurij communisdifficultas 30 DE ALCHEMIA DE PROIECTIONE RPR t autem proiectio iſtius medicinæ ſuper corpora tali modo: Secundum: CL nim quòd ſubtilior eſt lapis, plus oportet de corpore in proiectione Am nus de medicina ponatur, quæ ſit ita ſubtilis, quòd poſsitcadere ſuper 5 dera ſequentia,& ipſa conuertere: ita faciendum eſt,& hic modus 1 eſt in omni proiectione tam ad album, quàm ad rubeum, ſecundum maius& minus pondus ipſius medicinæ. Accipe vnam vnciam de medicina,& ac o vncias de plumbo vel ſtanno,& funde ſuper ignem,& proijce iſtam vnci medicinæ ſuper iſtud plumbum fuſum vel ſtannum,& totum conuertetur i medicinam:& ſi medicina non fuerit tantæ virtutis, quòd tantum pondus pol ſit conuertere in medicinam, vt eſt dictum, minus accipe de corpore,& pla de medicina:& ſi plus potuerit conuertere, plus accipe de corpore. Deiſto to to conuerſo accipe vnciam vnam,& ſimili modo proijce ſuper 50 vncias plũbi vel ſtanni fuſi, adhuc totum iſtud conuertetur in medicinam, ſed nonitafor tem ſicut ea quam primò feciſti. Iterum accipe de iſto vltimo conuerſo vnam vnciam,& iterum tertiò proijce ſuper 30 vncias æris,& in lunificum vel ſoliſcũ conuertetur, ſecundum colorem medicinæ. Qui Sol ſiue Luna per hancmedicinam generatus vel generata, excedit omnem Solem& Lunam naturalem in omnibus proprietatibus, tam medicinalibus quam alijs. Et eodem modo ft hæc proiectio ſuper mercurio. Ex iſto patet quòd mercurius noſter vert eſt ſ ipſum mortificans, ſe ipſum generans& eee autem proiectio in crucibulo terreo,& antè fugam mercurij. Debes autem probare& experiti qu do medicina facta fuerit, ſuper quanta pondera cadere poterit per modũ prædictum. Potes autem ſi volueris per ſolutionem& congelationem, vt eſtdiei ipſam medicinam ita ſubtiliare, quòd poſtea mille millium conuertat partes ip ſas. Hanc autem certitudinem proiectionis& ſubtilitatis medicinæ relinqu mus indagandam tuæ induſtriæ. Inſuper etiam cùm hoc poteris per ipſamf. Vitrum mallea- cere vitrum malleabile,& fingere lapides precioſos:veruntamen per ea quędi bile. ximus in hoc capitulo, non intendimus fili concludere in modo,& forma,& pionderibus proiectionis, quin aliter etiam poſſes ea facere per alia ponden Dicendori pro provt poſtulat virtus medicinæ& natura. Nunc aũt qualiter medicina hæcib boſttio. humanis ſũpta corporib.ea in ſanitate cõſeruet,& ã lãguoribus acquiſiis pu get, ſiue fomẽtatione, ſiue nutritione,& à ſuperueniẽtibus defendatvideamu A F. LI. Ictum eſt ſuperius qualiter per hanc medicinam infirma& imperlesö corpora metallica purgantur,& ſanantur,& ad naturam perfectiorẽ pet . ducantur. Nunc reſtat dicere qualiter per eam corpora humana 1 corporũ huma ſint ſananda.& in ſaniate conſeruanda, provt in Lilio continetur. Sic enim o norum uera me bit ad hoc ibidem. Cùm enim homo digniſsima ſit creaturarũ, cuius gtatiè dicina. amore omnia ſunt condita à Deo, eidemq́; ſubdita, et cuius corpus recipit eHominis digni cellentiam omnem quouis iure diuino& humano, meritò ergo quod 9 5 ſanitate iuuentuteq́; conſeruat cunctos ab eo repellendo languores,& a 20 fluitatibus auertendo, ſumma diligentia eſt perquirendum. Hoc enim 1 tur natura ſuper omnem Galeni, Eippocratis, Auicennæ& aliorum 0 9 phorum medicinam, vel potationem, confectionèemue, vt etiã lepra er 5 pellatur. Eſt etiam ratio ad prædicta, quòd cùm dicamus etiam hunc 3 0 tum quem quærimus, quo tingamus in quolibet corpore, ſicq́ n 5 5 e medicina omnium corporum curandorum& purgandorum:& 75 1 fieri igne naturali nutriente in metallorum infirmorum corporibus, mu 5 15 tius ab humanis corporibus aſſumpta, naturalem calorem& motum in 50 INCERTI AVT ORITIS 37 bentibus, erit promptum& deputatum ad expellenda quæcunq; ſuperflua, re pelletq́; omnem languorem fomentatum& nutritum. c P LTI. f J Aec medicina in confectionibus poſita protegit, ne quis eidem morbus adueniat in futurum. Magnates auro limato in confectione poſito, quæ runt ſanitatem& iuuentutem reparare: quanto magis per aurũ quod eſt in corpore magneſiæ occultum, vt eſt dictum, nunc purgatum,& aereũ& ſpirituale factum? quia quanto medicina eſt lubtilior, tanto efficacior eſt, vt apud quoslibet medicos de facto eſt videre: quoniam omnes tendunt ad medicina rum ſuarum ſubtiliationem,& contritionem, ſeu piſtationem, aut decoctionẽ. Alias indagationes huius medicinę in particulari cauſa breuitatis relinquimus induſtriæ tui magiſterij. a e N P.. n„ Binde curandum non eſt de falſis Alchymiſtis, nec de eis credentibus:& a 8 præcauendum ab omnibus diſpoſitionibus ſuis, ſublimationibus, coniũ ctio nibus, ſeparationibus, congelationibus,& contritionibus, alijsq́; de ſiſtatur talibus ſophiſticationibus magneſiæ: aliud illorũ ſulfur à noſtro, quod dicitur ſulfur de ſulfure: aliud arg. viuum à noſtro, quod dicitur arg. viuum de arg viuo: alia aqua à noſtra, quæ dicitur aqua permanens: aliud acetũ à noſtro, quod dicitur acerrimum:habent aliam ablutionem à noſtra, quæ fit nigro& al bo coloribus mediantibus: aliam ſolutionem vel congelationem à noſtra, quæ fit igne leui:aliam putrefactionem à noſtra, quæ fit per ſecundam aquæ partẽ, id elt per caudam draconis, vel ſecundam partem ſpermatis ad partem reſerua ti vt eſt dictum: aliud volatile, ſiue ſpiritum aquæ, alium à noſtris prædictis, ſci licet arg. viuo& ſulfure: vel aliud animal à noſtro quod kenqual dicitur: vel alud ouum à noſtro quod ſimilitudinariè dicitur: vel alium lapidẽ à noſtro qui acros dicitur: vel ſanguinem humanum, vel gummam, vel aliquid ex re vegeta bili, homine, vel bruto animali extractum fore noſtræ operationi opportunũ, vel vtile putantes. In verum te erexi fili care, quoniam natura non emendatur niſi in ſua natura, ſicut tu nõ emendaris niſi in ſimili tuo, ideſt in homine. Caue ergo ne prætermittas ea quæ diximus,& venerabili vtaris natura: ex ea nanq; fit opus,& non ex alia Coniunge ergo maſculũ, ideſt aurũ ſerui rubei filium, id n eſt ſulfur ſinum, quia ſulfur pater eſt mineraliũ omnium, vt eſt dictum. Ergo au 5 8 5 rum cùm ſit minerale, ſulfur eſt eius pater, ſuæ vxori odoriferę, ideſt arg. viuo 355 16 1 copulatum, quo pacto communiter gignitur, vt eſt dictum. Quibus noli intro* ducere alientt, nec vllã rẽ. O quam precioſisima eſt ſerui illius natura, ſine quo regimine ſtare nõ poteſt: vnde niſi ipſum accipias& regas, nihil habebis. Hæe prædicta dicuntur in Lilio. Vnde ſcias fili, ꝙ cùm Geber incipit loqui in Sũma ceberi declaraæ de perfectione magiſterij, in vltimo ordine medicinart᷑, de iſta ſumma medici tio. na, quæ eſt vnica ſola,& dicitur ſola, quia ſola tollit de cõmiſto metallort, vide licet quid in eis eſt infirmũ& imperfectũ:& omnis alia medicina quãtuncũ it bona& flxa non tollit de hoc imperfecto ſeu infirmo metallorum eis cõmiſto, led ipſum tantùm tingit,& palliat perpetuo ipſum. Propter quod omnes iſte medicinæ dicuntur ſophiſticę præter iſtam. Quia ipſe dicit de iſta dumma & vnica ſola quòd non differt ab alia medicina, quam palliat,& tegit perpetuo ſi non tollit imperfectum, ſiue infirmum metallorum niſi per ſubtilifsimos Præparationis gradus. Per quod patet, quòd per ſubtiliſsimos præparationis gradus oportet hanc medicinam ſummam præparare, quam quancunque aliam medicinam à Gebero in ſua Summa dictam. Sed planũ eſt quod Geber in medicina Summa, in medicina iſta quæ non tollit de commiſto, ſed tantum 5 Medicina corpo rum noqtrorum quadocſſicactor Alphidij ſermo de lapide. 32 DE AL CHE MIA ipſum perpetuo tegit,& in quacunque alia alios præparationis gradus non ponit nec tradit, niſi ſublimare, ſoluere, congelare, calcinare& e. proytin pre dicta ſua Summa ſcribitur:&tamenipſe dicit quòd per ſublimationd᷑ fatione calcinationem, ſolutionem,& congelationem& c. medicina hæc vnica ſoad ſumma habet fieri: ſed tamen iſtæ præparationes debẽt eſſe ſubtiliores in hit medicina, quàm in alijs prædictis, vt ipſe idem dicit. Neceſſarium eſt ergo cö. cludere, quòd Geber excludat omnes pręparationis modos, quos ponitinſa Summa de medicinis alijs faciendis, ab operatione iſtius ſummæ medicine f intelligit ipſam debere fieri per alias ſublimationes, ſolutiones, congelatione calcinationes&c. ſubtiliores& perfectiores quàm aliæ, quas ponit in dumm ſua de alijs ſophiſticis medicinis. Sic ergo patet ſubtiliter intuenti manifeſti quòd Geber in ſua Summa graduum veritatis operationis magni lapidis, ſab magno aceruo palearum& operationum ſophiſticarum abſcondit, dicit,& n telligit:& provt abſcondit inſipientibus, ita aperit intelligentibus& prudenti bus,& manifeſtat rectè ipſum intelligentibus, vt patet per prædicta. Quia ve. rò omnes medicinę quæ in Summa ſua continẽtur, ſophiſticæ ſunt ideo ab ei ſilendum eſt, vt ſupra in eodem capite dictum eſt, nec de eis eſt curandum, ſi cut Geber de eis non curauit in hac operatione ſummæ medicinæ, vtſuperius eſt probatum. Sunt autem illæ ſubtiliores ſublimationes, ſolutiones, conge, tiones, calcinationes,& c. quæ à nobis ſuperius ſunt ſcriptæ, quibus tantum indigemus,& non alijs, ad huiuſmodi ſummam medicinam faciendam&com plendam, omnibus alijs, tanquam falſis prætermiſsis. i C AP. LIIII. E lapide iſto ante& poſt eius operationem loquitur Alphidius in Cui philoſophorũ, ſic dicẽs: Ratiocinare ergo fili,& attende, quòd lapisiſe in vljs proiectus eſt,& in nubibus exaltatur,& in aere habitat,& in fl, mine paſcitur,& in cacuminibus montium quieſcit: cuius mater virgo,& patet non concumbit:& qui dicitur albus, rubeus, omnibusq́; coloribus munitusd in omnibus lapidibus ingreditur, omnibusq́; ſubſtantijs, omnibus cotponbus omnibusq́; ſpiritibus: in quem nõ ingreditur aliquid, nec dominatur ei nil ſura quæ Vaſtant ipſum,& ingrediuntur:& cùm ingreditur aquam, liqueſi: d ponitur in igne, lux eius augetur:ſi verò in aere ponatur, aromata ſuperat apud illos qui in opere eius tingunt. Eſt etiam ceruus humilis& fit ex vo comuce uitfit quoq; ex eo Elixir,& etiã lapis, cui ineſt caro inaurata,& eſt Maſſadind eſt ſal,& os ſugit,& draco ſeipſum viuificans& mortificans& c. in quo omi ſimilitudo,& deſcriptio inuenitur: in illo quoq; ſunt mille genera animallum & mille vegetabilium, omniaq́; genera lapidum, ideſt mineralium. Dico etäan quòdl eſt ſimilis omnibus odoribus, coloribus, omnibusq́; naturis, Koper cui nihil eſt ſimile: nec ita deſcribitur, nec tranſit, nec dominatur, nec itae 5 nuis. Benedictus ergo eſt qui tendit ad hunc ceruum humilem: qm e id eſt arg. viuum noſtrum, ipſum inſpirat, vt Deo gratias agat, Prot inet perius elt expreſſum. Et ſic allegoriauerunt philoſophi,& pluribus alijs mo 0 metaphoricis,& ænigmatibus diuerſis,& figuris ſapientes philoſophi 11 lapide benedicto,& de natura ipſius, modum quandoq; quodemmodos, 4 dendo, ipſum ſic quid eſt,& cuius naturæ ſit doctis& prudentibus 70 e 4 do,& indoctis& inſipientibus occultando, ſicut dicit Alphidius Ab 5 mus hanc rem abconditione forti, vt apprehendi nõ valeat ab indoctis, 5 nos, fili cariſsime, totum tibi ſuperius plana ſermonum ſerie explanauimu 1 rectè intelligas dicta noſtra:& nihil de hoc magiſterio tibi ableond 11 cælauimus, excepto ſecreto artis, quod non licet reuelare, quia fieret in d 7 . r-. 8 P rc rr rr,, ee,, ß,,,,,,,, INCERTI AVT ORIS 33 Aus in reuelatione ſecreti: tamen poſuimus te in via indagationis ad ſecretum huiuſmodi inueniendum. Vnde Deo gratias multiplices teneris reddere in æternum. Eſt autem iſtud ſecretum artis, ſcire aquam illam cæleſtem, glorioſam, Korb An de qua ſuperius locuti ſumus, quæ corpus noſtrum vertit in ſpiritum: de quo confitat, re. corpore dicit Geber, quòd multi probauerũt ipſum eſſe fortiſsimę com poſi- iclatur llcunq tionis, quàm quodcunq;aliud corpus, ſed quanter ſit fortiſsimæ compoſitionis non probauerunt, quia ad illud per eorum inſufficientiam pertingere non potuerunt. Et ideo reputauerunt hanc artem præcelſam eſſe impolsibilẽ, vel non eſſe ie ponentes inſufficientiam eorum& robur. RE CAPITVLATIO. AP. Lv. 1 le recapitulat totũ opus Alphidius breui ſermone in libro qui Clauis ap pellatur,& dicit ſic: Accipe albedinem,& nigredinem dimitte, cum qua decoquitur,&aſcendit in alembico, quod eſt coopertorium vaſis, fœæces proijce extrahendo aquam, aqua ablue terram, munda vas, firmiter claude, vẽtum& fumum vita,& in perſeuerantia perſeuera, ſuauiter& ſapienter age, calorem& omne opus quod eſt extra modum vita: noli feſtinare, eſto patiẽs coquendo, putrefaciendo, moræ ne tædeat, non pigeat te quod agit prolixitas coquendi, putrefaciendi,& inſpiſſandi, vas in ſtercore humido circunda:& pot quoſdam mẽſes fac eos euolare, donec aqua rubeſcat& inſpiſſetur,& fiat lapis rubeus. Ecce totũ opus quod breuiter recapitulat Alphidius. Et nos tibi ilud ſuperius explanauimus, ſi rectè intelligis dicta noſtra. Et nota fili quòd operationes, quas tradimus in hoc libro de magni lapidis compoſitione, ſubtiliores ſunt quàm illæ, quas Geber tradidit in Summa ſua: quia dicit, quòd diuerſa temporum ſpatia ſublimatur primò, deinde fixatur,& poſtea calcinatur deinde ſoluitur:& ita de alijs. In hoc autem libro noſtro ſcias quòd deſtillatio- Pegillatio. nem per alembicum vocamus ſublimationem,& ita ſolutionẽ corporum ſimi Sublimatio. liter vocamus ſublimationem:& tunc corpus terreum ſubleuetur in aere, hoc eſt in cælum. Vnde ſcias quòd cùm ſoluimus, inſimul ſine interuallo temporis vel ſpacio, ſublimamus, calcinamus, mundamus, abluimus, cõiungimus, vel cõ ponimus,& ſeparamus. Vnde dicit Haly in Secreto ſecretorũ, quòd inter ſo- Haly autor: lutionem& compoſitionem, ſiue matrimonium aut coniunctionem corporũ &ſpiritus, non interuenit aliquod temporis ſpaciũ: quia cùm ſoluitur corpus, ſoluendo coniungitur cum ſpiritu: Et ideo dicit, quòd ſolutio eſt vna coniunctio. Vnde iſte eſt ordo operationis noſtræ, quæ fit inſimul vna hora: cùm corpus noſtrum ad diſſoluendum in aqua ponitur, tunc ſtatim denigratur,& ſtatim per minuta ſeparatur,& ſtatim calcinatur, deinde ſtatim ſoluitur& ſublimatur,& ſoluendo& ſublimandò coniungitur corpus cum ſpiritu:& ſi fuerit aliquid extraneum cum corpore miſtum, illud non ſoluitur, ſed in fundo vais remanebit ad diſſoluendum:& ſic mundatur ab extranea re ipſum corpus, ſi qua in ipſo fuerit: veruntamen quodammodo inficitur, nec ita clara habetur vt decet. Vnde ſubtiliores ſunt operationes noſtræ in magni lapidis conpoſitione, illis quæ in Summa Geberi continentur: quia quòd dicunt fieri per diuerſa tempotũ ſpacia& longa, hic fit vn,& de ſubtiliori re,& ſubtiliori modo. Et quando videbis opus noſtrum,& ante non, tunc ſcies fili cariſsime nos verum dixiſſe:& niſi bene& acutiſsimè perſpexeris, vix percipies ita eſſe, proPter tam citam,& ſubtilem,& breuem operationem: veruntamen à ſpirando in hoc& in omnibus alijs modis operationis iſtius lapidis caue tibi,& à fumo- inſpirationis pſitatibus rerum pro poſſe tuo: quæ ſi intrarent in te, periculum quidem eſſet ſi- vicult ob. ue in præſenti, ſiue in futuro, niſi per aliquas medicinas contra ipſas fumoſita fitates ex c. tes te iuuares,& ſanares, quas debes habere tecum paratas ſemper, vt ſtatim, Ordo operationis melior qua Geberi, e bre. ulor. 34 DE AL CHE MIA quum tibi acciderit, poſsis tibi ſtatim ſuccurrere,& remedium apponere opportunum. 3 F n Xijs omnibus à principio dictis huc vſq;, colligitur à quolibet ſubtiltet intuenti, quod corpora noſtra in operibus noſtris non reſident in alembico ſurſum, ſicut corpora fatuorum: de quibus dicit Aros, Corpora inſipientum reſident tantùm alembico, hoc eſt in coopertorio, vel ſummitate va. ſis:& ideo nihil poſſunt facere quod ſit verum. Item colligitur, quòd ſulfura ſd furibus, corpora corporibus, ſpiritus à ſpiritibus retinentur. Et omne imperectum perficitur:& ex vna re, videlicet ex mercurio ſolo, ideſt ex ſubſtantia qua N dam, quæ eſt ſubſtantia per relatum magiſterium noſtrum prædictũſ famoſum cõcliſio uniuer inclytũ,& glorioſum. Ergo vniuerſali concluſione concludetur, quòd lapis beſalis de Lapide. nedictus elt nus, medicina vna, cui nihil extraneum additur nec minuitur miſi quod tantùm ab eo ſuperfſua remouentur: Hoc intellige, vt dicit Ortolanus, quod illud non eſt extraneum in quo debet conuerti, id eſt fixari, videlicet Sal & Luna. Ergo lapis iſte eſt mineralis, quia ex mineralibus rebus originem duHermes autoy cit& procreatur. Verùm quoniam ait Ortolanus, quòd Hermes pater Alchymiſtarum habuit in ſe tres partes philoſophiæ totius mundi, quas oſtendit in partem mineralem, vegetabilem,& animalem: de quibus ipſe Hermes philoſo phus habuit coniunctim vel diui m ſcientiam veram in opere Solis. Quæ par tes continentur in vnico lapide, ſcilicet in mercurio, ideſt ſub hoc nomine met per mercurium curij: Quia omne de quo fit lapis ſiue minerale, vegetabile, vel animale nomig intelligatur. ne mercurij appellatur. Et nos oſtendimus ſuperius, qualiter completur hæc philoſophia vel ſcientia in opere ſolis per mercurium mineralem. Ideo vt hac ſcientia, ſiue excellentiſsima pars philoſophiæ in omni parte ſua videatur perfecta, de cætero videndum eſt qualiter lapis hic fit per mercurium vegetabiſ id eſt per vegetabilia:per animalem, id eſt per mercurium animalem. Et primo qualiter hic fit per mercurium vegetabilem oſtendemus. Niſi autem per plum alia poſsit fieri lapis magnus, quàm per ea quæ dicta ſunt ſuperius, iam non cf ſet verum quod dicit Alphidius, quòd plura alia ſunt quæ certiſsimè& ſolult Lapis quidapud& congelant. Et Ortolanus dicit, quòd philoſophi vocant Lapidem onmeiſ philoſophos. lud, à quo quatuor elementa poſſunt ſeparari per artificium noſtrum Achym eum. Sed a quocunque vegetabili& animali poſſunt per artificium noſtrum Alchymicum elementa ſeparari. Ergo à quocunque vege tabili vel animali poteſt fieri philoſophiæ magnus Lapis. Variæ ad Lapidem uiæ. EX IO. FINIS Jͤͥͤͤ ͤ»dIll.. n ͤ s., ß. 12 i 35 EX IO. BAPTISTA MONT ANO ME DICeO f pauca quædam de Sublimatione. Octiſs.& acutiſs. vir Io. Baptiſta Montanus habet quædam in ſecundo ſuorum opuſculorum tomo, in libro de Vrinis cap. 13. de ſublimatione in hæc verba: Itaq; omnis generatio& corruptio fit per ſublimationẽ, vt oſtẽdemus in noſtro libro de Sublimationibus, què dante Deo edituri ſum us. Quæ ſublimatio nil aliud eſt,; extractio humidi, quæ à calore prouenit. Quũ autem omnia generentur per ſublimationem, quæ fit per calorem extrahentẽ humidum vtile, calor iſte conueniens eſt naturæ ſiue animæ, quo calore ſuſten tatur anima ſiue natura. Cùm autem iſte calor ſit benignus, extrahit humidum er concoctionẽ:& quomodo fiat iſta concoctio, docet Ariſt. 4. Meteororũ. 1 iſta humiditas à calore benigno:& vbi fit talis ſublimatio„ſemper illud humidum quod extrahitur, attinet ad generationem. Cùm autem attingit vltimam perfectionem,& eſt in medio inter concoctionem& aſſationem, excrementa ſunt perfectiora, neque cruda ſunt, ſed ſecundum proportionem ſunt mediocria& temperata, euiuſcunque etiam generis ſint iſta excrementa ſiue terrea, ſiue aquea. Cum igitur ſic ſe habeat res, accedit aliud genus caloris: nunc vidimus calorem ſublimantem alium eſſe naturalem, de quo vidimus: alius eſt præterea calor, qui non regitur à natura, qui agit ſecundum ſuam naturam,& trahit humidum incoctum: nam trahit violenter,& non expectat concoctionem:&ita illud humidum extractum eſt crudum. Propter importunam autem extractionem illius caloris, pars aerea& ignea euaporant,& nihil aliud remanet quàm pars aquea, incocta,& terrea. Et iſta deſtilſatio ſiue ſublimatio eſt communis omnium iſtorum, qui extrahunt aquam ex herbis. Videmus autem, quödd ſi extrahamus aquam ex abſynthio, ſi repente extrahit calor igneus extrahitur humiditas aquea,& reſident partes terræ aduſtæ:ſi autem procedamus cum calore moderato, qui eſt ſimilis naturali, extrahetur tantummodo hu miditas vtilis,& ſic reliqua erunt perfectè concocta, nulla remanente cruditate,& c. a INCIPIT LIBER APPELLATVS THESAVRVS TRESAVYVRO RVM, ROS ARIVYVSPHILOSOPHOR YAM, omnium ſecretorum maximum ſecretum, de uerißima compoſitione naturalis philoſophiæ qua omne diminutum reducetur ad Solificum,& Lunificum uerum, ARNOLDO DE VILLA NOVA authore. 5 P RO OEM IVM. s E nanque liber vocatur Roſarius, eo quod ex libris philoſophorum abbreuiatus eſt: in quo, Deo teſte, nihil occultum, nihil Aeuium, nihil diminutum eſt. Sed quicquid eſt neceſſariũ ad noE 55 ſtri operis complementum, eſt in ipſo. Diuiditur autem iſte liber ni theoricam,& practicam:& etiam in diuerſa diuiditur capitula Quippe quia iuſtum eſt, vt de naturali,& ſublimiori rerum proceſſu non piScat qui de eorum ſublimiori effectu tractare voluerit. tunc enim nullum ſupplicium natur beatæ& naturali, quando rectè procedit intentio:cùm& iplus ſtudij precium ſecurius ſpectet,& ad arcanam rationis ſeriem in illo declimare paratus eſt. Nullus negligat finalem& præcipuam totius philoſophiæ matrem ab editis effodere, quæ hominem ornat moribus,& ditat beneficifs:exhilarat pauperem,& etiam corpus incolume ſanat,& præbet etiam ſani tatem. Qui enim in legendis libris deſes extiterit, in præparandis rebus prom 36 ROS ARIVM PHILOPHOR VRM. ptus eſſe non poterit. Liber nanque librum aperit,& ſermo ſerm onem expli cat: quia quod in vno eſt diminutum, in alio eſt completum. Nõ enim poteſt in practicam hene aſſueſcere, cuius mens in theorica renuit deſudare. Quoni ſecus procedit ad practicam, ſicut aſinus ad cœnam, ignorans quomodo,& ad quid porrigat roſtrum& os. Iſtum autem librũ nominaui Roſarium: eo quod ipſum abbreuiaui ex libris philoſophorum quantum potui melius,& in dluer ſa diuiſi capitula. In iſta arte duo ſunt libri, quos ponam in capitula per ordinꝭ N Incipiunt capitula primi libri. f De modo generationis metallorum Cap. I. Quo d unus ect lapis philoſophorum cab.. Quod arg. uiuum eſt medicina metallorum Cap. II. Ex quibus extrahitur lapis philoſophorũ cc yl Ouòd ſlſur extraneũ ſiue uulgi et cauſa imper. Qubd difficile eſt opus noſtrum in prima ne. fectionis metallorum Cap. III. tallorum materia. Cab vin Quod ſolii arg. ui. ect perfectio metallorũ Cap. III Quid ſit opus primũ philoſophieum ccb. IX Quod arg. uiicontinet in ſe ſulfur ſuum Cap. V. Quid ſit lapis, quo indiget. cab. X. De modo generationis metallorum. Cap. I. Trum natura omnia liquabilia ſunt naturaliter ex arg. viu& ſilſirisſubſtãtia: Eo quòd proprium eſt arg. viu quod coagulatur ex caloreſue va. pore ſulfuris: quoniam omne ſiccum naturaliter ebibit ſuum humidum Vapore ergo ſulfuris arg. viu. coagulatum eſt ex ſua ſubſtãtia terrea ſubtii a rea& digeſta, admiſtione prima ſibi vnita actione caloris, poſtea eleuata, decocta,& digeſta, donec habeat vim ſulfuream coagulandi argentum. Augentum verò viuum in prima ſui radice eſt compoſitum ex terra alba: nimium lubtili, ſulfurea, cũ aqua clara fortiter admiſta, donec fiat ſubſtantia vna non quie, ſcens in ſuperficie plana. Eſt enim homogeneum in natura, quoniam aut rem net totum in igne fixum, aut totum ex eo volat in fumum, cùm ſit incombuſti bile,& aereum. Et hoc eſt ſignum perfectionis,& ideo cùm poſteain terraſi furea decurrit calefactum, ſuperius aſcendit, quoniam de ſua natura eſt, vtpet calorem ſublimetur: veruntamen continua ſublimatione nimium depuntut decoquitur,& inſpiſſatur, ac in ſulfur album& rubeum gradatim congelum, Quod quidem ſulfur diſſoluitur multoties,& poſtea congelatur per arg illius ſublimati inceratum caloris actione, donec vix in millibus annorum ſue ceſsiue opere naturæ in metallum congelatur perfectum: et hoc quidem in a ſis mineralibus(ipſa natura mediante) operatur metalla. In iſtis ergo operibis naturam imitari oportet, quicunque velit perficere medicinam impelecd rum perfectiorem. Qudòd arg. uiuum eſt medicina omnium metallorum. Cap. II. 4 cit ergo Ariſt.quòd arg. viuum eſt elementum omnium liquabilit qu niam omnia liquabilia cùm liquantur, in eo conuertuntur,& admiſcen Arg. uiu. quid ſit in ſua radice. cum ipſis, quia eſt de ſubſtantia eorum licet iſta corpora differantin co. poſitione ſua ab arg. viuo eo modo, quo ipſum fuit purum vel impurumæ fure immundo ſibi extraneo. Fit enim arg · viuum ex vero ſulfure non vente Nam vt dixit Philoſophus, Sulfur album non vrens cone mercurum in bonam Lunam. Et illud eſt res optima, quam ſuſcipere poſſunt qui Ache operantur,& conuertunt illud in argentum bonum. Si verò ſulfur kurze ig, dum,& optimum fuerit cum rubore clarum,& fuerit in eo vis igneitatis lu 15 reæ non vrentis, erit res optima quàm ſuſcipere poſſunt Alchymiſtæ, vt e 5 faciant Solem. Si enim fuerit arg. viu. bonæ ſubſtantiæ,& ſulfur non pulum .. N 57 6. etroſum, imdurens, conuertet ipſum arg. viu. in æs. Arg. etiam viu.ſi fuerit p A „„„„„ N FFFEC 3 mundum, terreum,& ſulfur non mund, fiet ex eo ferrum. Stannum vero 1 tur habere bonum arg. viu.& purũs ſulfur autem malum,& non bene miſtum. Plumbum verò groſſum arg. viu& malum,& ponderoſum„& luteum: ſulfur autem malum mali ſaporis,& fætidi, ac virtutis debilis, vnde non bene coagulatur. Hæc de verbo ad verbum ſunt verba Ariſt. in 4. bro Meteororum cui philoſopho naturali in omnibus eſt credendũ, nõ fabulis, neco perib us mẽda cibus ab operibus naturæ omnino extraneis.& ſic fateris ſequi. Et qui credit in mendacijs, ſecretum philoſophorum perdit. i 5 Quõdſalfur extraneum, fue uulgi, eſt cauſa imperfectionis omnium metallorum. Cap. III. Otate ergo verba, ſignate miſteria: quoniam tota veritas iſtius ſcientiæ, ex iam dictis philoſophorum eſt corripienda, eo quòd à vanitate relinuatur per ipſam duplicem corporis ſuperfluitatem ineſſe: vnam quidẽ in. arg. viui incluſam in principio ſuæ miſtionis ſuperuenientem: alteram verò extra naturam ſuæ naturæ,& corruptibilem, quarum iſta cum la bore tollitur: altera verò nullo artificis ingenio tolli poteſt: quare ſulfureitas aduſtibilis cal cinatione ignis tollitur, vel à corporibus deletur. Et illud ideo quia arg. vi. tenet,& ab aduſtione defendit illud quod ſuæ naturæ eſt: alterum reſpuit igui exponens, qui ipſum inficit. vnde eſt amicabile,& ſuæ naturæ pla cabile. ipſum arg. viu. arg. viuo magis adhæret,& eidẽ magis amicatur. Poſt illud verò aurum:poſt illud argentum: ideo ex hoc relinquitur ipſa duo magis participare ſuam naturam. Alia verò corpora non habent tantam conformitatem ad ipſum, quoniam habent in ſe ſulfur extraneum, terreum, immũdum& fetidum: ideo& ipſa verè dicere poſſumus, quòd minus participant naturam: quoniam ſunt corrupta, fætida, aduſtibilia: Et illud ideo quia ſulfur quoquomodo præparatũ per artificium ſemper comburit,& comburitur,& nigredinem in omni opere præſtat. Ideo enim dicit Auicen. In magiſterio noſt non intrat: quoniã non eſt de arg. viuo, vel de arg viui ſubſtantia, nec de. ne eius, coùm ipſum ſemper inficiat, denigret,& corrumpat. Relinquitur ergo Arg. uiu. eſt cor arg. vu. corporum eſſe perfectiſsimũ,& aduſtionis eſſe ſaluatiuũ: eo quòd cor por perſectiſ pora illa non comburuntur, quantò plus ſuam naturam participant&poſsidẽt mum. vnde patet quod multa quãtitas arg. viu. eſt cauſa perfectionis in corporibus. Multa ſulfureitas eſt cauſa corruptionis, id eſt, quod quædam magis, quædam minus comburuntur ſecundum examinationem ignis, vt illa quæ plus ſulfu reæ quantitatis continent magis: quæ verò minus, minus. Habet enim fulfur in Sulfur habet in ſe duas cauſas corruptionis: puta inflãmabilem ſubſtantiam, terreã& fætulen- ſe dla call tam: quare per primam naturam ſtare facit, quoniam comburit ſemper,& com e. buritur, ac nigredinem in omni o pere præſtat. Per alteram verò neque fuſionẽ habet, neque ingreſsionem: quoniam ſi fixum fuerit, prohibet fuſionem,& ipſum nunquam figitur, niſi prius calcinetur: cùm verò calcinatur nullo modo funditur in artificio, quoniam in terrenam ſubſtantiam redigitur. — Quòd ſolum arg. uiuum eqt perfectio omnium metallorum. Cap. III. ö cautem in arg viuo minime contingit, quoniã figitur abſque eo, quòd in terrã vertatur,& ſimiliter figitur conuerſione eius in terram. Nam per feſtinantiam ad eius fixionem quæ fit per præcipitationem, figitur,& in terram vertitur,& per ſucceſsiuam iterata vice illius ſublimationem figitur ſimuliter,& non vertitur in terram, imò dat fuſionem metallic. Et illud ideo eſt, quia viſcoſam& denſam habet ſubſtantiam, cuius ſignum eſt conſtrictio illius cum imbibitione& commiſtione cum rebus ſui generis ſortitum: itaq; manife ſta in illo viſcoſitas illius propter multam ſui adherentiam conſtat:denſam autem illud habere ſubſtantiam manifeſtẽ videt monoculus, propter grauedinẽ 38 ROS ARITVMNM PHILOSOPHORVYR ſul ponderis immenſi, quoniam præponderat auro dum in ſua fuerit natutz. Eſt autem fortiſsimæ compoſitionis,& naturæ vniformis, quia non ſepara in partes, vt nullatenus ſe diuidi permittat. Quia aut cum tota ſui fübltat in ignie permanet, ſtans, aut ex igne recedit cum tota ſui ſubſtantia. ig ergo re linquitur arg. viu. figi poſſe ſine ipſius humiditatis radicalis conſum ptione,& abſq; illius in terram conuerſione. Et ideo notatur in eo cauſa perfectionis 00 ra: quoniam ipſum ſolum ad fuſionis perfectionem ſufficit in vnoquoque gt du, ſcilicet cum ignitione,& ſine ignitione. Propter enim bonam partium adhærentiam& fortitudinem ſuæ miſtionis, ſi aliquo modo partes illius inſpillen tur per ignem: vlterius non permittit ſe corrumpi, nec per ingreſsionem funſæ flammæ illud ſe in fumum patitur euolare. Quoniam rarificationem ſuinon ſuffert propter ſui denſitatem,& aduſtionis carentiam, quæ per ſulfureitatem quam non habet perficitur: hoc ſatis ſufficienter probatum eſt ſuperius Sli quod eſt terra ſicca grauis, eſſe dicimus perfectionis corruptiuum:quoniam i fixum fuerit, fuſionem recta impedit, vt patet in ferro quod non funditur, qua ſulfur fixum in ſe habere cognoſcitur. Si verò fixum non fuerit, fuſionem rec impedit, vel anticipat, vel ah igne corrumpitut, comburitur,& euaporat, vipa tet in plumbo,& alijs corporibus infirmis. Et ideo ſulfur non eſt de virtute no ſtræ artis, neque de perfectione eius: quoniam perfectionem impedit in omni bus operibus ſuis, ſed mercurius viuus in omnibus ſuis operationibus eſt manifeſtè perfectiſsimum& probatiſsimum, quoniam aduſtionis eſt ſaluatiuum, effuſionis effectiuum cùm figitur:& eſt tinctura rubedinis vberrimæ perfectio nis, fulgidi ſplendoris:& non recedità commiſto donec eſt:& eſt amicabile & metallis placabile, ac medium coniungendi tincturas, quo niã miſcetur pet minima cum ipſis. Et etiam in profundo naturaliter adhæret, quia eſt de natura ipſorum: veruntamen cum Sole& Luna miſcetur faciliter: eo quòd ipſa mais ſuam naturã participant: attamen non ſubmergetur aliquid in eo niſi Sol * hoc itaque ſecretum elicias maximum, quòd mercurius in ſe recipit quod ſuæ naturæ fuerit,& alienum reſpuit, eo quòd ſua natura gaudet magis, qui extranea. Ex hoc em̃ manifeſtè relucet corpora maioris eſſe perfectionis, qux plus mercurij ſunt continentia,& quæ minus, minoris. Laudetur ergo omniũ opifex Deus glorioſus& benedictus, cauſator optimus,& altiſsimus, qu ex vlli creauit precio ſum, vt cum mineralibus maximè in natura teneat ſymbo lum,& dedit illi ſubſtantiam,& ſubſtantiæ proprietatem, quam contingit vl minimè ex rebus in natura poſsidere: quoniam ipſum ſolum eſt, quod ignem ſuperat,& ab igne non ſuperatur, ſed in eo amicabiliter quieſcit, gaudens:ip nanq; ſolum cum ſit metallicum, cõtinet in ſe totum, quo indigemus in noſtto magiſterio: quoniam omnia a lia cum ſint combuſtibilia, igni cedunt,& inuillam deficiunt. Quòd arg. uiu. continet in ſe ſulſur ſuum. cap. V. 5 Anifeſtum eſt igitur, quòd arg. viu. continet in ſe ſulfur ſuum bonum t1 xum, quo coagulatur in aurum& argentum ſecundum diuerſum dip nendi modum. Nam ſecundum philoſophum, arg. viu.& ſi fueri puri coagulabit illud vis ſulfuris albi nõ vrentis in arg. Et illud eſt res optima. vt pet artificium Alchymiſtæ faciant Elixir ad argentum. Si verò ſulfur fuerit optimũ cum rubore clarum,& fuerit in eo vis igneitatis ſim pliciter non vrentlecs gg, optima, vt ex eo fiat Elixir ad aurum. Be bene tradidit Philoſophus primo 15 fur album ad argentum:& poſtea rubeum ad aurum, quia non N 55 rum niſi prius fuerit argentum: quoniam non eſt tranſitus de extremo 20 8. mum, niſi per medium. Non ergo poteſt fieri tranſitus de nigro ad pente i AR N AL DI 39 citrinum, niſi fuerit primò album: quoniam citrinum ex multo albo& paruiſſimo rubeo eſt compoſitum. Nec poteſt fieri etiam de citrino tranſitus ad albũ nili primò fuerit nigrum, quoniam non poteſt aurum fieri argentum, niſi primoͤ fuerit deſtructum,& corruptum,& nigrum: quia quod eſt melius, non poteſt fieri deterius, niſi per ſui corruptionẽ. Nam generatio vnius eſt corruptio alterius:ideo qui ſcit aurum conuertere in argentum, ſcit& argentum conuertere in aurum: quoniam ſulfur non vrens album ad argentum, poteſt fieri per maiorem digeſtionem ſulfur rubeum ad aurum: quoniã citrinatio nil aliud eſt quam completa digeſtio: nec albedo aliud eſt quàm nigredinis ablatio: calor nanque agens in humido efficit primo nigredinem,& agens in ſicco o peratur albedinem,& in albo citrinitatem. Et hoc quidem in calcinatione plumbi attẽ di poteſt, quod conuertitur in cinerem nigrum, poſtea in album, deinde in mi nium citrinum vel rubeum. Sic ſulfur album, vel rubeum habetur ex vna metal lorum materia ad plenum depurata: modo tamen diuerſo digeſta& decocta. lecirco dicit Philoſophus, quod omni argento ineſt ſulfur album, ſicut omni auro ineſt ſulfur rubeum: ſed tale ſulfur non inuenitur ſuper terram, vt dicit Auic. niſi quòd in iſtis duobus corporibus exiſtit. Et ideo iſta duo corpora ſubtiliter præparemus, vt ſulfur& arg. viu. de illa materia habeamus ſuper terram, de qua aurum argentum efficiebatur ſub terra. Ipſa nãq; corpora lucentia ſunt, quibus inſunt radij tingentes cætera corpora albedine& rubedine vera, ſecun dum quòd ipſa fuerunt præparata. Nam per noſtrum magiſterium corpus per fectum iuuat,& imperfectũ perficit ſine admiſtione alterius rei extraneæ. Aurum itaq; cùm ſit precioſius omnibus metallis, eſt tinctura rubedinis tingens, & transformans omne corpus. Argentum verò eſt tinctura albedinis, perfecta albatione tingens cætera corpora. Cum illis nanq; corporibus, ſcilicet Sole& Luna, miſcetur Mercurius,& figitur per ipſa maximo ingenio, quod minimè peruenit ad artificem duræ ceruicis. 5 5 Quo d unus eſt lapis philoſophorum. 1 a Portet igitur inquiſitorem huius ſcientiæ conſtantis voluntatis eſſe in opere. Nemo hoc modo illud præſumat attendere, quoniam in rerum multitudine ars noſtra non perficitur: vna enim eſt. Eſt enim lapisvnus vna medicina, cui nil extranei additur, nec diminuitur, niſi quod ſuperflua remouentur. Omne enim ſulfur externum, id eſt vulgare, vel butyrum arg. vi. eſt extraneum, eo quòd ſui ipſius eſt deſtructiuum, vel corruptiuum: è contra vero illud non eſt extraneum, in quo habet ipſum conuerti per magiſterium noſtrum, ſcilicet in aurum& argentum. Nihil ergo conuenit rei niſi quod eſt ei propinquius ex ſui natura. N on enim generatur ex homine niſi homo, neque ex alijs animalibus niſi ſimilia ſibi: quoniam vnumquodq́; quod generatur ſibiſimile conſequitur. Vera igitur vtamur natura, quoniam non emendatur niſi in ſua natura, cui nihil alienum iungitur. Nolite ergo introducere nec puluerem, nec aquam, nec vllam rem: quippe quia diuerſæ naturæ lapidem noſtrũ non emendant, nec intrat in eo, quod non ſit ortum ab eo: quoniã ſi aliqua extranea ſibi apponantur, ſtatim corrumpitur,& non fit ex eo quod fieri quæritur. Ex rebus ergo corporalibus maximè conuenientibus in natura, neceſſariũ eſt medicinam colligere. vnde oportet quòd ipſa medicina illis in natura con ueniat,& eis in profundo maximè cohæreat:ita quòd diminutum perficere cõ pleat,& etiam quòd mercurius per minima ante illius fugã miſceatur:ſed nul lum corpus in ſua natura manẽs mercurium coagulat, nec ei firmiter adhæret. ec etiami pſe mercurius per ſe medetur infirmis corporibus, quoniam in ekaminatione ſeparatur ab eis. Nam groſſa ſimplicibus,& ſimplicia groſsis mi5 8 40 8 DE AL CHE MIA nus bene conueniunt. Subtilioris ergo ſubſtantiæ,& liquidioris fuſionis nete ſe eſt illam medicinam eſſe, quàm ipſa corpora,& fixionis ac retentionis quem lit arg. viuum in ſua natura. a Ex quibus extrahitur lapis philoſophicus. Cap. VII. Væri ergo non immeritò poteſt, vnde hæc noſtra max imè poſit ei medicina. Quibus reſpondentes dicimus, quòd in quibus eſt, ex lle licitur. Eſt autem tam in corporibus, quàm etiam in argento vin ſe cundum naturã, cùm vnius ſint reperta naturæ. Sed in corporibus quidẽ df cilius: in ipſo vero mercurio viu. propinquius, non autem perfectius Et iludi deo quia non eſt corpus dignius ſole, aut purius, aut eius vmbra, ſcilicet luna ne quibus nullum arg. viu. generatur tingens. Qui verò abſq; iſto argento tin gere nititur, cæcus procedit ad practicam, ſicut aſinus ad cœnam: nam aurum aureum, argentum argenteum tribuit colorem. Qui ergo arg. vi. cum ſole Aluna tingere nouit, venit ad arcanum, quod dicitur ſulfur album optimum adargentum: quod cùm rubeum efficitur, erit ſulfur rubeum optimũ ad aurum. Ab illis igitur corporibus extrahitur ſulfur nimium album& rubeum, cim in ipſis ſit puriſs ima ſulfuris ſubſtantia ingenio naturæ ſummè depurata, quod ſecundum Albertum clarius eſt& ſubtilius, quia in depuratione ipſius eſt ars debilior natura, nec conſequitur eam, licet multum laboret. Pater enim eius eſt S0 Luna mater eſt: quia ex illis corporibus cum ſuo ſulfure, vel arſenico præpanto noſtra elicitur medicina: ex corporibus ſimiliter ſolis elici poteſt ipſa. N ſolo autem arg. viu. facilius& propinquius perfectiusq́; inuenituf, cum ipſum ſit pater omnium iſtorum luminarium,& omnium liquabilium: ab ipſo ſqudẽ omnia fiunt,& ideo in ipſum omnia reſoluuntur, quoniam natura nuturã amlectitur propriam amicabilius, magisq́; gaudet cum ea, quàm cum extranes n ipſo nanq; eſt facilitas extractionis illius ſubtilis ſubſtantiæ, cùm iam in adi habeat ſubſtantiam. Relinquitur ergo medicinam noſtram eſſe puriſsimamd ſubtiliſsimam ſubſtantiam quæ ex arg. viui materia originem ſuam ducit& es illa creata eſt. Non eſt aũt materia arg. viu. in ſua natura, nec in ſua ſubſtanta o ta, ſed fuit pars illius, non autem quæ eſt nunc, cùm lapis noſter factus eſt pliciter eſt arg. viu. licet fuerit pars eius, quoniam ipſum illuminat,& ab adi; ſtione defendit,& conſeruat: quod eſt cauſa perfectionis. Igitur cuiuſcunqut cauſa tantùm generationis fit medicina, tam quidẽ in corporibus, 1 inſpſius arg. viui ſubſtantia, lapidis precioſi indagatur ſubſtantia. Conſulo tames quod non opereris niſi cum mercurio& Sole, ad Solem& mercuriũ,& Tun ad Lunam: quoniam totum beneficium huius artis conſiſtit in ipſis tantum. Quòd impoßibile ect lapidem perfici ex ſola metallorum ſubſtantia ſine materia. Cab. VIII Gitur ſi in prima naturæ materia opus noſtrum vellemus incipere, eſſet loc, JMöSiſsimum,& impoſsibile,& etiam magnæ& quaſi infinitæ requiterenii expenſæ ad hoc perficiendum. Et cùm demum per difficillimum artifcun lapis fuerit factus de natura metallorum, tamen opus philoſophicum, ſiue 10 ſicum nondum eſt inceptum: quippe quia eſt neceſſarium, quòd Epftpfen. phorum elici poſsit de natura duorum corporum, antequàm de eo 7 5 completum. Quoniam eſt neceſſarium quòd illud quod eſt Elixir magis 1 puratum,& digeſtum, quàm aurum vel argentum: eo quòd ipſum Elixir ha 5 conuertere omnia imperfecta alia,& à perfectione diminuta corpoia 155 vel argentũ, quòd ipla minimè perficere poſſunt: quia ſi de perfection 180 teri darẽt, ipſa imperfecta exiſterent, eo quia nõ poſſunt tingere niſi quan 1 ſe extẽdunt. Et ad hoc flet operatio in lapide noſtro, vt melioretur eius eu . 5 1 3 g. 2. 2 lam com ra in eo plus quam in fia natura,& vt fiat Elixir iuxta ſapientũ allegor pol ARN AI Df f 4¹ netel ſitum ex ſpeciebus limpidis, condimentum, antidotum, medicina,& purgamẽ quam tum omnium corporum purgandorum,& transforrnandorum in Oliticum,& lunificum verum. Sed n sderni operantes finem credunt operis eſſe, cùm inci 1 0 piunt opus: quoniam cùm in tantum laborauerunt, quòd opus eorũ fit de nabel tura metallorum, credunt compleuiſſe Elixir perfectum. Sed quando faciunt 1 roiectionem, nihil ibi inueniunt, qui operari deſiſtunt, vbi incipere debuiſsẽt vile b Quid ſit opus primum philoſophicum. Cap. IX. 8 diff pus nanq; philoſophiorum eſt diſſoluere lapidem in ſuum mercurium, ludſ, vt in primam reducatur materiam. Vnde Philo ſophus in 4. Meteororũ unf huius artis ſophiſticos illudit artfices Alchymiæ, dicens: Species tranſot mutari non poſſe. Quod quidem ſimpliciter verum eſt, niſi ſpecies ipſæ, vt po 8 urum ſtea ſubdit, in primam ſuam materiam redigantur: quæ quidem materia prima e 5 5 dl eſt arg viu. cum ipſum ſit elementum omnium ductibiliũ. Iunc enim in aliam 4 8. der. formam quam prius erant hene permutantur: non quidem ſpecies, ſed indiui- 55 10 dua ſpecierum: quoniam ipſa indiuidua actionibus ſenſibilibus ſunt ſubiecta: ls eo quòd in ſe ſunt corruptibilia. Species verò quum ſint vniuerſales, actioniN. bus lenſibilibus non ſunt ſubiectæ:& ideo 9 7 in ſe corruptibiles. Species * igitur argenti, quæ eſt argenteitas, non mutatur in ſpeciem auri: quæ eſt aurei80 tas nec ᷑conuerſo: quia ſpecies verè permutari non poſſunt, ſed indiuidua ſpe cierum bene permutantur, cùm in ſuam primam materiam redigũtur: quia cũ forma iſtius indiuidui fuerit corrupta, vel illius,& in primam materiam reſolu ta bene permutatur,& neceſſariò introducitur alia forma: quia corruptio v- i nius eſt introductio alterius. Et ſcſas quòd nulla materia poteſt ita deſtrui, Nulla materia quin ſub aliqua maneat forma: vnde deſtructa vna forma immediatè introdu poteſt itacorrũ cltur alia ad hanc operationem, vel ad illã diſpoſita. Et ideo dicit Philoſophus bi quin ſit ſab Indiges tu qui vis operari, quòd in ſolutione& ſublimatione duorum lumina- aliqua forma. rium primò laborcs, quia primus gradus operationis eſt, vt fiat arg. viu. ex iplis. Notate ergo verba, ſignate myſteria, quoniam in hoc opere declaratur quis ſit lapis, cùm principium ſui operis ſit diſſolutio ipſius. Oportet igitur ſublima re. ſigere,& calcinare ipſum, vt ſic demũ ſoluatur in arg. viu quod philoſophis eſt contrarium. Vnde etiam dicunt philoſophi, niſi corpora fiãt incorporea:ſiue non corpora, vel volatilia,& è conuerſo, nihil operamini. Verum ergo prin cipium noſtri operis eſt diſſolutio lapidis, quia corpora ſoluia in naturam primam ſpirituum ſunt redacta, niſi quia magis ſunt flxa, quia ſpiritus ſublimãtur cum eo. Nam ſolutio corporis fit cum congelatione ſpiritus,& congelatio ſpi ritus eſt cum ſolutione corporis: tunc enim miſcetur corpus cum ſpiritibus vel ſpiritu,& fit vnum corpus cum eis, vel cum eo,& nunquam ſeparantur, ſicut nec aqua miſta cum aqua: quoniam omnia tunc ad ſuam naturam homogeneam primam ſunt redacta. Prima verò homogeneitas metallorum eſt arg. vi. Cum ergo in ipſa homogeneitate ſoluuntur, inſimul coniunguntur,& nunquã ſeparantur: quoniam tunc vtrunq; agit in ſuum ſocium ſibi ſimilem. Et ideo di cit Ariſt. Quod Alchymiſtæ corpora metallorũ verè tranſmutare nõ poſſunt, quomodo alniſi prius ipſa redigantur ad ſuam primam materiam: tunc enim in aliam for- chymittæ poßũt mam, quàm prius erãt, bene rediguntur. Quoniã cõtra hoc nõ ſtat ratio: quip tranſmutare cor pe quia deſtructavna forma, immediateè introducitur alia, vt patet ex operibus bora mietallorũ ruſticorum: qui de lapidibus faciunt calcem,& de cineribus vitrũ. Sic& multo fortius poteſt ſapiens ſtudio ſuo per magiſterium naturale ſeu artificium no trum iſta corpora corrumpere,& illis nouam formam introducere:quia inten tio noſtræ operationis non eſt aliud, niſi quòd eliciatur& eligatur puriſsima ſubſtantia mercurij in iſtis corporibus: quoniam Elixir conſiſtit in illis tantũ, & non in alijs. 3 5 42 ROSARIVNM PHILOSOPHORVN Quidl ſit lapis,& qus indiget in operatione ut ſit Elixir completum. cab. X. le igitur eſt lapis noſter famoſus, quia non fit tranſitus de extremo ad er ö tremum, niſi per medium. Extrema autem noſtri lapidis in primo later eſt arg. viu. in ſecundo verò eſt Elixir completum. Media nanq; lion aliqua alijs ſunt magis depurata, decocta,& digeſta,& illa ſunt meliora& opt ri propinquiora: quod te cariſsime ignorare non credo, ſed bene ſcire: non tt go ob hoc erres: quoniã ſi ſeminauerit homo hęc,& metet. Nam ſemenſaoſe mini correſpondet,& omne arbuſtum proprium affert fructũ iuxta genus ſu Natura quidem eſt ſapiens, ſemper perlici appetens, quoniam in ſe ſemperch tinet incrementum ſuum:iccirco dicit Auicen. Niſi aurum& argentum vide. rem, pro certo dicerem, quòd Alchymia non eſt vera ars. Igitur quamuis lap noſter hic tam in ſe tincturã naturaliter contineat, quàm in corpore tenui cee. atus à quocunque, per ſe motum non haberet, vt ſit Elixir completum niſimo ueatur arte& operatione. Et ideo artes diuerſæ à diuerſis philoſophis ſunt inuentæ, vt compleatur per artificium quod à natura eſt relictum incompletum quoniam natura prona eſt ad ſui perfectionem. Prudenter ergo& non caſualiter operare:& ſcias naturas lapidis,& fortitudines,& quis lapis, cuius lapidi ſit amicus vel inimicus: vide quòd agnoſcas quod ipſe fecerit. Et antequam fi cias groſſum, fac gracile, ponderoſum alleuia, aſperum lenifica, durum moll ca, amarum dulcifica,& habebis totum magiſterium. Scias ergo quòd ſuatum operationim aliæ medicinæ auri, quibus conuenit participare argento in ali quibus,& in aliquibus diuerſificare: quoniã in principio ſuæ operations opu auri& argenti per omnia conuenit: in modo verò fermẽtationis diſconuenit quoniam fermentum operis argenti, argentum eſt. Fac ergo vnamquanq; ſpe ciem cum ſua ſpecie,& vnumquodq; genus in ſuo genere: quoniam opus abi ad albificandum,& opus rubei ad rubificãdum. Non ergo miſceas opus vii lapidis cum opere alterius lapidis: quoniam vehementer errares, ſi ſecus face: res. Alia quippe corpora poſsibile eſt quòd operentur, ſed non erunt bonaſ cut illa: quippe quia medicinã quam non habent, dare non poſſunt: impoſab le ſiquidem eſt, non fixum figere,& immũdum mundare: quia nõ inueniturin re, quod in ea non fuerit antea, nec aliquis dare poteſt quod non habet. Quute licet vti poſsis, vel indiges tu, cùm non poſsis habere in iſtis illud, quod eltm ioris temperãtiæ,& minoris fęcis, ſi indigueris vſu eorum, oportet primo vtch uertas ea in ſimilitudinem duorum corporum perfectorum, quod nunquifei niſi Sol& Luna in vno corpore coniuncta proijciantur deſuper ipſa. Qippt Mercurius fit u quia mercurius cùm ſit de ſua natura conuerſiuus, fit vnumquodque cum nquodq; quod gulis quos amplectitur ex planetis. Si iungatur cum plumbo, plumbum err ampleckuur. cum ferro, ferrum erit:& ſi cum alijs corporibus, erit conſimile eis. Siauten cum iſtis duobus iungatur radijs, fit Elixir perfectum. Non ergo operandie niſi de iſta nobili materia, quia non fiunt res aliqua ratione, niſi ſecundum eo. rum naturam. Quicunque ergo quærit à natura quod in ipfa nõ eſt, fatuitas e & perditio laboris. Non comedas ergo de filio, cuius mater menſtruum 1 tur: quem ſi comedis, leproſus& tu fies,& opus tuum: ſed fruſtum comede 5 carne pingui,& habebis aurum& argentum quantum volueris. Et non 1 i ras à natura quod in ipſa non eſt, quoniam fatigares animam tuam in van Hec extracta ſunt à Morieno doctore veraciq́; philoſopho. A ENIGMA. 10 0 Nißil reputans inde lurum, ſtita fuceres: ſel benefacias unguentum de ſulfure, e blangueto: 5 921 res cuius caput eſt rubeum, pedes albi:oculi uerò nigri eſt magiſterium. intellige quod dico, quoi ert ſunt ue riß ima, qualia nun quam philoſophus aliquis tradidit meliora. lc, x. ad ex. latere rum Nope On eruo ſe18 ful. per c videlap ice ſi mo il intum: aſuapidis m fi olißnum ali opus niũt: ö ſpeabi nius ace naſlſoibi Urin nate tm tc 1 ſppe 15 rie tem 4 leo gest ati ede ur ARNOLD 43 Capita libri ſecundi, De inueſtigatione perſecta lapidis phyſci. Cap. I. Cap. II. Cap. III. Cap. IIII. De lapidis regimine. 5 Quomodo depuratur mercur us. De lapidis inhumatione 5 De recapitulitione tertij regiminis. Cap. V. De ſecundo regimine quod eqt abluere. cap. Vi. De diuiſſone lApidis per quatuor elementa Cap. VII. De ablutione aquæ. Cap. VIII. dum. Cab. XIX. Qudòd pondus fermenti debet excedere pondus ſulfuris, uel eſſe equale Cap. X X. Que ſunt utilitates magiſteriori. Cap. X XI. Quomodo debemus ſeruare quantitatem uniuſcuiuſque. Cap. X XII. Quomo do elementa ſunt corrigenda,& quomodo qecquiritur fuſio medicinæ. Cap. x XIII. De põderib. ob ſeruddis in fixione. Ca. XXXIIll. De ablutione aeris. Cap. IX. 0 ſeruã Quomodo ab omni re extrahitur oleum. Cap. X. De fixione Elixiris in compoſtitione ad alQue differentia et inter aquum& oleum. Cap. Xl. bum. Cap. XXV. De ablutione ignis& terræ. cap. xIl. De reductiõe geris ſuper Elixir albi. C. Xl De calſa ablutionis ſecundum Pla. Cap. XIII. De iteratione Elixiris albi. Cap. XXVII. Detertio regimine quod et reducere. Cap. XIII. De cõpoſitione Elixiris rubei. cap. X XVIII. De modo reducendi aquam ſuper terram Cap. x V. De multiplicatione medicinarũᷣ. Cap.&&. De modo ſublimandi, e albiftcandi terrã. Cap. X VI. Quomodo intelligitur ſolutionem& ſubliQuomodo ſulfur album fit rubeum. Cap. XVII. mationem fieri. Cap. X x X. De recapitulatione tertij regiminis. Cap. X VIII. De modo facien li proiectionẽ. Cap.&&& De quarto regimine quod est figere,& quod fer- De recapitulatione totius magiſterij. metum album fixumm est neceſſarium ad figen- cap. X XXII. Cap. De inueſbigatione perfccta lapidis phyſici. Anifeſtum eſt ergo operationẽ medicinę eſſe operationẽ naturę 8 ip ſamq́; medicinã 13 eãdem naturã, eo quò d ipſa medicina ſolũ h eſt cõ poſita ex natura. Certũ quipꝑe eſt omnẽ rem eſſe de eo, in uod reſoluitur. Nã gelu conuertitur in aquã caſore mediãte.Cla ruelt ergo aquã ĩipſam prius fuiſſe, q; ipſum gelu. Sic omnis laꝑis noſter reſoluitur in arg: viu.ꝑer magiſterium noſtrum: ergo prius ipſe fuit arg. viu. Modus autem conuertendi ipſum in arg. viu. eſt conuerſio naturarum in ſuam primã radicem:naturam nanque conuertere, eſt elemẽta circulariter rotare. Sunt au- N eee. tem elementa de aptitudine ſua ad inuicem conuerſiua:& ideo generantur& corrumpuntur,& ad inuicem alterantur. Conuerte ergo elementa,& quod quæris inuenies: quia noſtra operatio non eſt niſi naturarum mutatio,& eorum elementorum frigidi cum calido,& humidi cum ſicco amicabilis commiſtio: veruntamen non conuertitur ſiccum in humidum, niſi prius fuerit frigidum, id eſt aqua: nec frigidum conuertitur in calidum, niſi prius fuerit humidum. Nanque tranſitus non fit ab extremis niſi per medium. Terra non conuertitur in aerem, niſi prius vertatur in aquam. Aer quippe& aqua ſunt elementa media: Ignis& terra ſunt elementa extrema. Aer verò eſt iuxta ignem, ſicut terra iuxta aquam:& ideo quia aqua contrariatur igni,& terra aeri: quia aqua frigida eſt& humida: ignis calidus& ſiccus: terra verò frigida& ſicca: aer autem calidus& humidus eſt:& ſic aqua& aer conueniũt in humiditate, ignis & terra in ſiccitate cõueniunt:& ideo vnũ in aliud conuertitur,& ſimiliter ad inuict;, ideo immediate conuertuntur, ac tardius ab inuicẽ ſeparantur. Econtrã autem aer& terra, ignis& aqua ad inuicẽ non conuertuntur, niſi ignis in aerẽ, & terra in aquam prius conuertantur. Si ergo ſiccum conuertitur in frigidum, & lrigidum in humidum, ac humidum in calidum,& calidum in ſiccum tune habebis totum magiſterium. D 4 De trãſmutatio ne elemẽtorum ad inuicem. Quatuor modi regiminis con · uertentes ad inuicem. 1 ROSARIVS FPHILOPHHOR VN Modi verò regiminis ad inuicem conuertentes ſunt quatuor principales, ſal cet ſoluere, abluere, reducere,& figere. Soluere groſſum in ſimplum& cbt. liare, ablũere obſcurum in lucidum, reducere humidum in ſiccum, figere 15 tile ſupra corpus fixum. Soluere eſt diuidere corpora,& materiam, vel natufi primam facere: abluere eſt inhumare, diſtillare& calcinare: reducere eſt incen re, impinguare, vel imprægnare, ſubtiliare: figere eſt deſponſare, reſoluere,& coagulare: per primum mutatur natura interius, per ſecundũ exterius, perte, tium ſuperius, per quartum inferius. De primo lapidis regimine, quod eſt diſſoluere. Cap. II. Apidem ſiccum, groſſum diſſolue in arg. viu. vt in ſuam reducatur materiam primam Et hoc totum ſolum fit per arg. viu. eo quod ipſum ſolum habet Solem&Lunam ad ſuam naturam vel materiam primam redigere. Sed quia arg. viu habet in ſe fœculentiam terream& aduſtibilem W matione,& aqueitatis ſubſtantiã, neceſſe eſt ſuperflua demere,& abſentia implere vel ſupplere, ſi plenam medicinam volumus facere vel trahere. Temeni autem fæculentiam oportet omnivo per ſublimationẽ demere, ne humidum in proiectione creet calorem& aqueitatem ipſius, ſimili modo fugitiu opoitet( quo ad medicinam illius)ſubſtantiam ſaluare: de cuius proprietate eſtmũdare,& ab aduſtione defendere,& etiam figere, ac fixum facere. Ideoq́; conth git ex ipſius medicin ędiuerſirate ſecundum eius diuerſam depurationẽ qu doque creari Saturnum ex illa, quandoque louem, quandoque Latona quandoque Venerem, quandoq; verò Martem: quod ex impuritate neceſſe 00 eue nire vel accidere. 5 Neſaſci lle Quomodo depuratur mercurius, e purgatur. Cap. III. Ngenium igitur ipſius terreæ ſubſtantiæ, ſuperfluæ remotionis, eſt ipſumſe/ mel vel bis ſublimare à vitro& ſale, donec ipſius albiſsima ſumatur ſubſtãti Cùm̃ verò albiſsima aſcenderit, ꝑroijce in ferẽuti aqua, donec redeat in ag viu. Pòͤſt tolle ab eo aquam,& operare cum ẽð, quoniam non eſt bonũ open cum ipſo, niſi prius hoc modo purgetur: vnde dicit Auicen. Primũ quoq face re incipere eſt quòd ſublimetur mercurius, poſtea ſolue eum, vt redeatinpii mam materiã ſuam.& ſublima totum: tunc in hoc mercurio mundo mitte cot. pora munda, equali lance librata: Verunta men non miſceas corpus albũ cum rubeo, nec rubeum cum albo, ſed vnumquodq; ſeorſum diſſolues in pattem ter ſolarem& lunarem medicinam, eo quòd hæc quidem illud contines quoniam aqua alba eſt ad albificandum, aqua rubea ad rubificandum. Non e go miſceas aquam vnius lapidis cum aqua alterius, aut cum alio lapide, quonii vehementer errares,& excæcaberis ſi ſecus feceris. Ab hinc vice poſt vicem contere,& imbibe,& coque in balneo marię, pòͤſt deſtilla per filtrum, quouſſ tranſeat ipſum: collige tamen ad partem ſupereminens nigrum, quoniam lu eſt oleum, ac verum diſſolutionis ſignum: quia quod eſt ſolutũ peruenit ad ſublimitatis finem, vnde ſeparatur ab inferioribus, aſcendens ſurſum& petens i tiora loca, vt corpus aureum. Cuſtodi autem ipſum cautè ne euolet in fumum, & quod facis in albo, facias in rubeo: quoniã hæc medicina in eſſentia elt vn & in modo agendi ſimiliter vna: eſt tamen in rubea additamentum citin os loris, quia ſulfuris fixi ſubſtantia mundiſsima efficitur. Differẽtia tamen 1 5 rò nõ, quoniam indiget mundiſsimo ſulfure albo, ſicut hæc indigetfu 1 g ficiunt hæc duo corpora eo quòd aſsimilantur quæſito, vel illi we 1 0 Sed indiges quod in ſolutione, ſublimatione,& ſubtiliatione eorum 50 1 Sunt enim fortia,& indigent præparatione lon ginqua,& oper atione co yt A R N A L DI. a 45 vt primò calcinentur,& poſtea ſoluantur: quoniam cùm calcinata fuerint, facilius ſoluuntut: eo quia calor ignis penetrans partes corporis facit aquã ingredi poſt ipſum:& ſic eſt magis ſolutionis ſuſceptiuum. Veruntamen ſi calcinaueris corpus groſſum, quod etiam diſſolutiuum eſt, pone ad parte,& quod remanet in filtro, accipias cautè ipſum ne perdatur in fumum,& pereat maiſteriũ Iccirco cùm iſtud graue ſit perficere& difficile, expedit corpora ol ſa ſoluere per aquam lolùm, ideſt per arg. viu. ſine calcinatione, quoniam ij ud eſt ſecurius, licet in operatione ſit tardius. Eſto ergo longanimis,& non feſtinanter extrahas tincturam, nec feſtinanter aut velociter quęras perficere, quia primus error in hac arte eſt feſtinatio, quia comburit omnia,& ad remotũ perducit. Nam ignem ſi multum feceris in principio miſtionis eius, eueniet in tincturis detrimentum, quoniam comburuntur medicinæ per nimias caliditates, Vnde verſus. Dißipa rem captam prius per parteni ſatis aptant. Leuiter extractant, ſic maſſam contere factam: Hec non feſtine, ſed temporis ordime ſine, Albumen urinæ diſponit membra ruinæ. 5. Patienter igitur ſuſtine, contere,& coque, reitera,& non tædeat te hoc ipſum reiterare: quia quæ imbibuntur, per aquàm mollificantur. Et quanto magis teres, tanto magis mollificas,& quanto magis mollificas, tãto magis partes groſſas ſubtilias, donec vniantur,& ab inuicem non diuidantur: quoniam ſpiritus cum corpore tunc inſpiſſantur,& omnia quꝭe impaſtantur, diſloluuntur:& im paſtatio fit cum nimia trituratione& aſſatione. Nam per contritionem& ince tationem, ac aſſationem diuiduntur partes ligatæ viſcoſitate aquæ, quæ viſcoſitas eſt in corporibus. Corpora verò ſoluta àd naturam ſpiritus ſunt redacta, & nunquam ſeparantur, ſicut nec aqua miſta, aquæ: quippe quia natura lætatur, quoniam ſponſus cum ſponſa copulatur. Quæ verò non diſſoluuntur, non habent partes ſubtiles, niſi mollifices: ideo cariſsime indiges, quòd in diſſolutione lapidis labores, ſcilicet partes ſuas puriores diſgregãs ab ipſis, vt grauioribus partibus abiectis, opus cum leuioribus perficiatur: De inhumatione lapidis. cap. III LAbpide autem diſſoluto, accipe totum& pone ſuper calorem temperati, LLtputrefiat,& digeratur melius, videlicet per menſem philoſophorum, id eſt per triginta dies: quoniam aduſtio in animalibus per inhumationem tollitur,& decoctionem. Decoquas ergo completè vt ebulliant omnia ſimul leui igne,& in ſuam materiam primam redeant,& ſint arg. viu. Hoc autem habito, ſoluitur illa authoritas Ariſt. 4. Meteor. Sciant artiſices Alchymiſtæ, ſpecies rerum tranſmutari non poſſe. Quod quidem verum eſt, niſi prius, vt ſubdi tur, in ſuam primã reducantur materiã. Tunc autẽ in aliam ſormam quã prius erant, bene permutantur. non quidem ſpecies, ſed indiuidua ſpecierum permutantur: quoniam ſunt corruptibilia ipſa,& actionibus ſenſibilibus ſubiecta. materia nãq; nullo modo poteſt ita deſtrui, quin ſemper maneat ſub aliqua for ma: vnde ſoluta prima corporis forma in mercurio immediatè introducitur no ua forma, oorrupta ipſorũ forma: quæ quidem forma eſt in colore nigra, in odo re fœtida,& in tactu ſubtilis,& dileSrituata 8e hoc eſt eſt ſignum perfectæ diſ ſolutionis corporum: quia calor agens in humido primo generat nigredinem, Quæ quidem nigredo eſt caput corui, ſed eſt principium operis noſtri, quod elt diſſoluere lapidem noſtrum in mercurium, vel in aquam mercurialem. Modo habes primum regimen o peris, ROSARILVNM PHILOPHOR YR De recapitulatione primi regiminis Cab. Ve f ö Odò dicam breuiter totum diſſolutionis modum. Sublima ergo pin mercuriũ,& deinde ſoluas ipſum: hinc incorpora ipſum cũ terra log igne,& pariter decoque, quo vſque redeant ad ſuam primam matetin Et& hoc ideo fit, vt habeamus ſulfur& mercuriũ de illa materia, de quam & argentum efficiebantur ſubtus terram: quia ſi verum ſulfur fuerit& arg ü bene poſſumus ex ipfis aurum& argentum facere. Hoc autem magiſtelini eſt niſi pro diuitibus,& pro mundi altioribus. Et qui habet ipſum, habet the rum ſempiternum. In ipſo ergo tria ſunt inquirendã, puta ſubtile ingeniuma tificis opera manuum,& arbitrium. Quod quidem requirit diuitias, fia tiam,& libros. N De ſecundo regimine, quod eſt abluere. Cap. VI. Ecundum autem lapidis regimen eſt abluere nigrum corruptum,& e tidum, vt ſit valde lucidum, clarum,& à ſordibus vacuum. Quod quien fleri nullatenus conuenit ſine elementorum diuiſione,& aquarum di, latione,& lapidis diſſolutione: quia elemẽtorum duo ſunt lapidea,& duoaqn tica. Lapidea a utem ſunt ignis& terra, quia ſunt ſicca. Aquatica verò ſunta & aqua, quia ſunt ne ergo comedit illud quod in extetioribus c ſtit, quoniam comedit,& vaſtat,& deuaſtat ſordes aquarum per diſtilationt & ſubtiliat eas per aeris leuificationem: comminuit etiam groſsitudinem pi dis per calcinationem,& deuorat eorum ſulfureitatis ſalſedinem:& ideo li noſter in quatuor elementa diuiditur, vt magis ſubtilietur,& vt magis ſord bus depuretur,& poſtea firmius coniungatur. Sed nunquam fuit aiqud nat vel creſcens, nec animatum, niſi poſt putrefactionem: ideo putrefunt, vt ma gis digeſta melius ſeparentur: Quippe quia ſi putrefactũ non fueritfundi non poterit, nec ſoluetur:& ſi ſolutum non fuerit, ad nihilum redigetur, De diuiſione lapidis per quatuor element. Cap. VII. Ccipe ergo lapidem ſic corruptum,& diuide ipſum per quatuor cle A per diſtillationem: primò per leuem ignem æqualiter continuatum, die cipe ſuam aquam: deinde paulatim vigora ignem donec recepetitaeim igne miſtum: quod verò remanet in fundo combuſtum, eſt terra nigta Kl. ca. Et ſcito quòd diſtillatio aquæ habet fieri balneo mediante, eo quod liores lapidis partes ſine calore ad naturam ſimplicis aqueitatis approximi per eam diſtillabuntur. Aer verò& ignis per cineres diſtillantur: eo quod fi ipſos, cùm ignitionem ſuſtineant, contingit calores& groſsiores teneas 10 tes ſurſum efeuari. Subtilior ergo ſeparatio per aquam, cum non ſuſtineat i tionem, quàm per cineres, elicitur. Iſto ergo modo diuides quatuor element eo quod oportet extrahi aquam ex ſua ſubſtantia humida,& non ex aa i in eis eſt maior tinctura. De terra verò non cures cuius ſit ſubſtantix, duni men fuerit alba& fixa ſubſtantia. Terra deſiccat& figit, aqua vero mund 10 & abluit: aer verò& ignis tingunt,& fluere faciunt. Ideo oportet quôdſta multa,& aer multus: quoniam multitudo tincturæ tanta erit, quanta i fi, do aeris erit. Studeas ergo cariſsime in omnibus operibus tuis meren perare in commiſtione, vt ſatis habeas de aere:quoniã ſi per ipſum ſolum p ficere poteris, precioſiſsimæ perfectionis naturæ vincentis indagator eis g runtamen firmiter teneas, quòd omnium capitulorum huius præcio 1 tis non excedit precium ipſarum medicinarum expenſione quinquagi 90 primo lot tern ua an gv erlünö the uma, fies, & lauiden dit. aq nt acz 8 el, tion 1 laph ſord. natũ t manon ARNOLD I 47 enteos ex prima operatione computãdo. Oportet tamen ipſam medicinam diutius aſſari ſuper ignem,& nutriri ſicut nutritur puer in vberibus. De ablutione aquæ. Cap. VIII. i 5 Vm autem habueris elemẽta, vt dictum eſt, diuiſa, ablue ea, ſcilicet aquã &aerem ſepties diſtillando: ignem verò& terram fortiter calcinando. Aquam tamen& aerem ſeparatim diſtilles, quoniam aer eſt melior quàm aqua: licet ipſa aqua abluat,& dealbet terram, faciatq́; matrimonium tincturarum: ſed aer tingit terram,& infundit animam,& facit eam ſenſibilem. Vnde oportet quòd aer& aqua ſint à ſordibus mundata,& ab aduſtione tuta, donec ſumatur eorum tinctura: quoniam ſi comburantur, effectu priuantur, niſi poſtea in fimo coquantur. Iccirco inhumatio in fimo interpoſita inter diſtillationes multum iuuat, vt ad perfectę ablutionis ſignum melius deueniatur. Quod quidem ſignum eſt ſplendor& cryſtallina ſerenitas abſq; fæcibus, niſi forte albis. Fæces verò aquæ, quas facies in omni ablutione, id eſt diſtillatione vice poſt vicem ad part ſepara,& repone in terra nigra ſuperius collecta. Aquã ve to ſeptiẽs diſtillatam ſerua ad partem: quoniam ipſa eſt mercurius philoſohorum ſolutiuus, faciẽs matrimonium,& aqua vitæ abluens lotonem. Et ſicut feciſti de alba aqua, ita facies de rubea:quoniam vnum& eundem modũ labent ablutionis,& conſimilem effectum, niſi quòd aqua alba eſt ad albificãdum,& aqua rubea ad rubificandum. Non ergo miſceas vnam cum alia, quoniam errabis ſi ſecus feceris. 25 De ablutione aeris. Cap. IX. f A Bhinc autẽ diuide aerem ab igne per deſtillationem, quoniam quod diſtillatum eſt, eſt aer puriſsimus: quod verò remanet in fundo eſt ignis ſiccus. Conſidera ergo quæ dixi, vt opereris lapidem humidum,& aqua,& terram ſolùm.& vt vtaris lapide ſicco ad ignem,& aerem tantùm. Aer ſanè᷑ eſt oleum,& tinctura,& aurum,& anima phiſoſophorum,& vnguentum quo totum perlicitur magiſteriũ. Intellige ergo quòd ignis cum aere diſtillatur, quia conueniunt in caliditate,& non cum aqua, eo quòd aqua refugit ignem, quia contrariantur ad inuicem. Aer ergo diſtillatur cum igne, quia ipſe eſt aqua tinct,& eius tinctura eſt ignis: quoniam ignis corpus eſt,& aer ſpiritus ignẽ deferens. Si ergo lapidem miſcueris cum igne, ſtatim erit rubeus,& ſemper diligent ſe. Quodcũque ergo volueris rubificare, rubifica cum igne lapidis,& erit rubeum ſemper. Quomodo ab omni re extrahitur oleum. cap. 85 One ergo ſuper ſubſtantiam corporis, cuius oleum extraliere volueris, pu riſsimi mercurij tantum, quod ſuperueniat quatuor digitis vel plus, quod melius eſt:deinde accende ſub eo ignem lentum donec videris eius oleũ, id eſt aerem paulatim aſcendere, ſeu eleuari ſuper mercurium, collige eũ caute & ſerua leorſum. Si ergo minuatur mercurius, adde alium mercuriũ mundum, & calidum,& repone ad coquendum, continuè hoc facias, donec ſumas eius oleum,& nihil remaneat inſolutum. Biſtilla ergo totum per alembicũ ſepties, quia ablutio eiuſdem eſt eadem ſicut ablutio aquæ. Quod quidem inhumando& diſtillando humidi tatem debebit fieri, quouſque deuenerit ad cryſtallinam ſetenitatem abſc; fæcibus. niſi forte album, cuius ſi gna ſunt gutta ſpiſsior er intenſior,& leuitas aerea: ita quod ſi ipſum prædictæ aquæ mi0 3 5 Aerem verò ſic ablutum ſerua ſeorſum, quoniam . aurum, anima& vnguentum philo lophorum, quod rat,& tingit,& figit,& fluere facit. Tingit omnem laminam in eo ter extin am in aurum vel argentum, ſecundum quod ipſum vel album erit, vel rubeũ. 5 48 ROSARIVM PHILOPHO RVM Non ergo miſceas oleum auri cum oleo argenti, nec è conuetſo: quonimo leum albi eſt ad albificandum, rubeum ad rubificandum. Iccirco ſi ilorume 5 porum oleum multum fuerit, multa erit tinctura:quoniam multitudo 0 0 tanta erit, quanta fuerit olei multitudo.. Que diſherentia est inter aquam& oleum. Cap. XI. Ifferentia eſt inter tincturam aquæ& olei:quia aqua abluit tãtùm& mi dat, oleum verò tingit& colorat. Exemplum autem huius eſt, quiaſipi nus mergat᷑ in aqua, mundatur ab ea:& quãdo deſiccat Pans mündlig ab ea,& recedit aqua,& permanet in ſtatu& in colore ſuo, in quo prius eratn ſi quia eſt magis mundus. E contrà eſt in oleo, quia ſi tingatur pannus in eon ſeparatur ab eo per calorem ignis, vel aereum niſi ex toto id deſtruaturnec p terit ſeparari oleum ab ipſo panno, niſi per ablutionem,& ignis deſiccationꝭ aqua autem eſt ſpiritus extrahens hanc animam à corporibus. Cùm verò ex hitur anima ab ipſis corporbius, remanet in ipſo ſpiritu, quia ſpiritus locus et eius. Anima ergo eſt tin ctura ſoluta in ipſo ſpiritu deportata, ſicut deporiatit tinctura tinctorum per aquam ſuper pannum: deinde recedit aqua per del tionem,& remanet tinctura in panno fixa propter oleoginoſitatem Sic ergo eſt de aqua, ſpiritus eſt in quo portatur tinctura aeris quæ cùm reducitut ſipet terram albam foliatam, ſtatim ſiccatur aqua ſpiritualis,& remanet in corpoie anima, quæ eſt tinctura aeris. Spiritus igitur retinet animam ſicut anima rei. net corpus: quoniam anima non moratur in corpore niſi mediante ſpititu. Ci verò coniunguntur, nun quam ſeparantur, quia ſpiritus retinet animam, ſcut anima retinet terram. Vnde præcepit Hermes animas venari in lapidibus eſt enim manſio earum in ipſis. Non ergo ſis in venando piger vel lentis, præcauens ne fugiant a te. Si autem fugiant, non accipias eas cum falcone. Sunt autẽ retentiuæ fugitiuorum. Cum eis ergo eſt coagulatio noſtra: quoniam retinet fugientem. Seminate ergo animam in terram albam foliatam, quoniam iplare tinet eam. Quoniam cùm aſcenderit à terra in cælt, iterumq́; deſcẽderit inter ram, recipiet vim inferiorum& ſuperiorum. non tamen commilceas oleum auri cum oleo argenti nec è conuerſo. De ablutione ignis ex terræ. cap. XII. f Lei verò fæces quas fecerit collige omni vice,& repone cum igne, quo niam ſunt ignis, ac nigredinem tenentes ad rubedinem, que oponel cũ aqua prima terere,& ſuauiter comburere, donec fiat puluis omi priuatus ab aeris humiditate. Sic enim oportet fæces etiam aquæ cum tertacb iungere, igne accenſo fortiter calcinare, quovſque ſit ſub alba humiditate a. cua. Calcina ergo ignem cum igne,& terram cum terra, quouſque flat munch & nigredine priuata. Quod autẽ aſcẽderit ab igne illud eſt oleum rubeũ. quoc verò a terra, eſt album precioſum: quippe quia oleum quod tardius à corpoſ bus ſeparatur, precioſius habetur. Conſequere ergo omnia tempore ſuo pat à parte,& ſerua ſingulariter vnumquo dque eorum. De recapitulatione ſecundi vegiminit. Cap. XIII. Portet ergo te ſecundum Platonem pro poſſe tuo ſeparationem 1 torum exercere, aquam& aerem abluere per diſtillationeo c 41 15 comburere per calcinationem, quovſque non remancat aliquidim 005 ore de anima, niſi quod non ſentiatur in operatione: cuius ſignum 385 1 nihil a corpore euaporabitur. Si de eo parum laminæ ignitæ fuerit ſupepꝰ.. tunc ſanè᷑ erit appropriatum. Nomine ſpiritus, ſuhtile, purũ,&appr e öà. f ⅛—l g ARNAL DI 1 nomine anima, tingens lucidum& appropriatum, nomine corfus ſuball, um, &ſiccũ:quippe in nulla noſtra operatione eſt neceſſaria aqua, niſi candidate oleum niſi album vel ſubcitrinum: nec ignis niſi rubeus nec 3 niſi. fit, vel ſubalba. Si autem ita præparaueris elementa, erit terra habilis ad ſoluen dum, aqua efficax ad digerendum. Et oleum in quo portatur 1 ſuperabũ̃dans ad tingendum. Si verò elementa talia non habueris, eſt ſignum erroris. Ergo corrige errorem tuum, quia propinquior eſt o peratio, præparatio in eo quàm in opere nouo incipere. Elementa ergo abluta in vaſe ſigillato ſingulatiter reſerua,& maximè oleum, quia conſumit i pſum aer propter naturę ſuę vi cinitatem:& ſcribe ſuper totum, ſi quòd recorderis virtutes, nomina,& colores:ne vnum pro alio acceperis cùm operatus fueris,& corrumpatur opus. Et quidem hæc ſufficiant ad completam ablutionem elementorum. De tertio regimine, quod ot reducere. Cab. XIIII. Ertium regimen lapidis eſt reducere aquam humid am ſuper terram ſiccã vt recuperet perditam humiditatem: ſed cum terra ſit ex duobus corporibus,& duo elementa ſint ſicca, dura,& lapidea, ignis ſupple,& terra in ſiecitate concordant, inſimul ſunt præparanda, quoniam vnã habent præparationem. Coniunge ergo groſsitiem ignis cum terra poſt aeris abſtraction em; & præpara inſimul propter temporis abbreuiationem:& etiam vt bona ſit eo rum commiſtio,& vt non confundatur præparatio,& vnus alium bene tingat, & ne vrantur ſuper ignis pugnam: vnde præparare eos inſimul eſt magis ſaluũ magisq́ propinquum: eorum autem præparatio eſt, vt eorum maiorem reci pe rent humiditatem. Corpus nanq; calcinatum, eſt diſcontinuatum, eo quod ab aqueo eſt omnino priuatum. Vnde cùm nudum ſit& vacuum,& multũ ſitiens ebibit ſuum humidum aqueum. 15 1 e 1 De modo yeducendi aquam ſaper terra. Cap. X v. 8 Nfunde ergo ptimò aquã per vices cõterẽdo,& poſt leuiter calcinãdo, quò ſque ipſa terra biberit de ſua aqua quin quageſimam partem ſui: ſciẽs quòd oportet primò terram nutriri modica aqua,& poſt maiori, ſicut eſt videndũ in infantis educatioue. Iccirco multum contere tetram, paulatim imbibe cum aqua de octo in octo dies, decoque in fimo,& poſtea mediocriter calcina in idue.& non tędeat te hoc multoties iterare: quoniam terra fructum non gerit zbſque frequenti irrigatione:& ſi trituratio non fuerit bona, donec aqua flat vnum cum terra, corpus nihil proficit. Non ergo ſuſpendas manum a tribulatio ne triturationis, vel à trituratione& aſſatione, donec aqua fiat ſicca,& deſiccata terra alba: quoniam exiccatio cum forti trituratione& aſſatione, terram fa eit albam. Caueas tamen ne imbibas terræ, niſi paulatim,& paulatim cum longa ttituratione, ſupple poſt exiccationem terræ: deinde eſt pondus in hoc vique notandum, ne nimia ſiccitas aut ſuperfluus humor adminiſtrando corrũ 1 8 05 videlicet tantum aſſando decoquas, quantum diſſolutio adiecit,& im ibendo diſſoluas, quantum aſſando deficit. deo omni vice poſt calcinationẽ tere ſuperfunde aquam tem Perata: neque multum videlicet, neq; parũ:quia ſi multum fuerit, fiet pelagus conturbationis: ſi verò parum comburetur in fauil lam: quare ſuauiter& non feſtinanter de octo in octo diebus terram irrigabis. ecoques in fimo,& calcinabis donec de aqua biberit quinquageſimam partem ſui. Et nota quòd poſt imbibitionem ghet inhumari per ſeptem dies. Itein ergo opus multis vi eibus, quanquam ſit longum, quoniam non videbis tinuram, neque proficuum perfectum, donec ſit completum. Studeas ergo cũ E 50 ROS ARIVM HILOSOPHOR YR in omni opere fueris, omnia ſigna quæ in qualibet decoctione apparentinn te tua recordare,& eorum caulas inueſtigare. Tres quippe ſunt eolores ni 9 albus& citrinus. Cùm terra egreditur, nigredo imperfecta eſt,& nigra 8 ta. Qualibet igitur vice paulatim,& paulatim vigora ignẽ in calcinatione q0 vſque terra egrediatur alba ex ignis fortitudine. Nam ſicut caloragens in i mido præſtat nigredinem ita agens in ſicco generat albedinem leccireoſitem non fuerit alba. tere eam cum aqua,& poſtea calcina iterato, quoniam axct d ignis latonem abluunt,& obſcuritatem ab eo auferunt. Nam Præparatio ſia ſemper fit cum aqua: Ideo qualis limpida aqua, talis limpida terra,& quãto m gis fuerit abluta terra, tanto magis alba. Ex multiplici ergo reiterationeimbil tionis cum forti contritione,& frequenti aſſatione aqueitatis mercurij maiot deletur pars, ſcilicet aqueitatis, cuius reſiduum per ſublimationis reiteraton ſimiliter remouetur. De modo ſublimandi& albificandi terram ex recapitulatione totius negilterh. Cap. XVI. Vmautem terra exhauſerit de aqua quinquageſimam ſui partem cio lam ſublima fortiori igne quo poteris, donec aſcendat ſurſum ad modi albiſsimi pulueris. Cùm aute videris terram ſicut nix albiſsimã,& qui puluerem mortuum alutel ſpondilibus,& ad latera adhærere, tunc ſuper eum reitera ſublimationem ſine fæcibus inferius remanentibus: quoniam adhæreret pars illius fixa,& fixaretur cum fæcibus,& nunquam per aliquod ingenio. rum genus poſſet ſeparari ab eis. Puluis autem aſcẽdens a fæcibus ſopeſis e cinis à cinere,& à terra extractus, ſublimatus, honoratus. Quod verò remanet inferius eſt cinis cinerum, cinis inferior, vituperatus, damnatus, fax& ſcutſco ria. Fac ergo agnitionem inter clarum& limpidum eius: quoniam cum abiſi mum vt nix aſcenderit, completum erit. Colliges ergo eum cautè ne euolet i fumum, quoniam ipſum eſt quæſitum bonum. Terra alba foliata congehns ch gelandum,& mundificans arſenicum. Et ſulſur album quod Ariſt. dicit, quo eſt res optima, quam recipere poſſunt alchymiſtæ, vt de ea faciant angentum Operare ergo cum ea ad Lunam, quoniam eſt completum:& hoc quſdemmo do perficietur ſulfur album non vrens. Quomodo ſalfur album fit rubeum. Cap. K i,. Gitur ſi ad aurum volueris ſulfur rubeum, diſſolue ſulfur album ſuperius collectum in aquim rubeam per contritionem& imbibitionem,& bonam de coctionem, diſſolutum congela in lapidem coagulatum. Diſſolue iterum l aqua rubea, diſſolue& ſublima totum per ignem ortiſsimum. Modus 110 artificis opus deaurat, dirigit,& coaptat quodcunq; in ſimilitudinem palin Aſcẽdens ſurſum eſt ſulfur albiſsimum: quod verò remanet in fundo deoil g eſt ſulfur rubeum tinctum vt ſcarlata. Et iſtud eſt ſecũdum Ariſt ſulfr oi non vrens, rubeũ ac clarum, vt ex eo faciunt Alchymiſtæ aurum: hoc 7 5 195 viu. conuertęt per artificium ſecundum Ariſt.in veriſsimum aurmm Er! 75 1 tur manifeſtè relucet philoſophos verum dixiſſe, quòd ſtultis widenvime bile, ſcilicet quòd vnus eſt lapis, medicina vna, diſpoſitio vna, opus nis 5 9 vnum: ad album fulfur,& rubeum ſimul& ſemel faciendum. Vidente ac, omnes huius artis inueſtigatores dictam albedinem in vaſe apparen unte ti unt ſtare rubedinem in illa albedine occultatã:& tunc non oporteti 5 cego bedinem extrahere, verùm decoquere quovſque totum fiat rubeum. 0 de mane, quando video quòd vrina mea eſt alba indigeſta, ſtatim co g df, 5 2 5* ina citti quòd parum dormiui,& repono me in lecto. ſomno verò recepto 1 tul 1 toll Jodi qual eum Kle/ nio· eſt met tſco iloiet in 800 bod AR N A L D I 7* natur: quia citrinatio non eſt niſi completa digeſtio: Hæc verò eſt veriſsima cõ politio albi& rubei ſulfuris non vrentis, quo per regimen quartum com pletur Elixir perfectum ad omne diminutum perficiendum in Solificum& Lunificum verum. 15 1 De recapitulatione tertij regiminis cum ſublimatur terra. Cap. XVIII. X Nlus debet ſublimare terram ad opera ſophiſticorum, ſed debet ſublimare ad Elixir noſtrum perfectum:& illa quæ ſublimantur duobus modis ſublimantur, aut per ſe, quia ſpiritus ſunt, aut cum alijs, quia ſe incorporant cum ſpiritibus: Mercurius enim cum ſit ſpiritus, ſublimatur pet ſe:terra verò noſtra cum ſit calx, non ſublimatur niſi quia ſe incorporat cum mercurio. Conuerte ergo calcem& imbibe cũ mercurio,& decoque donec fiat corpus vnũ,& nõ tædeat te hoc ipſum multoties iterare, quia corpus niſi cũ mercurio ſit incorporatum, non aſcendet ſurſum. Ideo neceſſe eſt, vt in quantũ potetris naturam ſuam ſubtilies,& cum mercurio fortiter piſtes, quouſq; fiat vnũ: quia ſublimationem non facimus, niſi vt reducantur corpora ad ſubtilem materiã ſcilicet vt ſint ſpiritus:& quòd corpus ſit leue ad redigendũ in omnes res ſiue in Solem, ſiue in Lunam:& hanc ſublimationem facimus, vt corpora redi gamus in ſuã primã materiã, ſcilicet in Mercuriũ& ſulfur. Facimus ergo hanc ſublimationem tribus de cauſis: vna eſt, quia corpus fit ſpiritus de ſubtili materia& natura: ſecunda eſt, quòd mercurius ſe bene incorporet cum calce:ter ti eſt, quòd totum ſumat colorem albũ& rubeum. Iccirco quando calx ſublimatur ad Lunam debet eſſe alba,& mercurius ſimiliter albus:& calx quando ſublimatur ad Solem debet eſſe rubea,& mercurius ſimiliter rubeus, igne cale factus:& debet eſſe puluis inceratus: quia non bene operatur aliquis ad Solẽ, nec ad Lunam, niſi tali modo. Et cum mercurio quem ſublimas ad Lunam nõ commiſceas vllam rem, quia Solis calor non intrat ad Lunam, nec de Luna ad Solem. Non mittas ergo mercuriũ rubeum ad album, nec album ad rubeum: ed pone vnamquanque ſpeciem cũ ſua ſpecie,& pone ad ignẽ accenſum,& ſublima totum,& non miſceas illud quod remanet deorſum cũ̃ illo, quod aſcẽdit ſurſum, ſed pone vnumquodq; ad partem: quoniam quod in fundo remanet reiterabis ad ſublimandum per mercuriij incorporamentum, donec aſcenderit totum: alioquin non ponas ipſum in magiſterium. Alembicum, in quo ſu blimas mercuriũ, ſit vitreum,& cucurbita terrea vitreata, cuius os fundi ſit amplum quòd poſsit mercurius aſcendere liberius. Alembicum verò cum cucurbita debet iungi, ita quòd mercurius non poſsit exire, quia nõ ſublimatur mer curius niſi per fumoſitatem aeris. Ideo ſi locum inueniret aptum, euolaret in mũ,& deperiret magiſterium. Vide ergo quod diximus. vide quoniam omnia verba neceſſaria ſunt,& laude digna. Hæc ergo ſufficiant ad com plementum ſulfuris albi& rubei. De quarto regimine quod eſt ſigere, cy. fermentum alias ffxum et neceſſarium ad 2 gendum. Cap. XIX. Vartum verò lapidis regimen eſt figere album ſulfur& rubeum ſupra corpus fixum, ſcilicet, vt ſulfur album figatur ſuper 1 ſulfur veJ N 10 rubeum figatur ſuper aurum: quia ſecundu ithagorã qui arg. dau. a corporibus extractum non coagulat in ſulfur album, patiens ignẽ nulla dam exigit ad albedinẽ. Qui verò dictum arg. viu. nõ coagulat in ſulfur rubeũ patiens ignem, nullã viam exigit ad rubedinem. Nõ ergo fatiges corpus tantũ 2 52 ROS ARIVM PHILOSOPHORVRN in huiuſmodi rebus altis, ad quas peruenire non potes, vbi iſta facereie ö uoniã in deuio erras. Prudenter ergo& non caſualiter operare: quonii fn e nec exibit Sol, nec Luna, ſed aliud quod nõ permanet in eſſentan cura naturę, niſi occultaueris ipſum in corpore, de quo præparaſti ab ininoſ licet Solem& Lunam. Coniunge ergo ipſum cum eo, vt generet ibi ſinie & fiat Elixir, id quod componis. Cum autem coniunctum fuerit cum ſuo 0, pore non deſinit in aliud agere, quovſque conuertat totum. Iccirco quado ij fermentare, miſce ſulfur cum corpore, vt totum ſit fermentum: quoniã ferme tum rediget ſulfur noſtrũ ad ſuam natura, colorem& ſaporẽ pet omnẽ mali Quare fermentum ad album, erit album:& ad rubeum, fermentũ eritrubeun quod patet: quia ſi poſueris fermentũ argenti cum ſulfure auri, rediget adſum naturam, ſed non ad ſuum colorẽ. Similiter ſi poſueris fermenti aui cumſiſ re argenti conuertet ipſum non ad ſuam naturam, ſed ad ſuũ colorẽ& echo ſo. Non ergo miſceas fermentum vnius ſulfuris cum ſulfure alterius: quonan fermentum auri aurum eſt, argenti verò argentum. Et nota quod non ſintis fermenta ſuper terram: quia nunquam figit, quod nunquam fixum eſf necii Quòd pondus fermenti debet excedere pondus ſulfiris, uel eſſe æquale. Cob. Xx. Ccirco in omni fermento debet notari pondus vtriuſque, vt ſumm vol lis ſulfuris non ſuperet ſummã ſui corporis: alioquin ligamentum ſponſii uerteretur in ſpiritus fugam, non fixi. Vnde dicit Plato, Si purum ſulſurpi ijciatur ſupra multitudinem corporis, ita vt ſuper habeat potentiam conuemt ipſum cito in puluerem, cuius color erit ſicut corporis, ſuper quod proſcitu ſpiritus, ſcilicet auri vel argenti. Dicam ergo inferius pondera omni ſed qui ſulfura non poſſunt ingredi corpora, niſi mediante aqua, cum aqua ficiat me dium inter ſulfur& fermentum in omni diſpoſitione: primò pones vtdtſ uic. terram, quoniã ipſa eſt iuxta fermentũ: ſecundò pones aquam, quoni ip ſa eſt iuxta terram: tertiò pones aerem, quoniam eſt iuxta aquam: quaropo nes ignem, quoniam eſt iuxta aerem. Veruntamen non ponas ignem in Fin ad album, quoniam Elixir ad album tribus completur elementis, in quibus eſt ignis: rubeum verò omnibus quatuor vtitur rotis. Aperi ergo,& cgude ff ue& noda, ablue& deſicca. Quoniam aqua eſt medium coniungendi ineo ras illorum, ſcilicet olei, aeris,& ignis. Et dico ego nunc verbum philoſoplich Si prius mittas oleum, mortifica tamen in terra, quoniam aqua intraret: ſaus poſueris aquam, poſtea oleum ſtabit ſuper aquam:ſi verò poſueris aqui poſtea terram, erit aqua ponderoſior quàm terra. Fige ergo aquam cum vt ei adhæregt. Si vnum de quatuor occidiſti, omnes ſunt mortui. Si nume beat de anima plus quàm alius, nil valet. Appropria ergo fermentũ quodelt nima ante fermentationem, vt ſit puluis calcinatus, ſolutus,& induratus; q niam ſi bene non præparas fermentum, nil valet tuum magiſterium, Que ſunt utilitates mugiſteriorum. cap. XXI ore. Et ſi non miſceas de ipſo corpore cum eo, ſuper quod vis bach iectionem in Elixir, non colorabitur corpus, ſuper quod d eber N cut decet.& ſi non ſublimas totum, quod mittis in Elixir, erit aurũ& 5 actu:& ſi non præparas corpus tuum, non ſuſtinebit ignem:& ſi non 1 45 bi in inducendo& mollificando, non erit habile aurum& argentum 15 S Inon diuidis lapidem per quatuor elementa, non poteſt coniungſcic nia fuß lentz initio d ſiwien uo co, lado lernen e modi ubeun ad ſunm imſifl ecõuer ona nta nech volal, cla po zuertit jcitut dqus it meſcit/ ni ip topoEllak pus de i inc pic lauf m, n te! sh leſt; ö quo cob epi jc gen end opeARNAL PD f 33 nndum. Iccireo calx quæ mittitur in Elixir erit ſublimanda, vt ſit omnino ſimlex& viua. Cùm autem vis facere proiectionem de Elixir, facias calcem de il lamateria cuius fuerit corpus, ſuper quod proijcere volueri s,& mitte ib ferm e tum, ſicut ſupra dixi: ſi eſt aurum de auro, ſi argentum de argento, quoniã ſpõſilitium non eſt aliud, niſi quòd coniungas fermentũ cum corpore quod ego dico. hi ſunt ſulfur album& rubeum, de quibus dictum eſt, ſcilicet ſuper quod vis proijcere Elixir. Et nota quòd Elixires ſunt: pulueres ſimplices, quę debẽt ſierl de lapide,& corpore:& fermentũ quod miſces in Elixir debet eſſe puluis, bis vel ter ſublimatus. Nam quoties ſublimabis aliquod corpus cum commiſtlone ſublimati ſpiritus, toties lucraberis in proiectione mille partes. In quanto ergo alleuias corpus tuum, in tanto habebis melius vt poſsis proijcere vnũ pondus ſupra centum:& centum ſuper mille:& mille ſuper dect milia:& decẽ milia ſuper centum milia:& mille milia ſuper decem numeros,&ſic in infinitũ. Quomodo debemus ſeruare quantitatem uniucuiuſque.. Vm volueris lapidem noſtrum præparare, ſcias quantum eſt de ipſo de aqua, de aere, de igne,& de terra. Cũ fuerit calcinatus, erit in eo calor ma F or, ſiccitas maior, frigiditas minor, humiditas minor. Cũ fuerit pᷣparatus humiditas minor, erit in eo calor maior, ſiccitas minor, frigiditas minor. Cũ vo lueris ipſum cõuertere, ſcias quantũ amiſerit de ſua prima natura in omni regimine, quoniam ſi neſciueris, nil valet opus. Iccirco quando reuoluitur, redigitur in frigiditate minori, humiditate minori, caliditate minori, ſiccitate minori. Cùm verd abluitur, redigitur in humiditate maiori, frigiditate minori, calidita te maiori,& ſiccitate maiori. Cũ verò reducitur, in ſiccitate maiori,&calore mi nori, frigiditate maiori,& humiditate minori. Cũ figitur, redigitur in calore ma ori humiditate minori, frigiditate minori, ſiccitate maiori: quippe quia in fixione lapidis apponimus ſibi mercuriũ calidũ,& humidum præparatum vltra il lud, quod habuerit naturaliter ante ſuam ſolutionem. Intellige hanc reuerſionem, ſolutionem, vel lapidis differentiam, de differentia in differentiam,& cur hæc,& quomodo. Omne quod mutatur, aut mutatur in melius, aut in peius, aut in ſimile ſibi. Si mutatur in ſimile ſibi, nullum eſt lucrũ: ſi mutatur in peius, tune eſt damnum: ſi in melius, tunc eſt commodum. Conuerte ergo la pidẽ de bono in melius,& erit Elixir completum. 5 Quomodo elementa ſunt corrigenda, e quomodo acquiritur fuſio medicinæ non 9 fundentis. Cap. XXIII. N 1 coniunctione lapidis attende tres colores principales, primò nigrum, po ſtea album, deinde rubeum. Obſerua igitur diligẽter ne corpus tuum rubeat ate nigredinem,& pereat tinctura per combuſtionem. Si verò rubuerit ante nigredinem, corrige errorem, decoquens omnia ſimul in aqua alba, donec conuerſa fuerit in nigredinem:ſic etiam facies ſi rubuerit ante albedinem. Nõ 115 negligas inhumationis decoctionẽ, quoniã tollit cõbuſtionẽ,& perditã reltaurat humiditatem. Si verò medicina non cõmiſcetur, corri ge per diſſolutlonem eius quod ingreditur,& per cõmiſtionem ambarum ſoſutionum facit ingreſſum omne, quod illi pro minimo coniungitur. Hæc autẽ ſolutio non per uam: aut in aquam vulgarem completur, ſed in aquam mercurialem,& com pletur ſimiliter per ſolutionem. Euſio facilis in rebus non fuſibilibus vt apertius ingrediantur,& alterentur cũ complemento. Vnde medicinã caſcinamus, It citius ſoluatur:& eam ſoluimus,& vt melius mũdetur figura,& fundatur: ac vtab ea ſuſcipiant corpora meliorẽ impreſsionẽ, aut ingreſſum,& facilẽ fuſio* plures nẽ dare materiei cum multi plici reiteratione ſolutionis ſpirituũ non inflãmabi um ſuper illa, videlicet aeris& aquæ mercuriorũ nõ fixorũ: aut cũ multiplici g 3 34 ROS ARIVNM PHILOSOPHOR YR reiteratione ſolutionis medicinæ non fundentis. Eſt tamen bona cautela ad fu ſionem præſtandam medicinæ non fundentis, vt ſoluatur& corpus fermeni ſupple albi vel rubei: de cuius intentione ſit per eam mutarij,& alterati:& el ſoluatur medicina, ideſt Elixir:imò terra alba, ſupple, vel rubea: de cuius inten tione ſit ingredi cum alteratione. Non fiet tamen omnium iſtarum partium ſo lutio, ſed quarundam, quoniam ſolutio earum non eſt aliud, niſi quo din hum dum reuertuntur,& ſulfuris ſalſedines auferuntur. De hinc illud corpus,& n aliud corpus imbibatur vice poſt vicem, donec fundatur citiſsime ſuperlam/ nam ignitam: quoniam ex his artificiorum ingenijs neceſſe eſt medicinam d commiſceri,& fundi, ac etiam ingredi perfectè cum alterationis complemento. Si autem metallum quod conuertere debes per medicinam non fuerit ſuff ciẽtis coloris, addatur plus de medicina ipſa: ſi verò de colore nimis habuert ſcilicet in ſole, quia Luna non poteſt eſſe nimis alba, ponatur minus de medi na,& plus de metallo conuertẽdo. Si autẽ medicina non remãſerit bene, quod eſt ex defectu fixionis, ſuccurre per reiterationem ſolutionis& congelationi; atque per multiplicem non fixæ partis ſolutionem ſuper partem fixam donet tamen ex ignis aſperitate quieſcat,& non fugiat ab igne aſpeto. Siautem non fundatur grauius, quod eſt ex defectu cerationis, ſuccurre ei cũ oleoideſtaer guttando guttam ad guttam ſuper ignem leuem, donec fundatur vt ceraiquoniam quando inceras, miſces dere calida& humida magis, quam de ftigida& ſicca. Et quando figis, miſces magis de re frigida& ſicca, quam de calida& lu mida. Ergo intellige quæ dico, quoniam huius operis perlectio eſt naturę per mutatio. De ponderibus obſeruandis in fione. Cab. XXIII I 8 Mnia ſub termino diffinito& diſpoſitione certa conſiſtunt: lcciteo vi cuique pondus,& omnis menſuræ pondus in omni opere opus eſt. C ue igitur tibi in cõmiſtione Elixiris,& operare ibi ſapienter t ſcias quã tum debes ibi apponere de aqua, de aere, de terra,& de igne:alioquin ſiſecus feceris, opus non valebit: quia ſi ponis de terra ma gis vel minus quã opus fue rit, vel quam requiritur in Elixir: quòd ſi magis poneretur, mortificaret aim quòd ſi minus poneretur, faceres eas humidas nimis,& non figerentur Simi ter in aqua, quia ſi amplius poneretur, vel minus, faceret ſimile damnũ: ſi plus eſſet, faceret humidum& male: ſi minus, faceret ſiccũ& durum: De aere ſi plus eſſet, vel minus, ſimile damnum::i plus eſſet coloraret nimis: ſi minus eſſet non haberet colorem. Ignis etiam lapidis ſimile damnũ faceret, quia ſi plus eſſet cd bureret:ſi minus& parum eſſet, non ſiccaret totam humiditatem, quam debet deſiccare, nec calefaceret: tamen ad album non ponas ignem, ſed loquor de 75 mnibus Elixiris: Iccirco pondus vbique notandum eſt, ne nimia ſiccitate ai humorum ſuperfluitate, magiſterium corrumpatur. Quare fermentum inna adæquationis incrementum eſt ſemper apponendũ: nam nulla eros 1 2 ſa nocebit ſi ad illud põdus ſemper recurreris. Quicquid igitur in Elia elt Sta uius& ſtabilius, per ipſius ponderoſitatem ſibi nomen tertæ vipgeb ie nus quo que fermentũ, quia cùm ſulfur coniungitur. terræ nomen eee verò ſublimantur& etiam euolant, aquæ& aeris ſibi nomen apponunt. 3 ergo coniungis talia vt figantur in terra: ſi ad album eſt, ſit de terra 15 5 ede aliquo alio elementorum: alioquin terra non figeret ſpiritum, ima leci tiouolaret in fumum. Verùm illud fit plus ſecundum rationem iurta 1 5 nis menſuram: verbi gratia, ſi eſt de aere vnum pondus& dimidium, de d 5 5 ermeduo pondera, debent eſſe tria pondera de terra, minus quarta. Et teræ 51 23 B ene 8 2 1 4 2 „ 2„ K ARNAL BT f 57 tum it ter tantum quantum eſt ſulfur album: vt ſi vnum pondus fuerit de ſulfu te albo, tria pondera erunt de fermento. Quantum ergo fuerit aer& aqua, tantumdebet elle de terra: ſupple tria põdera de terra minus quarta, de aqua duo, de aere vnum,& dimidiũ de igne. Picam ergo breuiter vt intelligas: ad Lunã pone tria pondera de terra, ſcilicet fermentata minus uarta, duo d e aqua, de dere vnum& dimidium,& erit Elixir completum. Ad Solem verò, cùm ipſe ſit calidior Luna, debẽnt eſſe duo pondera terræ: tria de aqua,& tot de aere,& vnum pondus& dimidium de igne. Nam pondus ignis mediũ eſt põdus aquæ. Non eſt in hoc additio nec diminutio, quoniã ſi ſit multa aqua& paruus ignis, extinguitur ignis:& ſi ſit ſimiliter multa terra& paruus ignis. contra tamẽ eſt de aere, quia aer nutrit ignem, ſicut aqua nutrit terrã. Nam ignis viuit de aere, g aer de iuuamento aquæ,& aqua de iuuamento tetræ. Eige ergo aquam in tetram, vt aer poſsit figi in aquam: quoniam ſi aquã occidiſti, omnes ſunt mortu. Veruntamen aqua non figitur ſine terra, quia conſurgit nullus vnquam ſine ſemiue fructus: In quo dum moritur ſemen, fructum dare fertur: quoniã cũ terra ſit in ſe flxa, retinet ſecum,& figit alia elementa. Aqua verò cùm ſit humida& frigida circundat terram,& conſtringit,& tenet eam: quoniam frigidum & humidum eſt ſiccitatis conſtrictiuum: veruntamen impreſsionem citò reci pit,& cito dimittit:ſiccum autem grauiter impreſsionem recipit,& grauiter di mittit. deo cùm humidum& ſiccum ſe inuicem temperauerint, adipiſcitur ſiccum ab humido per partium conſtrictionem, vel per continuationem,& facilem impreſsionem:& acquirit humidum à ſicco, vt firmiter teneat impreſsionem,& quòd omnem patiatur ignem. vnde propter hoc humidum prohibet ſiecum a ſua ſeparatione. et propter hoc ſiecum prohibet humidum à ſua fluxibilitate. Aer verò circundat aquam,& clarificat eam, vel rarificat terram,& tingit vel figit ipſam, vt ſit apta ad extenſionem,& fulionem. Ignis autem totum compoſitum maturat, ſuhtiliat, rubificat, permiſcet aerem,& conſolidat; ac terræ& aquæ conſtringit frigiditatem, vt ad incolumis redeant æqualitatẽ complexionis. Elementa ergo grauia, vt terra& aqua plus iuuant ad fixionem,& tincturam. Non comedas ergo quòd non bibas, ſed comede vnum poſt aliud ſecundum rationem: quia caliditas maior facit corpus ſiccius, quàm oportet. Non ſis prodigus, non auarus, ſed moderata pondera ſerues ſecundum e qualem& inæqualem complexionem. Intellige ergo quæ dixi, quia nihil omiſi quod eſt verum. 0 De ffæatione Elixiris in compoſitione ad album, E de recuctione aquæ. Cap.& X v. Lumina corpus antequam imponas animam, quia corpus niſi ſit ablutum, non retinet ſpiritum. Sit ergo potus poſt comeſtionem, non autem comeſtio poſt potum: alioquin facies ventrem humidum,& non recipiet ſiccitatemibene ergo fige, bene commiſce,& bene tinge,& ſic totum habebis magiterium. Iccirco ciba tres partes puriſsimæ Lunæ minutim limatæ cum duplo ſu mẽrcurij albi, terẽdo totũ inſimul fortiter in mortario porphyretico, donec mercurius imbibat limaturam,& fiat quaſi butyrum, ita quòd nihil inueniatur de limatura. Hinc ablue fortiter cum aceto& ſale communi præparato, donec acetum inde purum excat,& clarum: tune ablue ſalem cum aqua dulci,& cla7a,& ad ignem ſiccata. Abhinc verò adde prædicti ſulfuris ſublimati,& congelati albi partem vnam, conterendo inſimul totum, donec redeat quaſi dorpus vnum: Deinde incera ipſum cum vna parte ipſius, ſcilicet ſuæ aquer,& mitte ad ſublimandum, vigorando ſemper ignem; paulatim,& pau4 54 ROSARIVN PHILOSOPHORVN latim, donec ſublimetur quicquid fuerit ex eo volatile, deinde inſtigidati trahe,& quod ad latera vaſis ſuperuolatũ fuerit cum aliqua parte ſuxæa 19 duc ſuper fæces ſuas terendo, imbibendo,& aſſando, donec fiat ſicut 55 1 remitte ad ſublimandum: ita continue reitera contritionem,& imbibitione aſſationem,& ſublimationem: vigorando ſemper ignem, donec figatur tem cum duplo ſui de aqua,& nihil penitus ſublimetur ab ipſa,& reducas ſempn uod ſuperius aſcendit ſuper illud, quod inferius remanet flæum, quoyſq; 5 888 deorſum. Nam ſulfur fixum cùm ſit coagulatis coagulatiuum, natur ter congelat ſuum mercurium per fre quentem ſublimationem, vel ſubima nis reiterationẽ ſuper ipſum. Exẽplum aũt huius eſt terra& aqua.& cumaqn cõmiſcetur cũ terra, ipſa terra abſorbit aquã ſua ſiccitate,& inſpiſſat eamaqi ſua denſitate,& eam facit ſibi ſimilem ſua groſsitate: quoniam omne ſſceim naturaliter appetit ſuum humidum,& in ſuis partibus fit continuatim, Vu oportet experimentatorem iſtius ſcientiæ ad plenum cognoſcere vitesnau & eiſdem firmiter adhærere: quoniam natura ſufficiens eſt tibi vel ſibi& im liter in omni quo indiget eadem ſui perfectione. Ipſa ſiquidẽ cùm ſit ſagareſ ſolicita in creatione ſuĩ corporis, cuius ſolicitudinis non eſt finis. Sufficſteo vobis cariſsimi naturã ſapienter diſponere extrinſecus: quoniã ipſa ſuffcſie intrinſecus diſponet ad ſui operationem. Motus ſiquidem ipſius ſint adbære tes ſibi viæ vni modo meliori& certiori qui poſsit excogitari, vt patetex cia tione cuiuslibet generati. Iccirco tardamentum& præparamentum debente ſe in magiſtris philoſophorum,& oparantium: quia natura motum piæteſte non poterit, niſi per contrarium impedita fuerit. Certum nanque temput elt quod ipſa habet ad imprægnandum, pariend um,& nutriendum, acoperndũ. vnde cum terram habueris imprægnatam, expecta partum. Cùm veiò pepere rit fllium, nutrias eum quovſque poſsit tolerare omnem ignem,&ctunc pote facere proiectionem de ipſo. De reductione deris ſuper Elixir ad album. Cap. X XVI. Gitur cüm aqua fuerit fixata tere,& imbibe eam imbibitione rorida cũ m parte aeris ſui,& pone ad ſublimandum, faciens ſub eo ignem primò lenum poſtea fortiorem, quovſque per continuam ſublimationis reiterationene tum figatur deorſum: tunc per diem ac noctem facies ſub eo ignem fortem de cunda die cum ſua nocte fortiorẽ: tertia die cum ſua nocte fortiſsimum, ſcu eſt ignis fundendi. Sic enim aer ſigetur cum aqua& terra, quia natura lxtati natura,& natura docet naturam præliari contra ignem per ſe combuſtiblen Nam fugienti obuiante perit fuga, quoniam auis plumata detinetur ab imp mata deorſum in terra. De inceratione Elixiris albi. Cap. XXVII. Bhinc ergo extrahe de lamina cryſtallina, quam in fundo repeties ul dam drachmam, id eſt tere,& cera inceratione vltima guttando ſupelſ lam guttatim in tenui crucibulo ſuper ignem leuem de ſuo aer abo im dicto, donec fundatur ſicut cera ſine fumo. Tunc proba ſüper lm ignitam ſi ſe reſoluerit velociſs imẽ, ſicut cera cerata eſt. Si verò non, reduc p ſam ad cerandum guttatim de oleo ſuo albo, donec fundatur vt ces 0 mo. Et hoc quidem eſt præceptum omniũ philoſophorum vt cùm pet ſu 0 mationes fixaueris mundiſsimam terræ partem: reiteres ſublimationem 5 1 duæ partis non fixè ſuper eam fixam, donec ipſa ſimiliter figatur. Fline 1. late, quæte, alta, K tionen, ur tem ſempa hto latural, limath maqu maqui liccun „Vunde nalute & mgaweſ eit ergo ſicletet dhælen ex ce bentel terre us eſt, tandũ. pepere potent ci mn lentum nemo tem de my ie Lætatll ibilen impl. ies lc iperſpbo han minim duc iſine fl r ſublm kel. tent. pel A RN AL UT 5 57 der ignem: ſi bonam dederit fuſionem, tunc ſufficienter ſublimationem reitera ſti: li verò non reitera ſuper illam vicem nõ fixæ partis ſublimationem, donee fundatur citò, ſicut cera ſine fumo:tunc extrahe,&infrigidari permitte, quoniã elt Elixir completũ, impreciabile precium conuertens omne corpus diminutũ in infinitum, Solificum& Lunificum verum. Proijce ergo vnum põdus d e eo, ſuper mille partes mercurij cum ſale& aceto abluti,& fiet pura Luna melior q de minera. Sic etiam ſi ſuper imperfectorum corporũ vnũquodque fuerit de eo proiectum, in veriſsimũ transfertur argentum. Modos itaque huius cõpoſi tionis veriſsimi Elixiris tradidi vobis 5 cõpleto ſermone:ad quam per illos poteſtis peruenire indubitanter. Solicitè ergo ad hos ingenieris modos regiminis exercere,& eorum virtutem ad vnguem inuenies. Quod quidẽ nec per ſe, nec fort vt putas, miraculose, ſed arte perficitur in operatione. Operare ergo quodcunque volueris, quia vltra conſilium iſtud non poſſum aliud dare. De compoſitione Elixiris rubei. Cap. X XVII. Odem modo fit Elixir rubeũ ad Solem, ſicut album ad Lunam. Pro qualibet re alba ponas rubeam,& loco limaturæ Lunæ pone limaturam Solis,& aquam mercurij rubificatam prius cum igne lapidis. Nam in opere lapidis ad rubeum non intrabit niſi rubeum, ſicut in opere albo niſi albũ. Solais nanque medicinæ non vrentis præparatum ſit addimentũt rubei ſulfuris per modum figentem,& calcinantẽ in triplo fermenti præparati cum aſtutiæ indu ſtria. Adminiſtrare perfectè per modũ ſolutionis& ſublimationis multiplicẽ; cum reiteratione multa, quovſque non fixum cum fixo figatur deorſum: quoniam huius ſolutionis& fixionis modus eſt per reiterationem partis reſiduæ non flxæ ſublimationis cum fixo ingeniosè coniungendi per minima, quovſq; eleuetur cũ ea,& iterato figetur cum illa, vt ſtet. Cùm verò tres partes aquæ ſuę mubeæ fuerint ſecum, per ſiunc modum ſublimetur vice poſt vict᷑ cum eo, donec figatur deorſum:& pone ipſam per diem ac noctem in igne tepidiſsimo, vt melius depuretur& figatur in eo. Hinc extrahe,& cera eum in crucibulo ſu per ignem lentum cum oleo ſuo rubeo guttando guttatim, donec fundatur, vt cera ſine fumo cum eo ſtans& penetrans profundius, tingens& permanens. oijce ergo vnum pondus de ipſo ſupra mille partes Lunæ, vel mercurij ablu ti cum ſale& aceto,& fiet Sol veriſsimus in omni examinatione,& melior valde quàm de minera productus, quia aurum& argentũ ipſius Elixiris excedit zurum& argentum mineræ in omnibus ſuis proprietatibus. Vnde dicunt phi loſophi, quod aurum& argentũ eorum non ſint aurũ nec argentum; quod eſt vulgi: quoniam additur eis additio magna in tinctura,& perſeuerãtia in igne, kproprietatibus multarum vtilitatum ad omnem infirmitatem expellendam: De multiplicatione medicinæ. cap. XXIX. 9 255 medicinas iſtas, cum fiææ fuerint,& datis oleis ſuis albis, vel rubeis; donec fluxerint, ſicut cera diſſolueris in mercurio ſuo albo vel rubeo, donec fiat aqua clara:& poſtquàm in leui decoctione congelaueris,& cum eorum oleis,& lic ſuper ignem denuo ceraueris, quovſq; fluant, citiſsimè dupli cabitur virtus eorum in proiectione:& ſi eas cum ſolutæ fuerint ſeinel ad minus diſtillaueris in centuplo augmentabuntur virtutes earum. Modus verò multiplicationis medicinarum eſt, vt diſſoluas vnumquenque illorum ſpirituũ maquam ſuam per inhumationem ſingulariter: poſtea ſepara oleum earũ per 5 diſtilla 58 ROS ARRIVM PHILOSOPHO RVM diſtillationem:primò recipies aquam, poſtea oleum, deinde ignem. Et remane bit terra deorſum. Reduce ergo aquam per ſublimationem ſuper terram 178 bibat eam, ſcilicet aquam totam,& figatur cum ea: deinde imbibe eam 1 oleo & tin ctura, donec figatur in ea,& etiam fundatur ſicut cera. Proijce eig ſupn quod vis corpus,& ex eo tantùm quantũ vis: quoniam in duplo multiplicab tur tinctura eius. Et ſi vna pars ſui primò conuertit cum ſuis corporibus cenii partes: ſecundò conuertit mille: tertiò decem milia:quartò centum milia:qun to mille milia in ſoliſicum& lunificum verum. Vnde eſt notandum, quod qui to plus ſoluitur medicina,& ſublimatur,& congelatur: tanto melius& abundantius operatur: quoniam in omni ſua imbibitione& ſublimatione acquii ſibi decem in proiectione. Non ergo eſt faſtidium in reiteratione ſolutionisſu blimationis,& coagulationis: quoniam per eas medicina melius digeritur, nitur, figitur, ac perfectius operatur. ö Quomodo debemus inte ligere ſolutionem, ſublimationem,& coagulationem. cap. Xxx Eruntamen non putes me docere ſolutionem hic, vt Elixir reducatut in aquam, ſed vt ſubtilies ipſum inquantũ potes,& diuidas ſuas partes inf. xione coniunctas, ſuumq́; ſiccum conuertas,& humidum,& groſſumin ſimplum: quoniam opus ſolutionis inuentum fuit ad ſublimandũ,& non pid pter aliud. Vnde coniunctio corporum cum ſpiritibus fit cum diſſolutione,& non cum ſublimatione: quia corpora nõ indigent niſi ſublimatione, vt melius cum ſpiritibus coniungantur. Eorum verò ſublimatio eſt in aquam diſſolutio: quia diſtillatio trahitlapidem de potentia ad actum, eo quòd facit omnino eũ ſubtilem. vnde cùm corpus totaliter ſubtiliatur, ſpiritus vniuerſaliter cum eo coniungitur,& non per aliquod ingeniorum genus ab inuicẽ᷑ ſepatatur: quo. niam confirmatio ſpirituum com corporibus fit, cùm corpora fluntſubiila t retinere polsint ſpixitus. Et ideo qui corpora poterit ſeparare cum prima ſibl matione, finem conſequitur optimum: quoniam in coniunctione ſpirituumci corporibus tota debet eſſe intentio operantis. Et coniunctio eorũ; ſcilcei ſpi rituum fit, cum corpora ſubtiliantur vt ſpiritus,& corpora fiunt ſubtila per ſolutionem, contritionem,& aſſationem eorum cum ſpiritibus. Intellige erg quæ dixi, quoniam vtile eſt totum,& nihil ſuperfluum eſt in dictis mei. Siverò non intellexeris, itera lectionem multoties, ut totum intelligas. Vide ergo & intellige,& ſecundum ea operare:quoniam quicquid diximus, a linea ven, tatis(viuit Deus, in nullo deficiẽs)deprehẽdes nõ declinare Quare, niſi del cias, lec labor priuabitur fructu. Iccirco ſiverò ſupraſcripta nõ intellexe o me reprehendas, ſed tuam ignorantiam calumnieris: quoniam infortunatus 85 ſicut ille cui nunquam Deus aliquid tribuit, vel concedit boni. De modo faciendi proieckionem. cap. xx xxl 7 d quia graue eſt mille mllium partes ſimul fundere Cum soli 17 75 S ctionem facere, hoc modo facies. R. centum partes mercurij cum a qi eto abluti,& pone in crucibulo ſuper ignem. Cuùm autem en re, pone vnam partem tui Elixiris dicto modo præparati ſuper cen 5 partes illius mercurij abluti,& fiet totum medicina ſuper alium mme 5 tum. Deinde proijce vnam partem medicinæ iſtius congelatæ ſupet 1 7 tes mercurij abluti in crucibulo feruentis ad ignem,& fiet adhuc 1 5 cina. Poſtea pone vnam partem iſtius medicinæ vltimo congelatæ ſup 0 ».„„.„„„„„„ nne„„„„ 2 2 RARN ALDI EE tum partes mercurij abluti& ſiet totum aurum, vel en in omni 11 ſecundum quod primum fuerit Elixir rubeum vel albũ, ſupp 5 8 vt dictum eſt, compoſitum. Et hoc quidem eſt Noſarius philoſop 9 05 el odoriferas roſas tam rubeas, quàm albas extractas breuiter a libris 151 San habens ſuperfluum, vel diminutum, in infinitum perficiendum in 80 1 25 Lunificum verum, ſecundum quòd Elixir fuerit præparatum. Sic etiam ha 4 virtutem efficacem ſuper omnes alias medicorum medicinas, omnem ſanan i infirmitatem tam in calidis quàm in frigidis ægritudinibus, eo quòd eſt occultæ& ſubtilis naturæ, conſeruat ſanitatemroborat firmitatẽ,& virtutem:& de ſene facit iuuenem,& omnem eorum expellit ægritudinem:venenũ declinat a corde, arterias humectat, contenta in pulmone cdliſſoluit,& vlceratum conſolidat, ſanguinem mundificat, contenta in ſſ piritualibus purgat,& ea munda 055 ſeruat. Et ſi ægritudo fuerit vnius menſis ſanat vna die: ſi vnius anni, in duodecim diebus: ſi verò fuerit aliqua ex longo tempore, ſanat in vno menſe,& non immediatẽ: hæc medicina ſuper omnes alias medicinas,& mundi diuitias eſt oppidò perquirenda: quia qui habet ipſam, habet incomparabilẽ thieſaurum. De recapitulatione totius magiſterij. Cap. X XXII. NEttractatis igitur regiminibus totius huius ſummi operis ſecundũ exigen Pn ſui ſermonis cum cauſis omnibus ſufficientibus: reſtat breuiter vt te neatur memoriale totum, recapitulare ſub completa breuitate ſermonis. Dico ergo quoniam totius operis intentionis ſinis eſt, vt ſumatur lapis in capi tulis notus,& cum operis inſtantia aſsiduetur ſuper ipſum opus ſublimationis primi gradus, vt a corruptibilitate mundetur,& ab impuritate purgetur. Demum cum eo ſoluto per ipſius additamentum album vel rubeum, donec in vltima ſublimitatis materia perueniat,& vltimo volatile fiat. Abhinc verò cùm fi xionis modis figatur, donec in ignis aſperitatem quieſcat: demum verò fixum lapidem cum non fixa parte ſeruata per modum ſolutionis& ſublimationis vo latilem facias,& volatilem fixum,& fixum ſe olutum,& iterato volatilem:ac iterato volatilem fixum, quovſque ffuat,& alteret in cõplemento Solifico& Lunifico certo. Et in hoc completur arcanum precioſiſsimum, quod eſt ſuper om ne huius mundi arcanum impreciabile precium,& omnium philoſophorum thelaurus. Iccirco, cariſsime domine, exerceamini ad illud cum laboris inſtãtia maximè in diuturnitate meditationis immenſc: quoniam cum illa Elixir completum inuenies,& ſine illa nũquam. Modos verò ipſius cõpleto ſermone vobis ſuperius dedi, non ſub ænigmate, ſed ſub plena ſermonis ſerie, diſcretionẽ veſtram lucide alloquendo: quoniã teſte Deo ſic libris philoſophantibus omnibus,& cunctis ſcientibus, nihil in hac arte inuenimus melius, nec perfectius quaàm in iſta breuitate ſupraſcripta, tamen truncata: quamuĩs intelligentibus ſa tis ſit prolixa. Et qui habes iſtum librum, in ſinu tuo reconde, nulliq; ipſum reueles, nec manibus impiorum offeras: quia ſecretum ſecretorum omnium philoſophorum plenariè comprehendit: talis ſi quidem& tanta margarita non eſt Porcis& indignis largi enda, quoniam eſt donum Dei magnum,& Deus cui vult largitur ipſum,& aufert. uapropter cariſsime, qui habes iſtum librum di Sgito compeſce labellum, filius exiſtens philoſophorum, ſecretè reſeruans Roſarium philoſophorum, vt meritò merearis dici,& eſſe de numero ſapiehtum antiquorum. NOVVN LVMEN. Ax E R& domine reuerendei:licet liberalium exiſtam ſcientiart N ignarus, ſtudioq́; non ſim aſsiduus, nec in ſtatu maneam clerical Loluit Deus tamen, ſicut cui vult inſpirat, mihi quamuis m e ecretum præcellens philoſophorum reuelare. Et quoniam 0 E gunt veſtra nobilitas probitas, prudentia, larga manus: vt quèad. modum aſsidue profundæ ſcientiæ perſcrutando, non recuſaſtis labores ſum, ptus,& ſtudia diuturna, ſie& vberem fructũ: ex qua in agro philoſophiæ fun ditus arbore conſequamini Dei dono. Ea propter noſtra prudentia deſiden, tum lapidẽ, ſiue Elixir occulta fide probum, per virum mihi d Deo inſtitutm oſtenſum, eiusq́; regimen: vt vidi, feci,& tenui, reſerabo: ſciens quòd viſs& in tellectis quę ſcribo, liquidum erit veſtro ingenio perſpicaci, quòd ego Dein tu ſecretum noui vulgariter ignoratum. Hic incipit tractatus, in quo nominat lapidem Philoſophorum. Cp. 1 Ntellige ergo dictum philoſophi, Quòd actus actiuorum in patients ſunt diſpoſitione, per quod intelligitur Elixir fieri nõ poſſe, niſi ex materaad hit perfectam diſpoſitionẽ habente. Teſtificor aũt vobis huiuſmodi habilitat ineſſe materiei, ex qua meis manibus, teſtibus oculis, per alienam tamẽyvtpię dixi doctrinam factum fuit Elixir, Saturnum conuertẽs in Solem: quam quid materiam iam vobis nominaui, quod eſt philoſophorũ magneſies, de qua pi loſophi extraxerunt aurum in corpore eius occultũ: et in qua arg. viu de arg. viu& ſulfur de ſulfure inuenerunt, quæ eſt lapis in ſimilitudine,& actu: ſedin natura non imitatur naturas lapidis. Quare dicitur lapis nõ lapis,& ex miſtata beſci.dictum arg. viu. noſtrum, non arg. viu. in propria natura, nec adhuc inna tura, ad quam deductum eſt per mineram: ſed arg. viu. noſtrum in natur, ad quam deducit illud artificium noſtrũ. Iſtud eſt æs noſtrum, ex quo fit tincdura vera, ex quo fit Chabrichim,& Veyæ coniugiũ, in quo eſt rex cum ſua vxore: & hæc quæ ipſos emendant in ipſo ære ſunt, vt per operationis documentum clarius pateflet. Iſte eſt ſpiritus quo tingimus,& eſt corpus de quo in Tutba dl citur:& iſta via quæ dicitur arg. viu. nõ habet᷑ ex corporibus liquefactis liquefactione vulgari: ſed ex illa, quæ durat quandiu coniuges vero matrimonio. niuntur, ſcilciet vſque ad albedinem. Hic eſt lapis, qui in vertice montiũ inuenitur. Et dicitur meritò mineralis: animalis etiam fertur eſſe, quoniam animam habet. Quare dicitur in Turba, æs, vt homo, corpus habet& animam tem om ne quod habet ſpiritum, habet& ſanguinem. Item dicitur ſpiritus d eſt arg oi. lator virtutum animæ, id eſt ſulfur per corpus& æs, ideſt magneſiæ ſiue tettx uæ ſpiritualis facta dicitur aurum, quod erat in corpore magneſiæ occultatũ iare dicitur, Fili extrahe à radio ſuam vmbrã. Patet etiam quod applical l bi poteſt anima cum quaſdam oſtendat animæ virtutes. Mouet enim& mouetur, agit& patitur. Quare in Turba, O natura qualiter omnibus imminet, ze omnia ſeperan Et eſt acetum acerrimum, quod fecit aurum eſſe merum ſpirid & cum corpori admiſcetur, fiet vnum cum eo,& vertit ipſum in eee enim dicatur animal, ergo vegetabile quid dicetur,& meritò. Nam in oper f ne vegetabitur de virtute in virtutem ſubtiliando, depurando ſe,& co 2 ſe meliorando, vſque quo optatum aſſumat ruborem, in quo eſt perfectio, 1 tutemq́; penetrandi capiat,& tingendi. Hoc autem animal herbebcrocos 4 croceum lapidem vegetabilem nutritum in montibus errantes plurimi no gnoſcunt: venditur autem palam minimo precio. b 1. 1 U ²—5.it......,;—.NmAN!N.....]]7«é.;A7⅛¾Z ̃ꝙ,r N l. ˙¹—⁰¹̃̃ ͤſ ̃ W]) ãůnu ii—ôůUÜ0ẽ 86— — 2 2 2 R NN ttt 6¹ Lapilis mund fcatio, antequdm ponatur in decoctione. Cab. II. Jocopus quod veſtro intellectui demonſtraui purum, mund um, amoœnum, ſyncerum, rectum, in tenues laminas coaptatum ſe oſtendit, quòd per ignis liquefactionum modos à minerali groſsitie expurgatumi eleua tionum modis lubtile fit, relictis quibuſdam ſulfureitatibus aduſtionis: 80 terreſtreitatibus,& tenui fortiq; vnione permiſtis,& quibuſdam humiditatibus corrumpentibus exhalatis. Cuius ſubtiliationis ſigna ſunt duo: vnum quidem uod eleuatus eſt ſpiritus citrinus, minus durus lapis factus, aliquantulum per Tate habens: aliud verò quod remanſit in vaſis fundo terra tenuis,& nigra. Aduertatur autem ad hoc, quod in hac eleuatione, ſi rectè fiat, quod dam permanens inuenitur, quod deb et per vim adduci ſuperab undanter volatilis eleuati,& parti quæ reſidet ex eadem, quod eleuatum eſt, reddi debet donec ſugiens totum fiat. Et tunc terra nigra prædicta remanet ex ambobus in lapidem prædictum durum citriniſsimũ iam conuerſum Non autem contentemini de volatilitate prædicta, donec inueniatur quòd tota malſſa lapidis prædicti igne eleuati reddita in ſuo vaſe per eundem continua: cùm ignis prædicti gradus continue aſcendat: ſic quòd nihil in profundo mundum nec ſordidum reſideat ex eadem. Dum vero ſic perfectiſsimè eleuabitur, adimplebitur in operis philoſophici perfectione, quam iubet ſcriptura, di cens: Suauiter cum magno ingenio aſcendit à terra in cælum. Item ſcitote, quòd cùm corpori admiſcetur fit vnum cum eo,& vertit ipſum in ſpiritum. Et Geber idem præcipit in capitulo de tertij ordinis medicina:& omnes Philoſophi idem clamãt:& hoc opus à philoſophis nominatur Ablutio, per quam achileſue: quoniami in eleuatione vterq; aſcendit in fumum ſeu fumi ſpeciem. Et quia etiam liquatur hęc materia dum aſcendit, patet eam eſſe de natura aquæ calidæ. Nanq; liquatur& frigido coagulatur:& cùm a ſuperfluitatibus denudatur, abluitur, imbibitur aqua ſua. ſcilicet ſpiritu prædicto ab eodem germine procedente. Hæc eſt ergo philoſophica diſſolutio, quæ fit igne. 1 Decoctio primi gradus uſque ad albedinem. cap. III. 8 Tud igitur rotundum ſpitituale factum, quod æs vertit in quatuor, balnett temperatum ingredi, ſed per quod corpus ſit ſuaue, atq; continens ignẽ leuẽ qui humiditatum eſt corrumpentiũ conſumptiuus. Eieri ergo debet furnus talis diſpoſitionis, quòd in eo lentus miniſtretur ignis, qui augmentari nõ polſit& vas materiam capiens vitreum, debet eſſe cꝰo pertum ferreo vaſe eiuſdẽ formæ ſciſſo per medium:& debet eſſe vas longum cubito vno, ſtrictũ in ſunimitate, vt ſtrictura nihil permittat exhalare de ſſ piritu:& longitudo fumos pręcipitet, ſi quos eleuari contingat,& humiditates corrumpentes infra ſe conſumat. Quorum furni& vaſis quærendum eſt Lilij viſio, non ſcriptura:& debet calor vas vndique circuire: ita vt æqualitas vndique ſit caloris, alids fruſtra balneũdiceretur. Etvt in furni ſũmitate debet eſſe foramen, per quod exire debet truſtum vnum vitri rotundum,& longum claudens orificium dicti vaſis, in cuius fruſti tactu cognol. citur, ſi calore congruo materia decoquatur. Et ſi fortè aliquis fumus infra vas iam dictum aſcendere videatur, non permittit ipſum doſis diſpoſitum exhalare, quantuncunque vas etiam teneretur apertũ. Quare dicitur a Gebero, nunquam vnum ab alio vere ſeparatur: licet quo ad viſum Steger vel ſeparari ſuperficialiter videantur. Nec vnum fine alio eſſe poteſt. am ſui ſpititus tẽperati ſunt per viam naturæ perfectæ, in tantũ, quòd ab in2 * cbpoftio fai. 58 5 NO VYVVM LUVME N uicem nõ ſeparantur. In hoc autẽ gradu caloris materia nigra efficitur: quoni nigredinem efficit in humido calor agens. Quare in Turba dicitur: Vidense tem nigredinem illi aquæ imminere, ſcito jam corpus liquefactum eſſe lit pri, mòͤ in opere omnia denigrantur. Iſte verò furnus ideo fit, vt caueaturab igte nimio, quoniam intruſus calor perire facit,& compoſitum ſegregati. Et ide temperato debet igne proſequi. Decoquitur, ſicut puer lacte nutritur,& f hoc omnes conueniunt: Et hoc etiam oſtenditur in practica de diuetſis 1 ribus ſub nigro colore contentis. De gradi ignis aduenta nigredine. Cap. III. Vum verò totum eſt nigrum, cõtinuetur ignis eiuſdẽ gradus, doneca bedo in ventre ipſius occulta appareat: nã ſic approximat fixum. N tandum autẽ ꝙ ipſa nigredine multi colores apparent, de quis non faciunt Philoſophi mentionem. Nam quandoque totum fit viride, qus doque liuidum, quandoque violacei coloris, quandoque etiam ex vno iter vaſis eſt viride, ex alio nigrum, vel liuidum intus,& viride extra. Hi tamen co, lores omnes ſub nigro comprehenduntur. Et quoniam in eis nulla perfec eſſentialis exiſtit: ideo Philoſophi principaliter tantùm inter cæteros colott nominant tres, videlicet, quæ virtutes dicuntur animæ, ſcilicet nigtum album &rubeum. Quare in Turba: Veneramini regem,& ſuam vxorem,& nolitecai comburere, ne fugietis eo nimio igne: quoniam neſcitis quando indigetis f qui regem& ſuam vxorem emendant. Coquite eos, vt fiant nigri, deinde ab. deinde rubei, deinde tingens fiat venenum. Item fiat lapis albus combuſiont & humore, ſeuliquefactione. Per aquam dicitur ſequi mortificatio, quæ apps ret in nigredine.primò apparentiæ, in qua mortificatione vniuntur ſpiritus d eſt deſiccantur, quia niſi corpora deſiccẽtur, non apparent colores anime q nigredo,& nubes appellantur. tem magneſies cùm dealbatur, non permit ſpiritum fugere, quia natura naturam continet: humiditas ergo quæ culabatin decoctione nigredinem, ſe deſiecatam oſtendit, dum calor albus incipit app rere. Nam in tranſmutatione nigredinis vidi, antequàm perfecta dealbaretut, fuſcam albedinem, quæ brunus color vulgariter dicitur: quę brunicies veradl bedo poſtea efficitur. Tunc autem durante brunicie magiſter meus fregit vas & lapidem,& inſpexit eum intus& extra,& inuenit brunum extra: intus aulẽ erat adhue nigredo. Cuius cauſam mihi aſsignauit, quòd videlicet partes a teriæ vaſis lateribus adhærentes, magis ſenſerãt calorem ſibi propinquum 500 materia mediana: ideoq́; citius in colore cœperant tranſmutari. Et diet will quòd iſta brunitas aſcendebat, quòd albedo extrahebatur a nigredinis eius e tre, ſicut in Turba dicitur: Quũ enim videris ipſum natum, ſcito duddabec ipſius in ventre nigredinis primò apparentis occulta eſt: Et tunc te opottet l lam nigredinem extrahere ab illa nigredine ſubtiliſsima eius. non auteſ 1 mini, quia adhuc materiam hanc voco lapidem. Nam ſciatis quod quand rat albedo,& etiam aſſumpta rubedine, per longũ tempus ſtat dutus, 1 ſę fortis ſpeciem reſidet, quovſque decoctionis continuatione perſe iplamin cipit dirui,& aliquantulum eleuari. f 8 Decoctio ſecundi gradus uſque ad rubedinen. Cap. V. Vum igitur ſie dimiſerit hie lapis nigredinem, mutatur gr ponitur in alio furno ſubtilis diſpoſitionis, in quo fortior a coctio: Calefacientes vas& materiam circunquach,& debet. Nam tune ſuſcipit veram albedinem, cum qua ibidem coqui adus ignis,& dhibeaturde & ibi decoqu tur tand, done cal, Nobus dan, atele ncoclio 'ores pu, eos 8 ll Abi one, ppa, u d litt tin ppaetu, alV5, autẽ ma50h hihi, v edo et ih nireud mil min 8, K r de qui diu, oneAR N A L VDI 63 donec albedine tranſmutata rub orem aſſumere videatur. Cauendum eſt autẽ ud iſte ignis non ſit intenſior, quàm ad ſuum gradum ſpectet: nam in illo albo colore corpus& ſpiritus ſunt verè eoniuncti. Et ſi daretur deco ctio in exceſſum vltra debitum ſui gradus ſepararentur vnita. Quare in Turba dicitur, Coquite& cautè, ne in fumum vertantur,& pereant. Citrinatur autem quando de albo colore in rubeum tranſmutatur. Citrinus autem color eſt medius in ter album& rubeum. oportet ergo eum prætendi ante ruhedinem veram. Et de hac practica loquuti ſunt philoſophi, dicentes: Spiritus& anima non vnittur niſi in albo colore: quia tunc omnes colores qui in mundo excogitari poſſunt, apparent,& firmantur:& tunc in vnum colorem, ſcilicet albedinis, conue niunt. Dealbatio enim eſt totius operis fundamentum: nec inde variatur in diuerſos colores, videlicet veros, præterquam in rubeũ, in quo eſt finis vltimus. Citrinatio enim quæ fit inter album& rubeum, non debet diei color in perfectione. Approbantur autem per hæc omnia, quæ prædixi:quæ etiam vera eſſe mihi facti experientia demonſtrauit. Decoctio tertij gradus uſque ad calcinationem. cap.* 1 1 T dum rubeſcere incipit, ponitur ad decoquendum in alio furno fortiorem adhibendo ignis gradum, donec intus& extra vera rubedine perttuatur: Cuius ſignum eſt dirutio,& pereleuatio ſupradicta, de quibus in Turba dicitur: Poſt albedinem autem non potes errare. Nam igne augmen tato, poſt albedinem ante rubedinem ad citrinationẽ peruenitur. Item, videns autem illam albedinem ſupereminentem, eſto ratus, quòd rubor in albedine il laoccultus eſt:& tunc oportet illud extrahere, verùm coquere quo vſque totũ rubeum fiat. Et ſi vobis dubium relinquatur, quare albedo à nigredinis ventre extrahitur, rubedo autem non extrahitur ab albedine, licet fit rubeum decoquendo, declaro vobis hoc modo: quoniam durante nigredine, materia temanet,& eſt humida in natura, quæ humiditas ſe oſtendit apparente albedine de ſiccari. Et nunquam etiam apparet albedo, donec humiditates corrum pentes ſint omnino conſumptæ. His ergo duabus de cauſis dici poteſt, quòd albedo ànigredine extrahitur: dum autem rubeſcit, nihil deuaſtatur, ſed tãtùm coquitur& deco ctione forti color rubeus incõmutabilis apparet, in quo eſt perfectio. Quare in Turba, Ex compoſito in ſpiritum rubeum verſo fit mundi prin/ cipium. tẽ ſpiritus tingens,& viuificans intromittitur: poſtquàm recelsit humiditas corrumpens, non alitur quod eſt peruentum ad dealbationem, ſeu ad albedinem: hoc ergo colore rubeo apparente, natura ſui perfectionem oſtendit occultam. Calcinatio in qua ultimus gradus fgendi completur. Et tune ſpiritus corpus eſt uerẽ faclus, lere permanens,& fugitiuum figens. Cap. VII. 3 hæc materia rubeum habens colorem, dirui& eleuari incipit, po nitur ad calcinandum per flãmam fortem reuerberiorem iam in terreo va ein quo ignis gradu fixio completur,& permanens efficitur vera atque perfectilsima fixione. Quare Geber ait in capitulo de Calcinatione, quòd ipiritus calcinantur, vt fixiones fiant,& melius diſſoluantur. Et in capitulo etiam de tertij ordinis medicinai pſam incipit calcinari. Et debet in ignis calcinantis ugore permanere, donec puluis tactu impalpabilis fiat, intenſisimum habens muborẽ. Quare in Turba ic dicitur: Scitote quod cum cinis eſt, optimè miſce2 64 NO VVYVN LVM N tur, eo quòd cinis ille recipitſi piritum,& incluſus eſt ille humor per interiorem ignem be croci ſicci, vel combuſti ſanguinis, vel ſyrupi granati color alſumat. Item cum aqua introiuit in corpus, vertit ipſum in terràm, deinde in puluerem, ſiue cinerem. Si vultis apud perfectionè᷑ experiri manu accipite:ſi enim impalpabilem aquã inueniatis, bene eſt, ſin autem iterate. Hic autè ani rubicundiſsimus, impalpabilis in ſe ipſo: eleuatur etiam, creſcit in modum fermenti,& ſeparatur ab eo in calcinatione prædicta terra nigra ſubtiliſsima,& perlucida, quæ in fundo vaſis eſt, ſub dicto puluere rubeo reperitur: vnde dice bat mihi magiſter meus, Apparet perfectionem fixionis in hoc exiſtere duapusde cauſis. Vna quidem, quia per fixionem,& per calcinationis ignem introducitur parua quantitas huius Elixir ſuper multas quantitates non permanentes corporis, proiecta confirmat in eis auri fixionem, quod non faceretniſi in ea fixio ſuperabundaret. Alia verò, quia terra nigra prædicta in calcinatione ſeparatur à cõmiſto, quę alias fuerat in toto opere inſeparabilis, propterſot tilsimam vnionem:& ideo neceſſe fuit per fortiſsimum artificium ſeparari. Et ſiremaneret commiſta propter ſui impuritatem, impediret puræ matetix ingreſſum.. 5 e 1 cinis per caleinationem factus faibilis e iterato lapis, qui eſt Elixir completum cap. VIII. nis verò iſte caret fuſione: qualiter autem ingrediatur, vt tingat certe l,. J quefactio ſibi redditur, ſiue ſudor per modum à philoſophis traditum 5 Quis ergo modus eſt ille? eſt ne in aquam ſoluendos certè non: qua pliloſophi non curant de aquis tangenti adhærentibus,& id humectätibus. Qua re dicitur in Turba, Incipientes autem audientes aquam, putauerunt eam eſſe vulgi: quòd ſi noſtros libros legiſſent, ſcirent vtique aquam eſſe permanẽtem. Quæ ergo aqua eſt verè quæ tangenti non adhæret, ſed ſuperficiem diſcunit nihil humectãs, ſicut arg. viu. Quis ergo faciet talem aquam: Certe dico, quod ille, qui ſcit facere vitrum. Hæc enim materia nihil aliud, quam de ſe ipſa vultli bi adiungi: nam omnia quibus indiget in ſe habet. Et ſi bene excogitẽtur quæ prędixi, ſcietis ex hoc cinere habere lapidem rubeum in intenſo colore parum perſpicuum habentem, frangibilem, cum modico ictu fuſibilem, penetrãtem, ingredientem,& perpetua citrinatione tingentem: cuius vnum pondus cen tum milia,& plus Saturni conuertit in Solem. Eſt autem in proiectionis modo ſubtilitas, qua ignorata, Elixir tenens non proficit ex eodem. Conciuſio totius Epiſtole. Cap. IX. 1 te quoniam iuro til meum, qui in debita applicaret materia opus ſuum; ſed conantur ad impoſsibilia in mate Rgo pater non mixeris, ſi in hoc opere multi erran me nunquam vidiſſe quenquam præter magiſtrum ergo ſireddantur u ubia ſubtiliſima nt philoſopbi c uandoque ei & ſpeculatiut rijs: ac ſi de cane crederent hominẽ generare. Quid mirũ operibus mendaces? Nam lapide ignoto in practica o peris, d multa reſtanttverè autem credatis, quòd in libris ſuis poſueru ritatem: ſed poſt mortem ſcribentis cuiuslibet, ſcriptum eius d ab aliquibus male intellectum: quod tamen ipſe ſi præſens eſſet, 1 exponeret iuxta verbum,& uerificaret opera per effectum Ego ee. 1 ſtræ prudentiæ per omnia expoſui totum opus,& per dicta philolopf 0 1 liqua probaui: licet pauca curaui allegare, quæ ex cauſa omiſi: e ſumo quòd vos ſeripta philoſophurùm omnia in ſcrinio veſtri pectoris 15 * c ))6VVVVVVVVVTTTVTTTCTTTTTTTT0T0TTT 25 2 ARN AL D I. i 85 ſiſtis. Et ſic nõ dubito, quòd dictis meis ea omnia applicaueritis per vos met, ſicut ego per experiẽtiam, quam vidi, ſcripta ſapientum intelligo, alias non no turus. Et ſi circa hæc breuiloquio vobis fuii, hoc ideo: nam in vobis tantũ præſumo ſcire fundamentum, quòd vobis non latebit intentio huius rei. Et ſufficit mihi, quòd vobis meus patet intellectus,& non mecum migrare queat huiuſmodi veritas ab hac luce. Ob paternitatis veſtræ reuerentiam Nouũ hoc lumen edidi ſuper ea: quoniam inter mundi cæteros vos elegi, hac re meo iudi cio digniorem.& Altiſsimus vos peruenire faciat ad optatum. EPISTOLA MAGISTRI ARNALDI DE VILLA NOVA SVYVPER ALCHTMIAM AD R Egem Neapolitanum. c IAs, Otu Rex, quòd ſapientes poſuerunt in opere multas res, & multos modos operandi, ſcilicet diſſoluere,& congelare,& N plura vaſa& pondera, quod fecerunt ad excæcandum ignorantes,& ad declarandum intelligentibus opus prædictum. Et Ve nota, ò tu Rex, quòd ſapientes denunciauerũt opus ſub breuibus verbis, licet plura verba alia poſuerint,& adiunxerunt, vt non intelligeretur, ni ſiper ſapientes. Sapientes verò dixerunt, quòd eſt vnus lapis, qui ex quatuor naturis eſt compoſitus: quæ quidem naturæ ſunt, ignis, aer, aqua,& terra. Qui quidem lapis eſt lapis in ſimilitudine,& in tactu, non autem in natura:& voca- 6 tur lapis, ſiue compoſitum quoddam. Compoſitum dum eſt ductum per viani rectam, eſt id quod quæritur, in quo nõ eſt aliquid ſuperfluũ, vel aliquid quod deſit imò omnia quæ ſunt in lapide, ſunt ei neceſſaria,& nullo alio indiget:& quod dictum compoſitum, ſiue lapis eſt vnius naturæ,& vna res: quæ quidem res in decoctione ignis habet diuerſos colores, antequàm fiat lapis albus perlectus. Et nota, ò tu Rex, quòd vbi magis dictus lapis ſtat in igne, tanto magis augmentatur de virtute& bonitate, quod in alijs rebus nõ eſt ita: quia omnes aliæ res in igne comburuntur,& amittunt humiditatem radicalem. Dictus vetolapis totus ſolus in igne ſemper melioratur,& creſcit eius bonitas,& i gnis eſt eiuſdem lapidis nutrimentum. Et iſtud eſt vnum de euidentibus ſignis ad cognoſcendum lapidem ipſum, quod intellige bene. Quod compoſitum, ſiue lapis diuiditur ante operation duobus modis:ꝑrimo corporaliter alio ſpi- D L.. iitualiter& vnũt exit ab alio,& eſt vnitũ,& regitur vnum cum alio,& vnũ meliorat Aud. Et philoſophi nominauerunt vnum ma culinum,& aliud fœmininum. Et nota, d tu Rex, quòd quando philoſophi nominauerunt arg. viu.& magneſiam, dicentes, Con gelat arg, viu. in corpore magneſiæ: quod ipſi nõ in tele xerunt de arg. viu. vulgari, quod videtur, ſed intellexetunt quòd arg. viuũ elt humiditas dicti lapidis:& quia magneſia non eſt illa, quæ videtur vulgariter: amen Imagne ſlam vocauerunt totum com poſitum, in quo eſt tota dicta humi ditas, quæe Ag. Viu. quæ quidem humiditas non eſt ſicut aliæ humiditates: quæ quidem humiditas currit in igne,& in eodem igne totum cõmpòſitũ dil ſoluit, congelat, denigrat, dealbat,& finaliter rubefacit& perficit. Et notaʒ ò tu quod in opere non ponuntur plura, ſed vna res duntaxat: nec oportet aliqua fieri rituratio manuum, nec aliquid apponi debet cum dicto lapide. Et nora, tu Rex, quòd terra alba vocatur lapis albus perfectus,& terra rubea vo blen api rubeus perfectus: quæ quidem terra alba per regimen dicti operis blque adiutorio alterius rei conuertitur in rubedinem. Aqua verò, ſiue arg. vi uum vocatur humiditas, quæ eſt in dicto lapide. Et nota, quòd aqua, ſiue huf 3 66 E PIT OLAARN ALDI miditas dum exit de cõpoſitione, ſiue lapide, verſa fuit tota compoſſtio nia in fundo vaſis,& ſic continuando ignem, ipſa nigredo in qua humiditas 70 tur in diuerſos colores,& finaliter in albedinem: quæ quidem humiditas 0 catur etiam aer: qui aer, ſeu humiditas miſcetur cum terra ſua,& cum alijs cl 5 mentis in ipſo lapide exiſtentibus, donec fiat vnum quid album. Ainet 90 Rex, quòd dicta humiditas aerea, quæ eſt arg. vill. eſt vna res cũ terra ſua pre dicta,& alijs elementis in dicto lapide perſiſtentibus. Quę quidem bundle licet ſit paucas eſt ſufficiens ad nutriendum,& ad perficiendum totum lapide à quo eſt ipſa humiditas. Et eſt ſciendũ, quòd in dicta cõpoſitione ſeulapide ſunt Sol& Luna in virtute& potentia, ac elementis in natura: quiaſihæc non eſſent in ipſo compoſito non fierent inde Soſneque Luna:& tamen non eſtipſe Sol, ſicut Sol communis, nec ipſa Luna, ſicut Luna communis: qua ipſe Sol& Luna exiſtentes in dicta compoſitione, ſunt meliores, quàm ſnt in ipſa natura vulgari, eo quòd Sol& Luna dicti compoſiti ſunt viui,& alij vugares ſunt mortui: habito tamen reſpectu ad ipſum Solem& Lunam in dicto bepide exiſtentes, vt eſt dictum: licet philoſophi nominauerunt ipſum lapidem Solẽ & Lunam, ad finem illum: quis in ipſo lapide ſunt potentialitet non autem viſibiliter. Et eſt ſciendum, quòd ipſe lapis, ſiue compoſitum vna eſt res duntsxat,& vnius naturæ,& in iꝑſo eſt totum illud quod eſt ei neceſſarſum:& in ip ſo eſt id, quod eum meſiorat,& illud quod ipſum complet:& non eſt iſtud cpoſitum quod eſt vnum, videlicet opus aliquorum animantium, ſeu animaliũ, ſeu vegetabilium: ſed eſt natura munda,& clara de ſuis proprijs minetis quæ tranſmutatur per regimen ignis,& putreſcit,& nigreſcit,& albeſcit& rubeſcit & ad plures alios colores deuenit. Et nota, d tu Rex, quòd humiditas prædi cta, quæ eſt arg. viu. eſt corruptio ipſius lapidis: quoniam ipſum lapidem nigte ſcere facit,& finaliter ipſum lapidem dealbat. Et nota, d tu Rex.& ſcias, quod philoſophi dixerunt, Fundatis corpus,& aſſetis eum, donec conuertatur in a. quam: quod intelligitur de dicto compoſito, quod fundatut:,& congeletur:& tunc vocatur terra. Et nota quòd philoſophi vocant aquam, dum dictus lapis eſtliquefactus cum ſua aqua, quæ in ipſo lapide eſt fixa: quæ aqua tunc eſt cut rens& alba ſicut aqua. Et nota, d tu Rex, quòd ipſi dixerunt, quòd conuei tur aqua in aerem: quod eſt intelligendum, quòd dicta aqua congeletur,& ch uertatur in corpus, quod antea fuerat: quod corpus ſtet tandiu in regimine i gnis, donec conuertatur ipſum corpus ſubtile,& in albedinem perfectam reur quòd conuer/ dactum,& tunc nominatur per aliquos aer. Sed quando dicit vocatur aet, tatur aer in ignem, intelligitur quod dictum com poſitum, quod ſtet in igne fortiori tandiu donec rubeſcat:& tunc erit completum ad rubeum quod vocatur ignis, ſiue Sol. Et nota, d tu Rex, quòd de vno ſolo compoſio & duntaxat de ipſo fit opus,& non de alio, quod compoſitum recipe puuum abſq; immundicia, quæ ſunt in eo, videlicet quod ſit mundũ vt oportet: quo compoſitum rege ipſum in igne cum ſuis naturis:& iſtud facias in principiole giminis ignis: quia in hoc eſt totus defectus, ſiue periculum. Et dum icune factum, vlterius non poteſt eſſe aliquis deiectus:& tunc ignis debet eſſe 70 fortem& lentum: quovſque ſpiritus fuerit ſeparatus à co rpore,Stalcendoe per terram,& remanebit in fundo vaſis corpus mortuum ſine ſpickun 0 1 xiſtente. Et ſignum eſt, quod ſi ponatur ſuper ignem,& non fundik nec 1 g iam eſt completum quantum ad iſtũ paſſum:& dum eſt ita, reducatur ip 5 ritus ſupra ipsũ corpus, à quo exiuit, qui ſpiritus eſt ſimilis nubibus e portant aquam. Iſte nanque ſpiritus vocatur aqua vitæ, per quà ſuſtinetur h m corpus,& cum qua moritur,& poſt mortem reuiuiſcat. Et nota, q dio 2 r... o Ker nnn„% r„e o K RN IL Df 67 dicto compoſito eſt illud, quod mortificat,& viuificat ipſum compoſitum, & cum ipſo eodem dealbatur,& rubeſcit idem compoſitum ſine adiutorio ali cuius rei extraneæ. Item nota, quòd ignis debet eſſe in principio operis lẽtus ſecundo medio cris, tertio fortis, videlicet paulatiuè augmentando ipſum ignẽ donec dictus lapis albus fiat,& vltimo rubeus. LIBER PEREECTI MAGISTER II, VI LVMEN NN N Nee R ET ERB CVI in eo dicta obſcura philoſophorum in arte Alchymiæ optimè deteguntur. Vo catur etiam Flos Florum Arnaldi de Villanoua, longè correclior& melior hactenus impreßis. CIAs, cariſsime, quòd in omni re creata ſub cælo, ſunt quatuor elementa, nõ viſu, ſed virtute. vnde noſtri philoſophi ſub velamine ſcientiæ elementorum, iſtam ſcientiam tradiderunt:& operati A ſunt aliqui ad literam intelligentes, ex ſanguine, capillis, ouis, vrina,& alijs, vt ex illis primò extraherent quatuor elementa,& cum eis opus perficert, ſeparando per diſtillationem à prædictis primò aquam cla ram, deinde oleum in ſuperficie citrinum, quod dicitur cõtinere ignem& aerẽ & terra nigra in fundo remanet. Poſtmodũ cum aqua terrã abluunt,& dealbãt imbibendo ipſam,& decoquendo,& diſtillando aquam illam totiens, donec terra dealbetur: deinde reddunt ei oleum ſuum ad ignem præparatum, imbibẽ do,& diſtillando, quovſq; prædicta terra totum bibat, ſcilicet aquam,& ole, &tincturam, donec compleatur eorum phantaſſa: poſtea accipiunt iſtam terrã ſue lapidem& proijciũt ſuper corpus fuſum, videlicet ſuper cuprum, vel aliud & breuiter nihil inueniunt, quia totum eſt phantaſticũ:& tamen faciunt ſecun dum quod philoſophi dicunt in ſuis libris quantum ad literam.& ſic in errorẽ ceciderunt, non inuenientes introitũ. Et cauſa errorum illorũ eſt, quia in indebita materia operati ſunt: quia certum eſt quod non generatur ex homine niſi homo,& ex equo niſi equus. Cùm igitur iſta materialia ſint᷑a natura metallorũ penitus aliena, impolsibile eſt ex eis fleri generationem in metallis: quia metal anon generantur niſi ex ſuis ſpermatibus proprijs: ideo perquirendũ eſt quid it ſperma metallorum,& ſic habebimus totum magiſterium: quia non inuenitur in re: quod in ea nõ eſt: nõ ſunt autem metalla in capillis,& huiuſmodi. Dictum eſt autem ſperma metallorum mercurius,& origo eorum,& hoc eſt cert& ita omnes philoſophi dixerunt: quod vſus&ratio docent eſſe verũ, vt inferius declarabo. Prædicta autẽ, ſcilicet ſanguis, capilli.& huiuſmodi, non ſunt mercurius: ex eis igitur nõ poſſunt fieri metalla, ſeu eorũt tranſmutatio. nõ ſunt prædicta lapis noſter, licet ſint ſcripta ad exem plum. Quidã alij accipiunt quatuor ſpiritus, quia ita nominantur ad literam. ſcilicet ſul fur, arſenicum, ſal armo niacum,& mercurius:& dicuntur ſſ piritus, quia ab igne fugiunt,& euolãt in fumum:& iſta accipiunt loco quatuor elementorum, videntes quòd philoſophi dicunt in libris ſuis, ſcientiam eſſe in ſpiritibus:& iſtos ſublimant ſublimatione vulgari, non philoſophica,& faciunt ipſos aſcendere, vt ſint naturæ aereæ:& poſtmodum fixant decoquendo,& calcinando vt ſint naturæ terræ: poſtea ſoluunt, vt ſint naturæ aquæ: poſtea diſtillant, vt ſint naturæ ignis:& iſta combonunt iuxta libros ad literam, credentes habere ſcientiam elementorum. Et compoſita ſimul proijciunt ſupra corpus im perfectũ,&inuenerunt nihil. Hæc cauſa corum errorum eſt vna, quia iſta non ſunt ſperma metallorum perfectorum, nec im perfectorũ, excepto m ercurio& ſulfure, quod eſt eius coagulũ, ſed 4 68 F LOS FLOR VM ad iſtam coagulationem nos attingere nõ poſſumus: facit enim natura per ſal virtutem,& per magnum ſpatium temporis, ad quod vita hominis durare non poteſt: ex eis igitur impoſsibile eſt, quod ſit generatio metallorũ, ſeu tranſmutatio. Sunt alij, qui ſulfure& arſenico,& ſimiliter amborũ commiſtione laboſẽ impẽndunt diuerſis operationibus: venientes autem ad proiectionẽ vide eos aduri& euaneſcere,& non in corporibus longam moram trahere, ſed cor pora relinqui ab eis magis immunda, quaàm prius fuerant:& cauſa eſt, quia ſul fur& arſenicum in igne citò comburuntur,& in carbonem reducuntur. vnde nec per ſe, nec iuncta corporibus, vt ſanguini vrinæ, vel huiuſmodi, ſunt lapis noſter, ſeu medicina. Quia igitur ad generationem hominis nõ fit alicuius re permiſtio niſi ſpermatis,& ſic de alijs generationibus naturalibus:ſic magiſterium noſtrum commiſtione alicuius non eget extranei. Quidam credunt in ſi libus& alluminibus ſcientiam inuenire,& eos ſoluunt, calcinant,& coagullt & fundunt,& præparãt: alij per ſe ſolum proijciunt ſuper corpora impetfech alij commiſcent ſpiritibus, aut corporibus præparatis, ſed in proiectione nibil inueniunt:& cauſa eſt eadem cum præcedentibus. Quidam ex ſolis metall credunt medicinam eligere, et præparant ea calcinando, ſoluendo, congelãdo & proijciunt ſuper corpus,& decepti ſunt: quia error illorum eſt, quia ſperma ſcilicet metallorũ, ab initio non ceperunt, ſed corpus, vt eſt in natura ſua Quiſubtilius intuentes, conſiderauerunt mercurium eſſe metallorum principiũꝭ& ipſorum originem calore ſulfureo decoquente:& ſublimarunt per ſe mercurium: poſtea eum fixauerunt, ſoluerunt,& congelauerunt: venientes igitur ad proiectionem, nihil inuenerũt. Cauſa verò illorum errorum eſt, quia ſccut ſperma viri non affert fructum, niſi proijciatur in matricem mulieris: ſienec mercurius, qui ſperma eſt, non prodeſt, niſi proijciatur in matrice corporum d eſt fl xa calce, vt ipſe ibi nutriatur. Quidã ipſum mercuriũ cum corpore amalgamãdo miſcuerunt,& lauerunt tam diu cum aqua dulci, donec eis apparuit corpus mundum propter ſplendorem,& naturam mercurij:& id coxerunt vſqueadff nem, ita quòd factum fuit eis durum, credentes quòd mercurius cum tai cot, pore immiſceretur,& nihil inuenerunt: imò corpus fuit immundius quim ful ſet ante,& mercurius euanuit. Et cauſa erroris eorum eſt, quia ſpiritus non iungitur corpori, niſi anima medi inte: anima enim eſt medium inter corpus&lpiritum, ipſa ſimul coniungens. Anima autẽ fermentum eſt: quia ſicut anima col pus hominis viuificat: ſic fermentum iam corpus mortuum,& à natuta ſia im penitus alteratum viuificat. Vnde anima obtinet principatum, exerens vites ſuas. Iccirco quid ſit fermentum, infra dicetur. Quidã miſcuerunt corpote un perfecta cum corporibus perfectis,& poſuerunt ad coquendum mbeln vt melius inuicem vnirentur: poſtea fortificauerũt ignem paulatim, vtcorpi non fixum figerent cum adiutorio ignis,& ſic tenendo in igne calcineuetin poſtea ſoluerunt,& congelauerunt,& reduxerunt: poſtea poſueruntin e natione,& nihil inuenerunt niſi corpus purum, quod poſuerunt. Causa 1 19 eorum errorum, quia corrumpens& defectus corporum imperfectorum 5 licet terra ſulfurea, aduſtiua, coniuncta eſt per minima cum cotpote 17* cto, quia adhæſit ei a principio originis ſuæ, impeditq́; ne perficiatur.. 5 portet ad hoc, quòd illud, quod eſt bonum in corpore imperfecto vna 55 pore perfecto perficiatur, quòd id quod hoc faceret, haberet n 0 tem, vnam qua ſepararet terram ſulfuream comburentem à commi den quæ iam ſeparatum, ad naturam ſuam conuerteret. Hanc autem 1* pus in ſua craſsitie habere non poteſt. Et multi tentauerunt,& tanqus * 2„ 717 5 2 7. 5 i 0 autem entia deſperati, intellectus debilitate magiſterium reliquerunt. Nun ſcl3 2. ———— A RN A LDT. ſcire te volo, quòd materia metallorum omnium,& eorum ſperma eſt mercu5 rius decoctus,& inſpi flatus in ventre terræ, calore ſulfureo 22 dene 15 ſemu- cundum varietatem ſulfuris,& ipſius multitudinem, in 1 iuer 2275 15 1. bold nerantur: ſemper tamen eorum materia eſt vna,& eadem eſſentialiter, 15 ilerunt ferens accidente, ſcilicet ex decoctione maioriaut eee e ve 3 Icor- perata.& in hoc omnes philoſophi conueniũt. Certum eſt, quod omnis res e ia ul. ex eo,& de eo, in quod reſoluitur: ſicut glaci es, vel nix, quæ mediante calore re vnde ſoluitur in aquam, quia ex aqua eſt: ſed omnia metalla conuertuntur in merculapis tium, vt infra te doceb oꝛea igitur fuerunt ex m ercurio. Et ſic oluitur opinio il u rei lorum. qui dicunt, Species metallorum tranſmutari non poſſunt:& hoc verum ilte⸗ eſt, vt ipſi aſſerunt, niſi ad primam materiam reducantur. Reductio autẽ illorũ 175 ad primam materiam eſt facilis, vt tibi inferius oſtendam: ergo tranſmutatio fa lat. cilis& poſsibilis eſt. Multiplicatio etiã in metallis eſt poſsibilis: nam omne cre 209 ſcens& naſcens multiplicatur& creſcit, vt patet in plantis& animalibus: nam nilil ex vno grano fiunt mille. Metalla autẽ in terra naſcuntur& creſcunt, ergo poſtali ſibilis eit in eis augmentatio vſque in infinitum:& ſic patet theorica: ſequitur ade vt dicamus de practica. i e„ ma ad perfectum magiſterium peruenire volumus, oportet primò vt lapidẽ practica Alchg Ni bent purum& mundũ habeamus, acceptũ ſicut eſt in ſua mine mic Arnaldi. & nera, nihil adiectum, vel diminutum:& ſublimare ipſum, vt ex ipſo trahamus id rcu⸗ quod eſt purum& clarum: poſtea oportet nos ipſum facere deſcẽdere; poſtea rad diſtdlare, quarto calcinare, quinto ſoluere. ſexto cõgelare, ſeptimo fixare, octader- uo incerare. Ecce tota practica,&reductio ad primam materiam: quia aliter nõ cu- ſeret generatio, ſeu multiplicatio.Animaduerte in eis, quæ tibi ſcribuntur. 5 fl Dico tibi, cariſsime, quòd oportet eorpora primò ad primam materiam redu mã·¶ eere ad hoc vt fiat generatio, ſeu multiplicatio in eiſdẽ. Animaduerte ergo in pus bis quæ tibi deſcribũtur. Accipe cupri lib. i.& fiat ex eo limatura munda,& midf ſee cum lib. 4. mercurij, terendo in mortario cum ſale modico& aceto, quovſco que ſimul amalgamentur. Cùm autem cuprum fuerit optimè coniunctum, pofull ne ipſum in bona quantitate aquæ vitæ, hoc eſt in iʒ partibus ſui de aqua vitæ, jun; hoc eſt, quod ſi amalgama fuerit lib. i. aqua vitæ ſit i.& pone totum in vrinali ſpi⸗ ſuper ignem debilis eineris inferius lentiſsimè ad ignem per diem naturalem: or tunc dimitte infrigidari,& c. Alibi ſic. Accipe de lapide albo quantum vis am videlicet partem vnam,& de aqua ſua, id eſt mercurij, partes quatuor:& com res mice ſimul bene incorporãdo, terendo, donec ſit bene incorporatum: poſtea m pone ipſum in vaſe vitreo,& intus pone de aqua vitæ partes decem: poſtea po nt ne prædictum vas ad ignem cineribus mediantibus,& fac quòd ignis ſit lẽtus pus per diem& noctem: tunc dimitte infrigidari fornacem,& cùm frigidatum vas int, fuerit, cola aquam tuam cum omnibus, quæ in ea ſunt per pannum lineum, domi neo tranſeat,& exeat per pannum de aqua, id quod de xlapide erit ſolutũ:& ſi corpore em melius ſcires facere iſtam ſeparationem, melius eſſet. Hoc autem quod erit ſoſci⸗ lutum, pone in phiala vitri bene obturata cum cera, ſemper conſeruãdo ſuper fe/ ſuum calorem: poſtea accipe id, quod remanſit in panno ad ſoluendum,& iteo/ um cum noua aqua benedicta repone ad ignem. ſicut prius in vaſe prædicto, oper diem& noctem: poſtea dimitte infrigidari,& cola ſicut prius,& quod erit tu ſolutum, vt prius feciſti, ad partem pone vt ſupra:& ſic totiens reitera, quovſq; u, deotum opus in aquam conuertatur, id eſt ad primam materiam, quæ eſt in humido, id eſt mercurius omnino. Quo facto, hoc totum accipe,& pone in vaſe vitri ſuper ignem lentum decoquẽs, quovſque videas in ſuperficie nigredinẽ: quam remoue ſubtilius quàm potes:& ſic reitera coquẽdo,& nigredinem ſu5 — 70 f LOS FLORVN pereminentem tollendo, quovſque nihil emittat nigredinis,& aqua remaneit clara. Nunc habes terram& aquam, ſcilicet duo principalia elementa: deinde accipe terram illam,& nigredinem, quam collegiſti,& pone in vaſe vitreo,& ſuperfunde de aqua prædicta, quovſque ſuper eam natet:& coque leui, vellen to in igne per quatuor dies: tune iterum aquam impone,& coque:& ſic ſuccel ſiue, quovſque aqua fiat alba,& lucida,& clara. Et ſcias quòd hoc eſt, quod phi loſophi dixerunt, Hæc terra cum aqua putreſcit,& mundificatur: quæ ci mun dificata fuerit, totum magiſterium dirigetur: qua mundificata,& dealbata; yt eſt dictum, aqua mediante, quæ cum dicta terra mediante calore coagulataeſ & inſpiſſata, terram iſtam coagulatam cum aqua ſua, ſiue ſpiſſatam ſine alteriu aqua, decoques forti igne in cucurbita vitrea, alembico vitreo ſuperpoſito, y quidquid ibi aquæ fuerit, aſcendat in alembico,& terra remaneat calcinatatie accipe fermentum de quocunque volueris quartam ſui partem, id eſt, ſ fert vna lib. corporis: recipe vncias 3. fermẽti. Fermẽtumverò auri aurũ eſt, Afenmẽ tum argenti, argentum eſt:& iſtud fermentum etiam ſit ſolutũ& vt tena fat provt corpus imperfectũ,& eodẽ modo& ordine præparatũ ſimul coniunge & imbue cum aqua prædicta,& coque per dies tres, aut plures,& tunc iteriin aqua ſua prædicta imbue,& coque vt prius:& hoc toties reitera, quoties hat duo in vnum corpus reducantur: quod perpendes, quando color non vatia bitur in eiſdem Tunc funde ſuper eis aquam prædictam partem poſt partem: paulatim& paulatim, quovſque bibat de ipſa, quantum bibere poterit, dando ſemper nouam aquam. Nam in iſta coniunctione corporum, ſpiritus cum eis miſcentur,& vnum fiunt cum eis,& incorporantur,& coniunguntur in natura ipſorum,& germen iungitur cum corporibus prædictis mundatis, qua ante non poterat propter eorum immunditiem,& craſsitiem: ſed nunc eis coniun gitur,& in eis creſcit,& ſuum augmentat numerum, ac in eis multiplicaturmil tiplicatione infinita, ſecundum quod operatum fuerit per verum artifcum. Nunc exponamus obſcuriſsima philoſophorum verba. Primum enim elt corporis in mercurium reductio:& ſcias quòd iſtud eſt, quod vocauetunt pl loſophi Solutionem, quæ artis eſt fundamentum,& principium huius mogſe ſterij. Vnde Roxinus in libro Turbæ: Niſi corpora ſolueris noſtia ſolutonem vanum laboras. De qua ſolutione tractans Parmenides in eodem libro, dict Quidam corporum ſolutionem audientes, putant aquam nubis eſſe:ſlautẽ le giſſent libros noſtros,& intellexiſſent, ſcirent vtiq; aquam eſſe permanentem quæ abſque ſuo corpore, cui coniuncta& facta vnum, permanens eſſe non po teſt. Non eſt enim philoſophorum aqua nubis, ſed ipſorum corpotum conuer ſio in aquam, ex qua primo fuerũt creata ſcilicet mercurio: probt gelu cone, titur in aquam limpidam, ex qua primo fuit. Ecce habesvnum element que eſt aqua,& ipſius in primam materiã reductio. Secundum verbũ eſt, dus fit terra:& hoc eſt quod philoſophi dixerunt: quod de craſsitie aquæ tec 1 creatur. Vel ſecundum aliũ intellectum, qui magis meo iudicio appropug veritati, quod de craſsitie aquæ, terra generatur: quoniam fæces adus ee manent in fundo vaſis, terram philoſophi dixerunt: quæ conuertiit 9 7 id eſt dealbatur per diſtillationẽ,& inhumationẽ:& hæc eſt cribratio pi. phorum, eorum cõtritio, ſeu combuſtio. Sic ergo habes aliud elementũꝰ d 5 eſt terra. Tertium verbũ eſt terræ mundificatio, de qua mundificatione rienus philoſophius ait, i ſcit,& mundificatur q 0 philoſophus ait, Hæc terra cum aqua putreſcit,& mum u Conſtans mundificata fuerit, totum magiſterium dirigetur: de quo dicit 1 125 philoſophus in libro Turbæ, lunge ſiccum humido, ſcilicet terram 1 ficcum enim eſt terra, humidum eit aqua. Ecce quòd habes aquam pe — 2. 2 fg a 2 ARN AL D I. 7 per ſe&& terrã dealbatam cum aqua. Quartum verbũ eſt aqua, quæ poteſt euaporare deſtillando, ſeu ſublimando: in qua ſublimatione ſeu aſcenſſone efficitur ipſa terra aerea, quũ prius eſſet inſpiſſata cum terra,& coagulata. Et ſich abes aquam, terram, aerem: quod dicit Theophilus philoſophus in libro Turbę pſum dealbate, ſiccum igne comburite, quovſque ex eo exeat ſpiritus, qui in eo inuenitur, quæ dicitur auis, vel cinis Hermetis. Et ait Mireris philoſophus: Et terra remanet calc inata in fundo vaſis, quæ eſt naturæ igneæ:& ſic habemus in prædictis præparationibus quatuor elementa. Hæc igitur terra calcina ta eſt puluis, de quo ait Mireris philoſophus, dicens: Cinerem ne Vliꝑendas, in inleriori loco teſtæ eximite: in e enim diadema rcotdis eſt. Poſtmodum cum rædlcta terra fermentum pone, quod Philoſophi fermentum, animam dicũt: & ideo ſicut corpus humanum ſine anima nihil valet, imò eſt ſicut fæx: ſic etiã in propoſito: Nam fermentum eſt corpus præparatum, vt dictum eſt,& ad naturam ſuam alia conuertit. Et ſcias quòd non eſt fermentum, niſi Sol& Luna. Iſta enim corpora alijs dominãtur,& ipſa ad ſuam naturam conuertũt:& ideo àPhiloſophis fermentum dicuntur. Oportet igitur fermentum in corpore introduci, quia eſt eius anima. Et hoc eſt quod dicit Morienus philoſophus, Niſi corpus immundum mundaueris,& dealbatum reddideris,& animam in eo nõ miſcueris, nihil huic magiſterio direxiſti:Igitur fit coniunctio fermenti cũ corpore mundato:& tunc ſpiritus cum eis iungitur,& gaudet cum eis, quia mundata ſunt à natura ſua craſſa,& ſubtilia facta ſunt: Et hoc eſt quod dicit Archeleſius philoſophus in libro Furbæ, Spiritus non jungetur cum corporibus, donec a ſuis immundicijs perfectè fuerint corpora denudata,& in hora conſunctionis mirabilia apparebunt: nam omnes colores de mundo apparebunt in operando, quicunque poſsint cogitari:& corpus imperfectum colorat colotatione firma, mediante fermento, quod fermentum eſt anima:& ſpiritus mediante anima corpori coniungitur,& ligatur,& cum eo ſimul in colore fermẽu conuertitur,& fit vnum cum eis. Ex prędictis apparet, ſubtiliter intuẽti, Philoſophos in ſuis verbis obſcuriſsimis vera dixiſſe: nam ipſi philoſophi in ſuis li bris dicunt, quòd lapis noſter eſt ex quatuor elementis:& ipſum elementis cõ patauerunt. Et oſtenſum eſt primò, qualiter hic ſunt quatuor elementa. Dixeunt etiam, quòd lapis noſter componitur ex corpore& anima, ac ſpiritu,& ve um dixerunt: nam corpus imperfectum corpori comparauerunt propter hoe qui eſt infirmum. Aquam, ſpiritum dixerunt,& vere, quia ſſ piritus eſt. Fermen um, animam dixerunt, quia, ſicut ſupra dictum eſt, corpori imperfecto vitam ulbuit, quam prius noi habebat,& meliorem formam producit. Dixerunt elam quidam philoſophi: Niſi corpora vextatis in incorporea,& non corpora in coxpora id eſt de corpore ſpiritum,& è contrd, nondum operandi regulam inueniſtis: R verum dicunt. Nam primò corpus fit aqua, id eſt Philoſo phorum mercutius,& ſic fit incorporeum:deinde in conuerſionem ſpiritus in aquam, t corpus. Et ideo quidam dixerunt, Conuerte naturas,& quod quæris, inuenieshoc eſt verum. Nam in noſtro magiſterio primò facimus de craſſo gracile de corbore aquam:& poſtmodum de humido ſiccum, id eſt de aqua terram id elt lccum. Et lic naturam conuertimus,& facimus de corporeo ſpirituale,& de ſpirituali, corporale, vt dictum eſt:& facimus id quod eſt ſuperius, ſicut illud quod eſt inferius:& quod eſt inferius, ſicut illud, quod eſt ſuperius: ſcilicet vertimus ſpiritum in corpus,& corpus in ſpiritum, vt patet in principio opera8 ſolutione, quod eſt inferius, eſt ſicut quod eſt ſuperius,& totũ veram. Patet igitur ex dictis, quòd in lapide noſtro ſunt quatuor elementa,& ſunt anima, corpus,& ſpiritus. Et lapis etiam noſter, vt quidam phiAlias Regis. 72 1 LOS FL OR VN loſophi dicumt, fit ex vna re,& cum vno. Et certè verum dicunt:nam totũma giſterium noſtrum fit cum aqua noſtra,& ex ea,& per eam: nam ipſam ae ſoluunt, vt dictum eſt ſuperius, non ſolutione, provt ignorãtes credunt uod conuertatur in aquam nubis, ſed ſolutione vera philoſophica, quæ eſt, 9190 uertatur in aquam primam, ex qua fuerit ab initio. ipſam eandem calcinant.& in terram reducunt: per ipſam eandem aquam corpora in cinerẽ transfomt & de ea cinerem dealbant,& mundificant, iuxta verbum Morieni dicentis. c Axot& ignis, latonem abluunt, atq; mundificant,& eius obſcuritatem ab 5 penitus eripiunt. Laton autem eſt corpus immundum, Azot autem eſt merci rius,& corpora diuerſa coniungunt præparata modo prædicto, coniundtione tali, in quam non poteſt ignis potentia, nec alia tentatio, ſeu probatio ſepz, rare:& 8255 combuſtione I eorum vnum in aliud mittit:& cor Pora ſublimant, non ſublimatione vulgari quam intelligunt phrantaſticicredt tes quòd ſublimare ſit ſuperius aſcendere, vel eleuare per ignem: et ideo acai piunt corpora calcinata,& miſcent cum ſpiritibus ſublimatis, vel eleuatis ſcil cet mercurio, ſulfure, arſenico,& ſale armoniaco:& faciunt per ignem fortem, & ſubitaneum corpora cum ſpiritibus eleuare: quia pars non fixa, ſepent partem fixam, per multam quantitatem non fixæ partis,& ita eleuant corpon cum ſpiritibus:& dicunt, quòd tunc ſunt corpora ſublimata:& hi tales falluntur,& deluſi ſunt: quia poſtmodum inueniũt ipſa magis immunda. quam pris fuerint. Vnde ſcias, quòd non eſt noſtrum ſublimare, ſuperius aſcendereveleleuare:ſed ſublimare philoſophorũ eſt, de re vili precioſam facere:& dete inf ma& commiſta, altam facere ac magnam,& puram, vt cùm dicimus, Ie homo ſublimatus eſt, id eſt in dignitate poſitus eſt: ſic enim dicimus corpora ſublimata, id eſt ſubtiliata,& in altam, puram, mundam,& nobiliſsimam naturam conuerſa. Vnde ſublimare apud philoſophos eſt ſubtiliare, mundare,& deſæcare, dealbare,& rubrum facere: quod totum facit aqua noſtra bened. cta. Sic ergo intellige noſtram ſublimationem& deſcenſionem, deſtillationen & calcinationem, ſolutionẽ, congelationem, fixationem, incerationem:& hoc totum fit per beneficium aquę benedictæ,& in hoc omnes ſunt decepti A etiam noſtra mortificat,& viuificat,& apparere facit multos colores: primo grum in mortificatione corporis, dum in terram conuertitur: poſtmodum p. parent multi colores,& varij ante dealbationem, quorum omnium fis eſt i. bedo: in coniunctione verò corporis præparati& fermentati, apparẽt tot cob res, quot ab homine excogitari poſſunt:& apparet quòd noſtrum magie vnum eſt,& eſt ex vno,& cum vnoꝛfit& ex quatuor, vt dictum eſt& ex bos vt etiam ſupra dictum eſt. Vnde ſcias, cariſsime, quòd philoſophi noſti pl dis nomina multiplicauerunt, ad hoc, vt eum abſconderent:& dixerunt lapi noſtrum corporeum& ſpirituale eſſe:& in rei veritate non mentiti ſunt po ſapientes intelligere poſſunt. Nam ibi eſt corpus,& ſpiritus:& corpus fackun eſt ſpirituale in ſolutione, vt dictum eſt:& ſpiritus factus eſt corporalis in col iunctione ipſius cum corpore imperfecto& fermento. Quidam phoborlg ſum vocant æs, provt dixit Eximæus in libro Turber: Scitote inquit ont entiam quærentes, quòd nulla fit vera tinctura, niſi ex ære noſtro:& inf 1 mina ei imponunt, ne ab inſipientibus perciperetur. Quocunqueè 11 1 mine ipſum nominent: vnum,& idem eſt opus apud omnes. Fe rienus, quòd confectio noſtri magiſterij aſsimilatur in ordine creationis 5 nis: nam primo eſt coitus, poſtmodum conceptio, deind eimpra spe e tò ortus, quintò ſequitur nutrimentum. quod ſic intelligitur: primo 15 200 ſtrum, id eſt mercurius, cum terra coniungitur, id eſt cum corpore imp qr * 8 ARN ALDI 73 tſuæ terra mater dicitur, deo quia terra eſt mater omnium eee e 1 ſecundum Philoſophos coitus appellatur. Dum autem e incipit aliqu- f lum retinere m ercurium ſecum, tunc dicitur conceptio: tunc agit 8 75 in fœminam, id eſt, mercurius in terram. Et hoc eſt, quod dicunt Philo ophi, uod noſtrum magiſterium non eſt aliud, niſi maſculus& fœæmina,& ipſorum coniunctio, dominante aqua, id eſt mercurio:& terra creſcit,& multiplicatur, & augmentatur,& eueniet, quando terra dealbatur:& tunc prægnatio nuncupatur, quando terra iam im prægnata eſt:deinde fermentum iungitur 8 pore imperfecto præparato, vt dictum eſt, quovſque vnũ fiant colore& a—5 cu,& tunc dicitur ortus: tunc enim natus eſt lapis noſter:qui natus, Rex 4 Phi loſophis nuncupatur: vnde dicit Philoſophus in libro Turb e: Honorate Regẽ noſtrum ab igne venientem, diademate coronatum,& ipſum alimentate donec ad ætatem perfectam deueniat: cuius pater eſt Sol, mater verò Luna: Lunam autem accipe pro corpore imperfecto, Solem pro corpore perfecto V. timò autem ſequitur nutrimentum, vſque dum augmentetur augmentatione magna. Nutritur autem lacte ſuo, id eſt ſp ermate, ex quo fuit ab initio ſui. imbi bitur autem mercurius ſæpe ſæpius, quovſq; bibat ex eo, quod ſufficiat, id eſt, vſque ad perfectionem, quæ eſt finis totius operis noſtri. Per ea igitur, quæ dica ſunt, facile poſſunt intelligi omnia dicta Philoſophorum obſcura,& cogno ſces omnes in eodem conuenire. Et nihil aliud eſt noſtrum magiſterium, quàm quod prędixi. am habes corporis ſolutionem&reductionem ipſius ad primã materiam ſui: deinde habes ipſius in terram conuerſionem,& poſtea dealbationem, in aerem demigrationem:quia tunc diſtillando humiditatem quæ in eo inuenitur, fit aereum quod aſcendit,& terra remanet calcinata,& tunc eſt 15 eæ naturę. Habes etiam coniunctionem iſtorum adinuicem,& habes cõmi ſtionem animæ cum corpore,& etiam coniunctionem animæ,& corporis& ſpiritus ſimul:& conuerſionem iſtorum adinuicem:& habes augmentationẽ tantům huius Elixir, cuius vtilitas maior eſt, quàm poſsit ratione percipi. FINIS PRACTICA MA GIS TRI ARNALDI DE VILLA NOVA AD GY EN DAM PA PAM, EX LIBRO dicto, Breuiarius librorum Alchymiæ. Aeris s o in Chriſto patri deuotiſsimo, pedum oſcula 1 beatorum, mutatio Dei excelſa, Dico tibi pater alme,& c. Quòd omnium primò corpora in primam materiam reducere oportet. Prius te ſcire volo, quòd materia omninm metallorum& eorum ſperma eſt fumus albus, decoctus,& inſpiſſatus in ventre terræ, ca o decoquente:& ſecundum varietatem ſulfuris,& ipſius multitudi nem in terra, diuerſa metalla procreantur: ſem per tamen ipſorum plurimũ materia eſt vna,& eadem eſſentialiter, ſolo differens accidente,& c. Cùm enim ſine ſale operator nihil a gat, ſicut qui cum arcu ſine corda ſagittat:& hoc Morie nus clarius dicit, Accipite phlegmaticũ& cholericũ,& terite ſanguineũ cum eis, donec flat cælum tin gens pro debita& c. in ſuo igne,& c. hlegmaticus eſt frigidus& humidus vt mercurius, cholericus verò eſt calidus& ſiccus ala armoniacum, ſanguineus eſt calidus& humidus, vt Sol, ſeu aurum: Nota fal armoniacum non dat colorem, ſed dat introi tum, præparat,& purgat:ingre untur tunc reliqui ſpiritus corporibus permiſtis,& coniungit,& recedit. Ipum enim ſal eſt vnguentum ſiccitate ignis coagulatum, ex natura calida& lic 74 P RAC T ICA ca ſubtili,à parte in partem penetrans ſoluit corpora,& eſt copulator contra ctoriorum,& omnium ſpirituum cum corporibus. Ipſum enim eſt ſpiritus vo. lans, lapis generans, ad Hiri coadiutor. Et niſi ipſum eſſet, non ſolueretu nee ingrederetur Elixir, nec poneretur vnum cum aliquo alio, nec intraret wum in aliud: volans eſt, exiſtens vnà cum corporibus corpus,& eſt in eo occultum & abſconditum: de quo dicit Auicenna in Maiori, ſi poſueris eum loco ignis aeris,& ſulfuris, aut cuiuslibet, non erraſti in opere: ad quamlibet enim ſeincl. nat naturam. Et Almizadir, id eſt ſal armoniacum tibi ſolũ ſubſeruiat. In lo Aluminum& ſalium traditur: Quòd ſi Deus non creaſſet eum, non petficeretur Elixir,& vanum eſſet ſtudium Alchymicum. Qui ergo ſine ſale opera vel agit, vt ait Allegoria ſapientum, corpora mortuornm in ſepulchris eorum non attenuat, propterea& c. f DE DEC OCTIONE LAPIDISPHILOSOPHORYN & de regimiue ignis in diuerſis gradibus decoctionum ad coagulationem lapidi, a Verſus de ſolutione. Qui quærit in merdis ſecreta philoſophorum, Expenſas perdit proprias, tempusq́; laborum. Eſt in mercurio quicquid quærunt ſapientes: Corpus, abhinc anima, ſpiritus, tinctura trahuntur. Nullus mercurius ſumatur, quàm mineralis. a Ignis coagulationis gradus. Primus formetur, vt ſenſus ei dominetur, Senſibus æquato gaudet natura ſecundo, Tertius excedit, ſed cum tolerantia lædit: Deſtructor ſenſus, neſcit procedere quartus. f Igitur ad practicam deſcendamus, clarè& apertè,& intelligibiliter eam ſibij ciamus. Nota ergo, quòd in operatione noſtra, quæ diuina eſt, potius qui humana, requiritur vna ſola materia, nec vlla alia: quia aqua noſtra pura,& mi neralis in nullo alio opere poſita, nec etiã alicui corpori miſta, quæ materia ef ſubſtãtia,& à qua diuerſi colores effectusq́; in regimine apparẽt Et ſcias quid vna materia etiam requirit vnicum vas de vitro, quod dicitur vas Hermetſad illud requirit vnum aliud vas terreum cum coopertorio ſuo ſimilitet terreo ft illud vnum vas de terra requirit vnicum furnum, videlicet furnum Hermes & coopertorium furni. Primò ergo deſeribamus vas vitreum. Fat ergo in Hermetis de vitro, quod rotundum ſit ad modum cæleſtis Lunæ medig quo vas debet habere foramen ad modũ vaſis, per quod foramen Luna plena potabitur. Deſeriptio autem vaſis Hermetis eſt aliquantulum oblongum adm, dum oui, vel ad modum ampullæ. Vas terreum modò deſcribamus, in quo debet vas vitreum prædictum poni. Fiat ergo vas terreum, quod poſsit ſuſtinere ignem fortem,& continuum etiam cum ignitione, ſicut eſt terra, de qua fiunt crucibula ad fundendum aun & fiat dictum vas tantæ capacitatis& magnitudinis, quod prædictum vas wi treum poſsit ibi bene recipnita quò d ſub vaſe vitreo,& ſupra vas,& circa li poſsint poni cineres cribellati ad ſpiſsitudinem duorum digitorum ad 55 fiat autem prædicto vaſi coopertorinm, quod ita coniungatur cum 1 quod flamma ignis non poſsit percutere vas vitreum intus poſitum. Habes autem prędictum cooperculum vnam ſuperius auriculam, vt poſsit 11 tractari&c. Modò collocemus vas vitreum in illud vas terreumſic* eee, ,,, e,/ 2 2 2 te AN L 5„5 peas de cineribus optimè cribellatis in bona quantitate,& pone de eis in vaſe terreo prædicto in 11 piſsitudinem duorum digitorũ ad minus, fortiter cineres im primendo:deinde pone ibi vas de vitro cum ſuo retentorio, vel coopertono: prius tam en optimè claudatur orificium ipſius vitri, cum luto tibi noto(eſt autem lutum ae ee ee circumpone cineres reliquos circumquaque, ſupra& c. ſicut ſcis. 1 eee Rode ſubijciamus aliqua notabilia: Nota, quòd in operatione noſtra,& in uolibet opere alchymico, ſiue agatur de ſublimationibus, ſiue de diſtillationi bus, ſiue decoctionibus quibuſcunque, neceſſarium eſt duas partes vitri eſſe vacuas. e 5 Item, quantò carbones ſunt magis ponderoſi,& magis compact, ſeu denſi, tantò ſunt meliores ad opus noſttum: quia ignis factus ex ipſis magis durat in ſua qualitate,& ita carbones quercini& ſimiles ſunt eligendi. Et nota, quòd licet int quatuor colores principales in opere apparentes, ſcilicet niger, albus, rubeus,& citrinus, qui ſunt in diuerſis gradibus taliter apparentes ſecundum ſuum gradum decoctionis. Cum alio enim igne facimus corpus nigrum, cum alio album,& cum alio rubeum,& alio citrinum. Sunt enim quatuor gradus ignis qui in ſupraſcriptis quatuor verſibus continentur. Et nota, quòd Philoſophi hanc ſcientiam ignis celauerunt, nec aliquis philoſophus de dictis gradibus eſt clare locutus, ſed obſcurè omnes. De leui igne tantùm faciunt mentionem. Primus igitur gradus continetur in priino verſu, qui eſt, Primus formetur in ſenſas el do mietur. Et quomodo cognoſcetur, quando eſt calor primi gradus: certè ſie: quòd ſi manus tangant᷑ cineres, ſeu capellum, ſeu coopertorium furni poſsit ibi ſtare ſine aliqua leæſione. Et iſte eſt primus gradus, quẽ Phi 5 loſophi celauerunt:& cum illo ſolo igne, aut ſibi ſimili,& cum nullo alio, putre Putreſaclic. fit materia noſtra ſecundum aliquos philoſophos in 40 diebus, quod ego non credo: ſecundum alios verò in 0 quod etiam non credo: ſecũdum alios in 0 quod etiam non credo. Qui verò probauit,& expertus eſt, compleuit putrefactionem veram in y, vel ad plus in centum diebus,& illud eſt verum. Etno ta, quòd licet non appareat ad oculum in materia putrefacta nigredo, tamen curandum non eſt, quia pro certo ſecundum eſſe naturæ pellis, eſt ſuper nigredinem:& ideo elementa iam iuncta ſunt, ſiue vnita,& leui igne cocta locãtur, Kin alias vertuntur naturas. Et per ſecundum gradum decoctionis, illud quod eſt occultum, fiet manifeſtum:& quod modò eſt manifeſtum, fiet occultum. I. g nis quarti gradus non eſt carbonum, ſed eſt ignis flammæ, qui fiet in hũc modum: abeas ligna de quercu, vel ſimilia,& ſint craſſæ quantitatis, ita vt polsis amplexari manu: tunc incide dictaligna in fruſta, ita quòd longitudo lignorũ non excedat latitudinem furni: Deinde facto igne prius carbò num in furnello, ſuperpone ex dictis fruſtis li gnorũ, duos vel tres, vel quatuor, ſicut expedire videris. Bxpoſuimus igitur ſuperius primum i gnis gradum, qui no tatur, per hunc verſum, Primus formetur, ut& c. Per quem gradum ignis,& non per alium materia noſtra neceſſariò debet putrefieri, diſſolui, mortificari,& denigrari. Reſtat nunc dicendum, per quem modum materia noſtra putrefacta dealbe tur: lgitur procedamus ad fſecundam partem operis, quæ eſt noſtræ medicinæ dealbatio. Hic verò notãdum, quòd duplex album elt: Eſt vnum album quod fit ad modum louis vel Saturni,& talis dealbatio fit poſt putrefactionem: vnde dicit Geber philoſophus, Oportet louem& Saturnum indurare& Mari 0 1 ee Iſta 8 dealbatio non eſt vera dealbatio, quia er ce nec fixa, hic perficitur,& completur ſecundi gradus ignis oo. diebus, qui hoc verſiculo continetur: Senſibus æquato gaudet natura ſecundo: e 76 2 KRACTIc AA qui ſecundus gradus debet eſſe lenis, tamen aliquantulum fortior igne pri gradus: debet enim eſſe alis, quòd per tactum furni manus reſpondeat ig& ignis manui, hoc eſt, quod manus poſsit ſuſtinere talem calorem,& non plan Has igitur differentias poteris facere cum ſolario tenui perforato exiſtenteſu per carbones: in quo facias diuerſa foramina, ſecundum exigentiam graduum ad beneplacitum, vel aliter& c. Finitis autem centum diebus, continua ignem prædictũ ſecundi gradus, vt materia bullire incipiat,& fluere, ſiue fundi& du. rabit bullitio iſta o diebus:& tunc materia incipit facere quoſdam Epilos 2d modum, ſeu ſimilitudinem Hyacinthorũ: continua tamen ignem ſecundi gradus, quovſque dicti lapilli appareant. Cùm autem videris prædictos lapillos apparere, tunc ignem carbonum fortifica, faciẽdo ignem tertij gradus, quinotatur per hunc verſum, Tertius excedit, ſed cum tolerantia lædit. Bictum autem ignem tertij gradus continuabis ad incinerandos lapillos per centũ dies, quis infra dictum tempus centum dierum lapilli incinerabuntur,& figentur fxio. ne vera& perfecta. Quòd ſi infra dictum tempus materia noſtra non incineraretur:tunc eundem ignem tertij gradus continua, quovſque materia noſttaſt incinerata,& tunc materia noſtra dealbabitur. Et hoc album, dicitur albũ per, manens,& dicitur ſpiritus& anima:& de hoc albo dicit Morienus, Dealbate latonem, id eſt terram,& apponite liberos, ne corda veſtra rumpãtur. Et Her mes, Ipſum dealbate,& ſuo igne ſublimate, quovſq;exierit ſpiritus, quẽ in eo in uenietis, qui dicitur auis Hermetis. Et iſta incineratio& dealbatio detegens, ſcilicet dubium terræ ſitientis,& aquam nubium. Et ſcias, quòd infra dictos centum dies materia noſtra, ſeu cinis noſter debet fieri in colore matgatitarũ, ſeu marmoris coruſcantis. De prædicto albo dicit Algazel, Ipſum dealbatum citò igne ſublimate,&. id eſt iterato ſoluite. Et ſcias, quòd prædictum ignem tertij gradus continuare debes, quovſq; ſecundum album appareat,& in colo re prædicto. Modoò ſequitur quarta pars operis, quæ dicitur lapidis noſti rubificatio. Tunc totam animam in corpus conuertimus, cùm materiam no ſtram, quæ prius fuit alba, rubificamus. Dicta autem rubificatio debet neceſſariò fieri per ignẽ quarti gradus, qui in verſiculo continetur, dedefrucir ena neſcit procedere quartus. Dictus autẽ ignis quarti gradus, erit ignis fim, ſcliguo rum, qui fit vt ſupra. Continua ĩigitur ignem prædictum per 4 velßo die ni infradictum tempus debet color tyrius apparere. mercurius verò igne ſuo gbernetur,& coctus igne primigradus, in 50 diebus in coruum verum conettitur, deinde in y diebus vertitur in columbam:deinde columba in 47 dieb. vel yo vertitur in Alkaſel marinum, qui eſt color tyrius: Et in iſto colore ſpiritus& anima cum corpore vniuntur,& fiunt vnum:& corporeum factum el incorporeũ,& factus eſt lapis benedictus. Et ſcias, quòd per prædictum ignẽ flammæ, qui eſt ignis quarti gradus, album noſtrum completũ funditut, Apet huiuſmodi fuſionem ſperma noſtrum in ſanguinem vertitur:& in lla hora ſpi ritus& anima cũ corpore ſubmerguntur. Et cias, quòd fuſio in A7 vel 7s 0 bus ad longius perficitur,& completur. Et nota, quòd hæc fuſſo vera: eo 1 tio vera philoſophica,& gaudet ſtare ſuper ignem, ſicut puer ad vbera 1 05 ſuæ:& verè tunc dicitur aqua permanens,& tunc factum eſt de corpore p tus,& hoc eſt de volatili fixum. Et in tali fuſione coronatur Rex 2 beo: llluminate ipſum vſque ad ætatem perfectam, cuius pater ee eſt Luna. Per Solem autem nihil aliud intelligitur, niſi unctuoſitas ſul 15 5 ſtens in mercurio, quòd ſulfur ſit anima lapidis. Vnde dicit Senior, 81 15 eſt quod corpus denigrat,& oſtium aperit:& quanto magis fuſus in 500 15 rit, tanto magis eius rubedo conuertitur in colorem citrinum,& ex hol AR NAL DI* liorabitur,& eius color tyrius augmentabitur, quovſque perueniat ad finalem colorem lapidis noſtri,ſeu medicinæ noſtræ, qui eſt color citrinus: in colore pa paueris ſylueſtris:& finaliter efficietur puluis impal pabilis, qui ad calorẽ ignis funditur ſicut cera fluẽs,& penetrans,& figens. Et nota, ꝙ arg. viu. mercurius, azot, Luna plena, lapis noſter, æs noſtrum, aqua noſtra, Mars, argentum, ſtannum, albedo, jupiter, minium, albus, hypoſtaſis alba, album plumbum, vel rubeum, idem ſignificant ſecundum diuerſa tempora& gradus operationis. Et nota, quòd Lauare philoſophorum, eſt totam animam in corpus reducere: vn de non intelligas eos loqui de alba lauatione vulgari, quæ conſueuit fleri cum aceto,& conſimilibus. Item nota, quod quando apparet nigredo, tunc dicitur deſponſatio mariti& fœminæ,& eſſe matrimonium inter eos,& tunc acquiſiuit ſpiritum, qui eſt delator virtutũ animæ per corpus,& corpus recepit actionem animæ& ſpiritus:& fit aquila,& medium naturarum. Et nota, quod terra alba, ſulfur album, fumus albus, auripigmentum, magneſia,& Echel, idem ſigni ficant. Item nota, quòd lapis noſter quando eſt fixus, eſt ſicut cinis. Item nota, quòd in putrefactione corporis, mercurius ſtat ad medium inter ſpiritum& animam. Item nota, quòd abarnaos, Elixir, lapis philoſophicus,& quinta eſſentia idem ſignificant: nam eſt vna res præter naturam elementorum in ſuo eſſe. Ideo quatuor elementa per magiſterium ſe inuicem complectũtur: tunc ex eis reſultat,& reſurgit quædam res incorruptibilis, quæ quinta eſſentia nuncupapatur. Item nota, quòd fermentum S8 olis dicitur ſpiritus, ſulfur, aurum philoſophorum, crocus Martis. Item nota, quòd fermentum Lunę vocatur anima, roſa alba,& aer exiſtens in lapide. Item nota, quòd ſpiritus eſt fermentum Solis, anima eſt fermentum Lunæ, corpus verò eſt terra ſtans,& hæc tria ſunt in mer curio. Item nota, quòd corpus recipit tincturam à mercurio, à ſpiritu& anima naturaliter ſecundum gradus ſuos:& in fine debent apparere quædam granula ad modum piperatæ:& tunc eſt ibi vnum magnum ſecretũ, videlicet quòd materia noſtra eſt cõgelata cum ſua propria humiditate. Item nota, quando lapilli ad modum Hyacinthorum couuertuntur in cinerem album, tunceſt ſignũ putrefactionis,& denigrationis perfectæ,& finitæ. Item nota, quòd arg. viuũ continet in ſe quatuor elementa,& ſufficit ſibi ipſi, nec indiget alicuius adminiculo: habet enim aqueam ſubſtantiam ab aqua, terream ſubſtantiam à terra, calidam& humidam ſubſtantiam ab aere,& vnctuoſam cremabilitatem, ſeu igneam ſubſtantiam ab igne. Elementũ aquæ currit,& fluit per corpus,& ipſum lauat. Elementum terræ ſtat,& eſt corpus mercurij, ſeu eius craſsities& ſpiſsitudo. Elementum aeris eſt illud calidum temperatum,& humidum, quod eſt in mercurio: Et tale calidum temperatum, dicitur ſpiritus,& facit concordiam inter vnctuoſitatem eremabilem mercurij,& eius lutulentiam, hoc eſt inter hu midum, vnctuoſum& terreum, fæculentum. Elementum ignis eſt illa vnctuoſitas cremabilis, quæ eſt in mercurio, vnde verſus: Terra ſtat, vnda lauat, pyr purgat, ſpiritus intrat. i Item Lucas inquit, ignis veſter vſque ad albedinem debet eſſe lentus: poſt dealbationem autem& coagulationem debet ignis augeri. Lalare philoſo phorum. Nunc igitur ſub breuiloquio repetamus totius operis noſtri intentionem. Epilog. Primò enim lapis foſter in operatione liqueſcit, ſecundò nigreſcit, tertiò citrinatur, quartò rubeſcit rubore nõ vero, nec multum durante, quintò dealbatur, ſextò coagulatur. Et hęc omnia neceſſe eſt fieri cum igne lento, hoc eſt cũ igne Pehl gradus ·& ſecundi, qui ignis ſit eum carbonibus,& ſine flamma: ſeptimò lapis noſter incineratur cum igne tertij gradus, qui eſt ignis flammæ triũ ligno um, vel quatuor: octauò lapis noſter liquefit liquefactione metallica& rub ea; 3 78 D KAC TIC A & hoc fit cum eodem igne tertij gradus:vltimò augmentando ignem,& facit do ignem quarti gradus. Et nota: quòd poteſt fieri medicina ad fubeum 111 f 5 ſecundi& tertij, cum ſuis gradibus,& ſuis multiplicationibus N uis proiectionibus. Item nota, quòd ignis primi gradus, qui pertinet ſolum 1 putrefactionem, ſolutionem, mortificationem corporis, dicitur per 1 ſimilitudinem balneum, quia balneum eſt res temperata, non intenſa in 1 nec etiam frigida, ſed in calore remiſſo: vnde videmus hominem per tem 1 tum calorem putrefieri,& ſudare à ſua ſuperfſuitate: ſed ſi calor eſſet wel non ſudaret, ſed combureretur:ſi verò balneum eſſet frigidum, tunc viſcoſita & vnctuoſitas exiſtens in homine, non exiret. Et ideo eſt nobis neceſſaiũ ha. bere balneum, hoc eſt calorem temperatum, hoc eſt non excedentem, necdl minutum à ſuo gradu. Et hæc eſt pulchra ratio intelligenti. i FINIS MAGISTRI ALBERTI MAGNI RA. TISPONENSIS EPISCOP DE ALCHV. M TA FE RAEFTAT Io. ) N Ns fapientia a Domino Deo eſt,& cum illo fuitſemper & eſt ante æuum. Quicunque ergo diligit ſapientiam, apud ipſum quærat,& ab ipſo petat, quia ipſe dat omnibus affluenter,& non improperat. Ipſe enim eſt altitudo,& profunditas omnis ſcientiæ,& theſaurus totius ſapiẽtiæ: quoniam ex ipſo & in i pſo,& per ipſum ſunt omnia:& ſine eius voluntate ni hil poteſt fieri: ipſi honor& gloria in ſecula ſeculorum. Amen. Vnde in principio mei ſermonis inuoco eius auxilium, qui eſt fons& ofigo omnium bonorum, vt ipſe per ſuam bonitatem& pietatem dignetut pauitatem ſcientiæ meæ ſupplere per gratiã ſui Spiritus ſancti: vt per meã doci nam lumen quod in tenebris latet, manifeſtare valeam,& errantes ad ſemitam veritatis perducere: quod ipſe præſtare dignetur, qui ſedet in excellis. Amen Quũ in multas regiones& plurimas prouincias, nec non ciuitates& calte la cauſa ſcientiæ, quæ vocatur Alchymia, maximo labore perluſtrauerim 84 literatis viris& ſapientibus, de ipſa arte ab ipſis diligenter inquiſierim, vtipsi plenius inueſtigarem:& quũ ſcripta omnia perſcriberem,& in operibus iploorum rum ſœpiſsime perſudarem, non inueni tamen verum in his, quæ libri e uen affirmabant. Afpexi ergo libros contradicentium& affirmantium,& in eos vacuos eſſe ab omni profectu,& ab omni bono alienos. Hueni enim mi tos prædiuites literatos, abbates, præpoſitos, canonicos, phyſicos Killiteratos qui pro eadem arte magnas fecerunt expenſas, atq; labores,& tandem delta bant, quoniam artem inueſtigare non valebant. Ego verò non deſperaup qui facerem labores& expenſas infinitas, vigilans,& de loco ad locum migtanso, mni tempore, ac meditans, ſicut dicit Auicenna: Si hæc res eſt, quomodo 6 & ſi non eſt, quomodo non eſt:? Tandem perſeueraui ſtudendo, meditando, a borando in operibus eiuſdem, quovſque quod quærebam inueninon ern ſcientia, ſed ex Spiritus ſancti gratia. Vnde quũ ſaperem& intelligerem- 7 naturam ſuperaret, diligentius vigilare cœpi in decoctionibus 4 ſübüm nibus, ſolutionibus,& diſtillationibus, cerationibus,& calcinationibus 5 g coagulationibus Alchymiæ,& in multis alijs laboribus, donec inuem 5 80 POSSIBILEMTRANSMVTATTONEN IN Sor ALBERTI MAGNI 8 LV VAM, Quod multo melius eſt omni naturali, in omni 5& malleatione. Ego verò minimus Philoſophorum intendo ſcrib ere ſocijs 2. micis meis v eram artem, leuem& infallibilem: ita tamen, vt videntes non videant,& audientes non intelligant. Vnde rogo,& adiuro vos per creatorem mundi, vt occultetis librũ iſtum ab omnibus inſipientibus. Vobis enim ſecretum reuelabo, alijs verò Secreta ſecretgrum recludo pro pter inuidiam huius nobilis ſcientiæ. Stulti enim eam deſpiciunt, quòd ad eam pertingere non poſ ſunt: vnde exoſam eam habent, nec 5 oss sibilem eſſe credunt: ideo inuident Illis qui in ea operantur,& dicunt eos eſſe falſarios. Caueatis ergo ne in iſta operatione alicui ſecreta noſtra reueletis. Iterum moneo, vt ſitis cauti:& perſeuerate in operationibus,& nolite faſtidium habere, ſcientes quòd poſt operationem veſtram, magna ſequetur vtilitas. i De diuerſis erroribus. i 7 NVnc autem qualiter ad tanti operis laborem accedere debeatis in hoc N meo opuſculo, breuiter& ſimpliciter vos informabo. Oſtendam tamen vobis primò omnes deuiationes& errores,& offendicula huius artis, in quibus multi& ferè omnes errant. Vidi enim quoſdam, qui cum magna diligẽ tia quaſdam ſublimationes faciebant,& vlterius procedere non valebant, quia fundamentum non habebant. Vidi& alios bonum principium habentes, ſed propter nimiam potationem,& alias vanitates, opus facere non valebant. Vidi alios qui decoctionem, diſtillationem& ſublimationem bonam fecerunt: ed propter nimiam prolongationem operis opus relinquerunt imperfectum Vidi& alios qui veram artem habuerant,& diligenter operibus præfuerunt, ſed in ſublimationibus perdiderunt ſpiritus propter vaſa poroſa, vnde& dubi tauerunt:& vlterius artẽ non curauerunt. Vidi& alios, qui artem inueſtigare cupientes, tempus ſtatutumnõ valentes expectare, nimis veloces fecerunt᷑ ſublimationes, diſtillationes,& ſolutiones:& ideo ſpiritus infectos, rubiginatos inueniebant,& aquas ſolutas& diſtillatas, turbulentas: vnde& etiam dubitauerunt. Vidi quàmplures, qui cum diligentia operi inſiſtebant,& tandem deficiebant, quia res pro ſubleuamento non habebant, vnde verſus: Nuulta licet ſapias, re ſine, nullus eris: Quum labor in damno ect creſcit mortalis egeſtas. Vnde pauperibus non valet ars iſta, quia ad minus vult habere expenſas duobus annis: Et ſi contingat in opere errare, vel prolongare, quod non perueniat ad egeſtatem, vt in pluribus ſum expertus. Vidi alios qui ſublimationes faciebant puras& bonas ad quinque ſublimationes:& quum plures facere non valebant, ſophiſticabant,& Venerem dealbabant, addentes quintam vel ſextam partem Lunæ,& ſeipſos& alios decipiebant. Vidi alios qui ſpiritus ſublimabãt& figebant, volentes cum eis tingere Venerem vel Martem,& quum impreſsionem non fecerunt, neque ingreſsionem habebant, dubitauerunt. Vidi quo que quoſdam qui ſpiritus fixos habebant,& ipſos cum oleo ingrediente cerabant, donec ingreſsionem in corpora habebant, addentes tamen aliquam parte Lunæ,& ita figebant Venerẽ in albũ, quod ſimile erat Lunę in malleatio ne& examinatione,& alb edine,& quod pertrãſiuit bis aut ter examiniationẽ, & tamẽ nõ fuit perfecta: quia Venus non fuit calcinata nec purgata à ſua corru ptione. Vnde dicit Ariſt. Nõ credo metalla trãsformari poſſe, niſi reducant᷑ in primã materiã, ideſt in calcẽ per ignis aduſtionẽ:& tũc poſsibile eſt illud. Vidi tñ& alios ſapiẽtes, qui ad plenũ ſ piritus& pulueres ſublimabãt& figebãt, ſolu tiones& diſtillationes ex puluerib. parabãt, poſtea coagulabãt,& poſtea metalla calcinabãt, corpora dealbabãt ad albũ, rubificabãt ad rubeũ, poſtea calcẽ teducebãt in ſolidã maſsã,&ipſa tingebãt in ſolẽ& lunã, quę melius erãt omni i a G 4 80 DE ALCHE MIA naturali in omni examinatione& malleatione. Videns ergo tot errare, iam de creui ſeribere vera& probata opera,& meliora omnium Philoſophorum. ij quibus laboraui,& ſum expertus: nihil aliud ſcribã, niſi quod oculis meis vid Vnde oriantur metalla. Lchymia eſt ars ab Alchymo inuẽta,& dicitur ab archymo Græcè quod eſt maſſa Latint᷑ Per hanc enim artem reducuntur metalla, quæ inmne ris ſunt corrupta,& imperfecta ad perfectionem. Et notandum, quèdne talla differunt inter ſe accidẽtali forma tantùm, nõ eſſentiali: ergo poſsibilseſ. ſpoliatio accidẽtium in metallis. Vnde poſsibile eſt per artem houum cop conſtitui: quia omnia metallorum genera generantur in terra ex ſulfure& ag viuo commiſtis, vel etiam propter terram fœtidam. Sicut enim puer in vente matris ſuæ ex corrupta matrice contrahit infirmitatem ex cauſa loci per acdi dens,& corruptione, quamuis ſperma fuerit mundum, tamen fit puer leproſis & immundus cauſa matricis corruptæ. Sic eſt in metallis, quæ corrumpuntut, vel ſulfure corrupto, vel terra fœtida: vnde hæc eſt differẽtia omnium metallo rum, qua differunt inter ſe. Quando enim ſulfur mundum rubeum occurtit a. gento viu. in terra, inde aurum generatur tempore breui vel longo per aſsidu. tatem vel decoctionem naturæ ſibi ſubſeruientis. Quando verò mundum d a bum occurrit arg. viuo in terra munda, inde generatur argẽtum, quod diffei ab auro in hoc, quòd ſulfur in auro rubeum, in arg. album fuerit. Quando autẽ ſulfur rubeum, corruptum& vrẽs occurrit arg. viuo in terra, inde generatur 0 prum,& non differt ab auro niſi in hoc, quòd in auro non fuit corruptum, hic verò corruptum. Quando verò ſulfur album, corruptum& vrens occumitarg. viuo in terra, inde generatur ſtannum:& quia ſtridet inter dentes,& velocem habet liquefactionem, ideo eſt, quia arg. viuũ non fuit bene commiſtum cum ſalfure. Quando verò ſulfur album, corruptum& vrens occurrit arg viu.in ter ra fœtida, inde generatur ferrum. Quando ſulfur nigrum& corruptum oc. currit arg viu. inde generatur plumbum, de quo dicit Ariſt. quod plumbũ et aurum leproſum. Iam ſatis dictum eſt, vnde metalla habeant originem,& quo: modo inter ſe differant forma accidentali,& non eſſentiali. Reſtat nunc wide re de probationihus Philoſophorum,& authoritatibus quomodo probentel ſe veram hanc artem, vt obuiare poſsimus alijs, qui contradicunt eam non cl ſe veram. N Probat artem Alchemiæ eſſe ueram. 4 Olunt ergoquidã contradicere,& quàmplures,& maximè ili quind n telligunt aliquid de arte, nec metallorũ naturas cognoſcunt,& a quid ſit eorum intrinſecum vel extrinſecum,& dimenſiones& profane tates metallorum minirnè cognoſcentes. Iſtis igitur, quum obij ciunt Ariſtote lis verba dicentis, Sciant artiſices Alchymiæ rerum ſpecies permutari non 1 ſe, reſpondendum, hoc dixiſſe de ipſis qui credunt& volunt metalla a rupta tranſubſtantiare: quòd ſine dubio vix fieri poteſt. Audiant eig 1 5 Ariſt quæ ſequuntur: Quòd experientia deſtruit formam ſpecietum, me me in metallis,& hoc eſt verum, quando aliquod metallum eſt e 5 inde fit cinis& calx, quæ teritur& lauatur,& ceratur cum aquis acuts- aud flat alba& viua:& ſic per calcinationes& medicinas diuerſas amittunt 113 ditatem corruptam& aduſtiuam,& acquirunt humiditatem actes 1105 90 tem ipſa corpora,& calx mundata reducitur ad ſolidam maſſam: quæ in 115 teſt recipere tincturam albam& rubeam. Vnde ait Hermes, Quòôd ſpitita 165 gredi corpora non poſſunt, niſi purgata,& non e niſi rade 11 Ariſt. dicit, Non credo quòd metalla poſsint tranſubſtantiari, niſire 4 pu6: ß e r ALB ERTI MA GN I 81 ad primam materiam, id eſt mundificentur à corruptione ſua per ignis aduſtio nem. Adhuc contradicentibus,& non credentibus melius obuiare volo, quia quod ſcimus loquimur,& quod videmus teſtamur: videmus ſpecies diuerſas recipere formas diuerſas diuerſis temporibus: ſicut patet in Arſenico quod eſt rubeum,& pet decoctionem& aſsiduitatem erit nigrum, per ſublimationem erit album ſemper tale. Et forteè aliquis diceret, quod tales ſpecies de facili poſſunt tranſmutari de colore in colorem, ſed in metallis impoſsibile Quibus reſpondeo ex euidenti cauſa per diuerſas probationes& euidentias, eorum erro rem penitus deſtruens: Videmus enim ex argento generari azurum, quod dicitur tranſmarinum: quod tamen cum natura ſit perfectum, carens omni corru ptione, facilius videtur,& eſt deſtruere accidentale quam eſſentiale: videmus enim cuprum recipere colorem citrinum ex lapide calaminari, quũ tamen neu trum ſit perfectum, neque cuprum, neque lapis calaminaris, quia in ambobus agit ignis. Videmus quod ex ſtanno fit lithargyriũ,& ſtannum per nimiam de coctionem vertitur in colorẽ auri, quod tamen poſsibile eſſet conuerti in ſpeciem argenti, cùm de natura eius ſit. Videmus& ferrum conuerti in arg. viuũ, quod videtur quibuſdam impoſsibile:& quare ſit poſsibile iam rationem dixi ſuperius, quòd omnia metalla generantur ex arg. viu.& ſulfure: vnde cùm arg. viu. lit origo omnium metallorum, etiam poſsibile eſt vt ferrũ redigatur in arg. viu. Non ne, verbi gratia, aqua liquida tempore hyemis per nimiam frigiditatẽ induratur,& fit glacies: non ne glacies à calore Solis ſoluitur,& erit aqua, vt prius: ita eſt de arg. viuo vbicunque eſt in terra,& ſi ibi eſt ſulfur, tunc iſta duo coadunantur ſimul,& p er decoctionem temperatiſsimam longo tempore indurantur,& erit lapis mineralis, de quo trahitur metallum. Videmus etiã quòd ex plumbo fit ceruſſa, ex ceruſſa minium, ex minio plumbũ. Ecce iam ſatis manifeſte probatum eſt, quomodo ſpecies permutantur de colore in colorem vſque ad tertiam vel quartam formam. Vnde nullo modo dubitandum eſt, quin metalla corrupta poſsint reduci ad ſanitatem per medicinas ſuas. Iam poſitum eſt undamentum ad artem iſtam: videamus quod ſuperædificemus. Si enim ſuperædificauerimus fœnum, vel lignum, vel ſtipulam, ignis conſumet omnia. lueniamus ergo lapides, quos ignis non deſtruat, neque corrumpat: tunc ſe curi erimus ab omni perturbatione. Et ſciendum quòd ea quæ diximus de impedimento artis,& in principio,& poſtea de probationibus eiuſdem, ideo dicta eſſe, vt artem veram eſſe flabiliamus& c. Nunc videndum qualiter agendũ ſit,& quo tempore,& quo loco. Et primò incipiendum eſt firmare etiam præcepta. Primum ergo præceptum eſt, vt artifex huius artis ſit tacitus& ſecretus, &aulli reuelet ſuum ſecretum, quod nulla ratione vlterius manifeſtet: ſciẽs pro certo, quòd ſi plures ſcirent, nullo modo pertranſibit, quin diuulgetur:& quũ diuulgatum fuerit, pro falſario reputabitur:& ita erit in perditione,& opus im perfectum remanebit. Secundum præceptum eſt, vt artifex habeat locum,& domum ſpecialem extra hominũ conſſ pectum, in qua ſint duæ cameræ vel tres in quibus fiant operationes ad ſublimandum, ſolutiones,& diſtillationes faciẽ dum, ſicut in poſterum docebo. Tertium eſt vt obſeruet tempus in quo ſit operandum,& horas ad ſublimationes,& ſolutiones,& diſtillationes:quia non valerent in hyeme ſublimationes:ſolutiones verò& calcinationes omni tempore fieri poſſunt: hæc autem omnia in operibus lucidè docebo. Quartum eſt vtartifex huius artis ſit ſedulus& frequens circa operationes,& non ſit tædioſus, ſed perſeueret vſque in finem. Quòd ſi inceperit,& non perſeuerauerit res& tempus amittet. Quintum, vt ſecundum artis inſtitutionem operetur: primo in contritionibus, ſecũdò in ſublimationibus, tertiò in fixionibus, quar* to in 82 DE ALCHE MIA tò in caleinationibus, quintò in ſolutionibus, ſextò in diſtillationibus, ſeptimd in coagulationibus:& ſic per ordinem. Si autem tingere præter ſublimationẽ & coagulare& ſoluere per diſtillationem voluerit, perdet pulueres ſuos: qt quum proiecti fuerint, non retinebis ex eis quicquam, ſed reuolabit citiſsime Vel ſi cum fixis pulueribus, qui non ſunt ſoluti nec diſtillati tingere voluert, non ingredientur nec permiſcentur corporibus. Sextum eſt, vt omnia vala, in quibus debent poni medicinæ, vel aquæ, vel olea, ſiue ſuper igne vel non.debent eſſe vitrea, vel vitreata. Si enim in vaſe cupreo ponantur aquæ acutæ, ft inde virides: Si autem in ferreo vel plumbeo, denigrantur& inficiuntur Si inf ctili penetrabunt,& deſtruentur omnia. Septimum eſt, quòd cauere debes an te omnia, ne apud principes vel potentes intromittas te de aliquibus operationibus, propter duo mala: ſi enim intromiſeris te, tune de tempore ad tẽpus requirent à te,& dicent, Magiſter quomodo ſuccedit tibi? quando videbimus aliquid boni? Et non valentes expectare finem operis, dicẽt, nihil eſſe, ruffam eſſe&c.& tunc habebis tædium maximum. Et ſi ad finem bonum non perduxeris, indignationem perpetuam ex hoc acquires. Si autem ad finem bonũ per ueneris, cogitabunt perpetuò te habere, nec permittent te abire:& ita llaques tus eris verbis oris tui,& ſermonibus proprijs irretitus. Octauum præceptum eſt, ne aliquis intromittat ſe de operationibus, qui non habeat expenſas plenas ad minus,& vt omnia poſsit comparare, quæ ad artem ſunt neceſſaria, necnõ & vtilia:& ſi intromiſerit ſe,& expenſæ defecerint, tunc res& omnia amittet. Quod furni ſint neceſſarij, er quales, er quanti. Vnc videndum eſt, quomodo fiant furnelli,& qui,& quot ſunt neceſſa1 rij. Ad quod ſciendum eſt, quòd furnelli debent fieri ad quantitatẽ operis. Si enim res tibi ſint ſufficientes,& opus magnum volueris inchoare, tunc eo maiores conſtruendi ſunt. Si autem exiguum tibi fuerit, furnelos ſecundum quantitatem puluerum& medicinarum conſtrues. Volo tamen ponere doctrinam furnellorum,& quantitatem ſecundum quod expedit tam diuitibus, quàm pauperibus. Primò ergo dicendum eſt de furnello philoſophi. co. Statuatur furnus prope parietem, Vbi ventus accedere poſsit: fumus veld diſtet d pariete per longitudinem brachij in hunc modum. Flat fouea in tena ad vlnę profunditatem, in latitudinem duarum ſpannarum vel paulo plus, qu circumliniatur argilla magiſterij, ſuper quam conſtituatur murus pet circuit de eadem argilla. i De qualitate uel quantitate furni.. Ecipe de argilla ſimplici& appone ad quatuor partes quintam partem argillæ figulorum,& contere optimè,& adde parũ de arena,& iterũ contere(aliqui apponunt conſulto fimum equinum, aut ſaltẽ aquam, in qua ille fimus fuerit diſſolutus) quo facto, fac murum, vt dixi, ſuper foueam in ali tudine duorum pedum, vel parum minus,& ad ſpiſsi tudinem ſpannæ vnius & permitte ſiccari,&tunc habeas rotam factam de argilla figulorum, quæ ige fortem ſuſtinere poſsit, quæ vndique ſit perforata, habens 50 vel G0 forum ſecundum rotæ quantitatem, ad modum digiti ſuperius arcta, infenius 10 d ampla, vt liberius poſsit deſcendere cinis: inferius verò in terra fat 1 0 per terram& parietem, antequàm rota ſuperponatur,& lle ſit arctus 195 5 ueam, extra verò parietem amplus quaſi ad vnam ſpannam, vt veneds 5 45 poſsit: qui meatus debet liniri argilla: quo facto ſuperponatut. 8 plitudo foraminum ſit ſubtus:& tune iterum fiat murus ſuper muse 7 75 ad ſpiſsitudinem ſpannæ: murus verò ſit in altitudine ſuper rotam e chij:furnus verò habeat foramen in medio ſuper rotã, vbi carbones imp 105 — K —— ⏑——⏑ F A LB ERTI MA GNI 83 tur. Superius verò haheat foramen, vbi vaſa calcinatoria im a 5 ramen cooperiatur poſtea, cũ coopertorio ſibi apto. furnus quoq; habeat ſu 2 tus(alibi ſupra) foramina parua quatuor vel quinque in amplitudine trium digitorum. Et hæc eſt forma furni. a 5 Præterea ſciendum eſt, quòd ſuper rotam debes ponere tripedem de argilla fact, ſuper quo ponantur vaſa calcinatoria, vt deſubter ponãtur carbones. Quot e quales ſint furni ſublimatiui,& unde. 3 Vnc videndũ eſt de furnellis ſublimatiuis, qui ad minus debent eſſe duo N vel quatuor,& fiant per omnia cum rota,& meatu& foraminibus, ſicut furnus philoſophicus, excepto quòd nõ debent eſſe tantæ capacitatis:& iſti debent ſimul ſtare, yt omnibus poſsint miniſtrare. b Quales ſint furni diſttllatorij. 3 Nymelli diſtillatorij ſic faciendi ſunt: fiant vt ſupra de argilla: fiat murus rotundus ſuper terram ad ſpiſsitudinem quatuor digitorum, in latitudinem verò trium palmorum:&habeat fornax per circuitum foramen in amplitudine trium digitorum: furnus verò ſit amplior ſuperius, quàm ſubtus in hunc modum, vt eius figura demonſtrat. De iſtis furnis fiant tantummodò duo, qui ſufficiunt ad diſtillandum. Vaſa verò ſint furnellis apta, alia ad diſtillandum, alia ad calcinandum, alia ad xoagulandum, quorum formam ponemus in fine li bri. Reperies in cælo philoſophorum VIſtadij& c. De furno uitreariorum.. 5 Furnus vitreariorum fiat cum cæteris in fine, qui ſatis eſt neceſſarius ad v itreandum. Quomodo uaſa fictilia deuitreantur. D Ecipe quodcunque vas volueris deuitreare, ſcilicet vas de argilla bene I combuſtum,& linito bene cum minio ſic temperato: recipe aquam& im pone de fermento ceruiſiæ vel vini quantum ad decimam partem aquæ, & miſceas ſimul,& poſtea impone minium quantum volueris,& miſce bene ſi mul,& inde lineas vas cum pincello, vel cum manu,& permitte ſiccari: quo de ſiccato pone in furnum, concauitatem ſubtus vertendo, ita quòd iaceat ſuper duo ferramenta fortia, quæ in medio fornacis ſint poſita. Et ſi vis plura vaſa im ponere, melius eſt vt claudas os fornacis cum lapide& argilla,& fac ignẽ lentum primò ad ſpaciim vnius horæ, poſtea vigora ignem, quovſque videas mi nium defluere ſicut ceram: tunc ceſſa& permitte infrigidari,& tunc aperi& in uenies vaſa tua optimè vitreata. Hoc tamen nota, quòd minium factum de cerulſa decuplo plus valet ipſa ceruſſa, quàm minium factũ de cinere plũbi. Data doctrina de furnellis, iam dicendum eſt de ſpiritibus& medicinis. . Quòd quatuor ſunt ſpiritus metallorun qui tingunt. Ciendum ergo quòd quatuor ſunt metallorum ſpiritus, ſeilicet mercurius ſulfur, auripigmentum, vel arſenicum,& ſal armoniacum: iſti quatuor ſpiritus tingunt metalla in album& rubeum, id eſt in Solem& Lunam: non tamen per ſe, niſi prius præparentur ad hoc cum mediciuis diuerſis,& non effu giant ignem:& cùm ſteterint in igne faciunt mirabilia opera: faciunt enim de Marte vel Ioue Lunam, de Venere vel Saturno, Solem. Et vt breuiter dicam, omnia metalla tranſubſtantiantur in Solem& Lunam, quæ paria ſunt omni na turali in omnibus operibus, excepto quòd ferrum Alchymiæ non trahitur ab adamante:& aurum Alchymiæ non lætificat cor hominis, nec curat lepram,& vulnus ex eo factũ tumeſcit: quod nõ facit ex auro naturali. In omnibus enim alijs operibus, ſcilicet malleatione, examinatione,& colore durat in æternum. De his quatuor ſpiritibus fit tinctura, quę dicitur Elixir Arabicè, fermentũ Lat. 84 DE ALCHE MIA . Quidſt xlirir, e quot metallorum tranſubꝶtantiantur per hos quatuor pirituz. E ſt autem Elixir nomen Arabicum, Latinè verò ſignificat fermẽtum 1 cut panis fermentatur& leuatur per bonum fermentum, ita maſſa 0 tallorum tranſubſtantiantur per hos quatuor ſpiritus in album& rubeũ & maximè per mercurium, quia ipſe eſt fons& origo omnium metallorum. ö De generibus medicinarum& nominibus carum. B ſpiritihus verò alijs& medicinis, quæ ſint& quomodo nominenii lic eſt intelligendum, ſcilicet ſal commune, ſal al Kali, ſal nitri ſal boch 5 lumen zucharinum, alumen iameni, tartarum, atramentum, viride eris l pis calaminaris, cuperoſa, tutia, cinabrium, minium, ceruſſa, oua gallinarum te ſtæ ouorum, acetum, vrina, cadmia, marchaſita, magneſia,& aliæ res mult. de quibus in hoc libro non habemus neceſſe. Iſta verò non tingunt, ſed ſuntadi uantia ſpiritus vt citius præparentur,& citius ſoluantur,& cum aquis ipſotum terantur calces metallorum,& acquirant humiditatem rectificantem ipſa col ora. Hæc autem quomodo præparentur,& vbi inueniantur,& calcinentust ſoluantur,& diſtillentur, per ordinem in ſequentibus oſtendemus. Quid ſit mercurius,& unde naſcatur. ſt autem mercurius aqua viſcoſa in viſceribus terræ, ſubſtãtiæ ſubtiis tes ræ albæ per calorem temperatiſsimũ vnita tali vnione æqualiter: ideoq fugit in ſuperficie plana de facili,& propter aquoſitatem non adhætetl. cet viſcoſam habeat ſubſtantiam, propter ſuam ſiccitatem, quæ illi obtẽpen & illam adhærere non permittit. Eſt etiam materia metallorum cum ſulfureſd licet lapis rubeus de quo extrahitur arg. viuum,& inuenitur in montibus ma ximè in cloacis veteribus in multa quantitate. natura eius eſt frigida& humit & eſt ons omnium metallorum,& ab eo procreantur omnia, vt ſupra diclun eſt. Creatur verò cum omnibus metallis,& miſcetur ferro,& ſine ipſo nulum metallum deaurari poteſt. Additio. Arg. viu. cum ſulfure& ſale armoniaco ſi blimatum conuertitur in puluerem rubeum ſplendentem:& iterum vſtumn igne, redit ad ſubſtantiam humidam& fluentem. . Quid it ſulfur,& quid operetur, e ubi inueniatur. 5 Vltur verò pinguedo terræ eſt in minera terræ per temperatam detocio nem inſpiſſata, quovſque induretur,& fiat ſpiſſa:& quũ indurata fuerih o catur ſulfur. Fortiſsimam ſulfur operationem habet,& eſt vniformis ſib ſtantiæ in partibus ſuis:& ideo non aufertur ab eo oleum eius per diſtilalolt ſicut ab alijs rebus oleum habentibus, ſed per 5 acutas ſulfur in ĩpſa deco quendo: inuenitur in terra, aliquando in montibus, aliquãdo in paludibus etiam multiplex, ſcilicet album, rubeum, viride, citrinum, nigrum:& etiũ quo dam mortuum. Viuum eſt lllud quod de terra extrahitur mundum fuſum din let contra ſcabiem. Mortuum verò eſt quod fuſum eſt in canis, vt inueninii apothecis. Additio. Sulfur igneam habet naturam, ipſum liquefit utgumma,& totum fumus eſt.. Quid ſit auripigmentum, e unde naſcatur. 13 Vripigmentum eſt lapis mineralis,& ſic fit. Sterqulinium tereſtte!. Nuernis terræ per longam decoctionem tranſit in ſubſtantiam auripigi 1 ti. Duplex eſt in eo viſcoſitas: alia ſubtilis, alia groſſa: vna tollitur pe: 1 tionem& decoctionem eius in vrina, alia per ſublimationem, vt inferius 1 tur. Additio. Auripigmentum eſt calidum, comburens, niſi candidetut. 1 pigmentum ſublimatum, cuprum in argenti ſpeciem dealbat: e 10 gemme partes quatuor, duabus ſalis armoniaci appoſitis, ſuperius perpone: habens itaq; tertiò commutationem, videbis optatum, qui r ö Err e, ALBERTI MAGNT 835 3 ien 8 ¶Kſenicum eſt de materia ſubtili, colorem habens ſulfureum,& eſt lapis ru beus:natura eius eſt ſicut auripigmenti: flos eius erit albus& rubeus: de facili ſublimatur. Duobus enim modis albificatur, ſcilicet per decoctionem& ſublimationem. f. Quo d ſal armoniacum ſit duplex. Al armoniacũ duplex eſt, ſcilicet naturale& artificiale. Naturale eſt quod inuenitur in terra duplex, ſcilicet album& rubeum: quorum tamen vtrun que extrahitur de minera dura& clara, ſaporẽ habens vehementer ſalſum natura eius calida& ſicca. Eſt etiam lauatiuum, mũdificatiuum& ſubtiliatiuũ. Artificiale eſt melius naturali in opere noſtro:& ipſum eſt nobilius omnibus ſalibus,& conuertit mercurium in aquam, quando cum eo aſſatur& teritur,& mittitur in aliquo loco humido ad ſoluendum: Et cum ipſo ferrum& plumbũ ſoluitur. Ipſum quoque eſt oleum, quod congelauit ſiccitas ignis. Natura eius eſt calida& humida,& eſt ſpiritus ſubtilis ad Elixir: nam ſine ipſo nec ſoluẽtur, nec ingredientur. Et ſciendum, quòd per ipſum non dealbantur corpora, nec rubificantur, nec tranſubſtantiantur, ſicut per alios ſpiritus: ſed ipſe dat alijs introitum,& purgat& mundificat corpora a nigredine: tunc relinquit ibi ſpiritus cum corporibus permiſtos,& coadiuuat eos,& poſtea recedit. Additio. Aqua ſalis armoniaci ſublimati vel nõ, ſed per filtrum, vel pluries per pannum ſubtilem& ſpiſſum colati cuilibet corpori caleinato in aliud corpus fuſile prębet ingreſſum. ſi illud calcinatum ſæpe in eo imbibatur,& poſtmodum congeletur,& vltimò puluerigetur& diſſoluatur. Vnde crocus ferri hoc modo præparatus argento auri optimi tincturam præbet. n Quid ualeat ſal commune,& quomodo præparetur. 1 752 Al commune eſt clauiger huius artis, quia claudit& aperit omnia,& ſine Q illo nullum opus 1 8 ns perfici poteſt Præparatur autem ſic. Accipe die eo quantum vis,& ſolue ipſum in mortariolo cum aqua calida mouendo, donec ſolutum ſit, tunc cola per pannum ſpiſſum in vas lineũ,& quod remanet ſupra fundum, iterum cum aqua calida, ſicut prius, ſolue, donec totum ſit ſolutum. Tunc aquam illam coque in vaſe vitreo, aut plumbeo, aut cupreo, donec aqua euaneſcat,& ſal reuertatur in priorem ſtatũ. Tunc accipe illud fal, & pone in ollam nouã ad furnum calcinationis(olla debet claudi)& ſicca opti me& ſerda vſque dum doceam te, qualiter debes ſoluere& diſtillare. Additio Non debet fieri in metallo, quia nõ eſt bonum, vt expertus ſum, ſed in vaſe ter reo plumbato, vt dicit Geber in de Perfectionis inueſtigatione in particula pri na. diſſolue ſal in aqua calida, diſſolutum diſtilla per filtrum, diſtillatum conge la in vaſe apto cũ lento igne. Alij poſtea ponunt in furno calcinationis aut panis,& ſiccant optimè,& ſeruant. Aqua ſalis cuiuslibet. Lt autem ſal fundens ſic. R. ſal de Pictauia& tere minutè in mortario cupreo, poſtea imple quatuor veſicas mutoninas,& liga illas cum corda per collum vt non reſpiret:poſtea habeas cacabum plenũ aqua pluuiali,& pone vnum baculum in tranſuerſo cacabi, ad quem ſuſpẽdes tuas veſicas 8 ſubmerge in aqua vſque ad collum,& ibi dimitte per diem naturalem, deinde extrahe& cola aquam, extra quam intus reperies,& quod non eſt diſſolutum. re pone in cacabo per alium diem vt prius,& tot vicibus facias quovſque totus fal reſoluatur in aquam, poſtea diſtilla& congela: poſtea congelatum pone in potto terreo ſuper ignem carbonumvndique accenſum; bene tamen prius lu5 86 5 DE AR EU HEN EX tato,& tunc dimitte in igne aut furno quovſque ignis extinctus ſit:& poltqud infrigidatum eſt. aperi tuum ſal, quod erit vt metallum,& hoc fiat ſeptem 1 bus& non minus. Quid ualeat ſal Alkali, ex quomodo præparetur. 8 Al alkali eſt qui ſpectat ad artem iſtam,& quando bene præparatuseſt Q unc ſoluit omnes calces corporum in ſolidam maſſam. Natura eius eſtea lida& humida: Eiat autem ſic. N cineres quercus putridæ in magna quãtitate, vel cineres clauellatos pro priè, quę hab entur ad pannos abluẽdos,& cõ tere minutiſsimèe,& accipe ſextam partem de calce viua,& miſce ſimul,& pone pannum ſpiſſum ſuper tinam,& deſuper pone cinerem cum calce miſtum quantum pannus capere poteſt,& funde deſuper aquam feruentem,& colain lixiuium, donec tetam amaritudinem extraxeris:& tunc deijce iſtum ſtratũ,& pone alium,& huic fac ſicut priori. Habita autem tota aqua, mitte reſidere in eodem vaſe vſque mane,(& diſtilla per filtrum) tunc decoque eam in caldatio donec aqua euaneſcat,& non det fumum: tunc permitte infrigidari,& eritlapis durus, quod dicitur Alkali, id eſt fæx amaritudinis:& tunc accipe unc ſalẽ & pone in ollam vſque ad medium,& pone non clauſum in fornacẽ᷑,& dato ei in primo lentum ignem, quovſque bulliendo non inſaniat( ſiue ſaliat:) Poſtea da illi fortiorem quovſque totum rubeſcat&liqueſcat ſicut cera: tune deſunde cum forcipe in aliam ollam incontinenti, quia ſi aliquid tardaueris, non poteris effundere, quia citò indurabitur:& tunc habebis ſalem al kali album, quem pone in vaſe vitreo in loco calido& ſieco, quia ſi in loco humido poneres ſolueretur. Additio. Fiat autem aliter ſic ſal alkali. Recipe de cinere cuiuſdã herber, quæ dicitur Soda,& bene mole& bulli in ollam cum aqua,& fac tanſne per caligam ſicut claretum ſemel aut bis: deinde diſtilla per filtrum, poſtea pone in potto terreo nouo,& ad lentum ignem congela primò, deinde augmèta ignem, quovſque bene congeletur: tunc ponatur in loco mundo& ſiccd. Almen faſeolum dicitur alumen alkali, alofor,& cinis clauellatus, aut ex eo fac. Alumen iameni tere& ſolue in tribus libris aquæ vrinæ diſtillatæ, deindedi ſtilla per filtrum nouum, deinde congela album, poſtea tere ſuper marmor deinde fora aliud marmor cum aceto diſtillato,& pone alumen illud tritum deſuper inclinando marmor ab vna parte, vt cadat in vaſe vitreo aqua clata,& terreſtreitas maneat ſuper marmor vt terra alba,& hoc fiat in loco frigido Gero rido,& ponatur in vaſe vitreo bene obturato:hanc aquam potes congelare in leuiſsimo igne humido:& cum hoc alumine fixatur ſpiritus,& cum hac aqua uantur corpora calcinata. a 8 Quomodo alumen albificatur& ſoluitur in aquam. 41 Cecipe de alumine quantum vis,& pone vſque ad medium vel minus in Vollam,& claude vas,& pone in furnum,& primò da ignem lentum,& po ſtea fortem,& permitte ſiccari per diem integrum in tali igne, poſtea 17 trahe quum fuerit infrigidatũ,& inuenies alumen albius niue, quod 1 ex ipſo fit aqua ad album, ſuper lapidem marmoreum in loco frigido& 27 do. Additio. Hoc modo dicto poteſt reſolui alumen quodliber in aqua os. terendo cum pauco ſalis armoniaci ſublimati, vel poſitum ad diſſoluendum per marmor, aut in fimo, aut in vapore aquæ calidæ, aut aliter. Quo modo atramentum rubificatur,& ſoluitur in aquam. b a 2 1 crematur in Tramentum eſt terra nigra, odorem habẽs ſulfureum qu„ 0 V igne:mutatur eius color niger in rubeum per calcinat 5 9 5 one i quam amittit de cætero. Recipe atramenti triti quantum 18. 5 5 ollam vſque ad medium, vel ad ſummum,& claude cum coopertorio& 4, A LB ERTI MAGNI N 87 l linias,& deſiccatum pone in furno calcinationis,& da ignẽ primò lẽtum per tres horas, poſtea fortiorẽ, trib. horis, donec tota olla rubeſcat, 8. in tali calore ſtare permitte per diẽ& noctẽ,&caue ne liquefiat, poſtea permitte infrigidari & extrahe, tune habebis atramentũ rubrũ, quod vocatur flos atramenti, Reſer ua ergo: nam quando ſolutum eſt in aquam, tunc rubificantur ſpiritus& corpo ra cum eo colore rubeo, quem nunquam amittent. Additio ad caput ſuperius de Alumine. Alumen plumæ ſic præparatur: tere minute,& coque in vrina pur gata,& imponas tantum aquæ vrinæ quod ſuperet alumen de duobus digitis& coque quovſque alumen ſit diſſolutum in aqua, poſtea diſtilla per filtrß, deinde congela& ſicca inter duas patellas terreas ſuper lentum ignem. Et ſic debes ſiccare res, quas non potes ad Solem ſiccare, niſi ſint ſpiritus: quia eorũ exiccatio eſt alia,& ſic fit: pone eum in vaſe vndique clauſo, præterquàm ſuperius, vbi ſit paruum foramen ad quantitatem piſi,& vas cum materia pone in furno ſiccari, dum panis fuerit extractus, vel factus ſit modicum calidior,& ibi dimitte per totam noctem,& in mane reperies ſiccum:& hæc præparatio dicitur Exiccatio. Quære in Ariſtot. de Perfecto magiſterio. Quomodo præparatur tartarum, ut oleum fiat ex illo, quo calces ſoluuntur. Artarum eſt res quæ multum valet ad iſtam artem, quod ſic præparatur. R. tartarum craſſum rubei vel albi vini,& imple ex eo ollam& claude: po ſtea pone in furnum,& da ignem primò lẽtum, poſtea fortiorem: hoc fac tribus diebus& noctibus, ita quòd olla rubeſcat, poſtea extrahe& reſerua,& docebo te oleum facere ex eo, cum quo ſoluere poteris omnes calces corporum& ſpirituum in aquam,& ipſa eſt vnum de retinaculis. Additio. Non eſt bonum implere ollam in forti igne,& hoc ſum expertus pluries. a Quomodo uiride erit fit,& quomodo rubiſicatur,& ſuper omnia ualet ad artem iſtam. lride æris fac ſic: Laminę æris primò cum ſale armoniaco& melle reſolu tis inunctæ ſuſpendantur ſuper vapores aceti fortis in olla forti,& claude valde bene, ne aliquo modo reſpiret,& ponatur in loco calido, vt ace tum euaporet,& permittatur ſtare tribus hebdomadibus vel quatuor, poſtea aperi,& inuenies viride æris adhærere laminis: quod abrade& ſerua,& iterum ſulpende laminas ſuper acetum ſicut prius, donec totaliter conuertantur in viride æris: poſtea ad ignem poſitum calcina per omnia ſicut de atramento docui,& erit color rubeus, qui nunquam deſtruetur: qui quando ſolutus eſt in aquam, oum ipſo corpora& ſpiritus rubificantur colore perpetuo:& ipſum eſt num de retinaculis ſpirituum:& in ipſa aqua ſunt ſecreta multa. Additio. Vel ſie fit æs viride.. limaturæ Veneris libtam vnam, vitrioli, ſalis armoniaci, ana librã ſemis, de omnibus cum forti aceto fac paſtam, pone in vaſe vitreò in fimo equino: ibi putrefiet,& efficietur viride æris nobile. Flos. Tolle patellam mun diſs imam de æramine& ſuſpendas ſuper acetum acerrimum,& pone ad Solẽ immo biliter: poſt 14 dies aperies.& tolle ipſam patellam, colligesq́; florem,& acies iarim mundiſsimum. Nota quòd Geber dicit in libro Fornacum in capitulo Lunæ, quòd Venus debet eſſe purgata& diſſoluta,& ex ea extrahitur ſulfur mundilsimum, tingens,& fixum. 5 Quomodo fiat Cinabrium e de quo. 5 Inabrium eſt res nobilis quæ ad artem ſpectat,& vocatur Vſifur: fitq́; ex ar g. viuo& ſulfure, ſic: R. mercurij partes duas& ſulfuris tertiam partem cotere ad modum vermilionis,& pone in vas vitreum, anguſtum ha1 88 d DE ALCHE MIA 5 bens collum, dbene linias vbique cum argilla ad ſpiſsitudinem vnius digit 7 deſiccatum pone ſuper tripodem,& obſtrue os vaſis bene,& da 90 0 i tum ferè per dimidium diem: poſt vigora ignem melius,& ſic aſſa per inte 90 diem, donec videas ſuperius fumum rubeum exire, tunc permitte mftiglder extrahe& frange vas,& inuenies cinabrium finum bonum, exercitare ergo 8 inuenies veritatem. Et nota, quòd quũ in einabrio tibi viſum fuerit, quod v incipit ſuperius ſudare, aperi valde caute,& videbis fumum croceum exhalare, qui poſt modicam horam transformabitur in colorem rubeum ſiue cinabtij poſtea accipe lignum& in ampullam mitte,& extrahe,& videbis ſi atis ſi tie permitte infrigidare. Additio. Sed primò lauetur mercurius cum cineribus & ſale,& per tranſitum rari panni. Similiter etiam ſulfur bulliatur in vrina& 25 ceto auferendo nebulam ſupernatantem,& poſt exiccetur, ſcilicet per vnũ di in aceto,& ſecundò in vrina decoquatur. Sed vidi in ſcriptis iſtam. R duas pat tes mercurij, tres partes ſulfuris, quatuor partes ſalis armoniaci. Hæc Hermes, Quontodo e unde fit Axuriunt. LTI Azurium non ſit neceſſarium in arte noſtra, tamen de eo ponam doctrinam. R. duas partes mercurij,& tertiam partem ſulfuris,& quatam partem falis armoniaci: hæc cõtere ſicut docui de cinabrio in vaſe vitreo poſitum aſſa per omnia vt cinabrium:& quum videris per fumum vittum blaueum, tunc ſatis eſt:& cum infrigiditatum fuerit frange vas& inuenies azuriũ nobile: tunc contere ſuper lapidem ſine aqua,& habebis ex eo expenſas tuas. Additio. Aliqui dicunt, quòd vas vitreum debet manere a pertum, donec materiæ humiditas exhalata fuerit ſuper ignem. Vidi in quodã tractatu circa pon dus Azuri, 22 pondera mercurij 8 ſulfuris,& ſalis armoniaci. Item vidi inalio tractatu poni vnum pondus ſalis armoniaci, duplum ſulfuris viui, triplum mercurij:lutato vaſe ponatur in fimo triduo, poſtea decoque vt ſupra Hermes Adhuc alius modus. R. lib. i. mercurij, ſulfuris vncias 4 ſalis armoniaci vncias 2. contere& ſublima,& fiet azurium vltramarinum lento igne. Alius modus. R. mercurij drachmas duodecim, ſulfuris viui drachmas quatuor, ſalis atmon. drachmas tres. Aliter. Recipe duas partes mercurij, tertiam pàrtem ſulfuris,& octauam partem ſalis armoniaci: puluerigentur& ponantur in vitro lutato,& ſtrictum collum habente, detur mediocris ignis per dimidium die& tunc lor tis,& lutetur foramen,& ſi blauius fumus exiuerit, ſatis eſt&c. Alibi 22 ponde ra mercurij, ſulfuris s ſalis armoniaci 4& flat per omnia ſicut vſifur. N Quomodo fit ceruſſa,&& unde. 100 FEruſſa ſic fit. R laminas plumbi,& ſuſpende eas ſuper vapotes aceti li (J is in olla forti,& claude vas,& pone in loco calido,& per omnia fac 5 C ut feciſti de viridi æris,& inuenies ceruſſam laminis adhærere, dus 1 lige& ſerua donec habeas magnam quantitatem,& inde fac minium. Quomo do fit minium de ceruſſa.* nium de ceruſſa ſic fit. Ceruſſam tere bene ſuper lapidem cum 0 ac inde quaſi paſtilla,& pone in vas fictile formatum ad modum 1990 5 non habentem rotunditatem vel longitudinem, ſed prius poneo 10 g gnam ſuper lapidem, vel ſuper duos parietes ex argilla, ex altitudine vnius if næ,& ſuper illos pone ollam, ita quod os ollæ ſuper vnum] 1 fundus ſuper alium,B& tunc depone vaſculum cum ceruſſa in medium 1 55 illud cooperi cum alio vaſe ſibi apto,& da primò lentum ignem,& posen, tiorem per dimidium diem: tunc permitte infrigidari,& inuenies ceruſſt 1 parietem iaceat, 1 3„ K————— 3— F% ˙ rw 1 ͤò2gu. ˙—mdu ³.. ꝙ. r = d. ALB ERTIMAGNI 5 99 aliquantulum rubeam, iterum fac ſicut prius terendo per dimidium diem, tunc extrahe,& inuenies minium bonum. 8 Quomodo fit minium de cinere plumbi. 35 Ccipe ollam& pone ſuper duos parietes, ſicut docui ſupra,& plumbum impone,& da ignem fortem: quum liquefactũ fuerit, habeas cochlear fer reum longum, cum quo moueas continuè,& citò incineretur:& hoc fac tamdiu donec incineretur totum: quod infrigidatum per pannum lineum, vel per ſtrictum cribrum extrahe, quod remanſerit, iterum proijce in ollã mouendo vt prius, donec totum redigatur in puluerem ſubtilem, quem iterum cribra tum, ſuper lapidem iterum tere cum aqua,& de ipſo per omnia fac vt docui de ceruſſa, terendo, aſſando, donec habeas minium. 9 1 4 Additio. Minium etiam ſic fit. Accipe quinque aut ſex libras Saturni in quo let potto,& facias fundi bene calidum,& mole ferrum intus cannam, vſquequo veniat totum in puluerem,& dimitte quieſcere duas horas, tunc diſtempe a in vrina,& pone tres horas ſuper ignem in potto bene calidum per octauã pattem vnius horæ,& dimitte ignem diminui per ſe ipſum, tunc habet rubeũ colorem:& poſtea oportet iterum terere ſuper vnam menſam,& iterum mittere in cannas,& ibi dimittere per vnum diem ad lentum ignem competenter & factum eſt. Aliter. R. tertiam partem ſalis gẽmæ, duas partes arſenici rubei; & tantundem arg. viui,& miſcebis ſimul,& facies minium inde. 9 Quid ſit ſablimatio,& quot modis potest fieri. 8 Vblimatio autem eſt rei ſiccæ per ignem eleuatio cum adhærentia ſui vaſis. Sublimatio verò diuerſificatur ſecundum diuerſitatem ſpirituum ſubli mandorum. Quædam verò fit cum ignitione, vt Marchaſitæ, magneſię,& tutiæiquædam verò cum ignitione mediocri, vt mercurij& arſenici: quædam cum igne remiſſo, vt ſulfuris. Quædam verò ſublimatio mercurij eſt, vt fiat deſpoliatio terreſtreitatis illius,& aqueitatis mutatio: Eſt autem ingenium ſeparata terra ſuperflua ſæpius commiſta cum rebus, cum quibus affinitatem non habet:& ſublimationem ipſius ita reiterare ſæpius:& horum genus eſt calx cor ticum ouorum,& marmoris albi,& vitrum tenuiſsimè tritum,& omne genus ſalis præparatij, ab iſtis verò mundatur: ab alijs verò non; niſi fuerint in perfectione corpora, ſed corrumpunt potius, quia ſulfureitatem habent omnia talia 17 cum ipſo in ſublimatione aſcendentia, opus corrumpunt. Et propter hoc ſublimas à ſtanno vel plumbo, poſt ſublimationem ipſum conſpicies nigredine infectum: ergo melior eſt ſublimatio per ea, cũ quibus non conuenit. Melius autem eſſet cum eis, cum quibus conuenit, ſi ſulfureitatem non haberent. Modus autem remotionis aqueitatis eſt, vt quãdo commiſcetur cum calcibus cum quibus ſublimari debet, teratur,& commiſceatur cum illis, donec de eo aliquid non appareat,& ſuper ignem lentum aqueitas remouetur: qua receden te,& ſecum aqueitas mercurij recedit, ſicut in ſequentibus ſublimationibus ſpirituum docebo. n 5 Quid ſit calcinatio,& quot modis fiat. Alcinatio autem eſt cuiuslibet rei per ignem puluerizatio ex priuatione humiditatis partes conſolidantis. Calcinantur autem corpora à ſua perfectidne diminuta. Calcinationes etiam ſunt diuerſæ. Calcinantur corpora vt ſulfureitas illa defœdans& corrumpens deleatur: Comburitur enim omnis ſulfureitas ex quacunque re aduſtiua, quæ ſine calcinatione deleri non poſſet. Specialis enim mollium ſcilicet corporum per eam ea indurare, ſed ma nifeſtius imprimitur& citius induratur. Cauſa verò calcinationis ſpirituum eſt vt melius figantur& citius ſoluantur in aquam: quia omne genus calcinati fi 90 DE ALC HE MTA xius eſt,& facilioris ſublimationis, quàm non calcinati. Corpora ergo moll per ignem de facili poſſunt calcinari: corpora verò dura per ignem vehemen8 5 in fine docebo. Additio. Luna calcinatur ſic: N. vnciam vnam Lunę puriſsimæ, aut plus 3 vis, de qua fac laminas tenues ſicut vnguez manus,& tertiam partem ſalis communis, communi præparatione præparati & calcinati,& quartam partem de mercurio ſublimato,& fac puluerem de dl cto mercurio& ſale ſimul tritis: Poſtea cementa dictas laminas in ſublimato. rio, ponendo primum lectum de dicto puluere,& ſecundum lectum de lam nis dictis,& conſequenter lectuatim: deinde fac ſublimationem cum igne len to, donec tota humiditas dictarum rerum miſtarum euaneſcat: deinde daude bene orificium,& augmenta ignem per diem naturalem:& caue ne remouea vas ab igne immediate, ſed dimitte infrigidari per tres horas,& noli aperirev donec ſit frigidum, quia exhalarẽt ſpiritus:& dum vas eſt frigidum remoue d extrahe mercurium ſublimatum clarum vt cryſtallum,& pone ad partem, poſtea extrahe lunam tuam cum ſale communi relictam ſemicalcinatam,& tereſi mul ſalem& lunam ſemicalcinatam ſuper Porfidum, ſi teri poſsit: ſi teri nõ poſ ſet, pone in caſſola vitreata,& cum aquis feruentibus ſepara totum ſal, donet nihil ſalſedinis ad linguam ſentias: tunc deſicca calcem relictã in fundo pato. pſidis,& calcina iterum cum nouo ſale& mercurio ſublimato quinquies velſe xies: Et in qualibet vice poſt calcinationem laua calcem Lunæ, donecnihilſal ſedinis in lingua ſentias,& luna tua calcinata ſit albiſsima& mundiſsima tradij ſtellarum, taliter quòd ſi fundas partem dictæ calcis cum borace, vel nitto, vel cum bono ſale alkali, inuenies lunam tuam conuerſam in aurum album. Quid ſit coagulatio, c ad quid fiat. Oagulatio autem eſt liquoroſæ rei ad ſolidã maſſam per humiditatis priuationem reductio. Cauſa verò inuentionis eius eſt mercurij induratio, & medicinarum ſolutarum ab aqueitate illis admiſta ablutio:cozgulatut autem mercurius ex frequenti illius præcipitatione cum violentia ad ignis a ſperitatem. Aſperitas autem ignis illius aqueitatem remouet,& hoc ſit in don. go vaſe& arcto. Quid ſit fixio, e quot niodis figantur corpora. ſt autem fixio rei fugientis ab igne conueniens optatio: Cauſa vero inuẽ tionis eius eſt vt omnis tinctura, omnisq́; alteratio perpetuetur in alteto, dc non mutetur: figuntur enim corpora à perfectione diminuta per cal nationem, quando ſoluuntur à ſulfureitate volante& corrumpente: f guntut enim ſulfur& arſenicum duobus modis: vno modo per iterationem 11 ᷓ 9 tionis ſuper illa in alijs, vel quovſc; ſtẽt. Figuntur etiam ſpiritus alio modo cc licet cum aquis metallorum, vel cum oleo tartari, ſicut dicam inferius, Addiio R. mercurij ſublimati, ſalis armoniaci ana, ſublima ſepties, vel quovſque a datur, tunc in fundo manebit lapis: illum tere& ſolue in loco humido,& 12 ua: cum iſta aqua imbibe arſenicum metallinum, tunc ſolue cum aceto d lato,& diſtilla ſeptem vicibus, aut congela,& ſolue, flet lapis. 4 Arſenicum autem fit metallinum fundẽdo cum duabus partibusſepog bi,& vna arſenici. Aliter fit in libro Fornacum apud Geberum:ibi vide, 0 f dublima mercurium, aut ſulfur, aut arſenicum præparata, aut plura illorũ 15 a cum ſale tartari, aut ſale petræ, aut armoniaco,& hoc fiat toties, quovſque fixa, deinde extrahe ſal cum aqua calida. 5 ui 71 A L BERTI MAGNI 1 . Quid ſit ſolutio, eꝙ quot modis fiat. 5 4 Olutio autem eſt cuiuslibet rei calcinatæ in aquam reſolutio: cauſa vero inuentionis eius vt ſuum intrinſecum fiat extrinſecum,& contra:& vt cõ ueniens ſit ad diſtillandum: ſic enim purificatur omnis eius corruptio. Fit autem ſolutio aut caliditate& humiditate, vel frigiditate& humiditate, ſicut in ſequentibus docebo. i f Additio. Aliqui ſoluunt poſtquàm fuit calcinatum, cum tanto ſui ponderis de ſulfure in crucibulo clauſo cum aqua aut ſucco limònum. 22 Quid ſit diſtillatio, e quomodo,& quare. Iſtillatio autem eſt vaporum aquoſorum in ſuo vaſe eleuatio: diuerſifica tur autem quia quædam eſt ſine igne, quædam verò cum igne:quæ cum igne eſt, duorum generum inuenitur: Quædam verò per eleuationem vtilla quæ fit per alembicum: quædã ver eſt per deſcenſum, vt ea quæ fit 27 cãnam,& per ignẽ vaſibus ſuperpoſitũ& c. Cauſa verò generalis culuslibet lationis eſt purificatio liquorum à fæce ſua: Videmus enim rem diſtillatam puriorem effici: Cauſa ſpecialis aquæ puræ fuit imbibitio ſpirituum& medicinarum mundarum: vt ſi quando egemus imbibitione, aquam puram habeamus, uæ fęcem poſt illius reſolutionem non habeat vel dimittat, qua medicinæ no ræ,& ſpiritus mundati infici poſſunt: cauſa verò inuentionis diſtillationis eſt uæ per deſcenſum cannæ fit olei puri in natura ſua extractio, quando per Ga oleum in natura ſua combuſtibile haberi non poterat, vt patet in petroleo. Diſtillationis autem quæ per filtrum perficitur inuentionis cauſa, eſt ſo lius aquæ ſerenitas. f Additio. Sublimatur mercurius ſic. R. vitrioli exiccati, ſalis communis calcinati ante vnciã vnã: puluerigentur& miſceantur, addatur vice poſt vicẽ vncia vna mercurij, conterantur adinuicem ſuperaſpergendo acetum diſtillatum parum, vt melius fortificetur: vel quod melius eſt parum aquæ fortis, quia melius fortificabitur, poſtea pone in ſublimatorio. Et ſi ſublimatoriũ fuerit de vitro, fiat mediantibus cineribus,& lutum ſit de creta puluerizata cum farina diſtemperata cum albumine ouorum: Et ſi ſubltmatorium fuerit terreum, fiat ſuper carbones,& ſit lutum de argilla, calce viua cum ſtercore equorũ, cum aqua ſalis& papyro optimè madefacto. Quid ſit ceratio, e quomodo fiat. a Eratio autẽ eſt rei non fuſibilis& ſiccæ mollificatio: Ex hoc patet, quòd cauſa inuentionis eius eſt, vt quod ingreſsionem non habebat ex priuatione liquefactionis in corpus ad alterationem(ſeu incerationem) mollilicetur, vt fluat,& ingreſsionem habeat. Putauerunt quidam cerationem ex oleis liquidis& aquis debere fieri, ſed erroneum eſt: in nullis enim tota humidi tas inuenitur melius quam in ſulfure& arſenico. Modus autem cerationis per illos eſt vt totiens per rem cerãdam multiplicetur eorum ſublimatio, quovſq; in illud humiditatem inuenientes, fuſionem bonam præſtent: hoc autem non fiet ante illorum perfectam mũdationem ab omni re corrumpẽte. Sed melius mihi videtut, vt eorum olea prius ſigantur per oleum tartari,& cum illis oleis at omnis ceratio competens:& hæc de his ſufficiant. dditio. Ceratio quidem eſt neceſſaria in omnibus Elixiribus tam ſi pirituum quam lapidum, quàm corporum: in hoc concordant omnes Philoſophi. Mo dus cerationis eſt talis: Ceretur corpus donec appareat vt cera mollis,& natet deſuper aqua: ſolue in phiala ſub fimo, poſt diſtilla ſemel,& remoue fæcem, quia eſt aliquantulum nigra: deinde gela in fornace parua. 8 80 tranſmuta4 92 DE ALCHENHIA tionis ſunt, ſi ſumatur parum de illo Elixir poſt congelationem, pone in a d bulo ſuper ignem, ſi tundatur, eſt bonum: ſi non redeas ad regimen. 5 Quomodo mercurium præparabis,& ſuper niuem dealbabis. Ecipe de mercurio libram vnam,& contere ſuper lapidem ſic: R. calcem corticis ouorum, ſiue calcem marmoris albi, ſiue viride ęris,& pone exeo luper lapidem,& ſuperfunde acetum forte,& contere in paſtam: poſtez appone de mercurio parum,&contere donec nihil appareat,& iterum patum appone de mercurio& contere ſimul ſicut prius,& appone parum de ſale 2. moniaco: vel tere omnia ſimul. donec non appareat mercurius: tunc facies ex hoc fruſtitula ad modum paſtillarum,& pone in vas donec nihil appareat. Tũe fac ex eo paſtilla,& pone in vas factum ad modum ſcutellæ,& pone ad ſiccandum in fornacem mediocriter calefactam, ne per nimium calorem mercurius euaneſcat. De mercurio ſit lib. i. de calce ſit lib. i. de ſale armoniaco eſt menſula vt ſemper ſumas tantum quantum de calce,& quantum de mercurio:& debet conteri donec nihil appareat de mercurio. Quum autem bene deſiccatum fue rit, iterum contere ſicut prius, cum aceto, donec non appareat,& pone adſiccandum Hoc autem eſt ſignum perfectæ contritionis, quum ipſius parum ma defactum cum ſaliua ſuper argenteum denarium inde linitum non adhæſerit mercurius:ſi autem adhæſerit, non eſt bene tritum. Quũ autem ſatis fuerit ctere minutiſsimè ſine aliqua defectione,& poſitum in ſublimationem, cooper torium ſuperpone. Hoc tamen non eſt prætermittendum, quum impoſueris medicinam, quia ſuperficiem eius æques cũ penna pectinando: Etſic vas cauſum cum argilla in coniunctione vaſorum optimè linias ne reſpiret,& poſitũ ſuper furnum ſublimationis da ignem per dimidium diem lentum, doneciſia humiditas euaporet: quod probabis ſuperponendo laminam, donec exiccetur: quum exiccatum fuerit claude cum argilla bene,& da ignem fortiorem,& in vltimo da fortiſsimum:& quum nox eſt permitte infrigidari: mane aperi,& quicquid de eo viuum fuerit, apparebit in ſuperiori parte alludel: altera ver pars iacebit ſupra fæces ſicut nix, puluerizabile circa parietes inferioris val, aliquando in ſuperiori vaſe, illud collige& reſerua: viuum ſicut prius contete cum fæcibus,& ſublima donec habeas ipſum totum mortuum& puluetigabi le,& ita contere totiens& ſublima, donec habeas ipſum totum motiuũ& pul uerizabile. Tunc vlterius ne apponas ei aliquem liquorem, quia ſtatim recipe ret ſuam viuacitatem,& labor tuus eſſet inanis. Recipe tune de ſale præparato vt docui,& bene pura& ſiccata parte vna, appone partem dimidiam mercuiſ ſublimati,& cum manu miſce ſimul,& pone illud in vas ad ſublimandũũ& pla. na ſuperius& claude,& ſublima ſicut prius: mane extrahe,& quod ſublimati eſt collige& proba, ſi in fæcibus aliquid remanſerit, hac nota, accipe de. id eſt de ſale parumper,& pone ſuper carbones, ſi fumigat, tunc ſecũda 7 ſublima ſicut prius per diem,& poſtea collige diligenter valde omnia iſtalul i mata:& tertio cum nouo ſale pone ad ſublimandum:& ſic fac ſicut prius 85 uenies ſuper niuem, dealbatum. Tunc proba ſi adhuc in fæcibus aliqui 11 ſerit:& ſi aliquid remanſerit, ſublima donec totum habeas: tunc 1 nouum ſalem,& fac ſicut prius quater vel pluries vſque ad fxionem i 5 Additio. A Talco etiam optimè calcinatur. Magiſter loide Meun in. 155 gno opere apponit etiam viride æris, quod tamen eſt contra 1 10 0 pitulo de ſublimatione mercurij, quia dicit, quòd ſublimari debet cum 155 fulfureitatẽ non habẽt& c. Modus ſublimandi mercurium melior um Nals „ 2 e e o ‚ K„ N K 0 1. reer A LBE RTI MAGAI 93 Raſis in libro donationis, qui eſt 23. de yo ſume ſalgemmæ partem vnam, atra menti Aegyptij partem aliam quas bene teras: Deinde ſuper eas iace arg. 7 55 quantum i pfſæ ſunt,& totum ſimul bene teratur, deinde ponatur in fundo allutel pergamenum,& ſuperi pſum ponatur ſalgemma aſſatus, cui ſup erpomatet medicina, poſtquaàm illa deſiccata fuerit, quòd nihil humoris ſit in ea relictum: & accendatur ſub eo prius ignis paucus, deinde augmentetur donec argent ſublimetur viuum:poſtea ipſum ſume,& optimè tere,& ſublima ipſum: ſitq; ca put allutel in primis amplum, poſtea arctum ſucceſsiuè magis anguſtum, donec redeat ſicut palma manus: Sublimabitur enim ſicut cryſtallus in partibus allutel ſub ſcuto. De eo verò quod eſt ſuper ſcutum, non fit lapis, ſed erit puluis albus:& hoc erit ſeptem vicibus. Si ergo firmatum ſit ſuper ignem,& tabulam ignitam, erit bene,&ſi non, reitera ſublimationem cum atramento& ſale, ita ꝙ ſuper caput anguſtetur: ipſum enim curret(vel hæret)& facit tabulam albam, & argentum merum. ö e Si ſæpius ſublimaueris mercurium, in qualibet vice debes minuere quintã partem fæcum:ſi cum vitriolo& ſale ſublimes vt ſupra, debent aſſata eſſe. Lutum quo iuncturæ claudantur fit ex cinere, argilla, ſale communi diſſolutis in vrina. Aliqui cum albumine oui& calce viua. N Quomodo ſoluitur, albiſicatur,& figitur ſulfur. N Rimò decoquatur ſulfur in aceto forti per diem integrum, ſitq́; bene prius tritum ſuper auferendo nebulam quæ ſupernatat: poſtea permitte ſiccarii & tere ipſum& pone tantundem aluminis præparati vt docui,& proijce in vas ad ſublimandum ſicut mercurium, ſciens quòd tantus ignis non eſt faciẽ dus ſicut mercurij, ſed remiſſo& lento igne ſublima per diem integrum: manè extrahe& inuenies ſublimatum& nigrum: Sublima ſecundò& erit album: ſu blima tertiò& appone ſal,& erit albiſsimum: itera eius ſublimationem tertiò & quartò,& vſque ad fixionem,& ſerua. Additio. Sublimatur ſicut arſenicum, ſed maiore indiget decoctione& longiori. f Quomo do albificatur auripigmentum. 8 Vripigmentum debes terere& decoquere vno die in aceto,&aliò die in rina: poſtea appone ei tantundem de fuligine ferri,& miſce bene ſimul poſtea ſublima ipſum, per omnia faciendo, vt de ſulfure docui,& erit album: Additio. Auripigmentum dicitur arſenicum citrinum. Auripigmentũ aceto& ſale præparatum quoad ſerenum ſit exaltatum:quantũ enim ad munditiem nullum melius: Raſis idem alibitſal ſuper omnia præparat ipſum. N 8 4 Quomodo albificatur arſenicum. i 5 i N Rſenicum verò eſt eiuſdem naturæ cum auripigmento, ſed non eſt necef ſe decoqui: tere igitur bene& imbibe, cũ aceto forti ¶Rogerius dicit ace to diſtillato, videas vbi loquitur de corporũ calcinatione) bis vel ter, vel quater,& toties deſicca,& tunc poteſt ſeruari in puluere quod erit aptum ad calcinandum corpora: ſi verò vis ſublimare, tere bene per ſe,& appone ſibi tan tum de fuligine ferri,& ſublima ſepties vel pluries per omnia, vt de mereurio docui,& erit albius niue. 5 5 . 8 Quomodo præparatur ſal armoniacum. e Al armoniacum ſic ſublima: tere ipſum bene cum tanto ſalis cõmunis bene præparati ſine omni liquore,& pone ad ſublimandum cum lento igne per tres horas, poſtea cum fortiigne per diem: man extrahe,& quod ſiblimatum eſt reſerua,& per omnia fac vt de mercurio docui: cum eiſdem(alibi nouis)fæcibus ſublima bis vel ter,& ſerua ad partem. àdditio. De ſale communi Præparato diſſoluto incera ſalem armoniaeum, 94 DE AL cHEMIA & poſt incerationnm deſicca:& hoc toties fac incerando& deſiccando se vſque ſal armoniacus recipiat de aqua ſalis quantum ipſum eſt: tunc eo 505 Sali armoniaco ſoluto in aceto& diſtillato per filtrum,& ſiccato ad Sclem 15. pone tantundem ſalis combuſti in cluteo& cineribus calidis,& ſimul terãti abſque alia imbibitione ſublimetur,& erit ſufficienter præparatum ad onm diſpoſitionem: quod probatur ſi liqueſcat abſque fumo ſuper laminam ignitä. Hæc Rogerius Bacon. Alij ſublimant cũ ſale gẽma: ſed illud ſal debet eſſe optimeè ſiccatũ ante ignẽ,& cum ſale armoniaco ſubtiliſsimè tritũ: alij ſublimãt ci ſale cõmuni,& Talco præparato inſimul tritis ſtrato de ſale cõmuni patrz to,& in circuitu ſublimatorij,& ſublimat᷑ bene quater aut quinquies. R tio ſalis armoniaci ſecundũ Raſim. R. de ſale armoniaco cryſtallino, tere cũ un to ſpumæ maris& ſale nitro,& ipſum ſublima,(in fundo allutel pergamenun pone& ſuper ſtratum ſalis aſſati)ꝰ& ſume ſublimatum, coque ipſum poſitumin cannis in aqua, ſoluetur enim, diſtilla ipſum: aut ſolue ipſum in veſica, velin ui. ſti fellis ſuper aquam,& diſtilla ipſum,& ex eo operare. dalẽ armoniacum fixum ſoluere eſt difficile:imbibe ergo ipſum ex aceto& inhuma in fimo, ſoluetur enim, diſtilla ipſum, Et caue tibi ne totam aſſumas a quam, ſed tantum quantum poſuiſti de ſpiritu quem ſoluere voluiſti,& c De qua ſubętantia ſiat ignis. Abita doctrina de ſublimatione ſpirituũ, reſtat iam videre de ignisſib. ſtantia: dico ergo quòd ignis debet eſſe de carbonibus duplici de cauſt prima eſt, quia minor eſt labor ſubijcere carbones quàm ligna: ſecundò, quialigna dant fumum multum,& propter fumum non bene poſſet conſiderari, finderentur à calore ignis, vt ſæpius contingit, quando argilla non eſt bona,& quando vaſa non ſunt bene combuſta,& quum ſeinduntur,ſtatim eritfu mus albus, quod facile videtur ſuper ignem, qui fit de carbonibus,& quum va ſa fumigant, ſtatim deponantur ab igne, alias amitteretur ſublimatio. Vndeca uendum eſt ne fiat. Nota quòd ſup erius vas, ſcilicet alludel debet eſſe deuitres tum, inferius verò non eſt neceſſe.Solet etiam quandoque medicina in ſcute la indurari, quæ non poteſt ſublimari: vnde non eſt dubitandum, ſed ſecundo teri debet& apponi parum plus de fæcibus,& ſubtiliter ſublimari,& erit bene ſublimatum. De fixatione ſpirituum, caput additum. Ixatio ſulfuris: Pulueriza illud,& liga in panno lineo,& bulli in aqua cum calce viua, primò ponendo calcem vſque ad medium vaſis,& reſiduum im plendo cum aqua communi,& fac quòd ſacculus non tangat fundum vaſis, ſed ſtet in medio, ſcilicet bene ligando ſuperius& inferius, apponẽdo paruum lapidem vt deſcendat& bulliat ſic 24 horis, vel circa, ſemper nouàm 5 calidam ſuperponendo, dum aqua defecerit, deinde extrahe tuum ſulſur,&lac bullire in aqua dulci, vt purgetur à calce,& factum eſt. 11 Aqua fortiſsima ad fixandum omnem ſpiritum. Primò rectifica aquam ia dis occulti albi, ſcilicet libras quatuor cum libra vna calcis corticum ouoli 15 humando& diſtillando,& hoc fac ſæpius: deinde in illa aqua, ſcilicet in a 5 bra cum dimidia appone vncias duas ſalis cõmunis præparati in ſecundo 0 du,& vncias duas falis alkali optimè præparati,& vnciam mi ci quater ſublimati,& vnciam vnam albuminis plumæ coagulati poſt ſiꝭ p 85 parationem:& omnes iſti ſales diſſoluantur in ita aqua,& cum iſta fa 1515 ſpiritus in cucurbitis duplicatis vaſa bene lutando. Hæc Arnoldus. 1 0 iltis ſalibus fit multa diſtillatio,& ſalium ſublimatio,& cum fæcibus re 17 . 2 A LB ERTI MAGNI i 95 & in aquam ab eis diſtillatam reſolutio,& hoc cum ſſ piritu,& 3 illis W duplicatis:& aliquotiens in ſeptima lublimatione ſpiritus erit.. virtute ſalium in fundo cucurbitæ, vt lamina ignitionem eee a iquo 8 tiens in quarta ſublimatione aqua erat fixata pro quarta parte ſui, 8 e a addere aliam pro fixatione ſpiritus com plenda. Aliqui dicunt, quò 3 40 mercurium ſublimatum ſup er laminam ſtãneam vel kerream in cellario 5 vertetur in aquam, quam per diſſolutiones& congelationes rex facilius xatur. Aqua abſtracta ab albuminibus ouorum,& deinde rectificata a calce 5 ticum, alumine iameni,& ſale armoniaco ana vnciã vnãſeſt ſumme fixatiua pi rituum ſuper omnes aquas, vt infra ſequitur. Mercurius item fixabitur hoc mo do, Tere in mortario mercurium ſublimatum cum tartaro& ſale communi crudis,& tunc ſublima,& iterum tere& ſublima,& continua vſque decies vel pluries, renouando in ſingulis contritionibus ſal& tartarum:& exinde fixabitur mercurius. Fixatur quoq; mercurius in cucurbitis duplicatis in vno die cũ oleo tartari ſuperfuſo, faciendo lentum ignem duabus horis primis, poſtea for tificando continuè per diem, quovſque nihil liquoris aſcendat, quod probatur diſcooperiendo cucurbitam, aut aperiendo fo tamen, aut deſuper imponẽdo virgulam coruli ad tentandum, ſi in fundo ſit adhuc liquor, quia ſi lit durum, tunc eſt fiæatum: quòd ſi non ſit fortifica ignem tribus horis, poſtea dimitte in frigidari.extrahe, tere, imbibe,& coque ſepties. 3 ö Aqua mercurij: Sume de ſale armoniaco,& de maris ſpuma partes æquales quas bene teras,& alperge de eis in cucurbita vna,& pone arg. viuũ deſuper, & quod ex eo remanſerit inuolue ipſum& diſtilla cum igne debili:& diſtillabi tur in primis aqua alba, in qua non eſt vtilitas: poſtea ignem parumper vigora, & diſtillabitur aqua arg. viui, ſiue fuerit in principio viuum, aut ſublimatum. Omnes ſales fixati fixant mercurium, ſimiliter& ſal armoniacus fixat ſimul ſublimando, quovſque mercurius fundatur. Fixatur autem mercurſus cũ ſale alkali& cum calce corporum, aut cum vtroque,& hoc ini gne temperato,& vaſe adhoc apto: quia ignis temperatus eſt humiditatis conſeruatiuus ad fuſiont: exceſsiuus verò, fuſionis turbatiuus, ſeu impeditiuus. Fixari poteſt mercurius ſublimando inter duas ſcutellas bene ſigillatas, alternatim vertendo& po nẽdo ſcutellam inferiorem ſuperius,& ſuperiorem inferius quatuordecim aut quindecim vicibus,& tunc fixabitur. Aliqui dicunt, quòd hoc debet fieri in va ſe ferreo,& iſte modus eſt per ordinem ignis. Si vis ſpiritus ſublimatos fixos fa cere, ſolue calces corporum cum aqua ſalis arm oniaci,& ex hac aqua imbibe cos quia erunt flxi: quia ratione calcis figuntur ſpiritus, vt in quit Bacon. Fixatio ſalis armoniaci calcem viuam impaſta cum albo ouorum·& fac q. 2. crucibula,& conclude in eis ſalem armoniacum in pecijs defractũ,& circunda cum dicta paſta,& deſicca, poſtea fac ſibi aliam tunicam de luto ſapientiæ,& deſicca,& ſepeli in cineribus calidis per duos dies& noctes,& erit fæum: tunc diſſolue in aquam calidam,& ſi vis cola& congela,& erit purum. a Hic incipit aperire ex docert ſecreta hulis artis 12 docui te colligere diuerſos flores plenos adoramentorum bonorum, in quibus redolet ſanitas& pulchritudo cũ gloria huius mundi: hic eſt flos flo rum, roſa roſarum,& lilium conuallium. Lætare ergo iuuenis in adoleſcentia tua,& collige flores, quia introdnxi te in ortum paradiſi: facias ergo ex ipſis Sronam capiti tuo, vt gaudeas& fruaris delitijs huius mũdi. Aperuſ ergo tibi nunc ſenſum: nunc faciam te intelli gere ſecreta huius artis,& quod diu celatũ 96 DE ALCHEMIX eſt, nunc manifeſtabo in lucem. Superius ergo ſublimare& colligere fſoreg ſorum docui: nunc verò docebo ipſos plantare, vt fructum multum fructus ipſorum in æternum permaneat. Docebo te figere pulueres ſublima· tos, vt in igne poſsint permanere,& corporibus adunari& Permiſceri,& hoc duobus modis. i 5 ü Hic docet figere pulueres, ut cum corporibus permiſcrantur. Ccipe ergo de quoque horum volueris libram vnam vel duas ſine oni alia re,& pone in vas fixionis, quod ſit formatum ſuper foraminibus ex argilla bona vitreariorum ad ſpiſsitudinem digiti,& nonſit vitreatum,& claude rimas cum argilla bona, ſcilicet luto ſapientiæ: quo facto pone ſuperfi num lublimationis,& da ignem per diem integrum:& ſi ſit æſtas, quantitasignis it ſicut mercurij ſublimati poſt meridiem: mane autem facto vette quod eſt ſuperius deorſum: hoc fac ad minus duabus vicibus: tũc aperi& videſipil uis eſt fixus hoc modo: pone de ipſo parum ſuper carbones i dat fumum non dum eſt fixus: ſi autem non fumigat, tunc eſt fixus: Et hoc eſt ſignum de omi ſpiritu. Si autem non eſt fixus, repone ſuper furnum claudendo ipſum vas ſſc prius,& da ignem per quinque dies, vel tandiu quovſque audias ſonum in va. ſe, quaſi lapillos cadentes, quod ſæpius contingit, quando eſt nimis exuſtum. (alibi dicitur, vt probetur ſuper laminam ignitam ſi fundatur& currat, vel non det fumum:) ſecũdus modus eſt cum imbibitione olei tartari. Fit autem ſic. arſenicum ſublimatum, vel ſulfur, vel auripigmentum,& contere ſuper Apidẽ cum oleo tartari, quovſq; totum liquidum flat: poſtea pone in phialam vittei, & pone ipſam in cineribus cribratis per cribrum bene,& pone vas cum cinel bus ſuper furnum diſtillationis,& da ignem primò lentum valde quaſivorãdo ne vas frangatur. Poſtea quum calefactum ſit vitrum, fac maiorem ignem,& ſic deſicca medicinam in vaſe aperto ſi vis: ſed melius concluſo, quodſuperpo nas alembico recipiẽs aquam ab eo diſtillatam, quia ad multa valet: Deſicca medicina frange vas, quia alio modo non poteris excipere,& inuenies pulueres induratos vt lapidem, quem tere bene, vt prius, cum oleo ſuper diſtilando iterum frange vitrum,& excipe,& tere bene,& pone in aliam ampullam, Apo ne in fimo equino calido per ſeptem dies,& tunc ſoluetur in aquam: tunc pone vas in cineribus calidis& coagula lento igne donec induret,& habebis pi ritus fixos,& erit tinctura firma& permanens. Proijce ergo de hoc puluete nam partem ſuper quinquaginta partes Martis calcinati, vel Veneris,&eritb num in omni malleatione& examinatione. 8 Aualiter uno modo ſoluuntur ſpiritus in aquam. O Oluuntur etiam ſpiritus duobus modis: vno modo docui cum oleo tate ri, ſed poſt ſeptimam congelationem debet poni ſuper lapidem marmo. reum in cellarium valde humidum, ita vt inclinatus ſit lapis, vt quicqu reſoluerit, ſtatim deſcendat in vas vitreum ſuperpoſiunmn. Soluuntur alio modo ſpiritus in aquam, ſcilicet per aquam ſalis i quæ ſic fit: Pone ipſum vel quemcunque alium ſalem pręparatum ſuperhe in foueam reſolutionis, vel in cellarium vitreum,& ſtatim reloluitur in an 1 eum hac aqua pulueres ſublimatos ſoluendos tere. H oc nota, quòd 5 11 J ſublimatus fuerit mercurius, nunquam miſceri debet cum aliquo 1 0 cum aqua ſalis cõmunis vel armoniaci, vel oleo tartari. Tere ergo i 5 hac aqua ſepties,& toties deſicca:poſtea pone puluerem tritum ſuper 1 5 de ſine dubio citò ſoluetur in aquam, quam reſerua ad diſtillandũ: 5 we ro calcinata eodem modo ſoluuntut vt ſpiritus, ſcilicet flos æris,& 1 11 afferant& ALB ERTI MAGNI ö 97 menti, de quibus per omnia, vt de ſpiritibus eſt laciendum,& quemlibet per ſe ad diſtillandum. 8. 1 e ee Additiones. Rurſumſ ad capitis principium refer hoc) ad omnem ſolutionẽ ſal erit neceſſarium. Raſis. Oleum aquilæ ſic fit: R. lib. i. alis armoniaci,& mo leſuper lapidem cum vrina quantum ſufficit ad modum paſtæ: tunc fac ſtratũ primò de calce communi, ſecundò de ſale armoniaco, tertio de calce: N ſuper lalem pone calcem ouorum in parua quantitate,& ad ignem pone ad funden dum,& quum fuſum fuerit depone ab igne,& ſuper lapidem pone,& diſſolue oleum infra quatuor dies,& pone in vaſe vitreo& ſerua. Aliqui impaſtant ſal armoniacum, albumen oui& calcem, faciunt pomum,&lutant, deſiccant 8 figunt in igne: Arg. verò viu. nunquam ſoluitur, donec ſuper ipſum ingrediatur fal bonus, deſiccatus aut tritus, aut alkali,& extingue ipſum epties,& poſtea viuilica ipſum cum aqua calida,& tunc ſolue ipſum:& niſi ita feceris, non ſoluetur. Raſis. Sumatur aqua ſalis armoniaci ſublimati ter vel quater,& imbiba tur mercurius ſublimatus ex hac aqua paulatim& paulatim,& poſt quamlibet imbibitionem deſicca ad Solem vel ad ignem debilem: poſt claude os vaſis fir miter,& pone in fimo,& ſtet ibi ſeptem diebus: quod ſi nonſit ſolutum: renoua fimum per ſeptem dies, donec ſit aqua dara. Oleum ad incerandum. R. ſalis armoniaci, ſalis communis ana partem vnam,& duas partes calcis viuę non extinctæ cum pauco ſagiminis porci,& in vaſe vitreo pone& diſtilla ad lentum ignem:& quando completa eſt diſtillatio, iterum repone add diſtillandum & hoc ter:& hoc eſt oleum album ad incerandum Elixir,& ad dulcificandum ſeu mollifi candum calces metallorum,& omnia quæ ſeruiunt ad opus album: Sed hoc non debet hic eſſe. 8 e ee e e Aqua mercurij fit ad vnam vnciam mercurij cum duabus vncijs aquæ fortis acta de duabus partibus aluminis puto iameni,& altera parte ſalis petræ. Aliter fit ſic: Coagula mercurium ſublimatum fundendo ſepties aut octies ſtannũ bulliens ſuper ipſum, qualibet vice cooperiendo crucibulum, ne fumus exeat & efficitur nigrũ, aut coloris olei: deinde tere optimè ſuper marmor cum pauco aquæ ſalis armoniaci,& pone in fimò:& quũ ſolutum fuerit diſtilla, aut per fltrum, aut in diſtillatorio:& cum hac aqua fit Elixir cum calce Lunę,& arſenico ſublimato,& oleo albo Philoſophorum. 1 5 0 Sulfuris diſſolutio. Accipe mundati lib. albi amigadir(ſublimati)tantundẽ aceti candidi ſublimati, quod quinque partibus ſulfuris ſit æquale, in cœno po natur tranſmutando ſemper die tertio. Raſis. Habes ad longum in Ariſt. de Perfect. in capitulo ſeparationis ſulfuris. Amizadir partem vnam, ſpumæ marinæ partes tres, duas ſalis, vrinæ partem vnam, tere, cribra, in cucurbita repone, adiecto viuo argento quod ſatis eſt: deinde quoque leue& ſpacioſum adhibito incendium: cum candida manauerit aqua, ipſam operi, neceſſariam ſerua: inhumatio ſemper neceſſaria: cœnum quoq; ad quatuor dies tranſmutandum, donec quod quæris ad oculum deprehendas. Raſis. Sed puto iſtud Raſim dixiſſe corporis diſſolutionem faciendam pro maiori opere: ergo nota. Mercurius ſecundò vel tertiò diſtillatus ab alumine iameni vel rochæ ſoluitur per ſe ipſum ſuper marmor in loco rorido vel humido:& melius credo ſi cũ crudo poneretur. Quomodo rubificantur ſpiritus in aquam rubeam. Vne videndum eſt qualiter rubificantur ſpiritus. Recipe ergo aquam rubeã atramenti diſtillatam,& cum ipſa imbibe ſpiritus(fixos)quos voueris rubificare, ſepties terendo, imbibẽdo, aſſando,& tunc pone ad ſoluendum ſuper lapidem, et ſoluetur in rubicundiſsimam aquam. 98 BE A d HE ANA Additio. Aqua rubea non debet diſtillari per diſtillatorium, niſiſitila 5 color eſt fixus ſuper ignem: aliàs diſtillaretur alba.* Quomodo aqua diſtilletur duplici modo. lſtillatio ſic fit: Pone aquam quam volueris diſtillare in vas diſti & pone vas in cineres, vt ſupra,& diſtilla,& hoc fit caliditate& liceiite Si autem vis caliditate& humiditate diſtillare, pone aqui in vas in 00 cineres prius fuerint, ſiue in caldarium ſuper furnum diſtillationis,& in iplam aquã pone fœnũ,& deſuper vitrũ,& firma ne declinet ad aliquã part ſedſte directe. Et ſummopereè præ caue ne vnquam frigidum vitrum ponas in aquam calidam, vel è contra: alioquin frangeretur,& amitteres laborem tuum. Etnota, quòd quando vas vis excipere, debes permittere infrigidari cum aqua, fa, cta diſtillatione. Hoc autem caueas in diftillatione, ne aqua bulliat in diſtilatione. Et per hanc doctrinam diſtillationis omnes aquas reſerua: hoc totumte ſerua quod ſequens doctrina& forma oſtendit. ä ö Additio. Aqua corporum. Recipe calcem Solis aut Lunæ,& ſalis armoniad ſublimati ana,& inſimul contere ſuper lapidem:deinde ſublimetur calce cor porum ſal armoniacus,& reitera ſepties, conterendo& ſublimando: tunc pone ſuper lapidem ad ſoluendum. Aliqui tamen antequãàm ſubliment imbibunt materiam,& conterunt cum aqua boracis diſſoluti,& hoc faciunt ſepties. Ad corpora ſoluendum in aquam: Corpora calcinata tere cum ana ſalis armoniad & calcis corticum ouorum: tunc pone in phiala vitri ad lentum ignem, donet totum ſit vna maſſa: infrigida,& frange phialam, deinde pulueriza,& pone pl uerem in loco diſſolutionis. Sic etiam poſſunt ſpiritus ſublimati in aqua reſol/ ui ſuper marmor, vel in fimo eum ſæpe renouando. Si verò vis reducerein ſu corpora, congela ad lentum ignem& funde cum attincar. Aurum calcinaum cum ſale, per acetum acidiſs imum ſoluitur in aquam rubeam. Ad oleum dictillandum. Iſtillatio quæ fit per deſcenſum cannæ talis eſt. Sume fictile vas forma tali forma,& impone cineres vel radices, vel ligna, vel lapides, ex quib. oleum vis diſtillare,& fac foſſam in terra,& in ipſa vas pone ſubtus feu ptum,& deſuper vas cannæ,& claude bene ne reſpirent,& permitte deſiccu tunc obſtrue vas deſuptus cum terra: poſtea fac ſuperius ignem lentum per? nam horam, poſtea fortiorem augendo ignem de hora in horam, donec dim diam diem compleueris,& permitte infrigidari,& aquam,& oleum diſilltum reſerua. 4 lationiz Coagulatio omnium aquarum ſie fit. Oagulatio verò omnium aquarum ſic fit ex caliditate& ſiceitate. Pone ergo aquam quam deſiccare volueris in vas vitreum, habens anguſtum Tollum,& pone in cineribus ſuper ignem lentum,& coagulabitur intra ſex horas in laminam albam vel rubeam. N Quomodo calcinantur Sol e Luna. e E calcinationibus omnium metallorum videndum eſt. Et primò 1 5 cinatione Solis& Lunæ. Recipe ergo limaturas, cuius cotum olige 5 & poſitas in aceto per nouem dies extrahe,& exiccatum tere in pu 1 rem: poſtea affunde aquam armoniacam terendo& ſiccando ſexies: 2 15 pone ſuper lapidem, vt docui ad ſoluendum,& diſtilla& ſerua:& de hac 85 pone ad aquas puluerum. Hoc autem nota, quòd aquasSolis debes pon rubeam aquam,& aquas Lunæ ad albam. Decu . A LB ERTI MAGNI 89 7 a De cucurbita. e 3 N cubita eſt vas quod debet ſtare in aquam, vſq; ad juncturam fimatũ in caldario, vt non moueatur: nec cucurbita deb et tangere fundum, quia F trangeretur,& cum aqua minuitut, infundas aliam ſcilicet calidam,& nõ ſrigidam, quia vas frangeretur. 255 0 QAuomodo calcinantur alia metalla. 5 e Ccipe laminas& calefac eas, poſtea linias cum aqua ſalis, quia ſal cortodit omnem humiditatem corruptam, quæ eſt in corporibus,& pone ibi vas fictile formatum in hunc modum:& imple laminis,& pone in furno celcinationis ſuper tripedem,& ſuppone carbones,& fac ignem fortem,& ſit furnus clauſus:& quum rubeſcunt, tunc extinguatur, ita tamen ne fluant:& in tali calore permitte ſtare, quovſque per ignem deſtruantur: manè extrahe,& quod calcinatum eſt abrade Nc fe erua,& quod remanſerit iterum linias cum aqua ſalis, faciendo donec calcinatum ſit. i 5 Additiones. Calcinatio Solis& Lunæ fit per amalgamationem cuiuſvis cũ partibus mercurij& ſalis communis ana ponendo ſuper ignem lentum continue mouendo, quovſque mercurius euolauerit:deinde laua cum aqua tepida, & per filtrum diſtilla,& inuenies corpus tuum in calcem redactum. Calcinatio alia Solis& Lunæ,& aliorum corporum habentur in Ariſt. de Perfectione magiſterij Item calcinatio Solis& Lunæ duplex habetur in libro fratris Roge rij Baccon qui intitulatur, de Modo componendi medicinam per æquationẽ elementorum, in capitulo de Calcinatione corporum, vbi etiam ponit calcinatones aliorum corporum. Calcinatio auri: Funde ipſum,& fac inde laminas tenues,& imple crucibulum ferreum,& cooperi,& dimitte fundere cum ſale communi vel armoniaco aliquantulum præparato& aceto mali granati, quia per acuitatem ſalium& aceti teritur in puluerem:deinde pone in furno panis per diem& noctem,& extrahe calcem rubeam citrinam, cui non eſt par. Calcinatio argenti: Funde ipſum,& facias inde laminas,& imple crucibulũ ferreum, tum pone in crucibulo ſalem cõmunem tritum aliquãtulum, præparatũ, donec ſit plenum: cooperi& funde, quia citò funditur beneficio ſalis: poſtea tere, quia etiam bene teritur per ſalem,& pone in furno panis per diem& noctem vnam,& extrahe calcem Lunæ, cui non eſt par. 3 Calcinatio plumbi. Plumbum funde& extingue in aqua ſalis communis, Naceto acerrimo albo, ita quòd ſal ſit aliquantulum præparatus& ſolutus: po ſtea extingue in hanc aquam quadragintavicibus plumbum fuſum, deinde po ne(tritum) in ollam oppilatã, crudam, argillatam:ſicca in furno panis per diẽ & noctem: man extrahe calcem niuei coloris ponderoſam vt ſal. Calcinatio ſtanni: Funde& extingue decem vicibus in aqua ſalis communis ſoluti in aceto acerrimo Abe, mifto cum duabus vncijs mellis apum, deinde tere& pone in ollam in furno panis per diẽ& noctem: extrahe calcẽ Lunę. Calcinatio ferri: Tere& imbibe de aqua ſalis communis& aceto ſorbaàrum & mali granati, in quo ſoluatur ſal,& ſicca decem vicibus in cinere:poſt natet duc trituratione forti aqua deſuper ad menſuram quinque digitorum,& pone ſub ſimo decem diebus,& ſoluetur:poſtea congela aquam per diem vnam, & erit tincta, deinde tere& pone in furno panis per diem& noctem vnam,& habebis calcem rubeami ſicut ſanguis:& eſt calx ſolis, quæ dicitur crocus ferri. Calcinatio æris: Fac æris laminas, ſuſpende in aceto forti cum tinaculis in ol la poſita in fimo decem diebus, extrahe& rade quod inuenies,& hoc fac, donec finiantur laminæ: deinde ablue cum aceto,& frica ſuauiter,& quando videris aquam aceti optimè viridem, cola per pannum,& fæcem proijce, quæ eſt 5 1 100 DE ALC HEMIA eius craſsitudo:deinde dimitte reſidere& cola,& accipe ubtilitatem viridi æris. Calcinatio arg viui ponitur in capitulo ſublimationis. 9 Quomodo laminas Veneris calcinabis. Aminas Veneris incide ad latitudinem denariorum,& linias cumà as lis,& pone vnum ordinẽ ad fundũ crucibuli, ſed prius inuoluas A uas ex vtraque parte cum arſenico præparato cum aceto,& ita poſe ſtratum ſuper ſtratum, donec vas impleatur,& claude cũ argilla ne reſ piret,& per mitte deſiccari,& tunc in furno calcinationis pone,& ibi bene per Ar ras ſtet, ita vt totum vaſculum bene rubeſcat, caue tamen ne Venus per nimii calorem fundatur& liqueſcat, quod ſæpius contingit. Poſtea permitte infigl dari,& excipe& inuenies totam deſtructam: ita quòd bene teretur in mort. rio vel lapide. Tere ergo puluerem& reſerua, reſiduum verò quod noneſt cal cinatum, iterum illinias,& melius calcina. Additio Ablutio æris rubei eſt, vt aſſetur cum medietate ſui de auripigmento, deinde abluatur donec flat purum,& fac ipſum deſcendere donec deſcẽdat ita album vt argentum:& mole& vtere eo: ſi non ita fuerit, tere ipſum& baus & fac ipſum deſeendere donec ſie perueniat. Quo modo calx corporum veducitur in maſſam. Require etiam in libro rorna. 0 cum Geberi. D Bductio verò calcis corporum in ſolidam maſſam ſie fit: R. calcem cui I cunque metalli volueris,& tere optimè ſuper lapidem, poſtea lau cum aqua calida bis vel ter,& turbulentum eijce: quũ aqua pura deſcendent tunc ſatis eſt: tune deſiccatum optimè tere& appone aquam aluminis iameni miſtam cum aqua ſalis communis,& tere fortiter& imbibe cum aqua ila to tiens imbibendo& deſiccando, donec fiat calx viua& alba(& hoc ad album & ita remoueantur omnia ſulfurea accidentia ab ipſa, quæ contraxit in tea poſtea tere ſemel cum aqua alkali,& quum deſiccatum ſit, pone in vaſculum ſcilicet crucibulum,& claude bene cum argilla,& fac foramen paruum in vn parte, vt exeat maſſa quando fuſa eſt:& pone in furnum,& ſufflando da ignem vehementem vt citò fundatur:& quũ fuſa fuerit, aperi foramen& effunde ma, teriam in cannale ferreum, vbi ſit ſepum infuſum, et videbis maſſam albam,& gaudebis. Et hæc maſſa poteſt recipere tincturam albam vel rubeam, quia midata eſt ab omni corruptione. Si autem ad rubeum laborare volueris, imbibe calces metallorum cum aqua rubea ex flore æris, ſiue ex atramento,ſiue minio facta:& fac per omnia vt ſupradictum eſt: vltimò cum aqua alkali,& effunde ſicut docui:& erit maſſa rubea, et gaudebis. f 5 Additio. Aliqui diſſoluunt nitrum& alumen in aceto,& cum ilo. gredinem calcis. Ali reducunt Venerem ſic: R. ſalẽ alkali& ſalẽ nini,& 0 1 ſolue in vrinam puerorum,& cum hoc impaſta calcem Veneris,& pone ad gnem lentum donec ſit aliquantulum ſiccum:poſtea fortifica ignem 10 10 ö reductum:deinde ignias,& in oleo communi extingue quatuor vici 1 bebis Venerem ſimilem Lunæ, aut ſaltem fixam. Calx autem Veneris it tando cum ſale communi, donec teri poſsit& lauari. Hic incipit primò operari. 4 NR in nomine Dei pij vnam partem mercurij albi, 0 1 7 5. mul, partem ſulfuris, et tertiam partem arſenici:hæc omnia miſce et te: m, et calelac pone dimidiam partem aquæ argenti,& pone in vas vitreu 115 ipſum ſuperius cum ferro candenti, donec vitrum liqueſcat et congeletu pone in cineribus ſuper ignem& congela:quum autem cõge latum fuerit, erit tincturs ae. ALBERT I MAGNI N 5 tinctura fta ingrediens per miſtam coagulationem coniunctiua, adunatiua, perſeueratiua Pone ergo de hac tinctura vnam partem ſuper centum partes ferri vel cupri purgati.& erit ſemper bonum ſine dubio, in omni malleatione & examinatione.& durabit in æternũũ. Additio. Nota hoc, quòd tinctura debet dilſolui& admiſceri corpori calcinato,& in aquam conuerſo:& dum aqua miſcetur aquæ, nunquam abinuicem ſeparantur, quemadmodum modicum vinum rubeum multam tingit aquam. Vidi alios tractatus, vbi hoc caput non erat, ſed ſequens ſolummodõ. i a Qualiter ex ſupradictis omnibus perficitur Sol& Luna. ü a Ecipe vnam partem mercurij ſublimati& fixi,& aliam arſenici fixi,& ter iam partem calcis Lunæ, quæ ſuper lapidem bene tritura,& imbibe cum aqua falis armoniaci,& hoc ter vel quater, terendo, imbibendo, aſſando, vt ſupra:& pone ſimiliter ad ſoluendum, et quod ſoluitur reſerua,& quando non eſt ſolutum, tere melius& appone modicum ſalis armoniaci,& ita ſoluitur totum. Quum autem totum folutum fuerit, pone ad diſtillandum, et diſtillabitur totum, ſicut do cui, in aquam calidam. Caue tamen ne in cineres ponas ad diſtillandũ, quia induraretur pro maiori parte, et iterum oporteret te ſoluere vt prius. Quum autem tota ſit diſtillata, pone in cucurbitam vitream, et coa gula,& erit ſubſtantia alba, dura& perſpicua in modũ cryſtalli liqueſcẽs ſuper ignem vt cera, ingrediens& permanens. Pone ergo de ipſo vnam partem ſuper centum partes cuiuslibet metalli purgati& calcinati,& erit bonum in om ni tempore. Conſulo autem ne tingas cum illo aliquod metallum nõ purgatũ, quia tinctura euaneſceret poſt duas vel tres examinationes. f Additiones. In libro Ariſt. de Perfecto magiſterio dicitur: Sublimati mercu rij& calcinati, quod puto idem eſſe quod fixi: quia calcinari non poteſt, quin primo ſit fixum:& niſi eſſet calcinatum, non poſſet ſolui. Circa finem aliqui dicunt debere apponi aliquod oleum album Philoſophorum ad incerandam illam medicinam. Si ſpiritus fixus non poſsit ingredi, adde de ſuo ſimili non fixo, et diſſolue, et congela, et intrabit& c. Sic etiam ſi corpus caleinatũ non poſ ſit reduci in corpus, adde de ſuo ſimili fundendo cum illo,& ſic reducetur. Ouum Philoſophorum diuide in quatuor partes, quarum quęlibet habet vnam naturam, deinde compone ipſum æqualiter proportionaliterq́; ita quòd non ſit in eo diuiſio nec repugnantia,& habebis propoſitum Domino concedente. Iſte modus eſt vniuerſalis: ſed ego diuidam tibi illud in operationes ſpe ciales: diuiditur itaque in quatuor,& duobus modis fit bene& ſine corruptione. Quando ergo habueris aquam ex aere,& aerem ex igne,& ignem ex terra tunc habebis. Diſpone ergo ſubſtantiam aeream per diſcretionem,& diſpone ſubſtantiam terream per humiditatem& caliditatem, donec conueniant& cõ iungantur,& non diſcrepent, nec diuidantur:& tunc adiungas ei duas virtutes operatiuas, ſcilicet aquam& ignem,& tunc complebitur opus: quòd ſi permiſcueris aquam ſolam, flet Luna:& ſi coniunxeris ignem rubefaciet Domino concedente.. 13 FINIS. S CRIPTVM ALBERTI SVPER ARBORRN 85 a A R IST OTE LIS. At c eſt figura cæli, quæ ſphæra cæli nuncupatur: quæ quidem ſphæra continet in ſe octo nobiliſsimas figuras, ſeilicetſigurã pri mam, quæ primus circulus appellatur,& eſt circulus deitatis qula continet in ſe verba diuinitatis. Secunda figura continet in ſe ſeptenarium numerum planetarum. Tertia figura, corruptibilia& generabilia in ſe continet quatuor elementa. Quarta figura Draconem ſæullſimum continet emanantem à prædicto ſeptenario numero planetatũ Quinta figura caput& mortẽ ipſius Draconis continet euidenter. Sexta figura quꝝ tangit arborem, ſex facies continet,& duo animalia, videlicet ciconias. Septi ma figura quæ tangit arborem cum planetis, vbi ſunt literæ albæ ſextus citculus nominatur. Octaua figura adinſtar fulgoris Solis arborem aureã cum eis radicibus in ſe continet radiantem. Harum figurarum primæ figure, videllect circuli diuinitatis, expoſitio hæc eſt, quod ideo tali nomine appellamus, quia diuinitatis nomina, id eſt ſacrę paginæ inſtituta,& jure legalia& naturalia quę A Deo infallibiliter creduntur emanaſſe, ſunt ibidem circumſcripta. Secundæ figuræ videlicet Saturni& aliorum planetarum explanatio, hæc eſt: Nam daturnus ſua frigiditate& ſiccitate format Draconem. Jupiter verò præſtat Draconem ſuam caliditatem digerendo ipſum in quandam ſubſtantiam lutoſam apparentem, quæ eſt plena caliditate& igneitate:& ideo non adhęrte ttangen ti. Mars verò ſua caliditate& ſiccitate diuidit ipſum Draconem,& facitipſum tranſcurrere per cælum. Sol verò colligit ipſum,& facit ipſum aliquantulum vi uere, quia ipſe eſt pater creaturarum, Draco prędictus diligit ipſum proptet Iuam caliditatem, ac tincturam,& ſuauiſsimum odorem, qui redoletin eo. Ve nus verò ſua caliditate& ſiccitate congregata, diſiungit hine inde mẽbti Dia. conis tranſmittendo punctionibus multis per omnes iuncturas eum pungendo,& ipſum Draconem quaſi mortuum dimittendo. Mercurius verò& Lua eorum humiditates ſuper ipſum infundentes, viuificant ipſum, quia faciuntiplum viuere, currere, ambulare,& ſibi colorem mutare in ſpeciem ſanguinis. Ft in principio nigrum apparet,& in medio declinans ad albedinem,& in nett bicunditas eſt declinans in colorem capitis ſui. Tertiæ figuræ quatuot elemen torum corruptibilium& generabilium declaratio liæc eſt: quò ideo ipſa cor ruptibilia& generabilia nominãtur, quia ſemper corrumpuntur N gener & quia alternantur ad inuicem propter caliditatem& ſiccitatem, frigiditatem & humiditatem Et ideo ars& artifex materiam iſtorum elementorum dio nit, ea diuidendo,& adinuicem coniungendo, remouet ea ab eorum monie la natura,& tunc mutata eſt qualitas eorum, quia calidum& humidum elt nu tritiuum, propter caliditatem& humiditatem, quæ in eo eſt. Frigidum& liccb quæ in eo erant,& frigidum&, humidum, ſitibundos eſt refrigeratiuum.& 5 firmos curatiuum, quia aperit oculos cœcorum,& aures ſurdorum,& mun 1 leproſos,& extendit neruos,& venas aperit,& mortuos reſurgere fac 1 ta figura eſt Draconis emanantis à prædictis ſeptem planetis, quis ipſe 05 fn dit per ſubtiliſsimas influentias decurrentes in elementa,& deinde iu 5 7 a materia ſparſa, in nubibus habet ſuum ergaſtulum: deinde cum aqua Fabia & grandinibus iterum deſcendit in terram, conglutinat ſe cũ ea, facitq; i 0 185 uam pelliculam. Et ſic incipit ſerpere in cauernis terrę,& ſemper 1 55 ſi aliquid eum non impedierit, vaditq;vſque ad aquas marin 15 g tur, ſi nullum ſibi impedimentum fuerit occurſum, quovſque ipſe 1 1955 ALBERTI MAGNI. ſecundum:& exinde remouetur& reuertitur ad primum. Sic. 7 5 ſtitambulare, quia odit lacem,& ſemper quærit ſeabſcondere d radijs Solis, propterea venenoſum eſt,& nõ poteſt homo ipſum interficere ſine maiori ve neno. Quintam figuram nominamus de capite eius,& de mortei pſius—— nis. Caput eius vit in æternum:& ided caput denominatux vita Slorioſa 905 angeli ſeruiunt ei. Et hanc imaginem poſuit Deus in paradiſo deliciarum, in ea poſuit ſuam imaginem& ſimilitudinem,& ibi Praco pugnauit cum imagine Dei quovſque fecit eam incidere in mortem:& ideo Deus dedit tanta poteſtatem iſti imagini, vt ipſa poſsit interficere iſtum ſupradictũ Draconem 5 84 ideo talis imago fuit inſerta ſerpenti,& eſt caput eius, quia totum corpus ſequi tur caput,& ipſum caput odit corpus,& interficit ipſum incipiẽdo à cauda cũ dentibus ipſum corro dere, quovſque totũ corpus intret in caput.& in eo permanet ſempiternè. Sexta figura continet ſex facies& duas ciconias cum pro prietatibus ſuis ibi apparentibus: quarum prima facies quæ permanet in lublimibus, colorem optimũ oſtẽditur habere: ſecunda quæ in aquis natat, diminutionem naturæ à prima declinat. Tertia quæ in antro, carbonis ſimilitudinem habens, malam digeſtionem ſignificat cum ſuperflua humiditate,& peſsima feculentia quæ in ea eſt. Et ideo manu artificis oportet eam lauare cum elemẽ to aquæ in ventre ciconiarum igne ſuppoſito, donec aer in ore& in capite ciconiarum aſcendat,& per roſtrum faciat eum euomere, quovſque caput nigrũ æthiopis portans ſimilitudinem, fuerit bene lauatum,& inceperit albeſcere:& tamdiu hoc faciat, quovſque rubicunditas ſuprema appareat. Septima figu ia, quæ ſextus circulus nuncupatur, quidquid circulus tangit arborem cum figuris ſeptem planetarum, vbi ſunt literæ albæ, melius eſt tacerè quàm loqui in ipientibus de ea: quia in ea manet illud arcanum precioſiſsimum, theſaurus onium Philoſophorum ſapientum. In ea eſt tranſmutatio omnium corruptibiliũ & generabilium omnium lapidum precioſorum. Ibi ſunt theſauri abſconditi innumerabiles,& nemo ſcit niſi cui Deus voluerit reuelare. Ibi inuenitur lapis duello, onychinus, carbũculus, topatius, amethyſtus, beryllus,& panthera:& eſt quoddam cælum vitreum ſimile cryſtallo, ductile ſicut aurum. Et ideo Reges terræ portant ipſum in capitibus ſuis: ſapientes mulieres abſcondunt illud virgines fatuæ publicè portant illud, quia deprædari deſiderant. Pontifices& ſacerdotes religioſi,& moniales laceraànt ipſum, quia ſie fuit eis imperatum à le ge diuina. Mercatores terræ& agricolatores cum eo diuites facti ſunt:& nautæ portant illum ab Oriente vſque in Occidentẽ:& in Inſulis quæ ſunt in Meridie magis viget. Octaua figura quam ſupra nominauimus, arborem aureã eſt continens cum ſeptem ramis& radicibus apparentibus: quam quidem arborem figuram Solis nuncupamus, quia Reges glorioſi tenẽt illam,& pugnãt Propter eam,& multi afficiuntur morte. Et ideo ille magnus Alexander Imperator Philippi Macedonum Imperatoris filius in itineribus ſuis inuenit eam in vltimis regionibus,& ibi inuenit ſe epulchrum Hermetis patris omnium Philoſophorum plenum omnibus theſauris non metallicis, ſed literis aureis ſcriptis in tabula Zaradi, quæ quidem ſcriptura continetur in vltimis libris, quos Galenus compoſuit:& inuenit quandam arborem ſitam ab extra intus tenentem viriditatem glorioſam: ſuper eam ciconia pulcherrima ibi ſedebat, quaſi ſe appellans circulum Lunarem:& ibi ipſe ædificauit ſedes aureas,& poſuit terminum itineribus ſuis idoneum. Faciamus finem in noſtra figura cæli. Sciat lector, quòd talis figura magis eſt in exiſtentia, quàm in apparentia, W FINIS e 684 APERTORIVM RANTMVNDILVILII DE VE RI LAPIDIS COMPOSITION E. NEN Es aſſerunt quòd tantùm ſit xnus lapis compo, ſitas ſolùm ex quatuor elementis, nullius extranei indigen 8 N niſi ſit eius naturæ Primò omnium purgatur de tota eius fu. 8 perfluitate& phlegmatica materia corruptibili, quæ ipſls mors eſt(ex quo patet, quod mors corporis quæ in ipſius pu a trefaclione vel copia fit, ipſius etiam purificatione tolatut)d quæ mortificat ipſum ſpiritum, qui habet poteſtatem viuificandi ſuam terrim Purgetur ergo,& ſeparetur ab eo phlegma corruptibile per ſubtile ingenium quod tibi dicam. Nam ſi non bene purgetur, nunquam terra eius bene purgatur, albificatur, neque fiet matrimonium inter corpus& ſpiritum:& ſic tunc il le ſpiritus nominatus eſt ſpiritus lapidis, qui habet viuificare corpus ſuũ mos tuum: a quo compoſitio per ſuam præparationem exiuit. Et ideo quando cor pus reuerſum eſt de morte ad vitam, tunc ipſum eſt clarum, purum, album,&e ſplendẽs(nota, vt mercurius) eum magna ſubtilitate,& veſtitum pulchemimis indumentis. Scias quò d quando iſte igneus ſpiritus intrabit ſuum corpus, Rip ſum reſurgere faciet, tunc Philoſophi nominant ipſum lapidem bene dictum, & lapidem magni precij& honoris poſt ſuam reſurrectionem:& illud intel gitur de igneo& nobiliſs imo ſpiritu prædicti lapidis, qui ſic illuminatus eſt i natura quatuor elementorũ Non tamen intelligitur ſie ſe habere, quod ſitter, ra ſo lum, vel aqua ſolùm, nec aqua, nec ignis: ſed tantummodoò eſt vna ſolana. tura, quæ continet in ſe de natura& proprietate quatuor elementorum ſmu alias non poſſet ligari cum ſua terra:& per conſequens terra non poſſet albifcari per eundem ſpiritum, ſi ipſa de natura non haberet. Ideo omni tẽpore con ſiderandum, quòd natura,& proprietas quæ eſt in iſto ſpiritu, non lit combuſta in præparatione eius per potentiam ignis: quoniam tunc ſpiritus nulo tempore haberet a ſe poteſtatẽ albificandi, aut ſe coniungendi cum terra qu medium& anima quæ participat intra mortem& vita, ſe pararet ſe ab ipſo loi, ritu per potentiam ignis in tali forma, quòd ſpiritus manetet mortuus ine ani ma:& ſic anima elongaretur ab eo fugiendo in regionem ſuæ ſphæræ. Et tie ſecretum non eſt dicendum apud ignaros& inſcios. Non ignoras tu; quödil qui credunt facere aquam vitæ, ipſi certè faciunt aquam mortis, combuſtioni caulſa. deo ſupplico tibi; vt cuſtodias ignem in præparatioue iſta,& non 1 ſtruatur nimio calore: nam cum anima recedit, tunc ſpiritus non haberet polle viuificare ſuum corpus, quum non dare poſsit, quod non habet inſe. Et nota quòd præparatio ipſius ſpiritus fit ſub tali forma. R. de meliori lucco kan (intellige mercurium) quem inuenire potes: ſcilicet de fortiſsimo lib i. aut pone in vas cum alembico, iuncturis hene clauſis& lutatis, pone ad e & fac ſubtus ignem de vno lichnio,& ſubtili lento igne prædicti ſpiritus 119 lentur:& tamdiu diſtilletur, donec amplius incipiat venas facere: tunc pe- 1 ſeparare poteris ſpiſſum aereæ animæ:& ideo quando phlesmaimafe aut venare, tunc ſignum eſt quòd ſpiritus diſtillatus eſt, qui tenet in 1 5 0 perfectiones vitæ. Et tunc recipe illum ſpiritum diſtillatum,& 7 bac, optimè in vitreo bene obſtructo cum cera alba: poſt appone aliud ibu lum ſub alembico,& recipe ſecundam aquam, quia adhuc retinèt 1 16 to ſpiritu, licet non ita forti vt primò: de iſta ſecunda aqua diſtilla 15 1 Vſque nihil amplius veniat niſi phlegma,& quæ non habet ſe aliter ni 5 R AT MVNDILVLII N 105 qua corrupta communiter guſtando modicum per os tuum, ſi adhuc habet aliquam virtutem, tunc adhuc magis poteris diſtillare: ſi autẽ eſt ſicut alia aqua pura in guſtu, tunc depone receptaculum cum iſta ſecunda aqua,& poſt pone aliud purum ad recipiẽdum totum phlegma, tamdiu diſtillãdo, vt nihil plus diſtilletur:& tunc totum phlegma effundatur, quoniam ipſum eſt quod mortem infert noſtro lapidi precioſo:&hoc vulgus non cognoſcit, ſed nos cogno ſcimus. Iam ibi habes terram quæ manſit in Runde vaſis in toto nigra ad modũ picis fuſæ: illa enim terræ calcinatio nõ poteſt fieri igni forti ſicut Sophiſtæ cre dunt: ſed ipſa fit per proprium ſpiritum ſuum, qui cuſtodit eam à crematione, quia ſuus ſpiritus animam ſuam à ſuo corpore trahit,& repellit phlegma ſuum ſuperfluum,& terram mortificat,& poſtea perpetualiter eam viuificat. Et ergo nunc calcina terram prædictam ſub iſta forma: R. ſecundam aquam diſtillatã, & funde eam ſuper terrã nigram in vaſe ſuo,& miſce bene, quovſq; ſit diſſoluta, quia terra ſtatim ſoluit. Et caue ne à fæcũ fumoſitate(ſpiritus) recedat, quia ibi eſt ſulfur quod habet poſſe congelare noſtram aquam in laminam cryſtallinam vel formam albiſsimi pulueris, ſicut eſt nix pulcherrima. Moue ergo bene prædictas fæces:& ſcias quòd iã dictæ fæces fumoſæ in tantũ manibus moueri debent in ſuo vaſe, donec bene ſint diſſolutæ in ſuo ſpiritu. Poſt deſuper pone alembicum,& luta bene& diſtilla ſuum ſpiritum per ignem cum vno ligmine(ychnio)ſubtili forma vt prædixi, donec videbis quòd nullæ verę quas piritus faciunt, iterum corrumpuntur in capite alembici:&tunc iterum recipe receptaculum alembici cum ſpiritibus,& pone ad partem,& appone aliud receptaculum& diſtilla, vlterius videndo an adhuc ibi ſint plures ſpiritus: ſin autẽ tunc aqua quæ diſtillatur, habet ſaporem ſicut aqua communis fontalis calida, tunc eam effunde iterum, quia talis aqua phlegmatica quę diſtillatur, adducit etiam mortem noſtri lapidis. Et poſt totam dailtllationem tunc accipe vas cum tota materia. quam tunc inuenies magis duram quàm prius:& hæc eſt ratio, quia tunc ille ſpiritus attraxit ſibi animam aeream de ſuo corpore, eo quòd ipſe eſt locus in quo anima continetur:illam operationem reitera totiens, donec tu videbis materiam tuam calcinatam in fundo, in puluere nigro: vel etiam tamdiu vſquequo videbis nullum amplius præſtare phlegma& ſaporem ſicut prima(N. ſemel pro ſemper accipe& intellige quòd vbicunq; vel quotieſcũq; ponit diſtillationem in prædicta formas, ſcilicet per diuerſarum aquarũ aut par tium receptionem,& per indigentiam diuerſorum vaſorum: hæc& ſimilia;& omnia ſibi adiuncta ſemper ſint tibi ſuſpecta, tanquam verè mendoſa& à veri tatis tramite deuia,& ad deceptionem& illuſionem incautorum poſita, quia vnd vaſe& vniformi ſublimatione philoſophica hoc opus philoſophicũ perfi ci cur.) Sequit in textu. Et non ignores quòd in diſtillatione miſceas illos duos iritus ſimul ſuper terram ſuam tamdiu vſq; quo terra& ſpiritus habebunt illa ua ſupradicta nem pe vt terra ſit calcinata,& ſpiritus nullum faciat phlegma Sclas flli Cariſsime, quòd in iſto capitulo primo magnum ſecretum contine te, quantum ibi eſt extractio animæ à corpore, pet quam ſpiritus. eius viuifica tur, ſicut corpus in abſentia eius mortificatur. Ergo ſubtrahe humorem mortiicantem calorem naturalem:ipſe enim calor eſt cauſa generationis noſtri ſulfuris. Sic Philo ſophi teſtantur, quòd noſtrum ſulfur non poterit generare ſine calore: nos enim trahimus tunc iſtum calorem de morte ad vitam quia prius in ſulfure ni gro mortuus fuit: nunc autem eſt viuus& indutus ma nis irtutib 80. Et ſci Ute gnis virtutibus f 85 t icias quòd iſte calor nunc debet poſſe penetrare omnes partes 5 piritus mediante cauſa ſuæ acuitatis,& etiam habet coagulare ratione ſuæ iccitatis: quia ſeriptum eſt, quòd omne ſiccum libenter ebibit ſuum humorẽ; Generatio unde succeßius ſolultur. Sc ſpiritum per naturalem amorem,& per diſpoſitionem amicabile 106„ A Rr RI & conuertit ipſum ſulfur, quod poſtea poteſtatem habet coagulandi totum 27 gentum viuum. i Inſpice fili charitatis: Quòd ſi iſta cõuerſio ſeu tranſmutatio inſpiciatur, tie ibi nulla eſt contrarietas ſenſus in generatione: quia omnis generatio babetffe ri per diuetſitatem ſuæ corruptionis& generationis, quæ ſunt ſimul conttaria Et corruptio quę eſt potens in materia illa ducit eam poſſe deuenire in nouam generationem vitę æternæ. Et propter hoc eſt neceſſarium, quòd corruptio ſit facta per elementorum ſeparationem: poſt præparationem earum creatur ſuũ ſultur:&de illo poteris poſtea conficere medicinam lapidis ſecreti in quam flu xit talis virtus ſulfuris, quæ habet viuificare& ligare duo contraria, ſcilicet cot pus& ſpiritum, ſubtiliando& miſcendo corpus cum ſpiritu,& congelando& retinendo corpus in ſpiritu,& ſpiritum in corpore, fixatione permanente. Et hoc teſtatur Philoſophus quum dicit, Nos non poſſumus facere tranſitum de mollitie mercurij ad duritiem metalli ſine diſpoſitione media, quæ participat de vnaſicut de altera,& immediate illa participatione habet poteſtatem coll gare ſimul& facere vnionem. Quare ſi tu es indagator veritatis intellige quod tria facta ſunt vnum. Et hoc teſtatur Philoſophus in libro de Trinitate, vbiinquit, Lapis noſter precioſus compoſitus eſt ex tribus, ſcilicet ſpiritu, corpoe & anima:& ſimul ſcias etiam quòd ſpiritus eſt medium, quandoque inter cot pus& animam, quia ſpiritus attrahit animam à corpore mortificando corpus & poſtea reddit ſibi animã& reſuſcitat ipſum. De iſta reſurrectione loquitut Hermes ad omnes inquiſitores artis,& veritatis: O fili recipe animam lapidis & ſemina eam in terram foliatam noſtram alham, quæ eſt volatilis: ſi enim vis quòd perdat ſua magna elementa:& ſcias quòd anima retinet eam ita quod n poterit fugere, quando ipſa aſcendit in cælum,& deſcendit in terram,&tamen virtutẽ corporis ſpiritus recipit ſub tali forma, ſcilicet quò d nihil eſt quod poſſit contra eam, nec mors etiam poterit eam iteratò mortificare, quòd ſcriptum ſit, quòd ſi qua vna vitæ reſuſcitatur: nunquam alids morietur deo fili poteſtin telligi, quòd vita æterna non poteſt eſſe in ali quo corpore, niſi prius fuerit mot tuũ: quia mors eſt cauſa glorificationis ipſius corporis in vita ęterna ſicut cot ruptio eſt cauſa nouellæ generationis diuinæ ſubſtantiæ. i Mortifica ergo corpus prius per corruptionem, antequam aliud aliquid facias,& poſt parum, iterum parum trahe ipſum ad vitam, donec perueniatadta le medium corporalitatis& ſpiritualitatis, quod nos nominamus mediũ paticipans naturam duorum extremorum, ſcilicet inter animam& corpus:& ſecundum iſtam rationem dicimus ſpiritum eſſe vitam animæ, quando ipſa continet in ſe animã,& etiam ipſum ſpiritum nominamus corpus ratione ſuæ cot. poralitatis palpabilis& viſibilis, à quo componitur,& etiam in loco locatur& illa eſt ratio quare hic ſpiritus retinet in ſe de natura corporis. Et præter il duas proprietates iam dictas, ſcias hoc tertium inter corpus& animam, quo nos nominamus medium, quod habet poſſe viuere& ligare ea adinuicem ine ſeparatione,& poſtea ille ſpiritus continet in ſe animam, per quam mortuum i.— 5 N— 22 pus corpus reuiuificatur. Ergo hæc eſt cauſa motiua, quòd cõiunctio e m* d i s 8 jũctio Ipſa enim amabilis diſpoſitio& coniunctio amoris, eſt illa per quam 15 ſpiritus& ctporis ſe facit eſſe natura corporis indiuidualis, in qua e 4 ſübdo corporis,& potentia cum iſtis omnibus figuris, quæ intrant dbſtantt 928 ſtantiam de ſubtili ſpiritu. Etiam eius ſpiſsitudo elongata eſt in ſubſta 1 ubtili ſpiritu per talem ſubtilem modum, ita quòd non n ſomsaqur quo aliquid aliud videri poſsit, quàm ſolutio ſpirituum, quę eſt in to lie ia. m fit 0 RAT M VN DI LVLIII 10 & ic ipſa anima& ſpiſsitudo corporis ibi inuiſibiliter ſimul 5 tũc etiam apparet, quomodo anima ligata eſt virtute& qualitate corporis, 1215 anima eſt de natura& ſpiſsitudine corporis eiuſdem: Ergo quando corpus e mortuum ex ſiti, tunc illud deſiderat humectare ſuam ſitim,& bibere pro 50 ſtauratione ſuæ naturæ humidæ, quam excellenter& potenter perdidit in ſua calcinatione:& ſic tunc per reſtaurationem viulficatiuam trahit ad ſe naturam quam amiſit,& intrat in naturam ſuam,& etiam trahit 1 pſum multiplicatũ 5 propria ſua ſubſtantia,& exuberatum per naturam ſui corporis, quæ effuſa f n per totam ſubſtantiam ſpiritus. Et ſie illa extractio quæ facta eſt per ſupra dicam naturæ amicabilitatem,& eſt coniunctionis cauſa inter corpus& ſpiritũ: & de illa coniunctione Philoſophus ad Filium veritatis ſic dicit, Quia ſi coniunctio non fuerit facta intra corpus& ſpiritum, nunquam fit ibi conceptio:& conceptio. ſinon fuerit conceptio, nunquam poteſt fieri imprægnatio:& vbi non eſt imprægnatio, ibi nunquam poteſt fieri nati generatio. Et ſie iſto modo poteſt videri poteſtas iſtius coniunctionis. Et propter hoc manifeſtat Philoſophus, ꝙ generatio noſtri lapidis aſsimilatur humanæ generationi ex iſta ratione quia quando infans naſcitur, tunc nutriendus tamdiu eſt, donec bene fortis,& patiens eſt contra ignem ſeu ignis ſubſtantiam:& non æſtimes quòd tunc com. pleueris, vbi modo primo incipere debes: quia adhuc nonvidiſti ſecretũ quod retentum eſt filijs veritatis demonſtrandi. Et illud modò hic incipit in ſecunda parte de nutrimento lapidis, quando hic magnæ tranſmutationes illius lapidis ſecundũ poſſe manifeſtatur. De tanto magis tranſmutationes videbis,& multorum mirabilium ſecreta,& poteſtas naturæ manifeſtabitur tibi viſibiliter co ram oculis tuis Et illud ſecretum nulli hominum carnali reuelare expedit, quia maledictus eris per tanti ſecreti manifeſtationẽ, quia nemini reuelare licet, niſi ſoli Deo. Ipſe enim cui vult& quibus intereſt reuelari, illis reuelabit,& nõ alijs quia eſt donum Dei,& nullius mortalis hominis. Et cui Dominus Deus feceit rantam gratiam, illi hoc ſecretum naturæ reuelabit,& ſecundum ſuum placi tum, quod in ipſius virtute ac poteſtate locauit. Terræ uiuificatio. Cias fili, quòd neceſſarium eſt in illa viuificatione, vt terra recuperet illud 1755 perdidit,& quòd ſuus ſpiritus humidus reportetur in corpus ſuum iccum per naturalem tranſmutationem. Ila autem non poteſt fieri per po tentias ſeu per ingenium naturale: ſed ingenium naturæ eſt locus noſtti ſulfuris, ſcilicet in complexione& vtilitate. Et ex his habetur cauſa neceſſaria ſcilicet quòd granum ſpermaticale, quod eſt humidum& calidum hoc tranſmutare habet: ideo Philoſophi conſiderauerunt dicẽdo, quòd totum illud facit vna natura, quoniam ipſa de diſpoſitione in diſpoſitionem conuerſa eſt,& cõuertit,& in tali diſpoſitione ipſa natura tranſmutat:& ſic etiam granum tale modò tranſmutat:& hoc intelligendum de calido& humidoſſ piritu( N. hic aduerte, Gloſſa. quòd ſpiritus Philoſophorum differt a ſpiritu vulgi in calido) quia mercurius vulgi eſt frigidus& humidus: Philoſophorum autemſſ piritus eſt iam calidus, & humidus.) Sequitur, O fili veritatis, per iſtam tranſmutationem Philoſophi notant, quod terra lapidis debet priuari de tota ſua humiditate tamdiu, quovſque conuerſa fuerit in qualitatem ſiccam. Et poſt hoc concludunt, quòd humi ditas conuerſa fuit in ſiccum locum ſuum: hoc intelligendum eſt, id eſt in propriam ſuam terram, quia illa eſt proprius locus generationis noſtri ſulfuris. Et hoc tunc apparebit manifeſte, quod illa terra illud ante ſuam præparationem, caleinationem non facit,& tamen ipſa poſt calcinationem hoc facere habet propter calorem ipſius naturalem, qui fuit confortatus per ſubtractionem hu 108 A PERTORI VM rritio. miditatis quæ habuit eum mortificare,& totaliter ſubm ergere. Et tunctena iſtam præpara& hene calcina per rationem philoſo phicam, antequàmaden ſementum ſeminaueris, quod nos multum diligimus. Et ergo poſt K. term cum ea quartam partem ponderis ſui de ſpiritu,& poſt pone ad vas tui, qa nos appellamus retentorium,& loca ad furnum continuando ignem 1 tamdiu donec ſpiritus omnino coaguletur in terram. Scias fili, quod compi quod eſt mortuum, illud induit ſe albis veſtimentis, ſicut ſi Deus voluerit tu debis, quando illa prædicta experimentabis. Iſtas a Pparationes, fili, reiten tamdiu donec videas terram totaliter albam ad modum niuis:& ſic tune ten eſt ingroſſata& impręgnata cum æterna claritate, quę habet infantem baer ille enim partus fin imponit, ſcilicet quãdo ſpiritus congelatur in ſulfut qui operatum erat de terra,& deſiderabat in ea ſplendidam claritatem ad fen Reli catio. lius, quod ipſa eſſet pura& ſine corruptione,& quod eſſet ſupra impurã dio Multiplicatio. ruptibilem. Et ſecundum iſtum modum quando terra fuerit bene alba tuncſ li extrahe eam ex ſuo vaſe,& tere eam vt flat puluis minutiſsimus,& hocficſ pra laminam vitream. Poſt iterum imponitur vaſi, lutando eius iuncturs h ne,& ponitur vlterius ſupra furnellum,& accendatur ignis continuando pi triginta horas,& inuenies in angulis& parietibus vaſis infantem natum e ſeitatum, per modum pulueris albiſsimi pulcherrimi,& tam clari,& in tali ch ritate ſicut corpus Lunæ. Cuſtodi ergo illum valde honoratum, quis ip terra noſtra foliata,& de ſpiritu corporum ſublimãdorum h in tenm foliatam:& in eandem ſemina animam, quæ eſt tinctura totius claritatis: if enim eſt verum medium ſulfuris& arſenici,& noſtri lapidis, qui habet fac. pacem inter inimicos mortales, quos maximè deſiderat. Et ex quo ile pb rit corpus aureum, ſpirituale& incorruptibile: tune propter illam rationen ſe tenet virtutem vtranque,& de vna ſicut de alia, illo non obſtante, quôdill ſit in tantum perfectus ſicut ſua corporalitas, non tamen ſie eſt in opentont quia non poteſt tamdiu donec ſit nutritus, ſie quòd habebit operandi pat tlam ſecundum poſſe ſuum,& hie inuenietis fortitudinem ſui nuttimenti fi lius propoſiti fuerunt antiqui, quos egovidi in ſocietate Regis Rupeniquc illo lapide proiectionem fecerunt ſtatim poſt ſuam creationem:& quum alt rent quòd non eſſet nutritus in fortitudine ſua,& etiam quum non inuenei de perfectione ipſius, poſt hoc ingeniati fuerunt rationem& poſgibiltat in operationis,& inceperunt operari de illo pulchro opere, quod eſt ipſusned cinæ comparatio,& nutrimentum lapidis:& illa eſt ſecunda& vltima part ſius magiſterij totius. Propter hoc, fili, potes intelligere ſecretum open 1 ſophorum diuiſum in duas partes: in prima docet informare ſulfur, in feu docet conuertere ſulfur& medicinam fixam& fluentem, ſicut docet Mole nus in libro ſuo dicendo, Quòd totum magiſterium noſtrum neceſſalo 1 debet in duabus creationibus,& illæ mutuæ cauſcæ creationis ſunt ſibi pio mæ in natura, quia quando prima creatio completa eſt, tune incipit ſecſ 1 opere medicinæ:& quãdo ſecunda eſt completa, tunc totum magiſterium rurgatio: completum. Et fli veritatis intellige, quòd nos in en operatione no Paulatim nu- do,& ne feſtines, quia ſcriptum eſt, Qui patientiam in opere non] triatur. artis purgamus& præparamus materiam pro ſui ſulfuris creatione Nuk, parata, modò in ſecunda operatione componimus& creamus medicini) habebit tantam virtutem& poſſe, vt patebit. Et ideo primò debes credt ſulfur, quia ſine eo non poteſt facere aliquis Elixir completũ. Et quãdo des ſulfur, tune incipit opus philoſophicum. Et non habeas tædium in 5— g laben inſpicit in noſtris libris naturæ mutationem, ille propter feſtinantiam co 10 ten n ad en Erkan 15 qu lentun b conpu erittu eitenbi ne tem pater ur, qu. fine ra ch tunch, och 1728 be ide 5h mel tali c ipal ten ftp t face pi. nem ih 10 il atione tel 10 quit moick jenen atẽlie mel a 1 cut Mone 10 fel pro dapte um 0 oll ap. 150% re lil ereilt juttX non numpi K AT MSI DI LVIIII 3 pit opus: ideo atientiam te habere oportebit,& nutrire ipſum tamdiu, donec de illo lapide facere poteris proiectionem:& tunc videbis naturæ mirabilitatem. Et illud ſecretum cum perfectione ſua eſt demonſtratum filijsveritatis. Et hæc eſt ſecũda pars de creatione lapidis& præparatione materiæ illius, de qua noſtra medicina creari debet. Et fili doctrinæ, ſi lla materia ſulfuris non fuerit bene præparata, tunc ex illa nullam tibi medicinam creare poteris: quia ſcriptũ eſt de ordine naturæ, quòd materia non præparata non poteſt facere aut creare cauſam præparationis: Præpara ergo primò tuam materiam,& ſepara ſubtile a ſpiſſo,& nobile de vili: Et quando res præparatæ fuerint, tunc exibit cauſa præparationis, ſicut de lumine exit ſplendor. * Secunda pars de opere Philoſophorum, de confectione Medicine. Vnc per ſecundam partem colorabit ſe lapis, fixatur& fermentatur: fermentum autem lapidis ad album, eſt argentum:& ad rubeum eſt aurum, ſicut Philoſophi demonſtrant: quia ſinẽ fermento non venit Sol, neque Luna, nec aliquid aliud quod ſit ſuæ naturæ. Coniunge ergo fermentum cum ſulfure ſuo,& generare poterit ſuum ſimile: quia fermẽtum trahit ſulfur ad ſuũ colorem,& etiam ad ſuam naturam,& ad pondus, necnon ad ſaporem& ſonũ ſuum:quia quodlibet ſimile generat ſuum ſimile, quia fermẽtum vt Sol tingit, mutat ſuum ſulfur in medicinam permanentem& penetrantem: ideo dicit Phi loſophus, Qui nouerit ſulfur& arg. viu. tingere cum Sole& Luna, ille peruenit Tincura. ad maximum arcanum: Et propter hoc oportet quòd Sol& Luna ſint tinctura& fermentum ipſius ſpiritus& aquæ permanentis arg viui,& per illam aquã aliæ naturæ debent fixari,& nutriri cum naturali calore tamdiu, vſquequo habebunt ſuam fixatiònem& fuſionem perfectam. 5888 N Poſt hocʒ fit regimen coniunctionis lapidis cum ſuo fermento, ſcilicet vſq; donec ad completum ſuum opus peruentum ſit. Et hoc non fit vna vice ſünuß quia hoc de intentione naturæ non eſt, ſed bene per cõpulationem, ſcilicet patum poſt parum,& etiam per coagulationem fit vera medicina vniformis. Et propter hoc illa copulatio cauſatur à ſubtilibus partibus tranſmutatis&alteratis in formam& eſſentiam ſpiritualem: quia ſcriptum eſt, quòd corpus craſſum cum ſimplici,& ſimplex cumi craſſo, propter eorum contrarietatem ſe coniungere non poſſunt, niſi craſſum conuertatur in ſubtilitatem ſuam, per ſuum ſimplicem ſpiritum,& tunc ſint commiſcibilia ſimul. Et hoc notificãt Philoſophi declatando cuidam veritatis filiò,& dicunt, quòd perfecta miſtura eſt, commi Miſio quid ſeibillum alteratorum corporum per indiuiſibilia ſibi iunctorumvnio, quia illa hic requiruntur per patentem rationem: quia miſtio ſiue vnio non poteſt fieri ſine alteratione, quæ eſt ſubtiliatio corporis,& reductio in formam ſpiritualẽ. Et de illa parte dicunt Philoſophi, quòd iam medicina completa eſt ab vna ma nere in allam maneriem cryſtallmam:& tunc apparebit quòd illa lamina com poſita eſt de ſubtilibus partibus naturalibus per naturale ingenium vniformiter coniuncta ſine diullone illarum partium per modicum,& iterum modicũ, quia talis cauſa non poteſt fieri ſine ſubtiliatione& homogeneitate naturæ:& propter hoc conuenit vt veniat illa materia ita ſubtilis, quòd omnes partes in natura æquales ſint miſtæ cum aqua:& hoc videre poteris per tuum intellectũ quum factum ſit vnum corpus tranſparens,& in vnum continuatum per coniunctionem& connexionem multarum partium ſine diuiſione, diſcontinuatione& terminatione in vnam ſpiſsitudinem& figuram tranſparentem per oines partes ſuas. Iam flli, tu modò habes non modicum ſecretum. Scias nunc coniunctionem inter ſulfur& fermentum in forma homogenea(N. hic nota; quod ſpiritus Philoſophorum ſolutus dicitur fermentum, quia de Sole venit —** 5 nz kermintatio 3 . I ERTORNIVR & ſol eſt. qui ſpiritus conuertit ſulfur ſuum in homogeneltatem ſuam tenz & hæc eſt fermentatio vera, quæ aliãs multiplicatio qicitur:)ſequitur llumia primò corpus antequàm imponas animam: quia aliàs nunquam poſſet ſulcipe re aut in ſe tetinere ſpiritum. 5 5 5 Lerum de lapide minerali. ) Eciꝑe nunc dimidiam vnciam Lunæ finatæ,& diſſolue in aqua mercuris X lit ipſa enim diſſoluitur in aquam viridem:& poſt ſepara aquam per no nem Philoſophorum:& ſcias quòd prima forma argenti eſt aqua& tine recipe terram de illa Luna,& pone ad partem:& poſtea recipe aqui,& diuide in duas partes: in vnamq́; partem proijce vnam partẽ lapidis(arte agenti)pul uerizati,& obſtrue bene ampullam,& pone ad Solem,& diſſolue in aquamch ram:& illa eſt aqua fermentabilis, in qua fermentatur noſter lapis,& rahitur ad materiam metallorum. Illam aquam diuide in duas partes,& vnam partem po ne in vitrum ad congelandum ſuper ignem:poſt recipe vnam partem atgeni & amalgama ipſum in duplo cum arg. viuo: deinde recipe de lapide congelato quartam partem,& miſce ſimul cum prædicta amalgama,& contere eã ſmul tamdiu vſquequo facta ſint vnum corpus: poſt imbibe iterum aliam partẽ tuæ materiæ de aqua fermẽtabili paulatim, ſicut prędixi in Creatione lapidis: poſt mitte materiam tuam in vnum vas ad nutriendum continuando lentum ignẽ. Hic debet intelligi, quòd vapor lapidis coniunctus cum vapore lapidis arg vi ui perfectè congelat in veram medicinam albã finitam reſplẽdentem. Et qu. to plus iſtam operationem reiteraueris, tantò magis multiplicabis in patient & virtute tuam medicinam:videlicet ſic, ſi vna pars medicinæ prima vice conuerteret centum, ſecunda vice mille, tertia decem millia,& fie in infnitum: pro pter hoc non negligas iſtam operationem multiplicationis: Quia quæ medid na plus diſponitur digeſtione illa, plus perfecte agit in operationt. i 85 Fixatio& compoſitio tineturæ. f Vnc dicam fixationem aeris, quæ portat in ſe tincturam: Actipe tertam Lunæ quam prius poſuiſti ad partem& modicum aquæ,& pone totum ad diſtillandum,& ſepara aquam diſtillando igne vnius puncti tamdii, donec amplius nil exibit per illum ignem: poſt ponè᷑ aliud receptaculumadm ſum alembici,& recipies aerem, qui eſt rubei coloris, aut glauei per maioremgnis expreſsionem æqualiter continuando,& totum quod poteſt diſtilaſi te cipiendo. Quum autem non plus diſtillatur, tune pone aquã ad partem bene obſtruendo: poſtea tere terram quæ remanſit in fundo valis,& iterum bene co tere eam ſuper laminam vitream,& etiam modicum de lapide præſcripto cum ea,& imbibe has res cum aqua, quæ diſtillata eſt à terra tamdiu donec ſitutpi ſta: poſtea pone ad diſtillandum per alembitum,& fac ignem de duobus pus ctis, quia magis ſtrenuè diſtillatur quàm prius:& quò tardius humor ſepaus à ſuo corpore, tantò magis nobilior, precioſior, melior& potentior erit:& 1 tera vlterius iſtam diſtilſationem, donec extraxeris animam a ſuo corpore, 1 vt amplius nil poſsit diſtillari:& eandem diſtillationem pone in aere. qu 10 bei aut glauci coloris eſt. Deinde ſemel rectifica diſtillationem per ſe 1 115 lam:& ſic habes aerem per quem tu tinges& fixabis tuum lapidem in 5 105 nerie aut ſpecie. Recipè arg. viuum quòd modò congelatum eſt per 100 175 lapidis& corporis,& contere ipſum ſuper laminam vitream, vel lapi 75 55 moreo in puluerem ſubtilem,& imbibe cum aere prædicto modicum lente dicum, vſquequo fiat per modum paſtæ. Illam materiam nuttias pile 5 & continuo cum vno ligmine,& tamdiu quoad aer congeletur cum 25 1 5 cut feciſti cum aqua in lamina cryſtallina, reiterando illam operationem 5 RAT MVN DI LVILLIII 1. quo bibat medietatem ſui ponderis. Poſt hoc, recipe de iſta lamina cryſtallina modicum,& pone ſuper laminam cupri rubeam,.& liqueſcat ad modum ceræ ſine fumo:& tunc illa medicina creata eſt& fixa. Et reitera decoctionem tuam yſque quo habebit tale ſignum. Et de eadem medicina recipe,& profjce ſuper centum partes Iouis albi, vel alterius cuiuſcunq; metalli,& conuertetur in argẽ tum, quod melius erit minerali. Et quando vna pars medicinæ proiecta fuerit per modum prædictæ proiectionis ſuper centum partes arg. viui, tunc congelatur in verum argentum etiam melius minerali in omnibus proprietatibus. Et quando medicina fuit ſemel multiplicata, tunc fac ſic ex ea proiectionẽ. R. vnã partem ipſius medicinæ& proijce ſuper centum partes mercurij calidi,& iterum conuertetur in medicinam:& vlterius faciendo proiectionem medicinæ ſuper alium mercurium calidum, tunc vna pars iſtius medicinæ conuertit centum partes in verum argentum. i 8 i 5 5 Si vis per alium modum facere tuum Elixir,& plus facilius, non miſcendo la pidem tuum cum aqua argenti alias: Tune recipe amalgama factum ex argen · to& mercurio,& miſce illud amalgama cum tuo lapide in quarta parte ſui põderis,&totum illud contere bene ſuper laminam vitream donec flat vnum cor pus: imbibe totam medicinam cum aqua Lunæ modicum& iterum modicum ſicut prædixi de creatione lapidis:poſt pone tuàam medicinam in vas tuum nu tritorium,& fac totum illud eodem modo ſicut ſcriptum eſt. 5 8 Adhuc fili per alium modum poteris facere aut componere tuum Elixir: Et cu ſtodi quòd habeas perfectam temperantiam coniunctionis& proprietatis,& ſcias quòd recipies vnam partem,& ſemis de aqua argenti,& diſſolue in ea vnam partem de præſcripto lapide,& totum erit in diſpoſitione aquæ claræ. Et poſt proijce duas partes aeris in iſtam aquam,& eandem pone ad congelandum, confortando virtutem lapidis, quia ille habet totum congelare& te & ſextam partem aquæ, aut quartam ſeparabis cum igne per viã decoctionis de toto compoſito, quia magis eſt de aqua, per quam ſulfur ſe poſuit in diſtillatione,& conuertit ſe in naturam aquæ contra potentiam ſulfuris:& ſic per eam apparebit, ſicut illa materia demonſtrat, quòd in omni tempore fortiorem vin eit minus forte, eo quòd non ſirecurritur: Et propter hoc enim opportunũ eſt, qudd aqua ſeparabit ſulfur per ſuæ naturæ curſum,& conuertit ipſum per diſſolutionem in ſuam naturam, propter ſimilitudinem materiei. Etiam conueniens eſt, quòd ſulfur habeat poſſe ſeparare aquam,& eam conuertere à pro prietate ſuæ naturæ per congelationem,& conuerſio fit cum naturali ratione: nos enim demonſtrauimus& per experientiam certificamus, confortando vir tutem lapidis,& damus ei tale ſubſidium, quòd habeat poſſe conuertère aquä, quæ ipſum prius conuertebat in ſuum ſimile: propterea oportebit te ſcire illud ſecretum, ſcilicet non ſolùm quæ ſit cauſa, ſed etiam modum, per quem modũ poterit operari aut confortari virtus alicuius. Et talis confortatio nõ poteſt fieri in re vna ſine debilitatione alterius, ſicut manifeſtè apparet in diſſolutiõe ſul furis. Et fili, omnis diſſolutio eſt debilitatio ſui ipſius:& ex hoc ſurgit illud, 3 noſter per ſolutionem debilitatur, quoniã virtus aquę ad hoc ſe cõ lortat, vt habeat ſuccurſum confortare virtutes aquę: per quas confortationes poſſunt ſeparari virtutes noſtri lapidis debilitati,& cõuertere ſe in ſuã qualitatẽ& naturã:& ex tali cõuerſione facta per debilitatẽ vnius,& cõfortationẽ alte rius eſt oorruptio noſtri lapidis,& ſicut vi detur, ſubmersũ eſt in profũda fouea aquæ, ſicut per eandẽ naturam appoſitã,&per cõpetentem rationem natura ſa gar nobis demöõſtrat, quòd virtus lapidis debilitata poſſet cõfortari per debilitatã virtutem aquæ: confortatur tamen ſuh tali ſpecie quæ habet poteſtatem K 2 112 APE RTO RI VN conuertendi aquam in ſuam naturam. Et ſciendum eſt, quòd illud quod eſt de natura humida, reduci debet in naturam ſiccam,& pariter frigida in natunm calidam. Et propterea relucet doctrina Philoſophorum, quæ dicit, quod con. uerſio lapidis in arg. viu · non eſt alia cauſa, niſi coniunctio vnius veræ natur in aliam. Fili doctrinæ, nenne percipis quia naturæ ſunt multi plices:&tamẽ niſi vna ſola natura diuiſa in quatuor partes,& quælibet pars in ſuum elementum: quia nullum elementũ poteſt eſſe ſine diuiſione ſuæ naturæ, eo quod nul lum elementum ipſas partes habet integraliter:& per hoc vnum elementum ſolum non poteſt corrumpi, neque generari in ſe ipſo, quia non eſt ſpiritus natura. Et ergo Philoſophi dicunt, quòd noſtrum magiſterium non poteſt per fici ſine natura quatuor elementorum ſimul:& eadem natura quæ eſt cauſa ho mogeneitatis ſeparat ſe de toto eterogeneo, quando poteſt mutari in omnes elementales qualitates:& illud boni artis conſideratores nolunt quòd elemen ta ſint de ſimplicibus qualitatibus:& per hoc habent poſſe conuertere& muna re naturam de qualitate in qualitatem, aliquando in ſiccum, aliquando in humidum,& ſic de cæteris, ſecundum quòd diuiſio naturæ eſt confortata pere iunctionem ſuorum elementorum, vel etiam debilitata. Et fili hoc intellige lapis noſter non fit aliter niſi de vna ſola pura natura, quam quilibet ſapietiſd re poterit per duos modos: primò per ſapientiam ſpeculatiuam id eſt permoderamen intellectus,& per experientiam cum perfecta illuminatione, f Et hos modos ſpecialiter teſtiſicantur Philoſo pni quãdo dicunt, quòd noſtra medicina eſt vna ſola natura,& illa eſt vna ſubtilis ſubſtantia, in quam qu litates elementoꝛ um intrant. deo illæ qualitates elemẽtorum de illa magis ad ſe trahunt, in quo plus abundat:& ſic qualitates ſunt ſicut materia elementor in quas ipſa ponunt ſuas formas,& in eis ſunt retentæ, ſicFut eius natura demſtrat in omni generatione. Et flli, in ſubtili ſubſtantia condenſant ſe quali. tes elementorum,& propter hoc capiuntur:& per hoc elementa ſunt quꝛ dat ta multasvirtutes in illam ſubſtantiã, per quas ipſa poterit penetrate tingere f facere operationẽ mirabilem, quam populus cõmunis& ignarus æſtimat pro maximo miraculo: ſic quòd putant tale factum eſſe per incãtationem magicæ artis, quũ ipſorum memoria& intellectus non valet comprehendere noſtrum magiſterium, quod per naturam& de natura,& etiam ex natura factum el. Fili doctrinæ, ſi iſta natura non fuiſſet de ſubtili ſubſtantia eſſentiali elemento. rum, tunc illa impura eſſentialitas elementorum nõ potuiſſet eſſe,& domina in ſubſtantia:& etiam ſi quodlibet elementum ſeorſum ſecundum ſuam 1 tiã eſſet minerale, tunc illa ſubſtantia non poſſet etiam penettare, nec ingrelen habere, neque colorare. Ergo propter iſtã proprietatem fili nõ conuenit 8 ignis perdominetur in prædicta ſubſtantia elementorum ſecundum ſuamm neram: cuius cauſam quæras in teſtamento noſtro. FINIS. b ARS INTELLECTIVA D. EXIMII RA YMVNODI LVLLIISVPER LAPI DEM PHIL oi ſophorum. ndum deuiantes oſopharunt nec uos natura de uerunt excænimis ſunt de VN I plures nimis errantes per vniuerſum mu ab opere naturæ ex defectu ingenij, quia nõ phil intellexerunt cauſas per quas procedunt effectus, N monſtrat omni bono intellectui: propterea nimis e cati in hoc quod ſemper vident corporaliter: quare rati n f e etas ope · cepti, quando intuuntur cęcaliter velle aſsimilari naturæ,& ſuas ſecret⸗ 115 rr F R AT MVYVNDIILIVIIII 3 rationes conuecti mũdanis operibus mechaniter. Dicemus 155 1555 n proprie cognouerunt naturam, ſine qua opus noſtrum, ſeilicet ſul 8 quam finie tur, quia color eſt cauſa totius operis, qui bene percipit. Et eſt tons aaturæ, qui imprimitur in re. Pauci ſunt qui ibi aliquid videant,& ibi eſt tritor, marmor,& mortarium, vbi natura mouet ſuam ſaltam nigram ſicut carb oN ſe parat hoc quod non eſt de eſſentia ſui compoſiti,& ligat ſuas ſimilitudinarias partes vniformiter, quam rem nunquam facit ignis communis, qui ſublimat mereurium vulgariter, nec talis pręparatio eſt de ſuo eſſe, imo eſt ei omnino cõ traria ſicut apparebit per hoe quod dicemus magiſtraliter per figuras extractas de noſtro intellectu, mediãte ſpiritu agiagrapho, ſine cuius virtute nõ poſ ſumus vnquam videre nec intelligere ſenſum naturæ, tanta eſt magna ſua vis, & virtus,& ſuum ſubtile ingenium, quòd de tribus componitur inuſcem adiũctis intra ſuum retinaculum, quod eſt memoria: aliquorum vnitas fit in imaginatiua,& attractiua operatione, quando in ſuo retinaculo firmiter tenetur, tũc eſt formatum philoſophiæ inſtrumentum, per virtutem totius eſſentialiter. . Be materia medicine noſtræ, ex quæ res ſit.„„ Ropterea oportet quòd tu cognoſcas materiam propriorem, de qua immediatè componitur noſtra medicina cum certa proprietate:habes etiam notabiliter intelligere poſt rationalem&naturalem conſiderationẽ, quòd materia non eſt niſi natura pura fini& puri metalli extracta per artem magiſte rij& per operationem naturalem in actionem manifeſtam de ſubſtantia fubti li& pura atg. viui portata ad fixationem,& ad magnam claritatem per ingeniũ naturæ,& ſuorum propriorum modorum,& poſt reducti in ſpeciem volatilẽ, per virtutem ſuæ miſtionis cum ſubtili ſubſtantia materiæ ſulfuris fixi, celari,& lucidi: quæ eſt propriè calor naturalis ligata& coniuncta cum ſuo proprio ſubiecto radicaliter, quod eſt arg. viuum. n Doctrina intellectualis ſuper materiam& ſuam formam,& ſuper ſuam operationem. 5 Rimò habes ſcire& fortiter fixare in tua mente inſtrumentaliter, quòd cũ tua intentio ſit ad operandum pro aliquo fine,& formare,&venire ad illũ ad complẽdum perfectionem tuæ intentionis, neceſſe eſt primitus quòd tu cognoſcas totaliter naturam dicti finis. Et hoc in forma, materia,& operatione priuſquàm te intromittas aliquid facere, quia ſecundum intentionem inis cogniti operator naturalis habet conſequi neceſſariò ſuum deſiderium. Et ſic opus vix aliquid valet ſine materia intellecta, tam modicum, aut nihil va let totum, ſi formæ ignorentur. Quiia materia propriè᷑ intellecta verificat o perationem æquipollentem illi,& opus verificat materiam habenti clarum intelctum, mediante forma vnius& alterius. Quia materia non poteſt compleri ſine propria forma veniente à recta menſura naturæ in ſuis gradibus ſine operatione formali habita per ingenium artificij& intellectus rel pectu paſsiomis matetiæ naturæ,& ſuæ propriæ formæ. Iſtam conſiderationem debes ſeruare inſtrumentaliter in duobus membris. Vnum eſt materiale,& aliud ope/ ratiuũ,& quodlibet de ſuo paſſu æquipollet alteri ſicut res propria alteri: quia nulla materia poteſt ꝑerfectionari ſine proprietate operationis, quæ eſt ei ſicut cauſa perfectiua. Et ideo debet opus eſſe proprium,& in tali forma appro. non tranſgrediatur proprietatem materiæ, quæ proprietas materlalis elt cognita per proprietatem ſuæ formæ,& per ſuum effectum. Et quũ 155 5 ir quod materia non eſt niſi pura natura,& natura ad conſeruan80 Pfoprietatem indigeat opere naturæ,& non vul garium, deelaratur E. 9995 1 5 55 prij generis, quæ reſpiciunt media,& fines„& per conquæ eſt finis cauſæ, quem quæris, dum ipſas bene intel K 3 i 14 KRS INTELLECTIVA ligas, quoniam per iſtas conſequitur perfectio quæ eſt finis cauſæ. Quſttye, rum, quòd ſine propria materia non poſſumus habere medicinam perfectam nec etiam illam ponere in fine ſine propria operatione in tali forma quòd pro prietas operationis naturalis, ææquipollet proprietati materiæ naturæ ſine tal. grediẽdo totam latitudinem ſui proprij generis. Vnde nos dicimus tibi, quod quodlibet genus habet in ſe naturalem proprietatem ſecundumſtam propnui ſpeciem,& per conſequens genus quodlibet illorum habet proprias operatio nes æquipollentes eorum proprietatibus ſecundum eorum exigentiam diff rentem vnam ab altera,& conſeruationem ſpecierum earum propriarũ. Qua. re apparet, quòd ſi tu non intelligas materiam naturæ ipſius latitudinis&ope rationem eius præcise, nunquam poteris conſequi tinem, quem quæris. Audi quid dicat authoritas philoſophicalis,& nota eam, ſi vis quòd ad eam dim tam cum integra doctrina. Opus eſt ei homini rationis volenti facere noſtun Elixir completũ, quòd primitus habeat in intellectu ſuo veras& propꝛias cau a8,& virtutes lapidum iſtius latitudinis per ſcientiam contrariam ſuæ cou, ptionis ignis conſumptiui omnino radicaliter humidi naturæ, quod eſt iplus latitudinis per inſtrumentum contrariũ, quod in chorda recta magnę latitudinis, quæ ſunt magis per differentias contrarietatum, ſecundum proprias for. mas mineralitaris, ſicut videre potes per præſentem figuram, i Latitudo. diuerſarum ſpecierum extra metallum, argentum viuum, nitum fal, ſulfur, vapor. 3 Latitudo ſpeciei metallicæ, Mercurius, Saturnus, lupiter, Venus, Matz Latitudo vnius ſalis omnium metallorum. Cum inſtrumentis per reuerſionem appoſitionis materiæ puræ ſecundæ attudinis cũ illa, quę eſt in prima extra arg. viu. inuenies ſcientiam proprietatum quæ fortiter contrariantur in ſpecie& forma numeralitatis. Et adhucinuenie per primam latitudinem cum arg. viuo, quæ eſt reſpiciendo formam& ſu cot ruptionem per tranſinurationẽ ſpeciei in ſpeciem, quæ eſt alterius latitudini 2 8— 5. 7. videlicet, tantùm vadit arando calor comburẽs de materia in materiam, quod illas vadit domando, donec e gelatum ſub proprietate ſpeciei metal lorum per illum magnum tranſitum, quem ille facit cum arg. viu. de medio in medium. Vnde omnia corpora creantur, ſicut potes ſentire per proptiã eſſen. tiam corporis lucentis compoſiti de arg. viuo per calorem cæleſtem,& ni pa terreſtrem: per iſtum modum intelliges proprietates materiæ, de qua indiges cum ſignis cognitis& demonſtrationibus, quæ de ſua propria latitudiue fallt Et erit tibi manifeſtè declarata per clarum intellectum rectitudo vittuoſi o: Pperationis materiæ, naturæ iſtius latitudinis, quia virtuoſa rectitudo 1, nis procedit a perfecta cognitione. Et per hoc omnis artiſta habet tam ei operari, quàm propriè cognoſcit,& non plus: ita quòd ſi nihil intelligat, 50 1 ſcit facere. Et ideo dico tibi, plenam cognitionem diſpoſitionis opens ha 15 non potes, niſi per conſiderationem illius reſpectu ſui perfecti ſinis, 1 ſicut effectus cognoſcitur per cauſam, ſic ſua cauſa cognoſcitur per effectũ 15 Et hoc ſit tibi canon directiuum cognitionis naturalis,& per genus 1 nis naturalis,& regula propria dirigens intellectum operatoris naturalis. f ſolùm ad menſurandum tranſitus, id eſt temperamenti. Imò ſimilis eſt reg 55 directa ad menſurandum virtutes elementales,& ſimiliter cæleſtes. n in ciditates& præparationes naturæ,& proportionem miſtionis ſubſtan nt coniunctis eſſentijs elementatis, quæ conſtituunt temperamentum in te 10 perata. Et ſic hoc fuit declaratum in collectione cauſarum lupradickasts 1 3 tibi primo neceſſe eſt intelligere, priuſquam per ſcientiam poſsis opetaii dul 1 a 7 * r ͤ—Nĩ˙ rmTr KAT MVN DI LVLIII 8 qui nõ habet cauſam non poteſt habere effectum. Patet igitur manifeſtè, quòd ſclentlam intellectualem, priuſquam aliquid facias operis, te habere oportet ua omnes Philoſophi pro regula generali hoc dixerunt. Modus ergo ad i iſtud inſtrumentum, quod ſcientia intellectualis dicitur, in forma theoricali eſt iſte. a Modus habendi inqtrumentum intellectuale. beimus ſupra in ſenſu philoſophali quòd plena cognitio diſpoſitionis operis nõ poteſt haberi, niſi per comparationem ipſius ad ſuum perfectũ f finem, qui eſt extremitas vltima latitudinis operationis naturæ, per quã quilibet artiſta debet perſcrutando applicare totum ſuũ intellectum, ſieut apparere poreſt per iſtam figuram, quæ eſt operatiua perfectionis,& vocatur figura latitudinis, in qua includuntur extremitates& media,& perfectæ operationes natufræ. Per inrellectum iſtius ſiguræ poteſt cognoſcere naturalis intellector per do ctrinam intellectualem, quomodo diuerſificatur in forma ad finem optatum conquirendum in operatione in tantum, quod incepit ad finem operationis naturæ. ä Naturæ latitudo Finis intellectiuæ artis Principium operis ſecundi Calor in materia Latitudo, calor in materia Latitudo, motus materiæ Intellectus naturæ principiũ philoſophadi per data à natura finis operis ſecundum intellectã Latitudo, reſolutio mat. Latitudo, miſtio materiæ. Lalitudo, perfectio in natura. Ethoc per hoc quòd non poſſet habere inſtrumentum originale habendi notitiam deſcendendi ad ſuam cauſam in vera intentione, quæ deſcenſio fit ab an teceſsiua graduatione refluendo de gradu in gradum vſque ad ſuum finẽ, quæ eſt principium materiæ& operationis, per quem effectus demõſtratur, nec alias niſi per effectum deſcendentem à cauſa Quoniam natura nobis monſtrauit finẽ cauſæ ſicut per Solem,& alia quæ ipſa creauit, quæ ſunt effectus& terminationes cauſarum, ſecundum meritum ſuæ latitudinis, immediatè intellectus conſiderat,& inueſtigat primò cauſam præcedentem& immediatam il lius, de qua& per quam ſucceſsiuè cadunt ſine alio medio. Et ita de medio in medium cum reſolutione graduata,& cum inſtrumento præuiſo, quod excitat intellectum non tranſeundi vltimam iſtam latitudinem, donec ſit ad finẽ ſuum quæ eſt principium materiæ& operis, vt ſupradictum eſt,& principium latitu dinis reſpectu materiæ& operis,& finis dictæ latitudinis reſpectu habẽdi pro priam notitiam doctrinę intellectualis, ad ſatisfaciendum operibus naturæ. Et quando per talem inueſtigationem intellectus inuenit per inſtrumentum demonſtratiuum accõmodatum corruptioni, quæ corruptio firmat& roborat in tellectum in actualitate, per vera& infallibilia ſigna, quæ fallinon poſſunt per cauſas deſideratas, tunc veniunt effectus. Totum hoc rotatur& vertitur ſimul Per rotam circulatam, quia ſic tranſit medium ſicut principium,& etiam princi pium ſicut finis. Tunc ſcit principia per cauſas cognitas, de quibus poſtea poteſt homo operari, qui hoc cognoſcit,& conquirere effectum ſuæ cauſæ, quæ eſt ſuæ naturæ verum principit& o peratio naturalis,& ita declaratur modus, quomodo habemus notitiam per artem intellectiuã, per proprium inſtrumen tum, nõ tantummodò de principijs, ſeilicet materiali operatiuo naturæ, ſed de totaiſta latitudine incluſiuè᷑ ſine tranſgrediẽdo illam: cuius inueſtigationis nobis pateret dem ö ſtratio, ſicut patet per hoc quod dictum eſt ſupra, quòd opus naturæ non tranſit de extremo in extremum niſi per media, tiec per conſequẽs opus cum intentione, niſi per ſucceſsionem operationis, Et vt ſit verum imX 4 116 ARS INTELLECTIVA medlatè demonſtratur per formam intellectualem& intellectiuam, quef ratiit ab operatiua vniuerſaliter. Per iſtam figuram demonſtratur quomodo in tellectus inueſtigat ſpiritualiter, quod natura monſtrat corporaliter,& in quo loco incipit perſerutatio ad intelli gendum eſſentiam operationis, vnde nos docuerunt omnes Philoſophi per magnum excitamentum. Figura inte llectualis.„„ vincipium inuefigationis] Finis inueſtigationis Perfectio in auro. Vnifsymitat in auro Nalio in iꝑne Reſolutio in aere ¶ Motus in uapore] Calor in qu. Aurum in loco inſtrumenti finalis,& perfectionis quod creatum eſt pern turam exemplariter: quum ergo aurum, quod eſt nobilior la pis omnium precioſorum ſit ſinis,& perfectio operis naturæ per ſuum com plementum in lt tudine mineralitatis, citò venit actio intelligentiæ perſcrutando pet ſcientam propin quam ſenſibilitati cauſæ immediatę, quę præcedens eſt iſtius perfectio nis. Et ſic dat nobis intelligere ſenſus ſenſibilitatis per directum ſignum tam in materia, quàm in operatione. Et ſcito quòd in perſcrutatione incipit mouei ſpiritus rationis, qui rectum eſt inſtrumentum noſtri intellectus, citò facit i dere vniformitatem, quæ propria cauſa perfectionis ſuæ ſcilicet auri ſicit ile confirmat per proprios effectus ſuarum experientiarum: Vnde exemplumcõ trariùm viuè demonſtrat per verba, vel loquelas viceuerſaliter, quòd mater conttaria vniformitati eſt cauſa quæ reſiſtit ſuæ perfectioni. Ergo materia dl. formis non eſt tam completa inquantũ contradicit cauſæ, quæ eſt propria per lectionis: quoniã de ſuo vero contrario, quod eſt vniformitas eſt proptiè caulata. Et ſicut vera vnitas eſt cauſa immediata magnæ perfectionis, ſic ucceſ us per retrogradationem vides noſtrum ſpiritum eſſe veram miſtionem, quꝛ eſt antecedens& cauſa immediata vniformitatis. Ergo tu potes bene cognoſcere magiſtraliter, ſi in te eſt ſpiritus agiographus, quòd ſecundum natutam Bran generis veniet ſuus ſuccedens per directam homogeneitatem. t poſtquàm miſtio cauſatur de vnitate, ſic ſolutio eſt vera cauſa proptix mi ſtionis: quæ ſolutio eſt magnum principale, perfectũ& ſecretum coniuncul in omni natura de pluribus partibus in vnitate. Et ſic maioratur quãdo eſtpau latiuè ſubtiliata& minuta. Et quum talis ſolutio ſit cauſa miſtionis, ſie motis ſubtilis æqualis ſolutionis. Quare ſi motus ſit nimis fortis, æqualis ſubtiiiasdi ſcordatur, quæ eſt cauſa notabilis reſolutionis: ſicut motus continuus ſubtlis & bene continuatus, eſt cauſa in ſua materia ſubtilis motus: Et ita repenit noſter intellectus medium& principium operis naturæ per rationem fis pfiloſophicaliter. 8 1 5 4 Cognitio rationis facteæ per reuolutionem contrariorum inueniendo practicam i reſpectu naturæ. 1 ergo calor de quo cauſatur prima actio operis naturæ, eſt n 1 peratus& bene continuatus ſine additione aut diminutione ſed enn 1 quòd intellectum eſt intendendo ad aſpectum naturæ: motus illus, A eſt ſua actio per ſram vniformitatem nobilitatur. Et poſtquàm e erit ſublimatus, nunquam videbis reſolutionem exaltatã. Et ſi ſolutio eſt 15 0 Propriata, miſtio inde ſaltabit, quæ eſt fortiter illuminata. Et ſi miſtio et i 4 forma facta cauſabit vnitatem, quæ eſt natura mouens, cuius porn 115 perfectionem, quæ eſt finis& concluſio operationis. Quare patet, 3 1 5 omnes iſtæ perfectiones deſcendant a calore temperato, quæ eſt 1 1 5 ratio reſpectu ſubtilis vniformitatis materiæ naturæ, quæ eſt in d actio refluit& reſpicit ſuos fines:& in quãtum elongatur ab actione pr ſallcet RAT MSI NDI LVIIII 117 ſcllicet à motu ſubtili, in tantum ſuccedẽtia erunt diminuta à facto completo: & inquantum primi motus ſubtiles erunt meliores, in tantum meliorabuntur ſuccedentes voluntati naturæ. Si bene intelligis naturam, bene intelliges ſuas operationes, quia ei aſsimilantur per vniformitatem. Fili natura eſt vna fortis compoſitio de materia ſubtili& vniformis, humida& viſcoſa, animata calore per ſuam claritatem, quæ eſt virtus cæleſtis: quæ natura non indiget compoſitione vel multiplicatione alicuius alterius materiæ, quia ipſa continet in ſua co poſitione totum illud quod indiget de quatuor elementis in ſua perfectione, & extra ipſam nihil continetur quod ſit neceſſarium ſuo compoſito: quare ſi alam rem ibi imponas, tu non cognoſcis naturam, nec vnquam habebis perfectionem ſuæ operationis Et ſi eam cognoſcis, tu ſcies omnia ſua opera: quia quum noſtra medicina debeat fieri de pura natura,& natura pura non ſit alia res, nili talis compoſitio, quã ſupradiximus, neceſſaria res eſt quòd vnſtas ſuæ operationis æquipolleat vniformitati ſuæ compoſitionis. Et ſic potes intellige re, quòd opera noſtræ medicinæ, quæ ipſa facit dum fuerit excitata per calorẽ extrinſe cum, non ſunt niſi opera naturæ, quum dicta medicina ſit de iſtamet natura, quæ non eſt aliud niſi vera cõpoſitio puriſsimæ naturæ. Et hoc ſcimus per ſenſum experientiæ, quem nobis in ſua ſublimatione demonſtrat: quia om ne illud quod non eſt de eſſentia ſui compoſiti ſegregat& ſeparat, ſicut pertinet per ſuas partes puras ſplendidè cæleſtes ſe demenſtrando ſine macula pro faciendo congelamentum, quod eſt in igne permanens. Sic oſtẽſum eſt, quòd non indiget aliqua alia natura, vt veniat ad finem ſuæ perfectionis. Et poſtquã intellectus comprehendit cauſas& opera media:& viſis omnibus illis, ſcilicet principijs& fine, non poteſt eſſe quòd homo poſsit errare, poſtquã habet prin cipium bene continuandi ignem: ideirco omnes operationes ſuperius declatatæ per hoc quod ſequitur, ponuntur rei petitæ: Non quòd intelligas, quòd lolutio facta per diuiſionem& per attractionem ſit per ignem cõmunem cauſata in natura per generationem vel renouationem indiuiduorum in ſimilitudine ſuæ ſpeciei, imò propriè cauſatur immediatè per calorem confortatum, qui in natura propinquè& intrinſecè᷑ illuminatur claritate cæleſti excitata,& non adhuc per calorem communem imme diatè, ſed per virtutem motus cauſarum mobilium mouentium& motorum, in tantum quantum natura requirit, quia motus eſt cauſa excitationis caloris naturæ, qui calor prouenit ab igne qui eſt fortior elementorum exiſtentium in cõpoſitione naturæ. Præterea potes intelligere, quòd ignis exiſtens in compoſitione naturæ, eſt quarta pars na turæ,& alia pars quarta eſt aqua, alia terra,& alia aer: tali modo quòd debes intelligere. quõd quodlibet illorum quatuor elementorum elementatur magna puritate. Et ita de quatuor naturis puris eſt illa compoſita per talem proportio nem, quam requirit forma& ſpecies noſtri arg. viui, quod eſt natura compoſita de quatuor ſine tranſgreſſu menſuræ æqualitatis, per quam reſultat nobilis broprietas quam cuſtodire debes ab omni igne combuſtibili. Quoniam ſi aliquid prædictorum elementorum,& maximè ignis diſſoluatur& ſeparetur à compoſito naturæ per aliquem i gnem extraneum, forma corrumperetur cum ſuis proprietatibus. Sic etiam flet, ſi ei admiſceas terram naturæ extraneę, quia ſua terra eſt ei proportionalis æqualitati aquę, aeris& ignis:& aer commenſuratur ei ææqualitati aquę, ignis& terræ:& ignis ſimiliter ei proportionat᷑ æqualitati aquæ, aeris& terræ. Qrare neceſſariùm eſt, quòd vnum non reſoluatur ſine alio. Et hoc ſine adiunctione rei alterius naturę:intellige ergo principium noſtræ reſolutionis factæ ſuæ merito compoſitionis,& non dislocationis ſcilicet elementariæ, ſicut fit reſolutio ſophiſtica in aqua communi, ſeu vulgari: 118 ARS INTELLECTIVA quæ reſolutio oſtendit ſeparationem ſicci& humidi, quæ natura elegitperc parationem,& per conſequens demonſtrat deſtructionem formæ permotm rerum elementarium motarum& mouentium, quæ ſunt in ſupradicta comp. ſitione naturali: quia motus rerum mobilium exiſtẽtium in compoſito, eta ſa excitationis caloris naturalis in rebus corruptibilibus& generalibus nen flammatione, vel ſine conſumptione humidi radicalis. Tamen motor cauſiſ mobilium qui eſt in compoſitione elementaria ſecundum plus aut minus cu ſatur immediate per calorem extrinſecum proportionatum æqualitati motu omnium illorum elementorum, ne vnum reſoluatur ſine alio ad conſeruandi ſuam ſpeciem, quæ eſt de omnibus ſuis elementis in forma arg. viui,& tan lor eſt informatiuus toto compoſito. Sic intellige de fixo& non fixo, donecſt inuicem amplexentur, quoniam volatiuum non portat in ipſo cauſam extem nationis, per quam poſsit diuidi in partes compoſitas, imò totaliter volt, at totaliter manet ſine aliquareſolutione elementaria, ſicut patet per ſuam omi quia ſi ignis ſepararetur ab humido, forma corrumperetur, quę eſt certa een taria proportio: ita quòd nullum elementorum ſuorum ſepararetur ab alſʒ i eorum perfectis reſolutionibus ſub conſeruatione ſpeciei in forma atg vi Quare recolligendo omnes cauſas, potes cognoſcere quòd ſ ecundum qu ignis communis bene fuerit informatus per pfenzett intellectorem adeigt tiam propriæ naturæ, cauſabitur fortiter& plenitudinariè ſuus motus, qui e excitatio& propriè directio ignis in natura exiſtentis:& ſecundum quod o lor naturalis fuerit à dicto motu excitatus per omnia ſua elementa cum omi bus ſuis motibus, quæ debes fixare in tuo intellectu, quia ſubiecta ſunt hocm do, quod gentes ignorant. Ergo quum motus ſit cauſa caloris in cauſis na generat de illis& pullulat feruorem, quando calor extenditur, qui eſt de Pria eſſentia materiali naturæ, ſicut dictum eſt ſupra ad cauſandum ferien quem cauſat per digeſtionem magnam ſine hoc, quòd partes compoſimi ræ aliud mundi ſentiant, aut non ſentiant. Quoniam ſi perditionem haben ſentire in eorum mutatione, forma compoſiti corrumperetur. Ideo inſpidi ad ignem, quando eum facies ne ſit nimis fortis,& non tranſeas metas verum motuum exiſtentium in informatione ignis noſtri ſecreti(ſcilicet fumi ect quia motus nimis ſubitaneus nimis inimicatur naturæ, vt patet perrubediei viſam ante ſuum terminum, qui iam declaratus eſt. Iſte eſt qui diſſoluit& t uit partes ſuas exiſtentes de eſſentia puræ naturæ,& per vinculum amoi 0 citer eas amplexatur,& alias effugat ſine cremabilitate, quia non ſunt de gen re ſui compoſiti. Et per iſtas cauſas potes ſatis percipere, notare& intellges quòd ſi ignis eſt nimis fortis vel acutus motus ſpirituum fortiter decipietirlt ſi fuerit nimis fortis calor naturalis non reſolutus ſentiens ignem pungemien nitetur ſeruare partes ſui compoſiti ſine reſolutione nunquam faciendz: d niam viles partes cum puris in proprio mercurio obuiabit ignis natura fon titer defendens,& omne reſolutum in ſpiritum ſentiens ignem ſupradictinos intendit vnquã operari ad corruptionem generationis, imò fit cum coe ne deſtructionis, per quã actus& renouatio ſpecierum manet comupſis 0 ſubitum actum ignis ard entis comburentis cauſam fixam, ſcilicet thelon, 10 prius demonſtratur ſine reſolutione, eo quòd ſpiritus recedit, qui debeteſ o ſoluere eum,& defendere contra magnum Draconem totum deuorante deb cognoſcas& directè ſcias, quòd quum volatile non ſit de ſe ffæum, non po expectare ignem intrantem in materiam per extraneum motum, nec 111 1 cauſa flxa conſequenter poteſt eſſe fixum, quum habeat fugere. Quæ fal 7 7 7 5 22 7 7 J 1 ali 5 eben diget fieri de materia tenui tàm ignis quàm materiæ eſſentialiter. Et ſe 55 int 60 ſci ſis ip cu „ eie. tperch motum compi vel Cal sſinen cauſaiſ us ca motu rund talisc onec le exterm lat, au n fomã a elemẽ alſis f g vill n qed deng ul el jod c om hocmd natita depvoem nat lberent pic erotun ſecteth edinen Vreſol 1s dil E gelle ligete etürlt zenten 5200 lis lo Mü non nupto us pe 1 ql ret cl e. deo poteſ im ſan atio in debe intel KAT NM VNDILVLLII 19 intellgere calorem naturæ venientem à motu veniente de calore cõmmuni (vel contrarij)vt videre potes per præſentem figuram practicaliter. Figura practicalis operis naturæ. Hitium] Calor Reſolutio Miſtio Perfectio] Finis operit motus Reſolutio Calor Notus Calor a — cu maladie ſabeus fahr natural Recapitulatio artis inte lectualis cum diuiſtone ſaorum membrorum. cupis habere& conſequi perfectionem, quæ eſt perfectio operis& totius iſtius artis oportet ſapienter conſiderare primò naturam& formam, per quas materia portata eſt ad perfectionem:& quum hoc ſit neceſſariũ ſcire in cauſa petita& requiſita, quæ ſuperat totum naturæ curſum, nec eã poſſis habere, nec realiter poſsidere in forma aut materia ſine operatione: tamen ipſam potes ſcire& ſatis bene intelligere per virtutem ſpiritus agiographi recurrendo fini naturæ, qui portauit ſuam materiam ad perfectionem aureã, per certas experientias demonſtratiuas regulatas à doctrina intellectuali acquiſita per dictam virtutem. Quoniam talis doctrina facit videre cauſas inuiſibiles per ſenſibilitatem,& hoc ſecundum quòd magis aut minus eſt regulatum,B tam per ſenſum rationis, quàm per inſtrumentum demonſtratiuum cognitę experientiæ ſuper materiam naturæ, per talem intellectum ſic acquiſitũ poteris habere totam ſcientiam operationis naturæ iſtius latitudinis: e per talẽ ſciẽ tiam poteris in poſteris multum bene te cuſtodire& dirigere, vel dirigi per in ſtrumenta demonſtratiua, quæ habebis in mente tua in omni opere artis cum paruo adiutorio. Modus recurrendi ad opus naturæ eſt duplex: Primus eſt, quod tu habes conſiderare compoſitionẽ auri, quod natura creauit tam in forma& in materia, quàm in perfectione. Et hoc fiat, vt quando habebis notitiam dictæ eompoſitionis poſsis aſsimilari naturæ,& ipſam ſequi in quantum poſsi bile eſt ſine tranſgrediendo latitudinem, quando eris in noſtro magiſterio. Secundus eſt, quòd habeas perſcrutari compoſitionem aliorum metallorum,& cauſas eorum tam in forma, quàm in materia conuenienti,& nihilominus mouenti quantum ad operationem: quæ perſcrutatio completur per differentiã contrarietatis ſicut demonſtratur per propriam naturam eorum remotã à per lectione omni homini clarè intuenti. Iſte modus datus eſt ad cognoſcendum euitationem erroris in operibus artis: ſed primus inquantum eſt perfectiuus, datus eſt ad hene intelligendum, cognoſcendum, ſciendum& continuandum opus philoſophale reſpectu perfectionis naturæ,& ad ſupplendum& corrigendum cauſas erratas per caſum fortunæ. Vnde dicimus poſt patres noſtros qudòd niſi cognoſcas corpora omnium metallorum cum natura principiorum illorum tam occultè quàm manifeſtè,& niſi hæc ſciueris, nũquam ſcies cauſam quæ eſt ſuperans in ſuperatis, nec quæ eſt diminuens in diminutis. Et qui per tum modum non procedit inueſtigare cauſas naturæ, nunquã erit in ſuo pro ceſſu verus philoſophus, imò potius conſtringet eum vtilitas ignorantiæ per caulam neceſſariam ignoratam per obfuſcationẽ& tenebroſitatẽ magnæ con molus, nec vnquam poterit peruenire ad perfectionem tranſmutationis prę dictorum metallorum. Forma igitur artis intellectiuæ ad habendum notitiã Per veram doctrinam deſupradictis, eſt perſcrutandi per directum inſtrumen 485 1 cauſarum, de quibus dicta corpora immediate& gradualiter deunt vlque ad eorum principium, quod dicitur prima materia compoſi 120 ARS INTELLECTIVA tionis eorum in natura radicata: Et eſt primus gradus& principium iſtiusas tudinis. Et ſecundum quòd tu cognoſcis gradus, ſucceſsiuè tu debesinteliee re ſine tranſgreſſu naturæ eorum actiones æquipollentes caloris eorum nin, matiuorum continuè, quia omnes æquipollent vna alteri tali modo quòdnatura cuiuſcunque gradus requirit actionem proprię proprietati ſuæ tolerab. litatis. Et ſic quum tu habueris notitiam ſupradictami per inueſtigationẽ pro, priam artis intellectiuæ ſine tranſgreſsione metarum rationis cooperantis ſub iſtis inſtrumentis demonſtratiuis(vel diuinis) quæ regulant ſenſum& totum intellectum, per quæ erunt eorum cauſæ patefactæ& demonſtratæ per red cognitiouem, quæ cognitio eſt directè nota per proprietates graduum, quæ ſunt in ſcala philoſophali, ſcilicet per doctrinam mediorum eorum,& eorum propriorũ extremorũ ſicut immediate dependent ab eorum propinquis natu ris, vt ſupra dictum eſt,& ſatis demonſtratum per figuram perfectionis intele ctiuam,& per figuram operatiuam perfectionis, per quas poteſt haberi cou tio intellectiua naturæ omnium corporum diminutorum à perfectione perin ſtrumentum contrarium reſpectum habentem in oppoſitũ dictæ figuræ intel lectiuæ, quæ eſt perfectionis, vel ſuorũ inſtrumentorum perfectiuorũ quę per rationem elongantur ab eorum cauſa contraria, ſicut apparere poteſtper ptęſentem figuram, quæ eſt perfectiua& imperfectiua ad finẽ, qudòd tu intẽda& videas defectus eorum per contraria vincula formata cum differentijs. Corruptio Perfectio] Vniformitas Miſio] Confaſio] Difpormita 55 peyfectiuorum! figura 0 perfecluonm Per hanc figuram patet, quòd difformitas eſt inſtrumentum contratiũ vniformitati,& quantũ plus eſt ſibi contrarium, tantũ elongatur à perfection,& magis participat imperfectionem, quæ eſt corruptio& inſtrumentum conti: rium perfectioni, quoniam omnis cauſa demonſtrat ſuũ effectum mags propinquum ſecundũ proprietatem ſuæ naturæ& concordantiæ, vel conuatieta tem per alias differentias cauſatas ſecundum plus vel minus: quare quũ natun ſua ſit difformis, vult& requirit ſua improprietas imperfecta per poteſtatem ſuæ naturæ ſcilicet imperfectam, quòd materia ſua perueniat in cauſam impet fectam. Veruntamen debet intelligere hoc eſſe ex parte fragilitatis nature,& non ex parte formæ proprietariæſed per formã cognoſcitur perfectio velim. perfectio materiæ in quantum forma recipit determinationem ſuæ maten quoniam ſicut eam recipit, ita eam demonſtrat,& per illa intrauit inſtrumenm liter ſua materia in eſſe perfecto vel imperfecto: Quare concluditur quödl tu cognoſcis naturam formæ, iam verò cognoſces meritũ materiæ, ſilltpecectionis vel imperfectionis: Ergo conſidera formã reſpectu materiæ, qua o ma de qua fit proprietas eſt ſummũ inſtrumentum,& per hoc inſtrumenti, potes acquirere multas artes reales, quæ ſecretæ& occultatæ ſunt in natur 0 inquantum difformitas elongatur à perfectione,&appropinquat in pectes 15 nem, in tantũ poteſt ſentire tuus ſpiritus, quòd ſumma vniformitas approp. quat magnæ perfectioni,& elongatur ã magna corruptione,& en 15 fuſæ appropinquatur difformitati,& ab vniformitate elongatur: ſie mi 12 propinquatur vniformitati,& elongatur à magna difformitate per W proprietatis auri cauſatæ à perfectione. Sed quum omnes cauſæ cogno 1 4 per radicem ſuæ formæ,& ſine ipſa cognoſci nõ poſſunt, ideo loco exemp capitulo ſequenti dicemus, quid ſit forma. Pelet 3 2—————— 2 o„„„„„„„„ o„„„„„ K„. 2. R A 1 M VN DI LVILLII 5 12¹ Die forma& eius conſequent ia. Vprimò debes intelligere& realiter notare leuando ſpiritum per ſublimationẽ habendo intellectum, quòd quũ velis habere realem perfectionem, oportet te euitare omnes caſus, qui ſunt contra naturam,& eligere, ac accipere omnes naturales, de quib. prima hæc eſt præceſsiua, quæ eſt perfe ctionis& materiæ verè vnitæ, vel vnitatis quatuor elementorum, quæ dicuntur arg. viuũ cum proportione formali, quæ eſt ſpecies realis cum forma mercurij, per quam reſultat magna proprietas, quæ perficit eum in eſſe naturali,& in ſpecie cõmuni nobili& generali, per quam conſeruantur ab eorũ corruptio 2 ne omnia ſeptẽ metalla. Quapropter ſi vis ſcire inſtrumenta huius nobilis ſpeclei ipſa ſunt omnia complexionalia, quorum in generali eſt propria operatio per nobile inſtrumentum vi proportionis in eſſe naturali iſtius latitudinis, hoc eſt dicere ſecundum ſuam ſpeciem, in qua propriè omnia continentur.= propter ſi hęc ſpecies deſtruatur, vt patet in reſolutione Sophiſticorum, qui ni tuntur dilſoluere in aquam nubium deſtruentem naturam,& totam ſuam com politionem, forma corrumpitur,& ſua proprietas,& diſſoluitur vera virtus in alialatitudine,& omne illud, quod in eis continetur, ſicut nobis demonſtrãt in ſtrumenta magnær latitudinis, quæ eſt ſuperius deſcripta. Vnde dicimus quòd in ſequendo filios doctrinæ, quomodo debeat fieri diſſolutio indiuiduorum, ſcilicet quòd fiat ſub conſeruatione earum ſpecierum, in qua& per quam con ſeruatur nobilis proprietas, quæ facit ligamentum& vnionem terum miſcibilium per amorem aſsimilantem eorum proprietati, quæ iam alterata ſunt ſub conſeruatione earum propriarum formarum. Vis adhuc ſcire plus quæ ſit vit tus formæę Eſt illa per quam materia eſt contentas, ſicut res diuina& digna, nõ quòd forma virtuoſa contineatur per materiam, quia in natura non eſt deſiderata materialis forma, quũ de ea non indigeat in eſſe diuino vel diuinali, ſed tan tũmodò ad eſſe diuidui: quapropter indiuidualitas prouenit à proprietate ma teriæ, quæ deſiderat perfectionem, ſicut cauſa imperfecta. Eta proprietate for me venit dignitas diuinalis, quæ eſt cauſa perfecta,& perfectio nata dictæ ma terię in eſſe completo ſecundum quòd ſummus dedit naturæ iſtius latitudinis. Propterea tibi demonſtratum eſt, quòd materia corrumpi habet ſub ſua forma prima ſcilicet aurea,& gubernari& regi ſub ſua poteſtate, quia ſie ſe habet, ꝙ dat pro reſtauratione ſuæ materiæ propriàm ſpeciem, ideo conſequitur formã quæ portat eum ad perfectionem: propterea ſulfur noſtrum quod fit, non eſt aliud quàm arg. viuũ, in quo eſt forma continens materiam totius de quo indiges. Si hoc potes intelligere per magnam realitatem, tu intelliges omiies alias cauſas per naturam factas ſub conſeruatione earum ſpecierum in corruptione indiuiduorum: Ideo cuſtodias ſpiritum ne euolet in corruptione aut reſolutione ſuæ proprię materiæ cum omnibus ſuis elementis:quia ille eſt qui reformat aut reſtaurat vitam euntem contra mortem omnino rem deſtruentem, niſi forma ſua eam cuſtodiat per ſuam perfectionem. s De materia e eius diuerſitate. 8 Ictum eſt ſuperius& realirer demonſtratum, quòd vniformitas in mat ria eſt cauſa immediata magnæ perfectionis,& diuerſitas in ſubſtantia, eſt cauſa corruptionis. Per iſta duo contraria inſtrumẽta demonſtrãtur opera ſulfuris& arg. viui omni filio doctrinæ ſcire volenti naturam corporum r perfectioni vel imperfectioni, per quę manifeſtè cognouimns opera ulfuris& arg. viui media ſiue inſtrumenta claræ experiẽtiæ, quæ vidimus peiltegimen earum fixationum: quoniam quum ſit res notabilis quòd ſulfur nõ poſsit flxari ſine euolatione, niſi prius calcinetur, illud calcinabimus,& in 122 ARS IN TELTLECTIVA ueniemus in calcinatione, quòd tota ſua humiditas radicalis exterminabitũ iu quòd in fine per nullum artificium fundere non potuit, quanuis per imbibiio nem ſuæ terræ cum ſecundo ſuo ſpiritu non fixo inflammabili habuiſſet alquo ties fundere per virtutem ſui ſpiritus motiui imbibiti in partibus ſuæ tetræ ci magna ignitione. Sed in fine quũ non fuiſſet fixum omni tempore in ſua open tione portabat nigredinem vel cremabilitatem per exaltationem& reſoluti nem ſuæ ſubſtantiæ non fixæ& inflãmabilis. Et hoc tibi demonſtrat natura cu pri, ſi ſuas cauſas ſcis inueſtigare. Adhuc quũ fixamus iſtam ſecundam ſubſtan tiam, videmus humiditatem illius radicalẽ totaliter exterminari& falli in fam mam in ſua calcinatione,& in ſubſtãtiam terreſtrem realiter reuertiſine aliqus fuſione, nec ſine qualicunque ingreſſu. Et hæc experientia ſatis tibi monſtrt naturam ferri, quia cognoſcimus quòd portat ſulfur fixũ, cuius proprietas el non poſſe fundi ratione exterminationis ſuæ humiditatis: nec ſua humidit non fixa poteſt eum in confuſione ſeruare, quin debeat cremari vſque ad fnẽ ſuæ exterminationis in terram turbatiuam omnino effectiuam contrarietatiʒ quær eſt inſtrumentum oppoſitum,& contrarium vniformitati. Vndenos con cludimus quòd proprietas ſulfuris eſt confuſio in ſubſtantia: quæ confuſio et contra veram miſtionem:& adhuc magis habet proprietatem ſulfuris diffoi, mitas in ſubſtantia, quæ eſt contra vniformitatem:& non tantùm non pott corruptionem in ſe ipſo, ſed in omni alio, quæ eſt perfectionis. Quare dechi tum elt, quòd tenet ambiendo& amplexando omnes operationes, quæ ſunt contra naturam,& quæ ſunt corruptionis. Totum contrarium iſtius videmus Du lx ag. vit in fixatione arg. viui, quod ſixauimus duobus modis ſine exterminatione ſu Nxatio radicalis humiditatis: Primò fixauimus eum per conſeruationẽ ſuæ innatæ hu miditatis complexionatæ in ſua propria terra, in proprio igne per moram tem tporis, vel per cautelam bene conſeruatam: deinde fixauimus eum cum feſtim/ ione ad videndum exterminatione m ſui humidi in terram& ad tentandun ſuæ fixationis virturem per præcipitationem, quòd reuertitur in tenam pol. deroſam mortuam ſine viua luciditate:ſed poſtea per ſublimationem ſucceliuam dictæ terræ flxæ viſcoſę,& denſę in radice ſuæ naturę cum vita imbibito nis& miſtionis ſuę ſecundę ſubſtantię non inflammabilis, in exterminabiis i dimus quòd fuit fixum,& in veram fuſionem conuerſum,& pugnam ig fe perauit in eo quieſcendo ſine operatione: Et hic modus paſſus eſt ignitionel & primus eſt ſine ignitione. Intellige ſecundum gradus medicinales,& no co porales: quia ignitiones medieinales ſunt ſine ignitionibus corpotalbus, & cum ignitionibus corporalibus. Et ſic declaratur, quòd argentum Jiu eſt ſufficlens dandæ perfectioni cuilibet gradui, ſcilicet, aut cum iguiions vel ſine ignitione. Vnde potes intelligere, quòd ſubſtantia argenti ut eſt cauſa retardationis ſuæ fülionis. Sed ſubſtantia fixa cum volatili per 8 mitatem, eſt cauſa fuſionis ſine ignitione. Cauſa perfectionis iſtarum 11 n ſunt proprietates arg: viui, de quibus prima eſt viſcoſa in ſubſtantia ſubtil ln ſeparatione: Et per hunc int ellectum dimiſerunt Philoſophi in lerbene 105 1 7 —— 2 2 1— 2— quòd filij doctrinæ habuiſſent perſerutari dictã compoſitionem lapid 15 ma: Quia arg. viu. per nullas cauſas exterminationis ſe in partes diuidi Dean tit, quia aut cum tota ſubſtantia ſua ab igne recedit, aut cum tota ſua 11 a 10 10 in igne remanet ſtans:& hoc eſt notum in præcedentibus. Et ideo u 1 0 eſt intelligere, quòd quum tu fixas vnum elemẽtorum, tu fixas a 12 tali proportione, qualem natura requirit, vt ſupra diximus Vnde eee ma, per quam omnes ſapientes dixerunt, quòd cum rota cir culati lap? bt fieri de omnibus ſuis elementis. Alia proprietas eſt denſitas in ſubſtãtia 15 ͤö;¼ ⁵ l RAT MVNDI LVLLII 123 adhærenti humiditati radicali ſine terminatione cremabilitatis,& per iſtã cauam fixatur ſine cõſumptione ſuę humiditatis, ſcilicet proportionabilis ad formã,& accipit requiem in igne ratione ſuæ magnæ denſitatis,& ſui nobilis pon deris. Alia proprietas eſt compoſitio fortis&vniformis à natura,& per hoc nõ dimittit ſe in ſuis operibus ſeparari nec diuidi per partes, ſicut facit ſulfur, quin indigeat per ſuam proprietatẽ, aut totaliter exhalare, aut totaliter manere: quũ ſit ſubſtantia exceptiua totius operationis,& per conſequens totius combuſtionis, quam ignis non poteſt ſuperare, imo ſuperatur: Quare quum aliæ res nt combuſtibiles,& in fine exterminentur,& in fammã deficiãt dempto arg. viuo per ſuas proprietates, quæ ſunt cauſæ naturales perfectionis: Quum ergo arg. viuũ ſit de ſubſtantia vniformi: eſt igitur manifeſtum, quòd ipſe eſt cauſa magnæ perlectionis: quam vniformitatem ſequimur alsimilando ſuæ naturæ per commiſtionem ſui ſulfuris factam in loco decoctionis naturalis. Si ergo ar entum viut ratione ſuę vniformitatis eſt cauſa perfectionis, ſulfur per ſuã difde eſt cauſa corruptionis in omnibus proprietatibus:& ſic in omni genere caloris ſicut oſtenſum eſt per rotam finientem metallorum imperfectorũ cuius contrarietas docebitte proprietatem arg. viui in ſua fixatione: per quas cauſas docuerunt Philoſophi ad finem, quòd filij doctrinę per ignorantiã pro prietatum ſulfuris non caderent in errorem: Quòd quum arg. viuum, quod eſt caput& fundamentum,& radix operis, non poſsit fixari ſine vapore alicuius ulfuris in natura calentis, præceperunt, quòd illud acciperent de ſua propria ſubſtantia appropriata naturæ terræ per ſubtractionem ſuæ fęcundæ humidi tatis cum fixatione& calcinatione: quia ſubſtantia ſulfuris non eſt aliud, quàm appropriatio ipſius in materia terrę ſubtilis per congelationem: quoniam quũ ſulfur ſit actiuum principium congelandi ſuum mercurium, cogitare potes ꝙ indiget calore temperato, cum quo poſsit digeri ſubſtantia arg. viui. Adhuc ad complendum dictam congelationem, oportet quòd habeat penetrare totam ſubſtantiam mercurij: Vnde oportet,& eſt cauſa neceſſaria, quòd dictus calor ſit de temperata acuitate:& ideo opus eſt illam humiditatem ingroſſantem calorem ſeparari cum cautelis per induſtriam,& per ignem appropriatæ calcina tionis ad euidentiam& reſpectum ſuarum cauſarum iam primitus cognitarũ per operationem. Vnde dicunt, quòd arg. viu. conuertitur in purum ſulfur, quã do congelatum eſt,& quantò plus calcinatur, tantò melius appropriatur natu rę terrę,& elongatur à proprietate arg. viui, per quam elongationem acquirit proprietatem ſulfuris. Obſeruatio, alias conſeruatio, naturæ mediæ perftctiuæ e homogene. Ea quia ſulfuris proprietas fixi, terreſtris, cuiuſcunque generis fuerit, imp dit ingreſſum& fuſionem, quamuis non ſit inflammabile, tamen habet in ſe proprietates prædictas contra arg. viu. acquiſitas ratione perdurationis ſuæ pr imę naturę, quę eſt de pura vnione primę compoſitionis: quia ſulfur terteſtre non eſt de homogeneitate mercurij. Et quamuis talis ſubſtantia ſulfu ris ſit de compoſitione mercurij, non tamẽ de tali proportione, quin oporteat ipſum ſeparari à miſto proportionabili tam per artem, quàm per naturam: quã ſeparationem appellamus calcinationem philoſophicam, quę ducit nos ad ve ram proportionem& puram naturam: quia illud quod eſt verè proportionatũ non portat in ſe aliquam ſuperfſuitatem: quare cum ſubſtantia terrę ſit difformis reſpectu purę proportionis naturę intrinſecę ratione ſuę groſsitatis extre mę, ipſa impedit& reſiſtit vniformitati ſuæ aquæ viſcoſæ, quæ eſt ex compoſitione proportionabili intrinſeca euacuata cum natura perfectionis. Ad eui 24 ARS INTELILECT IVA tandum iſtum errorem omnibus filijs veritatis reuelauerunt Philoſophi dun veras& claras doctrinas ad attingendum ſecretum naturæ. Prima doctuina 0 quòd quum habeant accipere, niſi ſubſtantiam mediam, quæ participat inte groſſum& ſimplum, quia non tenet aliquam ſuperfluitatem, imò eſt pura main ra& homogenea proportio groſſo& ſimplici: groſſum deponimus per ſubl mationem, quũ non ſit tranſitus de extremo ad extremum, niſi per ſua medi Iſta authoritas habet locum in multis alijs locis ſecundum naturam cuiuilbe elementi. Cauſa perfectionis totius noſtri magiſterij, eſt iſta ſubſtantia medi facta de duabus proprietatibus, ſcilicet ſulfuris incombuſtibilis,& arg. viuiinexterminabilis per artem magiſterij, cum adiutorio concordantiæ naturæ homogeneæ& proportionalis:quæ ſubſtantia per ſuam ſubtilitatem nunquam turbat ingreſſum, imò potius cauſat bonã fuſionem, quum ratione ſubtiltat ibi depoſita ſit forma& impreſsio cauſa ſuæ figuræ. Iſta eſt minor pats ſæcum de qua indiges in ſublimatione mercurij, qui debet ſuperari ab arg. viu. in qui. titate. Et ideo dicit Geber, quòd minima pars illorum ſufficit cuilibet experto: Nam quantò minoris quantitatis fuerint fæces, tantò maioris exuberation mercurij neceſſe eſt eſſe: quia quantò minus eſt de corpore& plus de arg viuo tantò plus nobilitatum eſt arg viuum& exuberatum in potentia perfect d verò èconuerſo, tunc econuerſo. Quare adhuc non cogites quòd iſta ſubſtantia media ſit corporum, vel arg. viui immediata perfectio, quanuis ſit principiſ perfectum, inquantum participat cum natura media. Et non erit finalis peife ctio, donec primitus coniungatur cum perfectione ſuæ fixationis, quæ eſt ei operatio propria ſecundum exigẽtiam ſuæ propriæ naturæ: quæ fixatio fitſer uando ſuam volatilitatem, confortando naturam fixam ſuper cauſam volatil per nutrimentum dictæ ſubſtantiæ cum ſito proprio arg. viuo in igne, in quo ſimiliter retinetur natura dicti mercurij. Propterea ſcias, quòd quum dicia ſib ſtantia non ſit fixa ſine iſta operatione, quæ eſt ei pura, propria& final, ici propterea non perdat actum faciendi nobilem impreſsionem: quia hocſeitei ſequi: tamen faciliter cum corporibus non firmatur perdurabiliter. Alia doci na eſt, quòd quum arg. viuũ ſit tantæ perfectionis, quòd habeat ſuperare ff per menſuxam rationis in ſua commiſtione,& illum multum bene decoqudo nec ſit cougelatum, ſed non propterea fixum, tamen fixatur congelando ſecfdum proportionem, vel cum tali nutrimento quod ſit cum igne propfiodici congelamentum in ſuis cameris vel cauernis fixatur armoniace, quia quũ mel curius contineat ſuum verum ſulfur in terra multum ſubtili, quæ eſt prima ca ſa ſuæ flxationis, paruum additamentum ſulfuris naturalis ſufficit ei in adio. rium ſuæ inſpiſſationis. Propterea ſi ſubſtantia primi ſulfuris in quantitete f; perabit ſubſtantiam arg · viui, proprietas corruptiua ſuperaret in ſuis 1 bus proprietatem perfectiuam,& tunc mollities metalli iſtius medicine e ceſsiua,& non extenſiua: Et ita per rationem proprietatis ſulfuris viſa eſt proprietas arg. viui, quæ dicitur extenſiua in ſua commiſtione. Quapropter dec 1 ratum eſt, quare talis operatio non eſt naturalis, nec ſimilatur naturæ, qulan 1 tura in ſuà decoctione facit ſuperare arg. viuum in ſua miſtione, quum if cauſa perfectionis: ſicut patet in auro quod datum eſt nobis in exemplum. 5 de dico vobis, quòd quum ſit inter alia corpora compoſitum de mino 71 titate ſulfuris,& maiori ſubſtantia arg. viui, proptereà inter alia corpota m 0 ralia præſeruatur à combuſtione& inflammatione, quæ eſt pr, ui perfecti, ſicut demonſtratur per aliud ſignum proprium, quia quam 40 0 ponitur in puro mercurio, talis amplexus ff de vno in aliud, qudd 555 100. amorem naſcentem abeorum natura vnum copulatur cum alio ſine ſepar gell ſer/ 0 ſub cet co il füt d0 ci ctũ eltoſuniſet folanaſit Vn inneviIũ em o1 RAT NMSVN DI LVIIII 15 ne:ſicut vidimus per pręparatorium fermentationis, quia 8 5 fixo 55 ſcetur cum cauſa non ſixa, quæ poſtea flxatur per virtutem fixi, 155 1 ue rit eorum virtus media, quæ debet exuberari& confortari per ſcire. 5 ſenſibilitatis. Quare ſcire valeas,& cum forti notitia figas in tuo animo ad vi dum, quid ſit perfectio& cauſa illius: Quoniam ſi 0 1 1 1 0 leuiter arg. viu. quodcunque ſit, vel ſuam propriam ſubſtanti, iudica illu te eſſe multum elongatum à magna perfectione. ita figura eſt de metallis imperfectis, in quibus eꝶt corruptio ſalfuris er arg. uiui ſecundum diuerſas menſuras, ut per actiones circuli, quæ eſt de Generatione Veneris& Martis cum ignitione,& ſtanni,& plumbi,&& conuerſo. Exrellens* Cõbustio& perditio t puri cñ minimo impuro] großli cũ ſimp. creata calor mots Reſolutio Confſſſo 3 Difſormitas 10 diminutus diminutus ¶ cruditas ſine diuiſiõe mum puri cũ modico imp. ¶ groß ci ſimpl. cruda 1. actio e Tertia actio 3 1 actio. Poſtquàm declaratũ eſt, quòd arg. viu.eſt cauſa magnæ perfectionis, et patet in auro& argento, de quibus fac medicinam ſicut tibi diximus, ſed nõ vulgariter. Vnde dico tibi quod intelligere velis cum iſto præambulo, quòd de arg. viuo non fixo nõ poteſt fieri, nec etiam de fixo:imò fit de certis medijs cognitis caris in natura, vocatis& nominatis arg. viu.quæ media non ſunt in toto fixa, nec omnino volatilia:& ſecundum menſuram eorum fixationis& volatilitatis poteris inuenire groſsitiem ignis appro priati per ſigna coniuncta cũ adiutorio ſimplicium: quoniam aliqua media ſunt talis naturę, quòd groſsities fixa patitur ignem fortiorem, quàm ſimplicitas, quia magis de natura fixa, ideo plus ſuperat ignem quam volatile, vt pertinet. Vis ſcire pro pri, quæ res ſitme dia,& totum effectum: Eſt vna ſubſtantia realis cõpoſita vaporabiliter de duo bus contrarijs ſimpliciter differentibus ſpecie& non genere. Tamen nõ intel ligas, quòd contrarietas ſit tam magna, quòd per eam corrũpatur formalis ſpecies generis: imò eſt cauſata ſub tali menſura, quòd forma conſeruatur in corru ptione eorum vel indiuiduorum ad voluntatem naturæ in certa proportione, uæ proportio oſtendi non poſſet niſi per figuram& per operationem magiſirelnrellige ergo menſuram contrarietatis, quia corruptio indiuiduorum cau ſatur per eam,& in eamet fluit latitudo ſine permutatione propriarum ſpecie: rum, aut deturbatione,& ſine fallacia proportionis, ſicut fit in ioſa( vel ſoda) ſilice in vitro, quæ de vna latitudine in aliam permutatur, quando tota natura herbæ perdit ſuam figuram,& in vitrum terminatur, quod eſt de natura lapidis: Ergo tu potes bene percip ere, quòd talis corruptio tranſit proprias metas generationis, per quam natura mutat ſuas proprias partes ad ſimilitudinẽ ſuæ ſpeciei ſine tranſgreſſu ſuæ latitudinis, ſicut videre potes de metallo ad metal lum. Vnde dicimus pro certo,& clarè videre poſſumus, quòd tunc ſpecies mu tatur, quando genus vnius in aliud tranſmutatur,& proportio tranſcendit ſuã menſuram pet magnam deſtructionem innatæ naturæ:quia corruptio fortis, quę᷑ deuorat ſpeciem ſui primi generis, ſimiliter conuertit materiam mortuam in aliam renouationem: quia intantum non poteſt corrumpere, nec mutare, quin ſub aliqua forma habeat terminare: ita quòd multo melius eſt, ꝙ in planta tranſmutatur in aliqua figura exiſtenti in poteſtate ſui proprij generis ſine trãgreſſu metarũ propriæ latitudinis. Quapropter cognoſcere potes, quòd quan do corruptio infra terminos ſuos ſine tranſgreſſu figurarum ſui proprij gene ris fit, tune renouatur bene cũ ſuis indiuiduis per ſpeciem conſeruatam cù cor 3 128 KRS INTELLEZCTIVA ruptione ſimilis generis& hoc omni tempore aduenire per propriam com ptionem, ſecundum quòd menſurata eſt per artem Geometrię:tamenſ perei ſol um vis eam menſurare,& credas hoc modo bene facere, nullo tempolepoteris conſequi hoc, quod natura habet facere, quia eſt iuris(vel vis) natura& non artis ponentis ſuam curam ſimilia opera facere, ſed eam non poteſt ati. gere, niſi ſagax natura per vim ſuam ingenioſum ei adiutorium tribuetit: ideo require naturam, quãdo ars tibi deficiet, quòd te velit ſuccurrere per propria menſuras, quæ arte cognitæ ſunt per proprias formas cauſatæ ſolum per ſolam naturam,& nunquam per artem:& intellige media& eorum propriam natuſ Quia magnum ſecretum& nobiliſsima ſcientia eſt in rebus confuſis diuerſe naturæ, quæ ſunt omnes vnius generis poſitæ per mediocritatẽ in vnitate, per quam cauſatur fortitudo metallorum de omnibus virtutibus exiſtentibus vel quæ poſſunt exiſtere in iſta latitudine mineralitatis. Quoniam extremaſunt ſecũdum formas confuſas in proprijs medijs per naturam compoſitis cum adiutorio artis, quorum natura ad voluntatem artiſtæ, facit vertere ſuam ſubſta tiam totam fixam vel fugitiuam: Et hoc fit ſine dubio ſecundum quòd vnũ con trariorum ſuperat aliud: Vnde vnum dicitur propria cauſawolatilis,& aluuddi citur cauſa fixa per ſubſtantias diuiſas contrarietate. Quare tibi patere poteſi, quòd de vno, nec de reliquo, lapis fit, ſed de duobus ſimul, quum in allum modum non poſsimus de volatili in fixæum, nec de fixo in volatilem, niſi per media teneantur eorum naturæ in vnitate compoſitionis perfectæ. Et quando d cta media ſunt completa& fixa, tunc volatile tenetur& ligatur per fixum, quẽ fortiter tenet concatenatum, ita quòd poſtea ignis eum non ſuperat, ſedſupe ratur: tam magna eſt colligantia quam ſolutio fecit illorum inuicem in concot dantia facta per catenam nobilis miſtſonis. lam incipe tuam corruptionem quæ eſt proprium inſtrumentum diſſolutionis ad habendum media, quæ ili ſupradiximus, quia illa ſunt principia artis philoſophalis ad habendum flnem & complementum tui deſiderij:& bene intellige formas eorum, quia de act & terra quod nos appellamus aquam, eſt verus mercurius Philoſophorum ii ne quo nunquam potes aliquid finire. Duo extrema aquæ quam nupet ubide ſcripſimus, ſunt arg. viu. vulgi quod eſt totum aereum,& terra mineralis, quæ eſt fixa& permanens: de quibus ſeparatur alius aer fortior in natura. Deine quando aqua eſt facta, quæ computata eſt pro extremitate aeris, qui tenet me dium inter aquam& ignem, videas perfectè omnium elementorum intint“ cationem& amplexionem: quoniam ſi illa intelligas, tu intelliges e 1 pidem& perfectum ipſius. Et non ſis feſtinus quando eris in opete, id 1 ad principiandum ſeu incipiendum: quoniam virtus in iſto opere eſt ba 4 patientiam, poſtquam opus eſt inceptũ cum continuatione. Ergo ſuplimꝭ co tuum ad omnipotentem Deum. Explicit Theoricahuius Artis intellectiuæ. Quamuis iſte liber hic intituletur Ars intellectiua, tamen Raymundus in ſuo Vademecum fut 22 ſtamenti in tertio principio practicali in capitulo, Quöd terra debet eſſe ex duobus corporibus in fn te capitulum, Quæ ſit materia lapidis,& quæ requiruntur& c. uocat librum iſtum, Tractatundei tione Alchymiſtarum, quia ibi remittit pro enſura reductionis ad capitulum Fractice congelctioni niam reductionis, quod ſequitur in ſecundo libro. p p RA CTICA RAYMVN DI LVLLII. o RR VTO& depuratio fiunt ſimul ſubtrahẽdo partem cauſæ( vel eſſentiæ) corruptæ. Qui hoc ſcit facere cum notitia habita per verum intellectum. R. ergo de volatili,& pone fixum in eo per formam bene cognitam, quam dicam tibi:&ita pone in tempe b rato calore, donec fixum ſit ſublimatum mediante volatilis adiuto rio. Sed primò debes intelligere, quòd ſublimatio aliquoties accipitur 184 depuratione cum ſua corruptione ſine congelatione. Per hæc tibi dico quòd cõprehendas per vnitatem intellectiuam o perationũ omnia capitula prim 5 par tis. Accipe ergo ſepties tantum de corpore volatili quod fixum ſuperet, po ne flxum in eo per nouem dies cum continuatione ignis appropriati qui facit motum talem, qualẽ vult natura: Et vas in quo ponitur ſupradicta materia ponatur ad diſtumpendum qualitates ignis in balneo Mariæ pleno aquæ, quia il. lud eſt quod conſeruat per ſuum nobiliſsimum calorem tincturas Placabiles 4 ſua cremabilitate:deinde habebis duo filtra, vnum ſubtilius altero, deinde facies tuam materiam tranſire per groſſum filtrum in tali diuiſione„ quòd totum volatile non ſepares à corpore per nimiam expreſsionem: ſed illud debes cola reinclinando filtrum vt tota ſubſtantia corporis diſſoluti miſta cum arg: viuo tranſeat per dictum filtrum. Caueas tamen bene inclinando filtrum, qusd nihil de groſsitudine corporis tranſeat niſi ſubtiliter colando: Deinde recipe fl trum ſubtile,& totum illud quod per groſſum eolauit, fac per ſubtile trãlire, do nec ſenties corpus quod eſt inter ſimplum& groſſum, quod pones infra vnũ vas rotundum cum collo longo cum quinque partibus arg. viui.Deinde recol liges terram quam reperies diſſolutam ab vniformitate totius cõpoſiti cũ cautela cognita, quam dicemus in præſenti. Proceſſus Practicæ,& prima rota corruptionis. Vrecipies corpus groſſum à ſimplici ſeparatum,& in ipſum pones de volatili per filtrum tranſacto, vt dictum eſt, quinquies tantum ſicut de fixo: Deinde de volatili dimitte in ſubtiliori filtro ad ſeparandum terram, quam pone per ſe,& interdum groſſum corpus cum ſuo arg. viuo ſibi addito pone infra mortarimm factum de ligno, de quo fundum ſit magis planũ quàm rotundum, nec multum profundum: Deinde gira& verte totum in circuitu cd poſitum per mortarium: collige illas terras, quæ ſunt omnino terreſtres& ple nas corpore ponderoſo eum conchillis,& pone cum corpore diſſoluto facto lmplici infra ſuum vas rotundum cum collo longo:& hoc totiens reiterabis, donec in compoſito nõ ſit plus de tali terra quam colligere poſsis: Deinde R. filtrum ſubtile in quo eſt volatile,& illud fac colare per inclinationem ad longi tudinem flltri:& ſint venæ ipſius bene ſtratæ plicando filtrum per longitudinẽ ſuper quam tranſit ſupradictum arg. viuum bene vniformiter:& quãdo veniet ad finem dicti colamenti ſcilicet depurationis, videbis vnam magnam caudã plenam terra mortua arg. viui ſublimati, quam terram recollige, vt dictum eſt ſupra,& pone in alio vale de vitro cũ collo longo: Deinde recipe corpus groſ ſum,& cola ſubtile non per expreſsionem, ſed per inclinationem in filtro magis groſſo,& ſimplum diſſolutum iunge cum toto volatili,& pone groſſum ad partem:poſt fac tranſire per filtrum ſubtile volatile,& primitus infunde in groſ lo ſubtiliato, quod erit infra filtrum ponderoſo:deinde ponendo cum arg. viV in vaſe, in quo terra eſt: poſt miſce groſſuu cum ſubtili volatili tr acto 4 128 P R A CTIC A per filtrum ſubtile, ſed primò ſubtrahes tantum quòd non maneant nil un, quies plus de ſubtili volatili, quàm de groſſo corpore ad ſeparandum tem ſicut dictum, reiterando actionem omnium præſcriptorum, donec videris ei mundumã terrea immunditia in viſibili figura per proptietatem primæ dec 5 ctionis. Decoctionem oportet te reiterare in ſupradictis operibus donecgtol ſum corpus flat ſubtile. Et ſic completur rota prima pro conſeruatione incl rarum omnium elementorum. d 5 De corruptione per ſecundam rotam.. E inde fac ſecundam rotam circularem ſuper corpus gracile tranſa Tum per ſubtile filtrum in digeſtione conſimili primæ, quæ eſt digeſti perfectionis. Et hæc ſunt opera quæ Philoſophi dicunt quatuor, conti. tio, imbibitio, decoctio, ſolutio, facta per ignem naturæ, non per via human, niſi in ſeparando groſſum à ſubtili,& terram compoſitis ad citius expediendum: quoniam quando res plena implet vnam vacuam impedit conſequi adi perfectum:Propterea ſubtiliamus cum leuigatione,& ſeparamus leue à pon deroſo,& è conuerſo ſine tranſgreſſu termini propriæ latitudinis, ſed ſecundi exigentiam quam natura requirit,& rectum ordinẽ operationis cuiuslibet regiminis volumus inclinando perfectioni naturæ. Putre factio compoſtti. Oſt dictorum complementum, pones in fimo totum compoſitum diſou tum, quem fimum prius poſueris in quodam vaſe terreo perforato incicumferẽtia, quod intret balneum: Et ſit balneum continue plenum aquꝝ Et hoc dicitur propriè furnus ſecretus Philoſophorum, in quo cauſabitur cſa ſupradicta, ſeu materia diſſoluta,& cõtinues ignem per modum ſuptadidũ uadraginta dierum ſpacio, quia ſic ſtabilitum eſt, vt melius poſsit eſſentiape le cta ſeparari à putrido,& leuari ſuperius in altum per ſublimationem, quæ po ſtea portatur in fermentum completum. 5 Separatio aquæ. i ſt dictum terminum recipies compoſitum,& inde ſeparabis aquam qu proprlè fit de raritate terræ,& de ſpiſsitudine aeris per diſtillationẽ in bal neo Mariæ,& guberna ignem vniformiter donec videas aquam diſilal per virtutem dicti caloris. Et hoc tibi ſcire facimus, quòd humor qui diſtilam per calorem balnei, eſt aqua pura per proprietatem ſuæ frigidæ naturæ,& ſu effectus. Separatio ſui ceris. 5 Vando videbis quòd nihil aquæ poterit plus haberi per calorem bind hoe ſit in ſignum quòd in igne actiuiori debes ſeparare aerem quieſta por magis calidus,& maioris perfectionis, quia aliquid de fxo t, net ligatũ per vniformitatem diſſolutionis. Vnde patitur ignem reſponden ſui puncto: ſepara ergo aerem per ig nem appropriatum factum per cinetes cut alias tibi declarauimus. Hic eſt fermẽtum ſuperius nominatum factum duabus naturis, de quibus componitur virtus media, quæ eſt inter exutem xa& volatilis, de quibus vnum ſal cauſabitur artificialiter. a Separatio ignis. Elementorum extractio. gil ide Ere ſeparato, deinde ſeparandum eſt elementum ignis cum ſimi 05 cineris ſicut aer, licet modicum fortiori per hunc modum, quod 1 balneum diſtillata reducatur ſuper fæces,& inhumetur per 1 1 inde per cineres diſtilletur, ignem vniformiter continuando dong gfgtnch lum calorem percipiatur diſtillari: hoc facto, ponatur aqua per ſead di odd in balneo,& ibireſidebit poſt aquæ diſtillationem ignis inferius cum mo 0 RAT NVNDIEVLLIII a f 129 aere immiſto, quem ſupra cineres exiccabis aerem recipiendo cum alio prædi cto( Nota hic quomodo poſt inhumationẽ diſtillatur primò per cineres, quod tamen alibi primò fit per balneum: ſed hoc fit hic, vt à terra per medium aquæ extrahatur aer, qui in ſe etiam continet ignem: ideo ſummè nota.) Reclificatio Flementorum. L ementis ſic ſeparatis, ipſa nobiliter rubificabis: quia rectificando per ſeptenam diſtillationem, digeruntur cum magna appropriatione. Et nota, quòd de elementis humidis ſeparantur partes, quę non ſunt de ſpecie ſuę compoſitionis,(de qua ſeparatur terra, de aere ignis.) quia in ventre humidorum vel vere aquaticorum portantur ſpecies noſtrorum ſpirituum, quę per vir tutem ignis à corpore ſoluuntur,& in aquam ambiguntur: Deinde bene mun/ dantur& lauantur in magna digeſtione ſicut aliàs tibi reuelauimus,& adhuc parati ſumus tibi plus reuelare& dicere donec intelligas, dum terminum ſuæ moræ pati poſſis: quia in ſcriptis nolo tradere in longa ſumma negotiũ quod rotundum eſt ut pomũ: quoniam in circulo rotundo habetur totus intelledtus præſentis artis. 5 introductio reductionis faciendæ per intentionem alterius digeſtionis per Theoricant. Vando elementa fuerint rectificata, adiunge partes fixi,(ſcilicet terræ Qu comminuti per calcinationem cum humido volatili ad diſſol uendum. Propterea tibi dicimus, vt aſpicias& intelligas doctrinas noſtras, quas per Theoricam tibi dedimus, ſcilicet quòd ſulfur nõ ſuperet magnam perfectionem vniformitatis, quæ venit ab 5 viuo: Et intellige principium tuæ reductionis, quam natura facit per diſpoſitionem tui nobilis intellectus: quia vnus fumus ſubleuatur à ſupradicta terra, quæ eſt prima cauſa tui cõ gelamenti. Vnde aliquæ partes ſunt quæ ſunt coniunctiuæ& aliæ diuiſiuæ: pu ræ coniunctiuæ ſunt de pura eſſentia veri compoſiti: ſed quia aliæ non ſunt de ſimili cauſa, ideo diuidimus eas adiungendo puras naturaliter. Et hoc ſolummodo facit natura quæ trahit per virtutem attractiuam illud quod eſt de ſua eſſentia,& dimittit eijciendo per virtutem expulſiuam totum illud quod non eſt de ſuo compoſito: quę ſeparatio nunquam poſſet fieri manualiter, vt plures gentes credunt ſine natura cum modo debito& propriè cognito per magnũ intellectum: quia partes puræ& etiam impuræ quæ per ignem cremantur,& in terram vertuntur, ſunt ita ſimpliciter ſubtiliatæ, quòd non poſſet fieri ſepaſatio, niſi natura ibi eſſet, quæ in ſuo ventre trahit illud quod eſt de ſua eſſentia, & extraneum renuit. Tene certitudinaliter, quòd ſic vult natura ad perueniendum ſuæ perfectioni:& quando conceperit fumum fixſ in ſuo ventre conuer tit eum volatilem, quãdo poſtea totum ſeparatur à cauſa obſcura(cinere vili) quæ inferius remanſit,& debet reſidere per ſublimationem. Practica congelationis per uiam reductionis. N Iintelligis cauſas prædictas, tu purè poteris cõgelare ad velle tuũ: quoniã licut ſoluitur, ſie congelatur cum obſeruatione actionis contrariæ. R. ergo de aqua ſeparata,& de illa imbibe tuam terram ſecundum proportionem ſuæ virtutis(ſcilicet nec parum, nec multum)& poſt continua decoctionem in furno ſecreto donec eam videas congelari:& talem imbibitionem, decoctionem& congelationem reitera, donec videas tuam terram albam poſt multos colores. Menſuram iſtius congelationis& diſſolutionis factam per reductionem non poſſumus aliquo modo facere quòd ſit cognita naturæ o peranti, niſi per ſcitum ſenſihilitatis, per quem habemus proportionem exiſtentem intet 130 Rr duas propinquas menſuras: quæ proportio non recedit à ſua ſpecie:& quianõ ſeparatur à ſua ſpecie, citius adiungitur in ſua potiſsima complexione quæ eſt calida& humida:& ideo conſeruata eſt per certam& cognitam manericcol. gelandi& deinde reſoluendi reſpectu proportionis cognitæ, in quantum eſt poſsibile Ergo roga Deum omnipotentem gubernatorem omniumyttead. iuuet veniendi per menſuram ad dictam proportionem: quia ille qui propinquus eſt, maiorẽ partẽ habet in opere: Quare debes intelligere quòd dictachgelatio eſt media& non extrema: Quoniam ſi eſſet extrema, ſubſtantia geln ſpiritus in humido volatili non maneret. Iterum ſimiliter ſi diſſolutio quę eſteius oppoſitum opus participaret in ſua extremitate, generatio actionis ſulfuti totaliter corrumperetur,& de facto ſubmergeretur in gurgite ſataliæ, qun ge. neraretur calor& ſiccitas per appoſitionem ſubſtantiæ humidę in menſura no ſeruata per artem Geometriæ. Propterea caueas ne nimia ſiccitas vel nimia hu miditas per appoſitionem improuiſæ factam, vel exceſsiua adminiſtratio non corrumpat magiſterium. Forma conſeruandi prædictam menſuram ptopin. quiorem naturæ ad perueniendum dictæ proportioni in quantũ eſt poſsibile, eſt quòd tantum debet continuari dicta decoctio ſuper compoſitum qui. tum ſua diſſolutio requirit,&tantum per imbibitionem diſſoluere, quantũ optat per decoctionem: De hoc dabimus exemplum vt melius intelligas nos in graduatione per ſignum demonſtrabile: fiat vna figura de ſeptem literis con. derando contraria& extrema ibi exiſtentia, quæ ſunt calor, frigiditas, ſiccitz humiditas, congelatio& diſſolutio, vt patet in figura hic inſcripta, quam omi quòd eſſet manca& inintelligibilis cum aliquot lineis, donec melius ec nactus, apponatur à me vel ab alio. g Et ita patet, quomodo omnia extrema tranſmutantur in eorũ proprijs medijs gradualiter in tanta concordantia, quòd nullus credere poſſet: nec aliqu homo intelligere poteſt niſi per ſcientiam ſenſibilitatis, quæ non poteſtacquri niſi per intellectum quem dat nobis ſpiritus agiographus: Vnde aliquĩpar: tem ſuæ propriæ eſſentiæ in noſtra mente habemus per propria inſtrumem bene concatenata cum fortiſsimo ligamine, quæ fecerunt nos intelligere A en tire magnam nobilitatem tranſitus mediorum, quia inquantum apptoximantur eorùm perfection, intantnm elongantur ab eorum corruptione Habes ego ſcientiam& claram artem infallibilem nobiliter, menſura nuncupatũ in gar tis gradibus propriæ Geometriæ quam tibi dedi, ſi tibi fuerit conceſſa pet il qui dat omnia, vel ſubtrahit ad ſuum placitum. Quare reſpicias in te ſi te yolůe rit inſpirare perſcrutando formam quæ eſt propria rota ipſius graduation Quia nunquam fuit homo nec philoſophus qui præſentem regulam in tant amplitudine tradiderit per artem ſicut nos facimus. Et ſi bene notaueris i ſecationes prædictorum, bene intelliges totum actum noſtræ imbibitiont. opere completo. Adhue intelliges hoc quod inuenimus in ſcriptis pet lobe Prophetam ſupèr iſtam menſurã,& ſuper omnes cauſas profundabiles in ccd tis gradibus formarum cum arte quam tibi dedimus in ſumma breui factacum proprio puncto extremitatum ad contraria concordandum. Sectetius 1 regiminum eſt forma imbibitionum omnium. Audias quid dicit R ctor probus: ln iſta aqua eſt odor maximus: Et ſeias pro certo quod 7 tellectus Philoſophorum eſt in imbibitionibus: Quoniã ſi cum aqua 11 120 bibere,& cum certa menſura menſurare, quia opus noſtrum eſt in aqua 9205 tũ,& regimen operis: Quia aqua noſtra facit diſſolui, coniungi cot 0 15 5 tiosè depurari. In aqua eſt totum noſtrum ſcire& ſecretum&linis deſide . 5 533 5 f e. quam Vnde pro ſcientia ſic tibi dedimus artem menſuræ cum bona e 77SEC K A T M VN DI LVLL II tranſtulimus ab arte Geometriæ,& vt bene intentum cõpleas, tibi nunciamus. O neuſara omnium imbibitionum quantum facis corpus placabile. O nenſura aquæ cæleſtis toto mundo es ſubctantialis 3 o menſura quantum fucis temperatum corpus. O menſura quomodo id alligas. O nenſura quomodo coniungis mundum,& elongas eum à corruptione. O menſura quontodo facis corpora perpetua,& ponis in aurum omnia metalla. O nenſura bene ſcis mundum regere& conſeruare, facere mori& uiuere. cum nenſura natura regit mundum,& totum quod ect per naturam compoſſtum O menſara quomodo facis congelare hoc quod diſſoluiſi e bene coniungere. QAuare dico, ſi menfura non eſſet, nunquam profectus à lapide ſaltare poſſet. Quando volueris ergo lapidem benedictum, de electis medijs accipias ipſum: Quia mediũ& ones eorũ naturæ, non ſunt aliud quàm puræ menſuræ. De ſaublimatione ſulfuris, reductione completa. Vando habebis E naturaliter congelatum in G,& colores omnes fue rint tranſacti, tu recipies totum congelatum& pones infra vnum forte fundum de terra qui ſuſtineat ignem fortem:& fundum illud collocabis ſupra furnellum ſine adhærendo parietibus furni ſine alutello alio, ita quòd ſubintret furnum dempta ſuperficie,& ſit bene lutatum contra fundum, & bene adæquatum furno: poſt pone ſupradictum fundum de terra vnam ma gnam cucurbitam de vitro, cuius fundũ ſit apertum, quod ſit ſine fundo in tanta apertione, ſicut eſt latitudo& amplitudo fundi de terra, ita quòd iuſte adhæ reat vniformiter dicto fundo terreo dum fuerit ſuperpoſita:& bene inuicẽ ſint iſta vaſa lutata& vnita cum cappa poſita ſuper orificium vaſis vitri habentis duos alembicos:Poſt incipe ignẽ de carbonibus in circuitu lutaturæ vaſis per ſuperius donec vas vitreum temperatè caleſcat. Hoc puto fieri ad ſiccandum lutaturam,& ad calefaciendum primò vitrum, ne per ignem cum flamma quæ fieri debet in furno vas quod eſſet frigidum, vbi ille ignis deſupra fieret, frange retur) Poſt fac ignem in furno cum flamma:& in hoc ſis cautus, quia opus eſt vt facias tam fortem& magnum ignem ſicut potes facere, quia non ſublimabi tur niſi per fortiſsimum ignem, quia eſt inter fixum& volatile. Et ſcias pro cer to quòd eſt inter fixum& volatile, ſed cum fortiſsimo igne ſublimabitur: Vnde magis fixum remanebit ſemper magis baſſum, tamen ſeparatum à ſuis fæci bus,& magis volatile ſemper altius aſcendet ſecundũ punctum ignis graduati correſpondentis ſuæ propriæ naturæ. R. ergo illud quod inuenies ſublimatum & per certos gradus ſuper D, G congelatum, quia hæc eſt propriè ſubſtantia mercurij ſublimata in conſeruatione ſuæ humiditatis conuerſi in purum ſulfur non vrens factum& creatũ de ſubſtantia inexterminabili. Iſta eſt ſubſtãtia medias, iſta eſt virtus ponderoſa, iſta eſt formamenſurata quam tibi ſupradiximus in capitulo de Nobili materia, quæ eſt cauſa magnæ perfectionis. Fæces quas in fundo reperies de natura B& C,& ſeparata à D quæ ſunt contra naturam: ideo proijce eas tanquam iuutiles, quia non ſunt niſi turbatio& conluſio. Aliqui ſunt qui ad melius ſimpliciandum& vniendum dictam ſubſtantiam clarã ſublimant altera vice: quare ſi volueris ſublimare, ſublima ſine fæcibus cũ igne appropriato ſecundum exigenriam ſuæ proprietatis. 8 5 Fixatio aquæ& deris. a 3 habueris ſubtilem ſubſtantiam& mundiſsimam mercurij per ſu blimationem in certa menſura, illam debes fixare per operationem correſpondentem ſuæ proprietati, quia ſie oportet fieri priuſquam omnium cor porum permutabilium ſit perfectio completa. Quando ergo volueris eam fi 32 ere are, hoc facies per exuberationem corporalem. R. ergo vnciam vnam age ti puri& amalgama cum duabus partibus arg. viui depurati per ſublimuen quam appellamus rectificationem( credo eſſe diſtillationem per alembici au lauacrum eius cum ſale& aceto)& cum iſta amalgama adde decimam parten lulfuris ſublimati,& pone totum in vna cucurbita cum vna parte ſux aquæ,& pone ad coquendum in balneo Mariæ donec fuerit congelatum:poſtea pone ſuper cineres ignem vigorãdo gradatim, donec fuerit ſubleuatum illud quod fuerit volatile: Poſt permitte vas frigeſcere,& totum illud quod fuerit ſublima. tum reduc ſuper fæces, quæ ſunt claræ& pulchræ cum altera parte ſimilis aque prædictæ, deinde coque totũ in balneo Mariæ donec congelatum fuerit: pol pone ad ſublimandum in cineribus vt ſupra. Et ſic reitera, ſcilicet ſolutionem mediam& congelationem, deinde ſublimationem:vigorando ſemper ignem donec fixata ſit de aqua ad duplum terræ. Qia ſcias pro certo, quòd in qu bet reiteratione dictæ congelationis omni tempore fixatur aliquid de re quæ magis propinqua eſt fixationi: quia in dicta materia eſt ligata cauſa volatil, quæ retenta eſt in baſſo per talem proprietatem, ſcilicet quando fixum ſupent volatile ſemper per puncturam ignis credit fugere. Sed cum cauſa fixa in ſiis proprijs interioribus teneat volatile concatenatum, nunquam poſtea poteſt velle ſuum complere. Et ſi velis ſcire propriam differentiam quæ eſt inter fxa. tionem& congelationem, diſcrepantia talis eſt:quia eſt actio propriæ diffetẽ. tiæ quæ dat inſtrumentum quod bonus artiſta incipit in forma operandiin ine bene graduato, quia ſine igne cineris non poteſt totaliter fixari. Etſi non chern per eum materia ſeparata, quod fit in ſublimando aliquid cauſæ volatiis ad abbreuiandum opus fixationis. Sed dũmodò non te tædeat in magna mora temporis, cuius natura indiget ad opus ſuũ, poteris fixare de dicta aqua qu tum volueris:ſed nũquam in 8 penitus erit flxa, imò percipies quòd ſemper vltima congelata minus fixabitur quàm præcedens. 1 Quia ſi velis in J. H. quod eſt ſulfur fixare, oportebit ibi ipſum cõgelate per ignẽ magnæ mutationis, quẽ tibi ſupradiximus in reductione. Et quãdo aqu gelata fuerit in forma menſurata, poſtea pones L ſuper K ſimiliter congelati quia ſicut in I. EH per k fixatur, ſic in I per H, totum k congelatur, quando perſo lutionem H, I fluunt in k, ſie per illos tres, I. congelatur poſtea:& ſicut L con gelatur, ſic fixatur in tali proportione, quòd magis reſiſtit igni quàm ante iq ciebat in ſua congelatione. Et quando L S0 ponitur ſuper L.& ſe gelatur: L conſixatur poſt ſuum gelamentum,& k fortius quàm L.:& dende ſimiliter L fixatur, quoniam M non fit niſi congelari. Et ſic tranſit opus ius flxationis vſque de G. Quare potes in te ipſo ſentire, quòd poſtquãm E col. gelatur, fixatur per virtutem decoctionum& imbibitionũ Et ſicut dictume de E, ſic intellige de alijs literis. Hæc fixatio non poſſet fieri per ſolam aſſati nem, niſi eſſet opus diſſolutionis. Quia per cauſam earum imbibitionum h natura in cauſa humida omnes ſuos motus, tali modo, quòd tantum lacitei 15 ti quod ſuum humidum facit ſequeſtrari cum adiutorio noſtræ aſſationis ſunt cauſa proxima mortificationũs,& per aſſationes ſunt mortificationes 25 tranſierunt per veras pauſationes. Et ad intelligendum præſcriptam figur 5 d k eſt magis fi im L,& L magis quàm M. Et ſic de alis Po. Peries quod Kk eſt magis fixum quam L, magis quam ix tile tes intelligere clare. Sed inueni aliam practicam, quoniã aliquando volati 5 ita ſubtile quòd portat fixum ſecum niſi bene een totüft 1 lorem ignis appropriati:& ſic ſine igne cineris potes bene Kare edu, 885 giori tempore& cum patientia, quoniã per hoc opus melioratut, qu 11 veflgelationem totius ſublimati aqua exiſtens in ſuo ventre facit armomiam 19 RAT MVNDI LLYLIII N 33 xationis& armatur à natura fixa ad deb ellandum ſæpe in igne ardenti. Et quã do per quem volueris de duobus modis fixaueris aquam tuã, ſimiliter fixabis duas patres aeris. Et quãdo hoc fixatum fuerit& bene inceratum, proijce vnã partem ſuper mille( alias centum) mercurij, aut cuius volueris corporis,& hahebis argentum purum melius quàm de minera ſi volueris illud probare per ra tiones præcedentes à ſua proprietate ſecundum curſum naturæ. Et nota quod virtus multiplicationis venit per exuberantiam naturæ mediorum(ſcilicet fer mentorum) quia natura boni medij(ſeu ſulfuris)in natura melioris cõuertitur (ſeu fermenti) per reiterationem ſolutionis& congelationis. Conſidera ergo fuper naturam mediorum ſicut reuelatum eſt. Item cõſidera cauſam fixationis per contrarietatem. Et nota quòd flxum ſemper retinet plus,& attrahit naturã fixi quam volatilis,& conſeruat contra ignem. Et ideo Geber in vltima præpa ratione lapidis præcipit, quòd poſt ſeperationem vel ſublimationem flxetur, & poſtea diſſoluatur,& poſt præcipit calcinari illud quod non poteſt diſſolui, quia talis eſt vltima præparatio. Cauſatur differentia inter corpus& ſpiritum, ſcilicet inter volatile& fixum: Hęc differentia habet locum tam in metallo, quã in corpore calcinato totius fixi, quanuis calcinatum magis retineat quàm metallum. Fiat ergo vna parua latitudo iſtorum duorum contrariorũ generum, vt ſimul repræſentata lucidius& melius poſsint influi in tuo intellectu: quia cauſam vnius contrarij non poteſt alias demonſtrare vel diſcooperire niſi in præſentia ſui contrarij:quia ſic vult ratio philoſophiæ data per authoritatem ſic di centem: Oppoſita iuxta ſe poſita, magis eluceſcunt:& quia inuicem ſunt contraria, ſunt operationes contrariæ: Quia vltimus terminus conſequentis& im mediatæ operationis fixi eſt volatilitas,& volatilis eſt propriè fixatio. Faciamus ergo concordantiam contrarietatis per operationem artificialem ſic, quo niam de pluralitate fit vera vnitas p er miſtionem naturæ confortando mediũ naturæ: Deinde intellige cauſam, quia interdum in terra fixatur: Volatile corpus fit volatile ambobũs correſpondentibus ad vnum certum terminum: quia inquantum ſpiritus flxabitur per rectam naturam, in tantum corpus fit volatile per ſuam naturam, quę volatilitas correſpondet menſuræ fixationis ſpiritus,& flratio ſpiritus correſpondet menſuræ volatilitatis corporum: tali modo quòd totum eſt flæum,& totum volatile. Sic vides per virtutem diuerſarum menſura tum quòd Philoſophi faciunt corpus magis fixum quàm prius erat exiſtendo in ſui natura per naturam volatilem quam recipit à ſpiritu. Et ſic habes ſcientiã Philoſophorum ad inueniendum menſuras quas cognoſcunt per proprias latitudines punctuatas ad exigentiam certorum punctorum venientiũ d contra rijs operationibus fixi& volatilis: Et ita tali modo facimus de contrarietate ve ram concordantiam. Miſcibilium forma. Orma miſtionis quæ ſit in prima miſtione dilponit miſcibilia ad ſuſcipiendum formam Elixiris, quę fit per differentiam ſpecialem: Et hæc forma ſpeö cifica, vnd e meliori iudicio dicimus quantum ex parte habilis materiæ lapi dis præparati,& fermẽti præparati, aquæ inſpiſſatæ,& olei terminati: Ex parte Hæc quatuby cd quidem vltimæ miſtionis conſtat in modo faciendi per differentiam ſpecialẽ. ſtituunt Elixir. Nam terra, aqua& oleum in vnica reductione inſimulnon ligantur, quia non ſolüm ſiccitas terre mortificaret oleum, ſed phlegma aquoſum, frigidum eius mortilicaret, calidum aut ſiccum euolaret in fumum. Ideo eleganter præceperunt Philoſophi, vt aqua prius figatur& inſpiſſetur per reductionem illius ad naturam olei quod eſt corpus liquidum: Et vt illud poſtea poſt reductionem vltimam ſubmergatur in oleum ſuum,& ipſum ſimiliter terminetur in Elixir 134 P RAC TIC A perfectum. Iſta eſt miſtio naturæ, quia natura facit eam& n ats, licethocft per modum ſibi datum cum calore communi temperato reſpectu eſſentiæm turæ. Per rationem iſtius miſtionis dicebant Philoſophi quòd noſtrum mag. ſterium nõ eſt opus mechanicum vulgare, imò eſt opus naturæ ſicut patet 5 ſuam miſtionem naturalem. Et intellige, quòd per virtutes miſtionum ſuptad ctas exiuit cauſa mediorum huius artis, per quæ natura tranſit ad complementum per cauſam propriam mediorum naturæ: nec eſt alia cauſa niſi per miſtonem factam vaporaliter de duobus extremis materialibus exiſtentibus in generatione naturæ metallicæ liquabilis cum proprio& neceſſario motu faclo per excitationem caloris menſurati ad exigentiam eſſentiæ virtuoſtæ natur metallicæ. Et ſunt iſta duo extremitates, ſulfur& arg. viuũ, vnde ſaltant humores& vapores, à quibus vaporabiliter cum ſucceſsiua& continuata operatio/ ne creantur metalla noſtri magiſterij per naturam tranſeundo de vno in allud ſucceſsiuè. Quia natura quæ per aptitudinem materiæ ſuæ habet compleripet ſuam magnam ſapientiam& diligentiam vniuerſalem non tranſit de exnemo ad extremum ſine complemento omnium ſuorum mediorum, ſicut declataui in philoſophia huius artis: quorum naturam ſupremè habes notare in itonm gilterio, ſi de corporibus metallicis volueris facere perfectam tranſmutationẽ Dicimus, inquam, quòd multa ſcientia naturali indiges, qui de dictis medion intellectu omnium qui nituntur conuertere eſſentiam vnius metalliin eſſentiũ alterius, de quibus non eſt aliquis niſi fuerit philoſophus, qui perſcrutatut cu ſas à quibus effectus condeſcendunt. Coniunctio terrarum Solis& Lunæ. Agiſter Arnoldus de Nouauilla reuelauit in ſuo Roſario poſt alos phi lofophos, quèd aurũ& argentum per ſymbolum naturę, quod in ciseſ notabiliter inter ſe conueniunt,& in magna participatione vnum cumal tero in natura metallina, ſicut homo& mulier in natura hum ana: Hoc intellige in prima miſtione quæ debet fieri inter ipſa& per viam reductionis. Cum qu re Philoſophi reuelauerunt hanc conueniẽtiam& affinitatem,& ad eultandi difficultatem coniunctionis quam ſpiritus debet facere cum cotpole. Qual corpore argenti vistantũmodò facere tuã copulationẽ pet modũ reduction, natura eſſet nimis remota in affinitate,& per conſequens erit nimis difficlisco pulatio corpbris lunaris cum ſpiritu per rationem groſſæ ſubſtantter terreltn per diſſolutionem euacuatæ cum ſua ſubſtantia corruptibilireſ pectu Solt, nimis elongata& ſeparata à natura arg. viui: Quia vnum corpus dust piu ſeparatur à natura ſui arg. viui, tardius cum illo adhæret: quia per amotolem finitatẽ medij ſpiritualis, qui debet colligi cum corpore in vnitate fhææ& alta ctiuæ compoſitionis fit coniunctio arg · viu cum corpore. Et per hoc quodm ior quantitas arg. viui eſt in compoſitione auri,& per conſequens e ruptio, qnũ tota ſua materia ſit purè eſſentialis Nincorruptibllis, Philolop 1 ſuerunt loco virtutis agentis& maſculi: quia propinquius adhæret 2 5 viui ratione contenti in ipſo ſeilicet ſui arg. quod portat ſymbolum& affine tem in concordantia amoroſa cum natura ſua ſimilis quæ appellatii i quia aurum non poteſt pati tam fortem corruptionem, quin in ſua ſubf 110 terreſtri, quæ appellatur groſsities ignis ſit plus de compoſitione ag 1 0 cortuptibilis, quàm de ſulfure corrupto, quia ſulfur ſuum eſt tota Pu 125 eſſentialis reſpectu ſubſtantiæ argenti, quæ eſt groſsior& impurioi 8 1 fixa,& per conſequens magis corruptibilis. Et per hoc arg viu. habet 540 adhærentiam cum ſubſtantia argenti, quàm cum ſubſtantia aurt ration, 1 nis contenti naturalis exiſt entis inter autum& argentum: quis uta R ATM VNDI IVPEIII 135 non miſtionatur miſtione groſſa reſpectu corporis lunaris, imd potius fit miſtione minima, ratione partium eſſentialium minus ſubtilium, in tantum quòd quando ipſum aurum ſolum eſt vel cum ſocietate ſubmergitur in 5& in profunditate ſui verticis abſconditur tanquam ignis& calor naturæ: Et per hoc fixatur mercurius, quòd illud eſt quod digerit ubſtantiam mercurij,& indurat cum adiutorio temperãtiæ receptæ à ſubſtantia corporis lunaris, quod eſt proprium& proximum principium originis omnium ad indurandum ſpiritum digeſtum per ignem naturæ. Et per has rationes ad citius expediendum & meliorandum cõmiſtionem,& quòd præparatio non confundatur,& quòd vnum ab alio recipiat temperantiam cum maiori propinquitate in natura& af ſinitate, dixerunt honorabiles Philoſophi, quòd arg. viu. cum Sole& Luna le uius miſtionatur, quia arg. viuũ cum arg viuo citius miſcetur, quia im illo recipit facilius amicabilitatem, deinde cum auro immediate& poſtea cum argento, quia melius participant cum natura ſua, vt patet in eorũ reductione:& per hoc percipe ſecretum quòd aurum ſuper omnia alia corpora penitus ſubm ergitur in mercurio ſicut prius dixi, quia mercurius nimis libenter recipit illud uod eſt de ſua pura natura, quia in illa recipit tantam alleuiationem quod in eparabiliter vniuntur:& ita econuerſo renuit cauſam remotam. Intellige per cauſas iam dictas quòd in principio tuæ reductionis quę eſt principium compoſitionis lapidis, aurum& argentum naturaliter conueniunt ad pręparandũ principia, ſcilicet ſulfura album& rubeum, mediante aqua alba& rubea cũ ſuis roprijs fermentis: Et ſic fit prima pars: ſed in ſecunda parte ſcilicet in compoitione Blixiris& fermentat ionis diſconueniunt:quia in Elixiri argenti nihil in trat niſi argentum purum cum ſuis principijs albis: nec in Elixiri auri, niſi aurum purum cum ſuis principijs rubeis: Et ſic multiplicata eſt tinctura per fermentum. i a Recapitulatio Magiſterij in ſumpma abbretiiata.. Vdebes in te recolligere, quòd virtus formatiua exiſtens in materia ſemi I nal, eſt influxa in calore& ſpiritu, ſicut in materia ſimplici. Et calor cum dicta virtute eſt anima non ſicut actus corporis orgallici phyſici portãs in ipſa potentiam vitæ: ſed eſt tanquam faber in ſua fabrica fabricans ſuum clauum vel rem aliam ſecundum formam ſui intellectus: Et per hoc vocatur fabri catrix& formatrix ſui humidi paſsiui per hoc quia fabricando inducitur per ſi * facit venire in mutatione diuerſorum colorum conuenientium ecundum ſuum ſenſũ& intellectum ſuis actibus& proprijs operationibus, di e nee& condenſando ſecundum aturam ſuam: Deinde haebis in notitia ſuos colores cum omni bus ſuis cauſis:& tu ſcies per indagatio nem naturalem proprios motus ſuæ naturæ cum adminiſtratione ſcientifica ignis communis gubernati per artem ad exigentiam eſſentiæ naturæ ſine trãſgreſſu ſupradictæ virtutis informatiuæ, quæ dirigit calorem ſeeretum ad digerendum ſuum humidum f pirituale cum quo miſcetur per mutationem coloris in colore miſto:& deinde in colore albo,& vltimo in colore rubeo. Et hoc tibi ſufficiat de diſpoſitione tuæ materiæ, quia natura in ipſa mirabiliter operatur ad ſuam perfectionem cuius motus ſibiipſi ita adhærent vni viæ& ordini, quod in meliori manerie& certiori nullus homo mundi poſſet excogitare. fractica totius magiſterij in generali recepta:& eſt capitulum optimum& practicum. f Rima cauſa quam debes habere in tuo intelle ctu, eſt habendi magnã quã8 e Kc 8 in illo deb es lauare corpora, quodlibet per le conteren g 5 quendo in balneo Mariæ:& qualibet vice diſtillando per fltrum(aut pannum)& ſeparãdo nigrum innaturale, quod eſt eorum priM 2 i 135 P RACTIC A mum coopertorium. Iſta operatio reiteratur totiens, donec corpus Lumztein toto ſeparetur dicto ſuo coopertorio, ita quod ſit album ad modum tenæ d. bæ, ſiue luciditate metallina. Iſta terra bibit& recipit nimis libenter arg. viuum quia eſt ſibi humidum radicale in tota ſua natura. Et per hoc debet diſſolui per digeſtionem continuatam, ſicut dicemus poſtea, ſcilicet poſt ſeparationem d ci ſui coopertorij: quam ſeparationem cognoſces per ſuã caleinationem, yd inde parum& modicum ponendo ſuper carbonem(vel ſuper laminam ignitd ſi nigrefaciat illam)& niſi conuertatur in album, adhuc tenet de dicto ſuo co pertorio, quod prohibet receptionem arg. viui tanquam extraneum à ſuapio pria natura. Et ſi fuerit album, illud recipies& reiterabis totiens prædictumꝑ gimen donec trãſierit per filtrum groſſum cum reiteratione calcinationis: Ide videbis arg. viuum diſſolui in colore cæleſti:& pones qualibet vice ilud quod fuerit diſſolutum in tua calcinatione in vno vaſe ad partem:& ſic ſublima, ſue diſtilla aquoſitatem mercurij à ſubſtantia terreſtri, vt creari poſsit nitor& fil gor in lapide noſtro, pro vt nobis natura demonſtrat in auro& argento, quo. rum ſplendor non conſtat niſi de ſubtili aqua mercuriali terminata Kolle rata in ipſa. Et per hæc metalla habentia ſubtiliorem humiditatem,& puriorem & magis denſam ſunt plus fulgentia& magis reſplendentia. Et per hanc caſam aurum reſplendet ſuper omnia metalla, deinde argentum. Item albedoin materia metallorum conſtat& cauſatur ab humido mercuriali cauſato& term nato per ſiccum terreſtre multum ſubtile& fortiter digeſtum. Caueas ergo,& bene inſpicias quòd habeas terram bene ſubtilem& bene digeſtam: qui vbi fuerit bene digeſta, bene ſimpla,& bene ſubtilis facta per digeſtionem calort complexionalis, tantò plus deſiccabit ſuum humidum mercuriale,& ſubtlius penetrabit in profundo, quàm faciant calces vulgariter factæ& ignoranterde ductæ per ignem cõmunem. Et quando ſic omnia fuerint facta in materaſmplici, recipe totum diſſolutum ſeparando puluerem,& fac tranſire totamiſtam diſſolutionem altera vice per filtrum ad melius mundandum. Et ſi pro pin vice tranſierit per groſſum filtrum, recipe eam& fac tranſire per ſubiilt& mi gis ſimplũ filtrũ,& ſic ſeparabis ſubtile à groſſo:deinde recipe groſſũ corpus & illud calcina tantũmodò vna vice ſi volueris,& poſt redue eum ad ſuum tegimen faciẽdo eum tranſire per groſſum filtrum donec totum wanſenm unn poteris reiterare quoties volueris, donec totum fuerit diſſolutũ: quia quilbe vice reſoluitur magna quantitas, ſicut potes percipere inrecto pondere ba Tamen ſunt quàmplures qui ad abbreuiandum iſtud regimẽ, poſtquim tet alba fuerit ſemel, vel bis reſoluta, ponunt totum ad putrefaciendum ſub 9 tione ſeparando ſubſtantias per ſublimationem: ſed poſtea habent 1 pœnã in ſecundo regimine, quando venit in ſeparatione animar. 228 1 tibi, quòd quantò plus reiterabis primũ regimen dum fuerit notabſliet l ne factum ſine combuſtione tincturæ, in tanto plus abbreuiatur 1 gimen cum leuiori ſeparatione ratione eſſentiarum putrefactarum 8 1055 4 tarum in primo regimine,& quanto minus, minus. Item dico 1 105 1 tionem elementorum diſtillationes ſunt nimis longæ propter viſco u &aeris. Et ideo ſi volueris abbreuiare tuas diſtillationes, pone in plates (id eſt vaſa& cucurbitas)& quamlibet partem pone in ſuo alembico, 111 la quamlibet per ſe in ſuo balneo& habebis abbreuiatum opus: Et po ni omnia elementa in vno balneo longo. Pen R AT MVNDILVLIII N 137 a De tribus humoribus in compoſitione arg. uiui repertis. 5 D Atione proprietatis cuiuslibet dictarum ſubſtantiarum Philoſo phi reaViter demonſtrant, quòd in cõpoſitione arg. viui ſicut reperitur in ſua pro pria minera habentur proprij humores: pfimus eſt frigidus& phlegmaticus participans cum prima terra, quæ tantũmodò eam humectat materiam totam: Et iſta amplificatur in larga diſſolutione. Tertius eſt in ipſa ſubtiliter vn ctuoſus participando cum tertia ſubſtantia terreſtri:& iſte eſt qui cauſat ſubtilitatem in ſubſtantia, in qua eſt ſine infammatione: Secundus eſt m ediocris hu mor radicalis,& cultus,& imbutus in eſſentialibus partibus ſecũdæ terræ, quæ nunquam ſeparatur ab ipſa. Et de iſtis duabus medijs ſubſtantijs conſtat proxi ma natura mercurioſa in ſua pura radicalitate,& noſtrum arg. viuum volatile, incombuſtibile& aereum, à quo omnis cauſa germinandi& oriẽdi habet cre ſcere& multiplicari cum ſua pura materia,& natura:& humida radicalis com: poſita de duabus ſubſtantijs, ſcilicet de terra mediocri,& de aqua media inuicẽ ſymbolizantibus in natura,& continentibus quatuor elementa, de quibus indiget pro forma ſuæ proportionis,& ſunt ſulfur& arg. viu. in eorum proprijs radicalitatibus creatis in vaſe naturæ proximæ ab vno latere vitrioli& ſale: ſed in alio latere conſtat principaliter cum metallo imperfecto, id eſt præparato, vel mercurio ſublimato. Separa ergo hanc precioſam ſubſtantiam à vitriolo& ſale,& ab omnibus humoribus cum illis participantibus,& intellige reducẽdo aeri ſicut natura tibi demonſtrat. Quia quum dictæ ſubſtantiæ radicales arg. viui iam dicti concurrant in ſua compoſitione per quatuor elementa, repertũ eſt, quöd partes terreſtres mediæ in natura calidæ& aereæ ſymbolizantes per igneitatem ſimplicem ſunt vi ſubtilitatis in tantum ligatæ& coniunctæ, quòd nulla illarum partium poteſt reſolui ab alia, imò quęlibet reſoluitur in qualibet ſibi ſimili in compoſitione homogeneitatis: vel quælibet flxatur cum qualibet per fortem vnionem aut colligationem, quam habent ab inuicem virtute partium minimarũ ad inuicem coniunctarum& ligatarum cum calore æquali cõculcato multiplicata inæqualitate in vaſis mineralibus ſecundum naturæ debi tum ad exigentiam ſuæ propriæ eſſentiæ: Et ratione dictarum ſubſtantiarum aquaticarum potes cauſare per te ipſum vnam aliã latitudinem. Et nota, quòd tertius humot vnctuoſus per ſublimationem naturalem exterminatur in terrã nigram extra ſpeciem naturæ metallicæ: ſed phlegma innaturale opportunum illius aliquotiens per accidens conuertitur in humidum radicale, quod poſted terminatur in ſpeciem metalli fulgentiſsimi. De compoſftione mereurij,& de ſaa natura reali ex de ſuis partibus extremis ſeparabilibus. Rimo fili tu debes intelligere& ponere in tuo intellectu, quòd in iſta arte reali non debes inquirere per ſuam proprietatẽ niſi de cauſis magis(vel magiſterij) quæ ſunt in latitudine naturæ metallicæ. Scire facimus tuo intellectul quòd arg viu.eſt illud tanquam principale liquabile,& primũ elemẽtum metallicum. Et ad melius intelligendum differentiam ſulfuris& arg. viui, per ſubſtantias ſeparatas reſpectu ſuarum com poſitionum, facimus tibi ſcire, quod arg. viu. continet ſuum propriũ ſulfur calidũ& acutũ: Et deindeè ſulfur continet ſuum arg. viu. quod eſt ſicut aer& epulum ignis: quoniam dictũ arg. viuum in ſua propria radice eſt per ingenium naturæ primò compoſitum de terra alba ſubtili ſulfurea calida& aerea miſta& collecta in aqua clara, donec facta eſt vna ſubſtantia homo genea in natura merallica cum menſura verę pro portionis clara elementaria cd operante influentia ſtelliſica, quæ eſt virtus for Matus. 338 BRA e mæ metallificæ per magnam concordantiam dictæ materiæ ſicut cauſa diu & digna per quã cõpleta eſt indiuidualitas argenti viuii in quo eſt primè pal, ſata forma naturæ metallicæ tali modo quòd ſiccum eſt contemperatum per humidum,& humidum per ſiccum ſine ſeperatione vnius& alterius, P er hanc diffinitionem potes comprehendere quòd eſt fortis compoſitionis ntione fortis miſtionis humidi& ſicci in ſua radice, ſicut dicemus tibi de ii duabus ſubſtantijs ſeparatis ſcilicet de terra& aqua, per quas tibi datum eſtin telligere quòd quando dicimus ſulfur vel argentum viuum, turbatur tunen, tellectus quum totum ſit de vna cõpoſitione: Sed quando dicimus ſulfur extet minabile, intellige hoc per proprietatem elementi terreſtris: ſed quandod. cimus arg. v. vulgare, intellige aquã ſuæ viuacitatis(extracta à vitriolo& ſilept trę) ſecundum virtutem& rationem quam ſuum lubiectum requirit per exiie ma& media cum ſubſtantijs ſeparatis per ſublimationem naturalem concotdantem& in naturam ſymboligantẽ, licet ſulfur ſit in omnibus elementis tam illud nunquam eſt exterminabile, quũ non ſit niſi vapor& actio aeris& ig Et ab iſto dependet noſtrum magnum ſecretum per quod ſublimatur omne humidum radicale, dum fuerit abſtractum à radice ſuæ terræ ſine exterminaiio ne vel combuſtione ſuæ caræ tincturę: quam exteminationem recipit per vi tutem elementi terreſtris. Sed quando iterũ reuertitur non eſt exterminable ratione proprietatis quam recipit à ſua humiditate: ergo quũ volueris iludvenari à terra habes recipere cum proprio receptaculo ſcilicet in aqua ſua, qu eſt argentum viuum& proprium conſeruatorium ſuæ combuſtionis. Deinde dicimus tibi quòd in ſupradicta terra per virtutem elementalem reperunii tres ſuſtantiæ terræ: prima eſt ſubtilis ab humana ſenſibilitate,( vitrioliſed pe experientiam reperta eſt groſſa, grauis, fuſca,& tenebroſa, impediens ingteſ & claritatem luminoſam: Et iſta eſt inqualitate ſicca& frigida, de natura viii Secunda(ſalis petræ)eſt valde ſubtilis humanæ ſenſibilitati, ſed per expetien. tiã reperta eſt fuliginoſa, remota à perfectione ratione ſuę extremæ qualiaig quæ eſt calida& ſicca in magna erematione: Et iſta ſubſtantia participꝛtcm ſulfuribus quæ cremantur in aliquo latere: Et ſunt iſtæ duę ſubſtantiæ propti vaſa inter quæ argentum viuum procreatur, ſcilicet illud de quo intẽ dim Mercurius ſabli opere naturę:& eſt ſicut fœtus in matrice. Tertia ſubſtantia terrea eſt tetramedia calida& humida aere& ſubtilis,& in mediocritate humanæ ſenſibillti, (non eſt propriè terra, ſed vapor extractus ab illis. 2, ſupra) N per e tiã reperta eſt magnæ perſectionis, quia eſt pura natura& humidum radlclt, de quo lapis noſter recipit gradualiter ſuam naſcentiam immaculatam 1 12 prietate metallica. per hoc dixerũt Philoſophi quòd iſtam ſubſtantiã ha 5 parare per ſublimationem à dictis duabus ſubſtantijs, quæ ſunt vitolum 8 Morienus apertè tibi dicit quòd ſi vis facere rem perfectionis, quod tuexi 1 has pur am ſubſtantiam mercurij à ventre vaſorum vitreantium,(hæc elt lu matio mercurij) quia de iſta ſubſtantia conſtat lapis noſter. nierte Intellige ergo verum idioma Philoſophorum affectum ſuper Nuke 25 fun ſubſtantiarum naturæ:niſi ergo ipſas intellexeris per ſubſtantias 9 1 quamrealiter intelliges proprietates eorum veri idiomatis 5 Quia 15 zullrele quuntur in philoſophia eorũ, imò naturæ: cũ philoſophia nõ ſitalia res nail latio ſecretorũ naturę in idiomate proprio naturali, ſine quo e non poſſent notificari nõ plus ſicut alia cauſaſiue beſtia vel planta a ti K rit nomen,& effectũ, quod in generalitate dat notitiã habitus caulæ: ae uerſa fuerunt idiomata inuenta in naturaper diuerſos philoſophos, m natur, bet locutus eſt in ſua philoſophia clarius quã potuit ſecundũ curii ſaluando NK AT MVYVNDIILVLLII 139 aluando proprietatem ſuarum figurarum, licet 5 1 ſit e & magis proprium quàm aliud, inquantum actor fuerit 0 15 1 ſpectu propietatum quarum natura demoſtrat effectus 8 155 55 telligenti cum magna realitate: Nec credere debes quod ſã ti 5 A ſophi in ſua philoſophia tibi occultauerint ſenſum eorum, 11 1 2 veræ philoſophię:quum ſua proprietas& requeſta cum clara 8 0 reuelationem propriam,& claritat em radioſam cauſę 5 m.. nem puram ſine occultatione: cuius intrinſecum in perfecta locutione 5 cunt ad purum intellectum factum& immiſſum à Deo cœleſti, in 9 3 natur& depuratur virtus contrarij, ſicut facit aurum in ſua propria fornace. a Finis Practicæ Alchimiæ Raymundi. LIBER RAYMVN DIL VT PVTO, PE INTENTIONE i C ONTINENS: EX Callico in Latinum verſus, relictis aliquot verbis Gallicis, ex tuto, vt erant. O STEBAQ VAM per valde longum tempus noſtrã vitã exercuimus quęrendo& in quirendo per orbem vt cognoſcerem& ſcirem veritatẽ iſtius ſcientiæ, habendo multa quæſita& collationes cum multis doctis, quærendo ſcientiã per regiones, oppida,& ciuitates: aſſociauimus inuicem& vniti 9 ſumus tres ſocij ex magno& fido amore&ſinceritate: ex qui— bus vnus erat Theologiæ doctor, alius eques& doctor in legibus, alius erat mercator&ciuis clarus& ſufficiens. Ex qua cõgregatione nos reportauimus ex firma& fida legalitate vnius cũ alio omnes intẽtiones noſtro rũ deſideriorum in quærẽdo mundũ. Et benedicta altiſſima& æterna Trinitas quæ donat ſuas gratias quibuſcũque illi cõplacitũ eſt:& quæ nouit cogitationes hominũ, illuminauit noſtras intentiones& clarificauit noſtras intelligentias, ita quòd ſciuerimus& cognouerimus veritatẽ fallaciarum,& cõmorauimus ſimul ex ma. ſinceritate in vna ciuitate õnes,& operati ſumus ſimul eadẽ cõcordia, vno ordine,& vno voto,& vna diſpoſitiõe veritatis exercẽdo& abbreuiando dictas collationes& operas noſtrorũ quæſitorũ,& repertorũ in di uerſis regionibus. Et ex illis pro meliori noſtri facti declaratione expoſuimus aliqua quæ manifeſtè videbantur nobis locum habere& veritatẽ. Nam de rebus fruſtratorijs& non validis nos nihil loqui volumus: quandoquidem admodum pauci philoſophantiũ& quęrentium à nobis viſorum in orbe, agnoſcant veritatem:& nihilominus exiſtunt aliqui admodum ſufficientes, ſed pau ci ſunt cogniti. Ideo nos hunc paruum librum per 8, capita exponemus: ex quibus primum erit de intentionibus operantium à nobis per mundum viſorum: ſecundum erit qualis intentio quærentium eſſe debeat: Tertium erit in quibus,& ex quibus rebus operari debeatur in iſta ſcientia. Et quatuor ſequẽ tia capita erunt de quatuor principalibus regiminibus totius noſtri operis. Vn de primum eſt de diſſolutione, putrefatione& mortificatione: Secundum de ſeparatione, diſtillatione& ſublimatione: Tertium eſt reducere& circulare: Quartum eſt fixare& proijcere: Octauum erit de ali quibus abbreuiationibustotius noſtrę artis. — N 4 i 140 5 CAPVT PRIMVM EST DE INTENTIONE OPERA. E EV, e ee per mundum. f ODES T E fili intentiones operantitt in mundo ſunt diu e& exſtraneæ. aliqui enim operãtur cum ſale, cum alumine cum ſulfure, aut cum arſenico. alij calcinant corpora,& lult ac congelant: alij faciunt am algama& illud fixare volunt: j congelare volunt& fixare mercurium feſtinanter extra cuiſi naturæ: Alij volunt flxare& colorare Lunam ſub ſpeciebus& N materijs extraneis. Et omnes hi qui in hoc ponunt ipſorumtẽ pus, decipiuntur,& abutuntur ſeipſis& alijs: quoniam omnes hæ operations non ſunt ex naturę intentione: Et eorum ſpecies ſunt craſſę& fœdæ, nec poſit ſimul vniri aut perfectè miſceri, atque ita eorum operationes ſunt nullius eff, ctus. Sed nos reperimus alios qui ratione naturali ſequebantur curſum in ſiis operibus, ideò illis fides adhibui debuit. Et præcipuè vnum vidimus, quier ſolo mercurio voluit operari per tenuem ignem,& vas,& graduationem digeſtionum: Et hoc approbat Ariſt.& omnes alij philoſophi dicentes: Merci rium in ſe continere ſuum proprium ſulfur, à quo congelatur partim in auum & partim in argentum:& non ſolùm in aurum& in argentum, ſed in perfect & veram medicinam. Alios vidimus qui cum mercurio voluerunt ſoluere aurum aut lunam in ambobus vt facerent eorũ matrimonium, quæ res eſt inutils niſi eorum copora ſint ex ſubtiliatione facta ſpiritualia ſicut eſt mercutius,& poſt coniungere& tenere ad ignem graduatum, vt ſuperius eſt dictum Ethęc non ſeruiunt tantùm ſolùm quàm ad celerandum eorum operas, aut ad haben dum fortiorem& firmiorem colorem, ſed hæc omnia opera talia ſunt logg in eorum labore. Item nos vidimus alios qui ex vno ſolo mercurio bene u, blimato& mundificato faciebant ipſorum operationes ſeparando quintam eſ ſentiam,& creando 4. elementa,& poſtea per ſubtilem circulationem& fa, tionem faciebant eorum operationes per ſtabilem digeſtionem:& hæcfbuere opera mirabilia& nobilis pretij. Alios inſuper vidimus qui mercurum ſubl mabant& fixabant per calcem ouorum& per ſalem armoniacum, poſteaſol uebant& trahebant elementa,& poſtea per ſubtilem viam congelabant f. xabant,& fuit Elixir pretioſum. Et omnes has vias tenebant aliquiſubtiltet laborantes à nobis cogniti aut viſi eundo per mundum. Sed alios poſtea vid mus, qui aquã mercurij faciebant,& in ea diſſoluebãt corpora& putrefaciebit & poſtea per alembicum diſtillabant,& ex ea materia faciebant Kccreabalt eorum ſulfur, de quo& per quod creabant& faciebant eorum medicinam 91 Elixir,& complebant id quod volebant. Etiam vidimus qui corporà ſoluebät per aquas dicti mercurij,& pariter ſoluebant tantundem dictimercur 5 iugebant,& poſt putrefaciebant,& ex his ſeparabant elementa, poſteare 8 ficabant& reducebant aquam ſuper terram paulatim& quando e rant, ſublimarunt:& de ſulfure quod inde habebant, faciebant medicinaſ, mercurio& Luna ſolutis in dicta aqua mercuriali. Et ſi volebant vti ad ri 5 eſt idem opus, quia tautùm oportet ponere ſolem pro luna, aut facere Ahe bet cõpoſitum per ſe. Poſtea cum elementa ſunt ſeparata& præpatatas 10 fuß coniungere duas terras ſimul,& ſuper eas reducere aquam albam 8 1 1218 ſulfur album, poſtea rubificare dictum ſulfur cum aqua rubea Nc b ab Elixir, id eſt album& rubeum quodlibet per ſe poſt ſeparationem ſulfu facti ex ſulfure rubeo. f 125 5 RAT MSI NDTLVLLII a 141 Item nonnulli alij diſſoluerunt corpora ſeorſim, ſcilicet Solem& Lunam L pariter ſoluerunt eorum rectum pondus ſalis petræ præparati pro Luna:& ſal armoniacum aut ſal commune bene pręparatum pro Sole:& coniunxerunt ſimul quodlibet ad partem ſuam: poſtea putrefecerunt& fecerunt& cõpleue runt eorum operationem omnem, ita vt ſuperius diximus. Et omnes hæ ſupraſetiptæ operationes ſunt notoriæ& nobilis effectus:& eas ſatis cognouimus. ged nihilominus non ſunt adhue de noſtra intentione: non idcirco quòd nos dicere velimus eas non eſſe nobiles& ſufficientes: ſed pro labore ac tempore nos en e& petimusterminum magis abbreuiatum noſtræ intentionis, Et iſtę ſunt intentiones operantium quas per mundum& regiones vidimus, ſeilicet facere operationem notoriam cum qua poſſent purgare& ſanare corpora infirma tam creaturarũ rationaliumquàm corporum metallicorum,& da re ac reſtituere defectum naturæ, aut corruptionem in perfectam ſanitatem & claritatem luminoſam omnis perfectionis. Qualis debeat eſſe intentio quærentium in hae ſcientia. c AP. II. Alam omnibus eſſe debet in genere, qui hac ſcientia vti volunt& eam ſciTre, quòd haud nitantur vel intendant ſolùm velle facere fruſtum metalli ſed velint tantùm ac tam altè tranſcendere naturam, vt ipſi poſſint ſemelfa cere rem vnam aut decies aut centies aut millies pluſquam ben Quoniã quoties perfectior erit aut in triplo aut in quadruplo aut centuplo illa producet è ſeipſa,& hoc modo ſuperabit naturam: quoniam natura non poteſt in ſuo naturali curſu facere res niſi indiuiduas& in ſingula fruſta aut partes per lectas aut imperſectas aut neutras, ita vt quotidie videri poteſt in auro quod eſt perfectum,& amplius non eſt. Eepolle⸗ in alijs corporibus metallorum quæ ſunt neutta,& poſt in omnibus alijs rebus, vt ſal alumina, airemes(ęramen ta)vitriolum, ſulfur, arſenicum, ſal armoniacum, mercurius, qui duo in ſe continet, nempe neutralitatem& imperfectiont᷑, quæ alias dicuntur res naturales, non naturales,& contra naturam. Quoniam igitur notum eſt, quòd niſi hæ res ad perfectiſſimam& magnam ſimplicitatem& ſubtilitatem reducantur, in his non poteſt paulatim augeri nee indui tam altus gradus& exaltatio ſupra naturam: ideo conſulimus omnibus qui hac ſeientia frui volunt, vt bene animaduertant, in quo ponant ſuam intentionem, ne tempore abutantur& vita propria in rebus craſſis& extraneis aut ſophiſticis, quia iſtud nil aliud foret quàm 8 amittere 8. abuti. Sed firment ſuas intentiones& cogitationes in re8 55 5 ee l. 5 naturam per amabilem viam vt ea ijs donae 80 5 0 8 e luperari patiatur per ordinem& viam, id eſt, aſcẽ. 5 v&le gubernari permittere per amicabilem concordiam, id eſt pacilicè reuerti de Cælo,& concordare firmam rem ac ſtabilem. De quibus ey in quibus rebus operandum ſit in hae ſeictia. AP. 111. 0 Hariſſime& perfecte amiee notum eſt apud omnes Philoſoplios, quòd 3 philoſophicus eſt in omnibus rebus in quibus nutritur. Etiam pro ibn 1 5 per omnes ſectas generationum, quòd omnia generant ſimi8 85 50 5 755 ex 5 equus,& ex homine generatur homo: quale igitur ſe 1 is, tale ſemen colliges quoniam auri ſemen deaurat,& argen men argentat. Et nihilominus iudicium eſt omnium Philoſophorum, quod aurum& argentum Philoſophorum,& illorummet mercurius, non ſunt 14 DE ALcAHIX IA ex vulgaribus: quoniam vulgaria ſunt mortua,& illa Philoſophorũ ſunt vi id eſt operantur vt viua. Sed jam probatum eſt quòd viua deſcenderunta mor tuis, quia in omnibus rebus quæ quatuor elementa continent poteſtreperit aurum& argentum,& argentum viuum potentia,& non actu ſiue viſibſites quouſque ob ingenium& operationem operis artis& regiminis humanaum manuũ& cum digeſtione ſit res oſtenſa, quæ fuit amplè occultata& lepultn ſed propinquius& proximius eſt in vna re quã im alia. Chare fili, argentũ viul creatum eſt ex puriſſima& leui terra ſubtili alba aerea,& aliquãdo ſulfurea.& ex rore cæli puriſſimo& incorruptili tali modo vnitum& digeſtum, quddi, num ab alio ſeparari non poteſt,& naturaliter ita vnita quòd ad talem fem propter quem factum eſt vnum, etiam aliud ſit factũ. Et eſt prima materiamineralium, quæ dicta eſt a Philoſophis aqua viua& ſicca: ex qua quando inci uernis eſt& pullulat a terra coniũcta& digeſta per calorem ſulſureum puriſſi mum& clarum, album aut rubeum&incombuſtibilem ex termino digeſtionis fit ignem ſufferens,& ex millibus ouorum generatur aurum vel argentum, lidue res prout coniungitur vni vel alij rei. Quoniam ſępius eſt ſublimata,& lępius reſoluta& congelata in tantum vt acquiſierit virtutem ſulſuream inſe nam iam eſt probatum& dictum quòd habeat& contineat in ſe ſuum propii ſulfur, ꝓpter quod in aurũ vel argentum conuerſũ eſt. Vnde iam probatum& iudicatũ eſt, quòd ex omnibus mundi rebus, vnde poteris& ſcieris quatuorelementa extrahere, nempe talem terram ſubtilem albam puriſſimam& clatam & aquam albam claram limpidam& leuem,& oleum album aut rubeum,& i nem clarum lucidum& rubeum:& ea optimè rectificare& ſubtiliare,& po ſtea coniungere ſimile cum ſuo ſimili, ideſt terram& aquã ſimul& facere vitatem aeream, vt facit natura,& poſtea coniungere aerem cum igne, ſeu ſulfut quod ex his creaueris duobus primis elementis cum oleo,& totum ſimulconiungere. Et quod volueris rubificare, rubifica cum igne. Et ſi ſcis coniungeie proportionaliter& non diuiſeẽ, ita vt in illis non ſit diuiſio vel repugnãtia, nhl erit in hoc mũdo quod non poſſis& ſcias benefacere. Scias ergo quôdex om nibus rebus à quibus ſeperare potueris terram, aquam, aerem,& ignem, potett ſecurè dicere quòd in illis aut ex illis rebus poteſt creari lapis Philoſophorim aut ſit ex diuiſione elementari aut per comierſionem elementarem: ſedbenꝭ credimus quod citius& ſecurius poſſis extrahere& debeas extrahere ab ao & ab argento& ab argento viuo vulgari, quam vt poſſit formari aut fie ati ficialiter: quanuis artificium ſubtiliter& debitè intellectum& in opus poſtum ſit incomprehenſibilis precij. Quoniam natura depurata& ſimplexre dit debitè adminiſtrata, facit in momento temporis opera mirabilia. Et ideo ne deſperes de rebus quæ arte& ingenio humano aſſimilantur naturæ openbu ſed perſeuera& inquire ſubtilitates earum:& nil erit quod non poſſis& ſcis facere. Ergo apparet quòd& in ſalibus& in aluminibus, in vi triolo, inſuluue in arſenico, in airemens, in marchaſita, in tutia, in plumbo, in ſtanno, infeno, in aere, in argento viuo, in aqua& in liquoribus,& in omnibus hiſce 81 niuerſaliter& diuiſim potentiad non actu, quoad per hominis artificium init ducta& conuerſa in aurum& argentũ pluſquam perfectum, aut ad ane aut triplum, aut ſextuplum, aut centupltt. Et propter hoc dico& probo quo propriè non ſit niſi in auro& argento& argento viuo: Et ex eorum motte ge nerantur& procreantur ea quæ nos quęrimus& petimus in noſtra arte De KA T MVNDI LVIILIII 143 De primo regimine noꝶtri operis id eſt diſſolutione. C Ap. IIII. tiſſime& perfecte amice debes honorare ſuper omnes alias res rẽ quæ aperit portam ſolutionis. Quia ſolutio eſt clauis principalis omniũ noſtrarum operationum. Et quia iam probatũ eſt quòd omnia genita ſunt ſimilia, Ergo ex germine corporis liquidi generatur corpus liquidum. Vtere ergo iſtis nobilibus materijs in quibus iacent perfecta& radiantia quæ omnia alia illuminant: quia ſine iſtis non potes habere opus perfectu. Et fac vt illa nuttiantur lacte arboris eorum principalis& primordialis naturæ: quomam naturanon conſentit(ſeſioit) niſi cum ſua natura:& fac vt deducantur ad ſimplicitatem: quoniam res vlla quæcũque lla ſit non eſt præparata, niſi reducta ſit ad ſuam primam naturam& materiam, ideſt ad aquam,& niſi ex toto& per totum dempta ſit& extra proiecta de ſua prima ſpecie, id eſt vt diſtilletur per alembicum,& ex toto eiecta& poſita extra ſuam primam formam, id eſt vt ex ſua indiuiduitate ſit ex toto corrupta& extra poſita& de nouo genita: quo niam nunquam aliter verum aurum nec verum argentum fiet, niſi in omnibus formis& ſpeciebus ſint depurata intus& foris& in eorum recta propagine& linea conſeruata& cuſtodita ſint, quoniam ſi ponantur in eorũ diſſolutione& corruptione extra rectam lineam primæ ipſorum generationis, opus erit tun: ex toto vituperatum& damnatum. Diſſoluite ergo has duas naturas aut materias aut luminaria,& reducite in primam formam& naturam aut ſpeciem, in quibus erant ante quam flerent corp ora, id eſt in aquam mineralem: quæ proprie eſt aqua mercurij,& mercurius Philoſophorum: Qoniam craſſities& terreſtreitas materiæ corporum non tingit, ſed tenuis& ſubtilis anima& ſubſtan tia quæ eſt in eis, illa tingit& colorat: Et ideo dicit Ariſt. quòd in corporibus inueniuntur animæ de quibus in Alchimia fit mentio,& ſunt corpora manſiones animarum. Et ideo deſcendentes ad hanc præſentem praxim, diuidemus duas in partes caput iſtud, ideſt in præparationem& corruptionem corporũ perfectorum,& in præparationem corporum imperfectorum,& primò perfectorum. 8 N Nos ergo capiemus libras tres vitrioli fini de Hiſpania aut Romani,& libras duas ſalispetræ: quoniam bene ſcis, quòd vitriolum eſt formatum& creatum per naturam ex propria ſpecie& natura mercurij, ideſt ex quatuor elemẽtis mineralibus, ita vt eſt mercurius:& omnino ita eſt de ſalepetra,& non ſolàm de ſalepetra ſed etiam de omnibus alijs generibus ſalium. Et propterea ſpiritus ab his ſeparatus& extractus& in corporibus metallorum colligatus & coniunctus dicitur propriè mercurius. Et ideò ſeparemus ab illis ſpiritum, qui eſt valde tumidus, qui eſt de natura cæli& ignis,& ſpiritus quintæ eſſentiæ qui omnia corpora diſſoluitꝭ corrumpit,& facit volare& aſcendere in aerem in materiam& ſubſtantiam fumi& aquæ ob ſuam magnam vim& naturam quam tenet à cælo vnde creatus& genitus eſt in natura& ſpecie minerali,& ex forti dracone calido& toleranter(ſouffreux) compreſſus(emprait)& allu minatus per quem omne corpus metallicum,& ſpiritus corrumpuntur& diſſoluuntur,& digeruntur& ſubtiliantur. Sint ergo primitus bene præparata& mũdata,& quodlibet per ſe bene puluerizatũ, poſtea miſce ſimul& pone in cucurbita,& deſuper pone alembicũ,& bene luta& 1 85 luto ſapientię facto ex argilla& pilo, vel farina& albumine oui. Et vas ſit ex quabus partibus vacuum,& tertia plenum: Poſtea ſituetur in furnello in cineribus circum circa ad ſpiſſitudinẽ duorum digitorũ,& facias * 144 5 DB ALCAHIMIA diſtillare aquã cum igne ad eam conueniẽti ad computationem, 8. vel o au horarũ vſque ad 14. cum phiala vel receptorio ad naſum diſtillatorij Et quid. cta cappa vel alembicus incipit diſtillare(a gannir) aut quod dictę guttæ agu impreſſionem faciunt& bulliunt fortiter ſuper lamina veneris, tune appone aliam phialam& recipe totam aquam continuo curſu& in menſura vt ganz aclarient(rareſcant) ab eorum numero, aut accelerent, auge aut minue ignen donec tota aqua& fumus tranſierint& diſtillauerint in 4 aquam, eame. ducendo cum bene forti igne. Et hene caue ne amittas ex mala firmationean ſigillatione tuos fumos& ſpiritus dicti vaſis: quoniam eſt tota vis tu aquxd virtus tui lapidis& tu i operis. fac ex hac aqua tantum vt ſatis habeas. De diſſolutione tuæ Lunæ& Solis. Are flli, quemadmodum ex reſplendenti natura& proprietate natum luminaris& claritatis Solis& Lunæ, cæli ſunt omnes orbes& cite cæleſtes& elementales cæli& terræ illuminati& confortati in valoted augumento:ita prorſus ex natura, anima& claritate, quæ iacet& recondiu in corporibus Solis& Lunæ, quæ tam magna eſt& inęſtimabilis cum diſool ta eſt, extenſa& ſubtiliata, vt homo nequeat æſtimare: ſunt enim ab his cotpo· ra imperfecta omnia& ſpiritus illuminata& perfecta ab eorum corruption & reducta in perfectam luminoſitatem& claritatem,& ita in bonitatempes fectam:& non ſolùm omnia illa corpora, ſed etiam corpora humana reduci/ tur ab eorum infirmitatibus& ægritudinibus ad perfectam ſanitatem. Capias ergo quod tibi placuerit ex his duobus luminarijs,& quodſnun ſit ex cementi aut copellæ examine,& pone in phiala longi colli,& fundirotid ſuper cineribus tepidis,& pro qualibet vncia dicti corporis cape vncias 6d, ctæ aquæ in phiala bene clauſa cum cera quoad totum vertatur in aquam d ram viridem aut auream. Et amborũ eſt idem labor: præterquã quòdpioqu libet vncia Lunæ pones ſimul vnciam ſalis petræ optimè& puriſſimè pu cati& deſiccati. Aut diſſolue quodlibet per ſe, poſtea coniunge cum ent il gida. Et pariter pones ad Solem vnciã ſalisarmoniaci optimè ſublimati d pa Parati cõtra vnciam dicti Solis: quoniam quum ſit fortioris compoſitionis i diget etiam fortioris& aſperioris corruptionis. Et quãdo totum erit in aqum conuerſum, tenebis per horas vigintiquatuor in dulci igne ſeu calore tempeſ to, poſtea pone in alembico vitr eo in balneo Mariæ ad diſtillandũ donecla congelata vas& phiala bene clauſa& lutata, pone phlegma per ſe adpartẽ ft fortiorẽ quæ poſt phlegma veniet cõſerua, quoniã potes(dictũ phlegne) l, tius facere ſuperponendo vitriolo nouo exiccato à ſua ſimplici humiditaten ignem in patella plumbea,& facere veſtram compoſitionem vt ſuperius de elt,& hanc aquam ponere ſimul quando fuerint bene puluerigata& poſſal dicto vaſe, in quo conſeruabis talem qualis erit vſque ad neceſſitatem veleu entiam. Et ita facies de omnibus alijs. Et ita congela quodlibet perſe, ace de diſſolue& ſuper proiice de aqua noua vt ſuprà,& reſolue& cogelr 5 nuo ſolue& cõgelaper aquã nouã: Et ita fac toties donec creuermtm k ſuo ex ſpiritibus dictæ aquæ quantum ponderant, id eſt, quòd ſi dictus 8 1 Luna ponderat duas vncias, vt alias duas creſcant ex dictis ſpiritibus: 155 neant in loco calido poſt dictam diſtillationem dicti balnei liquefacta a 1 vt oleũ. Et tunc ponantur quodlibet in phiala colli longi& fundi rotes 4 in cucurbita conuenienti& tecta,& teneas in dicto balneo dictam 17% 5 f nouem aut decem dies: Solem autem per viginti vnũ aut donec niga de Natura cireuli lore& nditur illolcorpoptione mperlucunnum rotid 86d, m ck oqupur, unt il & pn nis in qm npen ecſit 1 20 atead dicti ſitain een dein 2 dedete olvel ma X full i, aut i pet uene int RAT MSV NDILVLIII 145 nut intus& extra vt materia corruptiſſima, quæ dicitut oleum gloriæ,& matenia nigra,& tenebroſa, vt gumma fuſa: tunc ponatur ad diſſoluendũ in aliquo loco frigido ſuper laminis vitreis. collige mundè& pure& bene depurata:& ſi fæces habuerint, nihil valent. Et ita erit tua materia diſſoluta& liquefacta. Solutio tui Mercurij. Ali modo& prorſus eodem vt feciſti de Luna, facies etiam de mercurio I qui erit puriſſimus& optimæ mineræ tam ad album quàm ad rubeum. ita pariter cuſtodies aquam bene ſigillatam quouſque diſtillabitur per alembicum,& erit dictus mercurius conueniens pro omnibus ſulfuribus tam ex corporibus perfectis quàm imperfectis, ideſt ad coniungẽdum ad creationem omnium ſulfurum noſtræ Lunæ. Sed ſtatim poſtea faciemus aquam mercurij quæ ſeruiet ad creandum Elixir. Secunda pars huius regiminis quæ eſt de corporibus imperfectis. Are,& perfecte amice, ita& tali modo vt docuimus ſupra de corporibus Lunæ facies de corpore veneris& martis: quoniam operari poſſunt defundi eodẽ modo, pręterquam quòd forſan erit aliquod vitium in eorum ſolutione,& præcipuꝭ in marte. Et ideo conſulo tibi ne facias aquas tam fortes, quia ſi opponis lib. 2. vitrioli ſolùm libram vnam ſalispetræ& ita habebis aquam ſulfuris& mercurij. c De duobus corporibus mollibus. Are fili, duo corpora mollia fundi non poſſunt aut in opus poni vt dura (& ũdeo oportet vt prius calcines tali modo vt factũ eſt de medicina plũbi; excepto quòd ſtannum calcinatur igne fortiori quàm plumbum:& debes mouere(ducere) inter calcinandum vt factum eſtin minera plumbi cum ſpatula vel cocleari ferreo donec amplius non faciat oculos aut ſcintillas ignis. Et poſtea ſolue in bona qualitate aceti diſtillati, poſtea depura per filtrum,& congela per alembicum in balneo Mariæ. Ea cum fuerint congelata in modũ gummi, capias,& ad quoduis eorum adde ſuum rectum pondus dictæ gũmæ mercurij antequam illa ſoluantur,& bene ſimul incorpora& teneas in lento calore per quatuor aut quinquies dies:& poſtea pone ad fundendum ſuper la mina vitri donec totum ſoluatur. Et ſi fæces ſuperſint aut remaneant, adiunge e mercurio vt antea,& iuxta ſuum pondus: poſtea pone ad fundendũ vt antea,& ſic toties facias donec totum ſoluatur in aquam. Ita habebis aquam allegoriſię ex viridi, quæ eſt aqua mercurij& ſulfuris, quam ad partem cuſtodi. Secundum regimen quod eſt de ſeparatione aut diuiſione e ſublimatione. 5 Reden ſecundum huius myſterij, eſt diuiſio aut ſeparatio aut ſublimatio, quod eſt vnum tãtùm regimen. Nam ſublimatio eſt nomẽ generale, quod capitur pro omnibus operibus huius artis. Et hoc eſt quod dicit Hermes quod oportet te magno ingenio ſeparare craſſum à ſimplici,& ſubtile à ſpiſſo: lacere ex craſſo exile vel gracile& ſimplex,& de ſicco humidum,& ex graul leue, ex duro molli:& hoc eſt, vt facias aſcendere per alembicum:& hoc totum fit vno ſolo ordine& via vt tibi aperiam nunc, per diſſolutionem aut reſo 146 DB ALC HINMI A lutionem, congelationem& diſtillationem hac via. 1 25 Cape alterutrum ex duobus corporibus aut ſpiritibus, quod tibimꝭ güpk cet, quoniam idem eſt quo ad operationem,& pone quum ſolutũ fuerit ino alembico ſiue in curcurbita conuenienti, cum alembico deſuper bene& con · uenienter clauſo, ſigillato,& lutato:& cucurbita ſit breuis& larga,& implem nus quàm medietatẽ,& non plus:& poſtea colloca& accomoda ſuper furnel lo in cineribus parũ plus quàm materia contenta:& ignem adhibe& diſtila ta illadiſſolutionem ad ignẽ. x. aut ab 8. vſque ad ia. punta quoad nonamplis diſtillet.phiala ſit ad roſtrum alembici bene ſigillata. Et ne facias dicte maten nimium ignem& fortem, ſed dulcẽ, ratione,& debita menſſira:& cum ftigidum i fuerit, capiatur dicta materia relicta in dicta cucurbita,& pulueriza,& ponein loco humido frigido ad reſoluendum ſicut prima vice feciſti, poſtea ad diſtllandum, vt ſupra dictũ eſt. Et ita toties diſſolue& diſtilla vt omnes dictænateriæ tranſeant& diſtillentur per alembicum. Et omnes diſtillationes poneſſmul in vaſe vitreo conuenienti bene clauſo cum cera,& fæces nigras in vaſele lictas quæ nullius ſunt valoris abijce, nihilominus ſi aliquid ex corporeinſo lubile manet, reiteretur ſolutio vt per primam aquam in principio dictum eſ donec totum corpus aut ſpiritus diſtillata ſint,& per alẽbicum tranſierint ex virtute& vi ſpiritus qui moratur in noſtra aqua, quæ dicta eſt aqua vitæ vchiua. Et ſcias quod quando tuum corpus aut ſpiritus prorſus per alembicumti ſijt, tunc habebis aquam præciſam, quam ſapienter cuſtodi: Nam ſi eius valorẽ ſcires, cuſtodires perinde vt tuum oculum: Quoniam tunc compleuiſti vetbũ Hermetis, quia feciſti aſcendere à terra ad cælum,& deduxiſti craſſitiem col poris ad ſimplicitatem& ad naturam ſpiritus: nam aliter non eſſet præpꝛati nec ſublimata, nec intus mundificata& foris. Et tunc etiam bis aut ter diſtila Per alembicum,& debitè ſit præparata. Nam quo plus ſubtiliabis aut mundi, cabis, tanto plus valebit. Et ita ſunt omnia corpora& ſpiritus ad æqualtaten deducta,& pręparata vt ſimul ponantur,& flat matrimonium aut coniuncio, uia aliter nullo modo fieri poteſt, niſi corpora& ſpiritus quæ coniungeie j t reducta ad vnicam eſſentiam,& vnam naturam:tunc enim miſceniind cd iunguntur vt aqua cum aqua fit: Et ideò ſtulti decipiuntur, qui putant poſſeci iungere ſpiritus cum corporibus in eorum craſſitie& diuerſitate naturæ dd cepti ſunt: quoniam hoc nec ficum valet: quoniam fieri non poteſtdonecde ducantur in vnam æqualitatem formæ. Vide ſi non fit per noſtrum ſupremim ſulfur aut per ſimile factum per hanc artem, quòd omnes virtutes mineralestu bent colligantiam in concauitate ſuarum ſphęrarũ,& de quo nos dabimus 00 ctrinam&modum faciendi hic prope in noſtro tertio regimine Reduction quod ſequitur. 5 55 5 Tertium Regimen Reductionis. 1 Ptime fili, Reductio tantum ſignificat, quantum reducere aut teponet vnam rem trãſportatam aut diſſeparatã à ſuo proprio loco, aut 1 tã de ſuo proprio eſſe& natura, vt ſit reducta& reddita ſuæ prop 1 mæ& naturę aut in melius. Nutrias ergo lapidem de bono in melius: n ſi nutrias in ſimili nihil acquirit. Si nutrias in peiori, patietur dãnum Sina: in meliori, accipiet acquiſitionem. Si nutris in ſuo indiuiduali, nutri 155. mili. Si nutris in alijs commiſtis, nutris in peius. Vt vitentur hæc ommia 70 faciamus noſtra corpora aut ſpiritus ſublimare& aſcendere,& eleuare 252 ſuam terram aut indiuiduum, id eſtex fruſtis& partibus ſuis ene 15 uertamus in naturam cæleſtem: Et poſtea per hoc notabile regimen tea 15 R A T MSVINDILVLIII 147 nis nos in eorum eſſentias recipiemus nouum indiuiduum, id eſt noua corp 2 8 ra depurata intus& foris per noſtram ſecretam circulationẽ, quam hoc modo 92 honeſte, ego te admoneo quòd potes facere vnam aut plures diuerſas cõpoſitiones cor porũ aut ſpirituũ per ſe ſolos: aut ex corporibus& ſpirit ibus ſimul. Capias ergo quod tibi placuerit: ita vt ſuperius nos præparauimus, & ponatur in vale circulationis bene clauſo&ſigillato, vt nil poſsit intrare v el exire, neque aer poſsit corrũpere:& ſint duæ partes vaſis vacuæ& tertia plena: & ſituetur& aptetur ſuper furnello ad hoc conuenienti in cineribus parũ plus quã materia contineat:& reguletur cum igne vnico die ac nocte,& quali vſque ad quadraginta dies, ali quando ſque ad octoginta, aliquando Vſque ad centũ, aliquando breuiori tem pore. Et ſcire debes quod citius res aliqua cõuer titur in illudqu od antea fuit, quàm in id quod nunq; antea fuit. ergo citius aqua corporũ circulabitur& inſpiſſabitur quàm aqua ſpirituſi:& poſtea illa cor porum& ſpiri tuũ, quàm illa ſpirituum. Cum en videris illas virtute noſtræ circulationis eſſe cõuerſas vt gummi, aut vt ſpusitudo mellis aut olei, bene ſi piſ as ſeu denſas& concoctas, bene citrinatas, ſcias illas eſſe ſufficiẽter circulatas. Et propterea notare debes, quòd circulatio corporũ per illas fieri poteſt à quadraginta in quinquaginta aut ſexaginta dies:& illa corporum& ſpirituum ex ſexaginta ad ſeptuaginta vel vſque ad octoginta:& illa ſpirituum ab octoginta ad nonaginta, vel vſque ad centum: quoniam iſti ſunt iuſti termini eirculationum: Tamen vt vas circulatorium ſit in cappa aut alembico talis caloris erga palmam, vt tepidi, aut parum plus. Et ita Deus& natura diſ poſuerũt vt in ſuis operibus. Materia ergo facta ſpiritualis, continuanda eſt eodem calore vſquequo elementa ſint coniuncta ex eorũ modo& induſtria. bone Deus quàm admirabile ſecretũ huius capituli de circulatione. Bone fili illud eſt quod à vili terra ſe ſpoliat,& valde nobilem aliam induit. Tam nobile eſt corpus hic intus genitum. Optime flli, corpus eſt naturæ cæleſtis, quod ex omnibus elemẽ tis eſt hic genitum. Dilecte fili, quemadmodum lac coagulatur in calore ob virtutem coaguli, ita etiam ſacrata anima& virtuoſa natura corporum& elementorum quæ quiet iacet& quieſcit in virtute iſtius aquæ aut materiæ, coagulatur& congelatur ex nutritura caloris in noſtro vaſe intus in aqua dicta& materia: quanquam aliquando ob ſuã magnam puritatem& ſimplicitatẽ non videatur tibi ad oculum niſi per ſigna ſuperius oſtenſa. Nam quemadmodũ totum lac non coagulatur, ſed ſolum illud quod conueniens eſt ad caſeũ facien dum, ita tota noſtra aqua vel materia non coagulatur, ſed niſi pars illa quæ con ueniens eſt ad opus noſtrum. Et propter hæe ſigna viſa, nos ponemus noſtram materiam tota in vna cucurbita cum ſuo alembico bene ſigillato& clauſo ad congelandũ per balneũ, donec non amplius diſtillare posſſt,& poſtea po ne ſuper furnello in cineribus,& ſitignis conueniens, non nimis aſper, ſed cum ratione adminiſtratus, vt illud quod diſtillari poteſt diſtilletur, quod erit tanquam oleum, aut ſi nihil venit, bene eſtinam aliquando materia tam bene vnita eſt in ſua circulatione quò d nulla res ſeparatur niſi aqua non valens: nihilominus in aqua ab eo ter diſtillata, diſſoluere debes& depurare& per alembicũ congelare vt dictum eſt:& aliquo ties coquere aut ſublimare vt dictum eſt:& 1 nihil ſublimat, tanto melior eſt& magis digeſta. Tunc tantũ opus eſt nutrire in igne aut furno philophorum, done recuperauerit ſuum liquorem aut liquefactio nem,& peruenerit ad ſuum principalem colorem: aut incerare oleũ, aut de tinctura tantùm& quoties fundatur,& intret,& tingat. Tamen ſi vis vt fluat& fundatur ex ſe; tanto melius valet;& eſt melioris effectus vel maioris 2 148 DE ALCHI MIA ad creandum Elixir magnum. Tamen notare debes quòd ſulfura creata ex co porbus imperfectis debt eſſe illuminata per tincturam Solis aut Luna. id el ex eorũ oleo, quia alterius non habent opus(gloſſula. hic veritatẽ dicit Clear tũ maximum: nã docet ex corporibus imperfectis cõficere ſulfur, ex quo cum Atero fermentorum perficitur medicina ſecundum illud fermentum. ltemſ videres quòd tuum ſulfur eſſet volatile& fumigans ſuper lamina ardenti aii per carbone, pone in cucurbita conuenienti ad ſublimandum cum optimod forti igne toto vno die, quoad totum tuum ſulfur ſit ſublimatum album vtnin nam quo plus ſublimatum eſt, erit etiam maioris effectus: nam eſt ſulſur& aſe nicum Philoſophorum, quod nec ardet, nec fœtet, nec comburitur Et potes creare tuum ſulfur ex quolibet corpore per ſe pręterquam ex Satumo& loue qui haebẽt ſuam rectam portionem mercurij,&illud quod eis conuenit autopus eſt. Sed ſi vis creare de Luna& mercurio, aut de Sole& mercurio, autde Veneredemercurio, vel de marte& mercurio, poteris facere& per pondetaa. qualia. Sed magnum fulfur Philoſophorum creatũ eſt de corpore Solis& Lunæ cum illorum pondere mercurij(Et hic nota ex quibus cõponitur magnus lapis Philoſophicus,& verum dicit: hunc docet facere Raymundus in ſuo odicillo ſeu vade mecum, per eum tranſmiſſo ad Regem Angliæ Eduardũ tin ſuo procemio dicit.) Et quando congelata ſunt, tune debes ponere adſubl. mandum vt dictum eſt,& tunc ſublimabitur& aſcendet altè ad ſummumſil fur album Philoſophorum,& rubeum manebit deorſum, iacens demiſſumal fundum vaſis, fixum,& fuſum, totum vermilium tanquam rubeumvitumid eſt, quòd quando ſulfur Lunæ eſt circulatum, debes imbibere de aqua corporis Solis paulatim,& coquere de octo in octo dies, donec habuerit ſuũ põdus vt dictũ eſt.Itẽ aut ambo circulabis quodlibet per ſe, poſtea coniunge aut con gela quod melius eſt: poſtea fac ſublimare vt dictum eſt. Et ſic ita bene com. pleueris caput iſtud de circulatione vel reductione. Nam videndo omnes inquiſitores huius artis, habebis ſulfur album& rubeum ambo in vno vaſe,& compleueris verbum Hermetis dicentis, quòd oportet deſcendere à cxloi terram,& poſsidere magnas& altas geuerationes: Et ita feceris de aquaaetem & de aere ignem& terram: quæ tamen non dicitur terra, ſed lapis cæleſto i pretij. Et ideò dicit Philoſophus, lunge elementa quodlibet ſuo ſimili nene terram aquę,& fac ex aqua aerem:& poſtea iunge aerem cum aere, ideſt oli cum ſulfure& igne, ſi vis rubiſicare: quia ex oleò& ſulfure fit totum ſectttum quod omnia metalla tingit in aurum vel argentum. Modus faciendi oleum& tincturam. One flli ſcias non opus eſſet vt te moleſtes in extrahendo oleũ nec inch rã niſi ex duobus corporibus perfectis: quia vt ſuperius diximus, in ils liquor vnus, qui eſt vnum oleum, vna anima, vna tinctura, quæ propne 10 citur lux& lumen illorum corporum, aut in album aut in rubeũ: ex qua prof 1 noſtrum ſulfur fit aut album aut rubeum. Et ideò eſt durabile& liquid, qu endimus. Et ita pa rum oleum vel tin dicemus Sciendeſcendit à germine corporum liquentium, vt ſuperius oſt ter ex ea met anima ſicca, oleo vel tinctura, generatur noſt ctura noſtra per diſſolutionem& putrefactionem, vt nunc en dũ eſt quòd prius noſtra corpora diſſoluemus aut alba aut rubea, omne* tali modo& forma vt ſupradiximus in capitulo primi Negiminmdch g 1950 met aquam omnia in tali forma& modo vt dictum eſt. Poſtea 1 e uerte in vnum gummi nigrum vr dictum eſt:(ſupra per duo folia ve ¹ R AT MVN DI LVLIII 145 Quæ nigredo apparens nunquam eſt dicta pręterquam calcinatio: quia corpora nequeunt reſolui niſi prius diſſoluantur& aperiantur per e ignis. Sed iſtud non eſt ex cõmuni, ſed ignis nõ naturalis ee en in no 4 aqua, quæ ex temperantia nutritiuæ operationis per ſuauem dig ionem per ſolennem reſolutionem in alembico mammillari conuerſa eſt in purum ſinguinem& in lac virginis, id eſt in tincturam rubicundiorem ſanguine,& in tincturam albiorem lacte, qui habent tam grandem tincturam& tam admirabilẽ quòd aliquis homo neſciret numerare. Et ideò bene caueant operantes Sophiſtæ, qui per ſpecies extraneas volunt ſuum aurum& argentũ alieniſsime colorare: quia nulla vera tinctura generatur niſi ex noſtra eonfectione, aut ex ſimili, facta per noſtram artem, per debitam adminiſtrationẽ; id eſt ex Sole Nc Luna& mercurio: quia in his tribus iacet corona regalis. Igitur capias vnum ilorum quod tibi placebit ita præparatũ,& pro qualibet vncia corporis perfe/ cti ita parati pone duodecim vncias aquæ mercurialis factæ hic poſt quartum regimen Elixiris in phiala longi colli& fundi rotũdi ſuper cineres tepidas aut in dalneo Mariæ per duos vel tres dies&tunc conuertetur in aquã diuerſorum colorum( Nota in hoc paſſu coniunctionem corporis diſſoluti per mercuriũ primi regiminis cum mercurio quarti regiminis, vt corpus in hoc putrefiat,& inde oleum extrahatur ab illo corpore). Tunc pone in vno putrefactorio clau ſo& ſigillato in fimo ad putrefiendum per quadraginta dies in noſtro furno ſecreto in calore febrili, quia in hoc temporis ſpatio natura diſponet in tuo opere,& natura digeret& coniunget corpus ſpiritui,& ſpiritũ corpori,& fiẽt vnum& idem. Poſtea pone in alembico bene firmato cum ſua cucurbita ad diſtilandum per balneum Mariæ,& ſufficit vt aqua bhulliat: ſic accipe aquam viuam& delbantem per ſe,& phlegma ideſt primam aquam ſeorſum,&tantum collige quantum veniet. Poſtea transfer tuum vas ſuper furno in cineribus& ad ignem conuenientem recipe oleum& tincturam. Quòd ſi totum aſcende tit,& nihil in fundo remanſerit, bene eſt: ſin minus, repone deſuper primam aquam,& diſſolue, depura,& pariter vt antea diſtilla:& recipe bonam aquam& bonũ oleũ ſeorſim,& pone cũ ſuis ſimilibus quodlibet in ſua phiala e ita toties facias vt in dicto vaſe nihil relinquatur quã vna terra nigra ſine vllo bono. Etſi de tua aqua deficeret ad extrahendũ tua elementa, cape de aqua mercuria li noua. Poſtea diſtilla quodlibet tuorũ elementorũ quinquies vel ſepties qualibet vice bene ſigillatum,& conſerua ſeorſim bene firmata: quoniam ex iſtis aquis& ex iſtis oleis debes perficere omnes magnos Elixires: nam oleum tingit,& colorat,& fxat tuum Elixir& tuos ſpiritus,& donat ingreſſum:& ſi cõ tingeret( nota magnum ſecretum) vt quando ponis tuam materiam dictam ad diſtillandũ poſt ſuã putrefactionem, totum tranſiret per alembicum per balne um, tůc cape totam tuam aquam,& pone in vno vaſe circulatorio ad circulãdũ intus in calido fimo in noſtro furno ſecreto per ſpatiũ quadraginta dierũ, ſcias quod digeretur& inſpiſſabitur in modum olei citrini, quam poſtea pone ad diſtillandum per balneum,& oleũ per cineres: quoniã ſcias quòd per balneum non diſtillabitur, quia quod natura& ignis concoxerunt morabitur aut mane bit in dicto vaſe vel cucurbita poſt dülellatione aquæ,& ideò oportet te diſtil lare per eineres. Et ſi non ſatis habes pone etiam aquam ad digerendum vt antea:& ita totum aut toties facias vt ſatis habeas, rectifica& cuſtodi vt dictũ eſt. etuis corporibus& ſpiritibus, quæ per alembicum tranſierunt potes oleum cere( ſecretum nota) per digeſtionem, eo modo vt iam diximus. N 3 DE ALCHIMIA De quurto regimine quæ es fixatio. Bate fili, nos liabemus duo Elixir ad coniungedum, nempe vnum eo reum& num ſpirituale: vnum corporeum, id eſt illud corpus in quoopot tet ſequi naturam: quoniam oportet ſuper vnum corpus flxum Ae ſpirituale, id eſt aquam, oleum,& ſulfur: per quæ totum completur myſteri,& de quibus prouenit tota dicta tinctura: Quando quidem ſine dicta conin ctione& vnione illorum non poſſit myſterium compleri. Et quia om debẽt ordine fieri& menſura, nos ordinabimus in omnibus illis rebus pondera& menſuras,& coniungemus quamlibet ſpeciem cum ſuo ſimili& cumoidine ſuo. nam ſi nos ponimus oleum cum terra, aut ignem cum aqua, nos col rumperemus myſterium. Coniungito ergo& pone aquam cum teita, vtilan reddat leuem,& conuertat in natura aeris,& poſtea coniungemus oleum: quo niam oleum tingit& colorat aquam& terram,& facit eas fluere& fund. fi ſi eſt ad rubeum, adiunge ignem ſuper oleum, e illum colorat& dige rit vſq; ad quartum gradum: ſed ad album nõ eſt opus igne, quoniam eſt com. pletum per tria elementa, quorum quartũ com plet totum myſterium: ſed qua ſulfur non poteſt intrare intus in corpora, niſi mediãte aqua, quoniã facitmatrimonium intra corpus& animam, id eſt inter ſulfur& corpus, pones elementa per ordinem vt hie ſuperius diximus: quia ſi plus terræ heberet quin debeat, materia non fundi poſſet nec tingere,& ſi nimis aquæ haberet, facett ſpirituale,& ſi parum, durũ,& brunum. Et ſi nimium aeris haberet, nimis colo raret, ſi parum, non haberet colorem. Si nimium ignis haberet, comburtret miſturam vel myſterium, ſi parum, non deſiccaret bene omnes miſturas. Diul de ergo tuum opus per quatuor elementa, vt componas res tuas menſura& ot dine: Quoniam ad album pondus in genere eſt tertæ pondeta amis quarta: aquæ duo,& vnum pondus cum dimidio aeris. Sed põdera rubeiſit terræ duo pondera,& tres aquæ, totidem aeris,& vnum pondus cum dimidio ignis: quoniam eſt calidior quàm Elixir ad album. Et quia in comme tura inuſcem nomina vſurpant, quoniam quando ſulfur eſt coniunctum cum fermento, appellatur terra, cuius poſt aquam in hoc nomen gerit ſpiritus, qu eſt medium inter corpus& animam, id eſt inter corpus& oleum. Amplus di. co tibi, quòd niſi ſublimes omne illud quod ponis in Elixir, neque e, argentum quod inde fiet, erit perfectum integre. Et niſi corpus ponaturin E xir, iam corpus non diliget ſpiritum vt debet· Et niſi præpares corpus quod ponis in Elixir, nunquam aurum vel argẽtum quod inde fier, erit habile ado. pus. Et ides oportet vt calx quæ ponetur in Elixir, ſublimetur, vtomnino l. limplex& ſingularis. Sed vt hæc res debito modo fiat. opus eſt vt in omni er mentatione, ſumma ſeu poteſtas rei aut corpus ficum excedat volatile, alf compoſſtio rediret in fugam: quia dicit Philoſophus, Si proijciatur Pau furis ſuper multum corporis, ita vt ſuper illud habeat poteſtatẽ cito conuettet eum in puluerẽ talis coloris quale fuit corpus ſuper quo proiectus eſt pur De modo e compoſitione magni Elixiris. æparatum„& mercurium mum: 1 vel ter, vel quarima vice prope artem fæcum 8 Rimò capies vitriolum, ſal commune pr&. dum& purum,& incorporabis& ſublimabis optimè bis ter, qualibet vice nouam materiam, ſed non tantum tp dimidium( alij non diminuunt qualibet vice quàm quint amp or 1⁰ ret 0· 8 ſit U al. . ＋ Oflt 145 ll et lape ) NAT MVNDILVLILII 1 & eape ſuum pondus ſalis armonaici optimè ſiihlimati cum ale communi prę parato ſemel vel bis vel ter:& incorpora optimè ſimul,& ter ſublima, qualibet vice incorporando quod ſuperius eſt cum eo quod inferius,& aufer al armo niacum in ſuo pondere quod ſuperius aſcendit,& cape dictum mercurium nigrum qui inferius relictus eſt vel ſubſidit,& pone ad fundendum in balneo NMariæ,& ſerua aquam ſeorſim bene depuratam: Poſtea cape Solem vel Lunã optimam,& ſolue in aquã vitrioli& ſalis petræ Lunam, ſed ſalis armoniaci& ſalis petræ Solem: poſtea congela per balneum,& imbibe cum hac aqua mercuriali reſeruata, paulatim imbibendo& deſiccando quoad ſufficienter(but) biberit&creuerit Luna ad duplum,& Sol ad triplum, coquendo& ſiccando ſingula vice: poſtea ſublima bis vel ter cum armoniaco dicti mercurij ad partẽ ſeu leorſim ſeruato& c. poſtea ſepone ſal armoniacum,& pone materiam tuam vt fundatur in balneo Mariæ, vel in loco frigido:& poſtea ſi hæc omnis matetia ſoluta eſt, bene eſt: ſin minus, reitera ſuper non ſolutam, ſolutam, vt antea di ctum eſt, quoad tota ſoluatur: tunc depuretur per filtrum ſi opus eſt,& pona tur in alembico ad congelandum per balneum Mariæ: poſtea transfer tuũ vas in cineres,& vaſe bene ſigillato ſublima ad fortiſſimum ignem toto vno die: tunc ſine inftigidari,& aperi tuum vas,& collige ſapienter tuum corpus& mer curiũ ſimul ſublimata& in altum conſcenſa: terra nigra quæ infundo remanſit nihil valet, quam proijce. Item cape hoc corpus& Ipiritum ſimul coniuncta & vnita,& diſſolue in elemẽto aquæ ſupradictę in capitulo de Oleo,& pariter diſſolue de tuo dicto ſulfure parum antea hie facto fuſibili& fluibili& fixo ad tertium materiæ ſupradictæ, id eſt ad album, album, ad rubeum, rubeũ:coniun e ſimul,& poſtea pone in alembico vitreo lutato,(de ſoulde) bene clauſo& igillato pone ſuper furnello in cineribus ad diſtillandum lentiſsimo igne donec ſiccum ſit: Poſtes paululum auge ignem& continua per dies quindecim: Poſtea fortitet auge, vt ſi ali quid ſublimari debeat ſublimetur: Poſtea diſſol ue, ſublima,&reimbibe corpus fixum effundendo ſuam aquam deſuper& cõelando& ſublimando:& ita toties reitera, vt totum ſit fixũ ob virtutẽ noſtri ulphuris fixi,& imbiberit duplum ſui ſuæ aquæ: Poſtea diſſolue& imbibe ex ſuo oleo tantum aut toties imbibendo& decoquendo vt imbiberit vnũ pondus cum dimidio: Et cum nil amplius ſublimare voluerit auge ignẽ primo die fortẽ, ſecundo fortiorem, tertio fortiſſimum, vt ad fuſionem metalli. Et ita factum erit fluidum, fixum, iracundum, deſes vel pigrum aut firmum& fixum ex potentia noſtri ſulfuris fixi, poſtea permitte fundere: cape laminam cryſtalli, aut cryſtallinã& pone in vno crucibulo ſuper lento igne deguttãdo deſuper de oleo ſuo guttã poſt aliam donec fundatur vt cera. Et tunc proijce vnũ põdus ſuper decem& vnum ex his decem ſuper alios decem,& vnum ex his decem ſuper decem mercurij puri:& ita infinite, quoad inuenis illum Solem aut Lunam perfectam: quia codem modo fit Elixir ad album vt ad rubeum:& nõ elt differentia, pręterquam quòd loco cuiuslibet rei albę pones rem rubeam, id eſt pro Luna ſiue loco Lunæ, Solem,& pro mercurio albo, mercurium rubeũ, pro aqua& oleo albo, aquam& oleum qui dicitur ignis rubens:& ita erit completum noſtrũ Elixir magnum& album& rubeum: hoc eſt enim primum opus perfectum,& Elixir completum. De alio Elixiri per aliam viam. One flli, aliud maius Elixir poſtea eſt, vt capias de mercurio ſublimato& V cias inde aquam,& poſtea, vt ſuperius dictum eſt, diſſolue tuum corpus dñAbum,& ſublima totum per modum, vt dictum eſt ſupra, 3 pondus 4 192 DE ALC HIM IA corporis contra duo dicti mercurij:poſtea diſſolue in aqua dictimercuripac antea facta vt ſupra,& pariter de dicto ſulfure albo& fixo tertiam patem 0 mercurij& corporis: poſtea congela& contine in lento igne vel funo Phibſophorum, paulatim ignem augendo, vſque ad ſex dies,& ſepimodaill optimum ignem:& ſi totum erit fixum, bonum eſt: ſin minus xceitera ſolutio nem& incerationem& ſublimationem rei non fixæ ſuper fixa, donec totum fuerit fiæum. Poſtea totum in aquam rubeam diſſolue,& poſtea congela:& per tres vices diſſolue& congela, poſtea imbibe paulatim donec bibenitſuun pondus aquæ rubeæ,& ſit fixata cum eo. Et pro eo tali modo& formaimbſbe ex oleo rubeo aut ex igne Solis diſſoluto in oleo rubeo, imbibendo&coquẽco donec biberit vnum pondus& dimidium ſui,& fundatur vt ceraſine fumo:& facias proiectionem ea forma& modo vt ſuperius diximus: Et ita habebis B. lixir album aut rubeum: quia ſi tu imbibis ex aqua& oleo& igne ad rubeum, 4 Elixir ad rubeum:Si imbibis ſolùm ex aqua& oleo ad album, erit Elutad album. a Tertium Elixir. Apies mercurium communem vulgarem,& diſſolues in aqua in qua di ſoluebas tuam Lunam aut Solem in primo regimine, quam iuſsimus ſe. uari ſeorſum ad congelationem dicti balnei Solis vel Lunæ tuæ:& pater diſſolue in alia parte de Sole aut Luna in hac ſimili& propria aqua,& inala parte de tuo ſulfure:& cum hæc tria fuerint ſoluta, ſic coniunges, vnum pon dus corporis, duo mercurij,& vnum dicti ſulfuris. Poſtea teneas ſimul in lento calore id eſt in balneo per tres dies: poſtea cõgela per alembicum in banned,& pone in phiala longi colli pro tanto temporis ſpatio vt ſit fermentatum& f. xum, ſepelias in cineribus calidis ſuper furnello, aut pone in ouo philoſophicd aut furno ſecreto Philoſophorũ:& niſi habuerit ſeuem aut facilem fuſionẽ i cturã, incera& imbibe ex oleo& tinctura Philoſophicis ſuperius factis, quoad fundatur& intret ac tingat: ita habebis Elixir aut ad album aut rubeum ita lud quod pro fermento poſueris& ſulfure. Et ſi volueris album Elixir rubifce re, rubifica illud cum igne Solis& ſua aqua& oleo vt dictum eſt hic ſupetias ita habebis Elixir album& rubeum:( gloſſula. ſi hæc tria ſupradicta fuẽtu pe vas circulationis, aut in duplici vaſe videtur eſſe optima medicina& ſolenniz) Quartum regimen Elixiris. de alio lixiri in genere. li& amice, tu potes facere Elixir ex ſulſure cuiuſcunque corporis volue aut ad album aut rubeum, hoc modo: Accipe tuum dictum ſulfur ad album vel rubeum,& incera ac imbibe ex oleo corporis Solis aut Lunæ ib album vel rubeum quod facere vis. Et quando biberit dimidiũ eius quod pod derat, pone in vno ouo philoſophico in furno ſecreto Philolophtco cum gmentando ignem paulatim vt videas eam fluere ac fundi: poſtea fa 150 proiectionem ſuper corpus vnde creaſti dictum ſulfur, aut ſuper louẽ 95 f nam. Et ſciẽdum eſt quòd Elixir Iouis eſt totus alhus,& non poteſt 1710 1 ad albũ, niſi ſit rubificatum cum igne Solis: nec pariter Lunæ Elixir: Pt ideo bent proijci ſuper louem aut Venerem. Et illi Solis& Martis 1 toti rubei,& propterea debent proijci ſuper Luna. Item ex Venere& da 5 potes tu facere Elixir ad album aut rubeum iuxta ſuum fermentum. 4 unam deo proijciantur aut ſuper Saturnum, aut ſuper Venerem, aut ſupet inn R ATNMSINDI LVLLII 153 iuxta eorũ colorẽ. Et nota quòd omnes hi parui Elixires proijci poſſunt pro aldo vel rubeo ſuper mercurio eongelato cum odore plumbi aut ſulfuris communis, einabrio poſito in erucibulò(en claueaulx)& in horis ſex erit fina Luna aut Sol, vnum pondus ſuper decem aut viginti aut triginta vel quadragintaaut quinquaginta iuxta gradum aur marcham Elixiris. De aqua Mercuriali huius capituli. Enigne fili ſuper omnes aquas mundi, aqua mercurij neceſſaria eſt: Quo niam ſi haberes omnes aquas mundi fon potes cum illis tranſire, quia iſta claudit& aperit noſtram artem,& ſecum portat clauem& ſeram: ideò claram habes& ſecretam,& nulli reueles, quis eſſes excommunicatus à Deo& maledictus, quia arcanũ eſt& donum Dei:& Deus qui cognoſcit& ſcit corda creaturarum, donat illud quibus illi placet. Facias ergo in nomine ſacti Spititus ita: Recipe libram vnam boni& fini vitrioli,& dimidiam libram boni& ini lalis petræ,& tres quartas mercurij bonæ mineræ: tere& incorpora bene omnia ſimul, poſtea pone in cucurbita cum ſuo alembico bene firmato& luta to ad diſtillandũ ſuper furnello in cineribus quoad omnis aqua&ſpiritus diſtil lauerit& tranſierit bene ſpiritus cuſtodiendo: poſtea ſepone phialam quando erit frigida& bene ſigillata ſine aere: quia ſic erit diſtillata aqua& anima mercurij ſpiritualis. Poſtea recipe mercurium qui erit in vaſe ſublimatus tanquã pinguedo(groas) diuerſorum colorum, poſtea recipe libras tres boni fini aceti(acetum teſtamenti Raymundi) aut aquæ vitæ,& intus pone libram vnã vitrioli& tantundem ſalispetræ in cucurbita cum alembico bene clauſo& ſigillato ad diſtillandũ, quoad fumus& vis materierum tranſeat& diſtilletur in qicta aqua vel aceto. Et in ea diſſolue mercuriũ dictum ſuperius ſublimatum & dicta aqua portabit ſecum gummam& ſpiritum dicti mercurij, quem depura, poſtea pone totum purum qui eſt diſſolutus& depuratus ad congelandum per alembicũ in balneo Mariæ: poſtea deſicca in ſuaui calore in ſicco hy pocauſto:poſtea diſſolue in anima dicti mercurij ſimiliter ab ipſo ſuperius diſtillata. Et pone ad diſtillandum lento igne ſuper cineribus calidis:& quando bona aqua venit 5 dealbabit, recipe ſeorſim per ſe,& bene ſigilla:& poſtea proijce deſuper primã aquã,& ſolue,& depura vt ſupra,& diſtilla:& interim pone bonam aquam ſeorſim. Et ita fac de hac aqua tantum, vt ſatis habeas: poſtea diſtilla per ſe ter, qualibet vice bene ſigillando,& per alembicum in cin eribus. De hac vel cum hac aqua potes ſoluere ommia corpora& ſpiritus, vt dix imus in capitulo de Tincturis.(gloſſula. Hie eſt mercurijexuberatio ita adnutriendum infantem noſtrum, ſcilicet ſulphur aut terram.) De nonnullis abbreuiationibus Artis. 8 Ariſsime& perfecte amice, omnis abbreuiatio quæ eſt in iſta arte, eſt, vt ſoluas eorpora in aqua mercurij poſt eorum calcinationem.& poſtea diilla per alembicum. Fili, corpora ſoluta& coniuncta cum dicta aqua mercurij, ſunt conuerſa in propriam aquam mercurij. quæ eſt magna aqua aut alba aut rubea, quæ dicta eſt aqua permanens, de qua potes fixare mercurium aut ad album aut ad rubeum in Elixir perfectum, ita: Recipe vnam vel duas Vuclas corporis calcinati, vt ſuperius diximus in capite de Elixir,& per illammet aquam mercurij ibi dictam diſſolue tuam Lunam,& ſublima, vt ibi nos monſtrauimus, ita vt vnum pondus Lunæ habeat in ſua coniunctio 154 DE ALCHIMIA ne cũ̃ ipſa tota ſubilmata tria pondera mercuriñ, aut duo ſi citius fare vis. Po. ſtea habeas vnum poudus arſenici ſublimati cum aceto& limatura venez poſt bullitionẽ( purgationẽ)poſtea cum ſale cõmuni,& coniunge ſimul tum corpus& mercurium ſimul coniũctum cum tantundem dicti arſenici& bene incorpora& imbibe ex aqua ſuperius dicta aut ex aqua alicuius altetius c poris ſoluti:& ſingula vice imbibe,& incera,& ſublima, ſemper reddendono fixum ſuper corpus fixum:& toties reitera operationem vt totum ſit fim humile manẽs,& fundens: quod fiet breui temporis ſpatio. Etſituſixas pet aquam corporis imperfecti, incera cum oleo Lunæ aut Solis, ut faciatLunam perfectam aut Solem: ſed ſi fixas per aquam corporis perfecti, ſufficitmodo vt fundatur. Et ſi vis leuioris fuſlonis, incera cum oleo corporis perfecti: po ſtea facias proiectionem vt ſuperius tetigimus. Quòd ſi rubificare vel au mercurium aut aliquem album Elixir aut ſimiliter aquam albam m ercurij, dil ſolue tuum corpus ſolare calcinatum in aqua mercurij ſuperius facta, autina qua magna mercurij albi:& poſt ſuam putrefactionẽ diſtilla aquãper balneum & oleum& tincturam ſuper cineres. Et quando omnia extraxiſti& ſepeaſi cape totam tincturã quæ ibi erit, quia eſt magni ruboris,& diſtilla per balneum & in fundo vaſis morabitur ignis in modum gummi valde rubei, quam pet dl. cretionem deſicca in cera,& imbibe cum ſua aqua paulatim& cum ſuaul clote toties donec valde rubeſcat& luceat:& diſſolue vnum pondus contra ſex ſuę aquæ,& imbibe illud quod vis rubificare ad ſuam quartam partem per incentionem, imbibitionem& decoctionem, donec ſit rubicundiſsimum: poſteapo ne ad ſublimandum,& quod digeſtum non erit neque tinctrm, per virtutem l lius ignis Solis eleuabitur in altum& ſublimabitur:& quod erit rubificatũmorabitur in fundo totum humile, fuſum in maſſam vermiliam ſeu rubeam& fa ex virtute magna potenti quæ eſt in igne Solis, quando eſt elixatum ſolutun & præparatum. 8 f De multiplicatione. Votieſcunque multiplicare vis, debes diſſoluere vnam partẽ tui Ehe quęcunque ſit,& dus partas mercurij ſublimati cum copore peiſeco, ſiue ad album ſiue ad ni grum ſecundum tuum Elixir, in aquimes curij ſimplicis aut compoſitæ: poſtea coniunge& congela per balneũ, 1 pone ſuper igne ſicco per ſeptem dies: duos paruo, duos forti, duos fortioliſef t mum N incera cum ſuo oleo albo aut rubeo:& tuum w rt multiplicatum in tali forma, quòd ſi vnum pondus conuertebat decẽ 10 conuertet viginti,& ex vna vncia habebis tres vel quatuor. Vide ergo gratim Dei& mirabilia naturæ. De furnis E vaſis Vrni& vaſa ſint facta per diſcretionem operantis, omnia ad e, dinem. Et debet furnus intus habere vnum bonum pedem& 1 titud inis& palmũ magnum ſpiſſitudinis, factus exlateribus tus 10 400 to. Et aliquando habebit vnum allutel ad laborandum cum cineri 157 15 1 vas aquarium pro balneo vtendo, aliquando vas pro fimo ad putre b a aliquando fundum ſuper cruce ferrea:& erit tectum deſuper tintinna N cinandum, aut vſum pro ſtuba ſiue hypocauſto ſicco:& eleuata 11 in ae ſecundũ diſcretionem operantis:& ſintrotũda& retro habeãt duo g RATMSVINDI LIVYVIIII 155 vt ignis habeat aerẽ, vt melius ardeat,& anterius habeat portam conuenientẽ ad ignem faciendũ:& habeat ad minus paruum pedem altitudinis, vt ignis habeat ſuam diſtantiam ad ardendũ quando vas intus ſedebit. Et debes habere cucurbitas, alembicos,& phialas omnia ex vitro Veneto, quod ex ſoda factũ eſt ad hoc ne corrodantur ob vim ſalium materiæ. Et ſint omnia vitra denſa& fortia& bene recocta, vt ſecurius poſſit myſteriũ compleri. Et ita cõpletus eſt a noſter paruus liber, vnde nomen Hei ſit laudatum, qui donat qui bus illi placet& ſubtrahit: in cuius manus nos illũ 8 reddimus& committimus in pręſentem cuſtodiam. Explicit totum Continens. 156 S VMMARIA LAPIDPIS CON SIDBRATIO E T EIVSABBREVIATIONES. Libellus è Gallico in Latinum verſus fideliter. Vm ita ſit quòd natura per ſuum continuum curſum in multi eiu annis inter mineras diuerſa generet metalla, idcirco notandumeſt audd ſi operaretur continuè per ſuum regimen ſine ceſſatione, in A poſſet multum abbreuiare de ſuo tempore. Sed aliquando& ſepe eit à ſuo regimine, aut ob calorem& frigus temporis, aut ob nini humorem aut ſiccitatem temporis. Quum igitur ingenium& artifciumhum num procurans& ſequens artem& regimen naturæ, poſſit multum ſupplere cõplere,& abbreuiare illiusregimen: quùmque verum ſit quod omnis mera. rius eſt ſulphur, ſed omne ſulphur non ſit mercurius:& in ſuo extrinſeco vel perto ſit frigidum& ſiccum, declinans ad humiditatem: ergo ſuum occulum eſt calidum& humidum declinãs ad ſiccum: ergo ſuum occultum eſt ſol,& pluſquam ſol. ſuũ apertum eſt album, ergo ſuum occultum eſt rubeum. Eſtig tur ſeipſum concipiens& generans, ſicut coagulum in lacte factum,& ineo dem die parit. Et ſicut fermentũ in paſta,& nuit in odore. ſeruus eſt fugitum & ſeruus rubicundiſſimus, qui nigram vxorem accipit, id eſt continet elemenn quando in fouea poſita ſunt, id eſt nutritur per ignem moderatum,& ex eo morte generatur nouus fructus. Vnde apparet quòd ſeruus fugitiuus eſt noſter lapis procurans nigreſcere per ſuam mortem aut regimen ignis, cum qu omnia ſua elementa conuertuntur in eorum contrariũ,& inde procedit noſtet Sol in vna ſolari reuolutione. Operare igitur cum illo vt natura operatur Bone fili, Quando natura ingreditur mineras vt creet Solem aut Lunam, nonhibet in ſuo initio Solem vel Lunam: ſed tantũmodo habet ſulfur& viuum argent Et etiam iuxta ſapientes doctores& bonos Philoſophos, ſuum proprium fur eſt creatũ ex ſe ipſo,& ex eadẽ materia illa,& ex calore ſeu igne cæli inet ceratione minerarum ex curſu Solis& ſtellarum,& ex influxu& coniunciione cæli& elementorũ ſunt omnes mineræ genitæ. Et etiam pro certo ſcias, quod ſi dicta materia mineralis non eſſet intus firmata& clauſa ne dictus cilorem nudam cõtingat, nullum opus à natura intentum in ſuis mineris veniretadpe fectionẽ. Et ideo fuit admonitio Alchimiſtarũ vt furnos ſeu fornaces faceten quæ ſigniſicant firmamentum,& vaſa ſignificãt mineras, in quibus eſt mate mineralis. Et ex hac propria materia operatur natura intus in mineris. heft pria materia eſt omnium quatuor elementorum,& non ita vt quis poſſit die re quòd ſit terra vel aqua vel aer aut ignis, ſed vna materia compoſita 11 ex voluntate Dei qui in ſe continet quatuor elementa:& ideò dicit Auiſt o portet te elementa leuia, pura& munda miſcere ſuper leui igne,&cauere mi tiam ignis donec ſint coniuncta ex eorum concoꝛdia vel ſententia. Fiet ergo furnus ex argilla, pilis,& fimo equino cum aqua diſſoluto& fabricatur ex kite ribus, aut ex terra forti,& ſpiſſus, dimidij pedis& ſufferens ignem olle. 5 fiant le feu de potte)terræ, rotundus& eleuatus, ſeſquipede latus intus he 5 bit ab igne vſque ad vas pedem paruum:& habebit vnum ſpatiũ vnius 1 dis ferri, aut fortis terræ per vnam tegulam perforatam circulorum vel bee tuor coronarum ſituatarũ vna in aliam æquali menſura, ad faciendos. gradus ignis. Vnde ignis primi gradus erit 8 5 vt anſeris ouum 1 & alij augeſcentes iuxta menſuram,& ſecundus ſicut ouum ſtruthiocam 5 ita alij iuxta hanc menſuram aucti:& maior erit magis quam ſemipes api vt paruus pes. cogita in corde tuo intelligentiam. Et hoc eſt quod eee ig jeſt lla xpe mil ma RAT M VN DI LVLLII 157 loſophi quòd Sol feriat rectè in oculũ, id eſt, vt ignis feriat rectè per totũ. Et ſu perius erit furnus eleuatus ita vt habeat tripedẽ ſuper quo dicta materia erit in proprio vaſe:& deſuper tectus erit capitio(chappe) quod circuibit totum furnum, in ſummitate cuius erit foramen quod capiat tres digitos, vt fumus& ignis melius aſcendant ad digerendum dictam materiam quando tranſibit:& habebit portulam iuſtẽ factam, vt aperiat& claudat quando volet ſentire calorem intus ignis, quæ habebit diſtantiam palmi inter parietes furni& vas vbi eſt dicta materia:& ſubtus erit alia rotunda in modum patellæ, vt melius fiat ignis carbonum toto die bis,& ſingula vice bene circundare cum einere, ita vt Pro ſingulo igne pro primo gradu habeat libram vnam carbonũ, 82 debet lle ignis durare per ſpatium centum dierum in tali diſpoſitione vt manus in calore ſuo naturali,& calor furni vbi eſt dicta materia inuicem correſpondeant,& in tali ſpatio temporis dicta materia debet nigra fieri intus& foris, præterquã quòd fortaſſe videbitur circumcirca aut foris extra materiam vna pellicula tãqu am ſi adeſſet mercurius, ſed intus eſt tota nigra:& ſunt elementa ſua tota liquefacta& ſimul corrupta& diſſoluta ob ignis æqualitatem, qui non poteſt aſcendere niſi menſuratè vbi eſt dicta materia, in qua calorẽ habet æqualẽ ab omni parte. Et ſecundus ignis tamdiu durabit tantum tẽporis vt primus in tali diſpoſitione vt poſsis vas tangere vbi eſt dicta materia,& non plus. Et ideo ſi feciſti primum ignem vnius libræ carbonum ſingula vice, facias iſtum ex duabus libris, id eſt ex quatuor libris in die naturali: quia ſi vis facere in quatuor vicibus, id eſt de ſex in ſex horas,& qualibet vice vnam libram, potes facere. Et in tali temporis ſpatio dicta materia congelabitur in puluerem rubeum aut nigrum. Etſi in termino octoginta dierum aut eirciter audias tuã materiam defſuere ac bullire, bene eſt,& illam conuerti vt lapillos de iayet nigros:tamen bene credo quòd non faciet vſquam circa primos quinquaginta dies tertij termini qui tunc ſimiliter fieri debet. Et ideo ignis tertij gradus durabit per centũ dies vt ali cum libris tribus carbonũ ſingulo igne, ſic ſunt ſex lbrę ſingulo die naturali, ideo fac ex tua diſcretione, quia dictus calor eſt vt poſsis manum ponere vbi eſt dicta materia,& non plus. nihilominus vt ad ſingulum gradum ignis debes prohibere vnam ex dictis coronis dictæ tegulæ furnelli vt dictus calor habilius aſcendat in altum ad concoquendũ dictam materiam. Et cum dies quinquaginta erunt elapſi, dicta materia per ſuam digeſtionem conuertetur& redibit ad albedinẽ margaritarum lucidarum& vt pinguedo fuſa, quæ tunc dicitur lapis pretioſus ad albũ. Sed ſi vis rubificare, oportet te vltra quartum gradum tranſire, qui eſt ex quatuor libris carbonum ſin gulo igne Sed me lius eſt ignem facere ex truncis lignorum ſiccorum& leuium, vt dicta materia ſit rubea abſque eo quòd vitrum fundatur:& ideo tunc debet eſſe in dicta cap pa furnelli foramen in aſcenſu ſeu in ſůmo detectũ, vt melius& fortius dictus calor aſcendat altius vt digerat dictam materiam qui durare debet a quin qua Fange m quiaquagintaquinque dies: ergo eſt iſtud lulfur rubeum,& Sol Philophorum. i . Nota quatuor gradus operationis ignis per hos verſis. 91 172 5 quòd ſenſus ei dominetur: Hic non ſafficiat qula nimis brorogat opus. Halo gaudet natura ſecundo: Tertius excedit, cuius tolerantia lædit. Deſtructo ſenſa neſcit procedere qlartus. Apias gutur mercurium veræ mineræ qui per corium tranſierit jeporis aut ſimilis,& poſtea per duplicem linteolum, poſtea denuo per corium leporis,& poſtea pone in ouo vitreo philoſophali pleno parũ minus quã medietas bene clauſo& lutato ex luto facto ex ſagimine vitri& cineribus& 158 DE AL CHI IA argilla bene ſimul contuſis,& cum aqua diſtemperatis. Poſtea defodias vaſe terreo forti,& lutato in medio loci cinerum bene cribellatarum drein circa ad ſpiſsitudin em duorum digitorum, aut plus, poſtea bene tegas eum ſuo cooperculo,& luta,& pone ad fornacem, vt ſuperius eſt dictum. Bt lot eſt quod Philoſophi dicunt, Ignis& Aæoth ſufficiunt, id eſt, quod ignis& mercurius debent ſufficere veraci& perfecto artis inquiſitori. 3 Sunt ergo tria inquirenda de mercurio, id eſt ſuum nutrimentum, id et ſiua diſſolutio ſeu putrefactio,& ſua congelatio, quæ eſt ſuum nutrimenum & ſua mortificatio per primum& ſecundum gradum: Secundario debet ln dealbatio conſiderari, quæ eſt ſua fixatio per tertium ordinem: Tertid. ſu rubificatio, quæ fit per quartum gradum, qui eſt ſuus calor vltimus. tunc dicitur alkaſel, id eſt quinta eſſentia genita. Quia ergo humiditas il mercurij miſta eſt cum ſua ſubtili terreſtreitate: quia ſi corpus non eſt alen tum.& ſubtiliſsimè tritum& purificatum& conuerſum in ſuam ſpiritunlem ſubſtantiam, ſua virtus quieta non poteſt extrahi& miſceri cum ſua ſubti terreſtreitate, nec coqui per hune quartum gradum, quoad ſit autum ſopt firmam petram ſine extranea miſtione. Eſt ergo hæc medicina: De qua pu ijce vnum pondus ſuper tres partes Solis fuſi,& totum erit conuerſum in nedicinam: de qua proijce vnum pondus ſuper centum partes mercutj bent mundi,& totum in purum Solem conuertetur. Et potes infinitè conuertet hoc modo: Proijce vnum pondus tuæ medicinæ cum duobus ponderibu puri mercurij,& po ſtea pone ad furnum modo conſueto per ignem teriij gi dus ad album,& ad rubeum per ignem quarti gradus per ſpacium qunque dierum,& totum erit conuerſum in medicinam talem, quòd pro vna vnd medicinæ tres habebis. Et ſi eonuertet vnumpondus decem in prima ce in præſentia vnum pondus ibit ſuper viginti,& ſecunda vice ſuper quadngi ta, tertia ſuper octoginta,& ita in infinitum potes multiplicare& melioniede ſua bonitate, vt rem mirabilem& gratiam Dei. Quomodo potes abbreuiare de uno anno ad dimidium in fermentatio. ne æquali. Cias care fili certiſsimè, quòd potes ex dimidio abbreuiare ſui tempo poris per fermentationem:ſed non ad meliorandum in ſua bonitate qu niam mercurius ſolus tenet in ſe omne illud quod neceſſarium eſt ll platerquàm ignem& vas. Sed vt abbreuiemus de ſuo tempore, nos ita fi Primò Solem habebimus, aut Lunam finiſsimam,& amalgabimus el viuo mercurio puro& mundo,& bonæ mineræ:poſtea extrahemus noi mercurium extra dictum Solem per corium leporis quanto magis polen poſtea ponemus dictam materiam inter duas paropſides terreas 8 5 modum duorum craterorum argenteorum aptando ſcutellas vel patopl 5 vt vna ſuper aliam coniungantur intrando vna in aliam per vnam„ f ſtea lutabis iuncturas,& pone ſuper furnello ad hoc conuenienti pet diam horam, poſtea extrahe& tere bene,& repone vt antea,& ita 10 0 cias, quòd tuus Sol aut Luna ſit ſubtilis ſine tactu: poſtea paſce cum til 1 mercurij puri& mundi, incorporando& conterendo,& aliquoties 1 1 do cum aqua& ſale:& qualibet vice ſeponendo quod aſcendit,& reinco 5 rando de nouo mercurio,& ſublimando per dimidiam horam, l calido vtaris,& qualibet vice tali igne, quem poſsis ſufferre ponen 1 5 ter alem bl pet pro, me⸗/ bene tere bus ger que ck Ann num ad fundum vaſis per ſuperius(par deſeure). Et ita toties facias, quod totum corpus aſcenderit& conuerſum ſit in ſpiritus. Et ſi apparet vt fllum dacher(chalybis puto) in ſublimatione, reincorpora denuo cum infim o, aliter totum corrumperetur. Et nihilominus pone& incorpora cum tuo corpore parum petræ ſanguineæ, quæ facit corpora aſcendere. Et quando totum tuum corpus aſcenderit,& conuerſum fuerit in ſpiritum, ponatur in ouo Philoſophali,& ad furnum ſupra nominatum per tres gradus, id eſt duos menſes pro putrefactione,& duòs menſes pro congelatione,& duos menſes pro dealbatione: quia in opere rubei non opus eſt dealbatione, præterquàm quòd in vltimo termino facies vnum menſem ignem tertij gradus, & vltimum menſem ignem quarti gradus:& ita opus tuum erit completum, quotieſcunque feceris vt dictum eſt; tam ad rubeum quàm ad album: ſed tamen ne miſceas vnum opus cum alio, ſed fac quodcunque per ſe: Et fac tuam proiectionem& multiplicationem, vt ſuperius dictum eſt& c. Quomodo opus abbreuiari poßit ex ſex menſibus, e quindecim diebus in tres menſet& quindecim dies, per copulationem matrimonium. Arilsime& perfecte amice, nos tibi diximus& dicimus, quòd potes e abbreuiare per fermentationem, vt hic ſuperius nos tibi oſtendimus. Et etiam potes tu plus abbreuiare per copulam,& matrimonium. Quoniam ſi coniunxiſti fermentum cum ſuo ſpiritu, nondum tamen eſt facta vnitas, neque ſtabilitas vnde illorum fructus procedit vſque ad hoc quò d natura pro tempore limitauit opus& ſecretum illorum interiorum per regimen ignis: ſed natura ex voluntate Dei ex ſuo ſecreto regunine aliquas res creauit viles, quæ in eorum apparentia vel apparatu deueniunt multum nobiles. Et illorum opus eſt ita acceleratum in tribus diebus, vt eſſet in tribus menſibus alias. Et iſtud eſt fulfur& arſenicum, id eſt garnec vulgare,& ſal armoniacum vendibile: Quum ita ſit, quòd hi duo ſint vnius naturæ ſatis ſimilis: ſed vnum eſt album,& aliud rubeum. 925 Capiatur ergo vrina cocta& deſpumata, poſtea per alembicum diſtillata,& cum calce viua facias vnum capitellum,& cum cineribus clauellatis, aut tartaro calcinato, quod melius valet& alumine plumæ calcinato:& per ebullitionem trahe totum ruborem& colorem dicti ſulfuris intus mouendo cum ſpatula lignea, aut ſuſpendendo cum panno lineo. Et quum habueris totum ruborem, traxeris& depuraueris congela per alembicum in balneo. Et poſtea habeas patellam latam,(vel ſartaginem) plumbatam;& intus pone bonam quantitatem aceti diſtillati ſuper lento igne diutius, in quo aceto ponatur tuum ſulfur congelatum,& omnes materiæ diſſoluentur,& tuum ſulfur petet fundum,& proijciet pinguedinem nigram deſuper, quam colliges cum penna:& quando erit bene purgatum à ſua nie natante, permitte reſidere,& cola totum liquorem:& tuum ſulur erit in fundo, quod etiam purga ſi non ſatis eſt mundum, vt ſuperius: poſtea fac ſiccari. Et erit magis vermilium; aut rubeum quàm Sol, cui nullum aurum eſt conferendum in ſuo valore, quoniam eſt incombuſtibile,& magni precij. 5 Sed auripigmentum præparatur per ebullitionem& ſublimationem, vt dictum eſt alibi in noſtto libro. Capiatur ergo vnum pondus illius ſulfaris rub ei puri, mundi,& clari& duo pondera mercurij coronati, id eſt, cui 7 160 DE ALCHIMIA Sol ſit coniunctus,& factus ſpiritus, vt ſuperius nos diximus, per ſublim tionem: quia nos coniungimus in hunc finem, vt mercurius adſe capiat 1 attrahat omnem tincturam& naturam corporis,& deueniat de natura br poris: Et ad hoc etiam vt dictum corpus ſit attenuatum,& ſubtile ſactum vt ſpiritus:& aliud, vt miſceantur vnum in alio per vnam æqualitatem.& naturam, ſicut ſi aqua cum aqua poneretur:& amalgama ſimul in ſaac. ne plumbea ſuper igne mouendo,& totum fiet puluis niger, quem pole ad vas, vt ſuperius dictum eſt, per tres menſes: Et primo menſe da ignem primi gradus, aut parum fortioris,& ſecundo menſe ignem ſecund gt dus quindecim dies, aut plus,& reſiduum temporis da ignem tertij gradus Et primos quindecim dies tertij regiminis, ignem tertij gradus,& alios i gnem quarti gradus. Et ne te chaille(puto cures, vel ne mireris) de co. loribus qui appareant, quoad ſit materia fuſa in ſuo vaſe rubea, vt gramm: aut alba vt ſuperius dictum eſt. Si facias proiectionem vnius ponders ſu per ducentos& quinquaginta ſaturni amalgamati cum mercurio, erit medicina: Proijce adhuc,& tertia proiectione erit purus Sol. Et ſi eſt ad a. bum, facias ſuper loue,& Mercurio: Et multiplicari poteſt, vt ſuperius d. ctum eſt: id eſt, vt conſideres multiplicationem eſſe completam per ignen ſui vltimi termini. Opus pulchrum, quomodo opus potedt abbreuiari ex tribus menſtbus in ſex ſeptimanas. Are& perfecte amice, nos tibi dicimus, quòd citius vna res conuertitur in aliud, quod alias fuit, quàm in illud quod nunquam fuit. Vnde mapparet quòd valde citius argentum viuum auri& argenti per ſe conuertatur in corpus flxum, in quo alias fuit, quàm viuum argentum, quod nunquam fuit corpus. Et vt veniatur ad hune gradum feſtinum,& breuſ ſimum, oportet nos habere argentum viuum illorum corporum, vtciis perueniatur ad noſtram intentionem. Et eſt intentio Philoſophorum dic entium, qui argentum viuum cot porum non extraxerit,& illud congelauerit in ſulfur album aut rubeum, il xta ſuum ordinem, iam nullam viam tenebit perueniendi ad veritatem at tis. Ita ergo faciamus: Capiamus de corpore Solis aut Lunæ ſublimito, rum,& in ſpiritum redactorum, vt ſuperius oſtendimus, cum mercurio,& ponamus in vaſe vitreo tecto cum ſuo cooperculo vitreo ſituato in cinen bus lentiſsimo igne vel calore, pro tanto ſpacio, vt videatis deſuper ven re rem in modum telæ(toye)coloris auri aut argenti, quam collige cum pelna,& cum cochleari ferreo paruo bene ſubtil i:& ita continua 18 toties co lige vt totum tuum corpus aſcenderit,& ſuperius venerit à dicto met rio,& non amplius telas vel panniculos faciat:& qualibet vice pone tum mercurium dicti corporis ſeorſim in modum pulueris,& ſi fuerit yt acgettum viuum, iam non eſt periculum. Tune cape de hoc mercurio duo pon dera,& vnum pondus iſtius ſulfuris rubei clari ſuperius dicti in alo 0 pitulo,& amalgama ſimul,& tere vt ſuperius diximus, poſtea ſuper 2 7 menſa, aut ſuper porphido incorpora,& incera cum oleo ſulfuris 11 0 per, vt ſupra, facto, poſtea pone in alembico bene firmato in cineti N55 per furnello cum lento igne, ac ſuaui primis decem diebus, ſecundo lo, riigne,& tertio bene forti. Poſtea aperias,& ſi aliquid ae K AT MY NDI IVI III 1 corpora& incera vt antea,& erit fixum: fac ita ter,& erit fuſum in e 55 tum album aut rubeum. Et niſi fuerit ſatis leuis fuſionis, incera cum 8 0 oleo, quoad ſufficiat,& fac proiectionem ſuper Lunam ad rubeum 118 25 turnum, vt ſuperius dictum eſt: aut ſuper Iouem, aut Venerem pro albo: 5 potes multiplicare per modum, vt de alijs docuimus, id eſt, vt tamen multiplicationes fiant ex tali mercurio, ex quo medicina facta eſt. n dleum ſalſuris ita fit. a 5 3 55 72 Xtrahe totam rubedinem ſulfuris per eundem modum, vt ſuperius diximus, præterquàm quòd tuum capitellum fiat ex aceto diſtillato, loco vrinæ. Et quum congelatum fuerit per balneum, miſce& incorpora cum ipſo tantundem ſalis armoniaci, quod totum pondera, 8c ſuam medietatem calcis viuæ,& totum pone ad diſtillandum per alembicum ſuper furnello in cineribus,& deſcend et oleum rubeum, vt carbunculus, ſeu rubinus,& clarum vt lacryma auri(doril): conſerua ſeorſum bene ſigillatum. Et ſi vis habere pro albo, diſtilla cum alumine glaciei calcinato per plures vices, loco calcis& ſalis armoniaci. Et hoc tibi ſufficiat de hoc ordine, in quo nos fuimus bene informati in dicta ciuitate Bononiæ per duos religioſos ordinis ſancti Benedicti: Et Venetijs fuimus inſtructi de eo quod ſequitur à tribus religioſis Carthuſianis nobis reuelan? tibus, quòd fuerit ex arte Ioannis de Rupeſciſſa. 85 Opus cum mercurio& oleo anthimonij. Ciendum eſt primò, quòd eorum mercurius eſt bene ſublimatus cum ſale& vitriolo,& poſtea per aquam fortem factam ex vitriolo,& ſale petra:& ſit dictus mercurius ſolutus cum medietate ſui de ſale armoniaco,& tribus vicibus diſſolutus& congelatus per alembicum,& qualibet vice ſublimatus. Et de hoc mercurio ita depurato ſepara ſpiritum quintæ eſſentiæ coloris cæleſtis per acetum diſtillatum, optimè clauſum: poſtea eongela cum dulci igne ſeparando nigredinem deſuper natantem, vel apparentem cum vna pluma,& in ſicco hypocauſto calcina per dies octo cum dulci igne,& poſtea per ſuam aquam aut per acetum diſtillatum diſſolue, & congela per alembicum in balneo, poſtea ſuper cineribus diſtilla ſuum ruborem, quoad guttæ incipiant albificare laminam, poſtea diſſolue,& diſtilla toties, quoad tinctura tota ſit ſeparata à mercurio,& fæces nigras proijce extra,& ſerua ſimiliter ſanguinem dicti mercurij. Poſtea cum àceto diſtillato, diſſolue colorem anthimonij bene puluerigati in phiala ſuper cineribus calidis per octo vel decem dies, quoad ſit bene coloratum, poſtea cola,& depura,& congela ſeparando acetum per balneum. Et quando omnis color extractus fuerit,& per balneum congelatus ad mellis ſpiſsitudinem per furnellum cum cineribus, ſepara totum ſanguinem tubeum, qui eſt precij inæſtimabilis,& per pondus æquale coniunge cum illo de dicto mercurio:& ita inuicem perfice;& fac putrefieri, poſtea ſepara elementa,& rectifica,& ſimul coniunge hoc modo, vnum pondus ignis quator pondera oleiʒ& octo pondera aquæ,& congela per circulationem omnia ſimul: primò circula aquam, poſtea congela, poſtea labora cum oleo, poſtea cum igne,& in hoc nil eſt erroris, poſtea fixa. Aliqui illa elementa circularunt,& congelarunt cum illorum quarta ponderis parte ſulfuris ſuperius deſ ripti incombuſtibilis. Et ſulfur fuit curatum 3 1 DE ALCHIM IA & confectum per elementa,& elementa per ſulfur,& fuit lapis Philolophorum precij inæſtimabilis,&. argentum viuum ſine numero. B amplius dicebantilli; quòd diuiſim fieri poteſt de quolibet ſangumne belt & congelare elementa, vt dictum eſt, aut per æs vſtum, per nutritionem dul. cis caloris poſt eorum circulationem, aut de quolibet elemento perſe a per portionem ordinatam tam bene, atque per ſulfur, per ſolutionem.& congelationem ad quartam aquæ partem,& eſt medicina inæſtimabilis& c Et etiam nobis reuelauit eorum religioſorum vnus per ſuam fidem 19 5 mentum,& per ſuum ordinem, vnum opus, vnde nobis fecit proieclionen ſuper mercurium, quod ita factum fuit. ö Opus cum mercurio ſolo,& concordat multum cum Ray mundo Lullio in fie ſu Vade mecum. IT mercurius optimè ſublimatus cum ſale communi& vitriolo, poſtez cum ſale armoniaco per quatuor vices, ſingula vice terendo omnia ſl mul, poſtea repone ſuum armoniacum ſeorſum quod aſcenderit,& a. pe ſuum mercurium in fundo totum nigrum,& optimè incorpora vſque ad brachiorum laſsitudinem cum tantundem calcis corticum ouotum: poſtea pone ad ſublimandum fortiſsimo igne,& ſuus mercurius fuit bene fuſus in maſſam, poſtea diſſolue in aceto diſtillato,& depura,& congela pet alembicum, poſtea pone ad ſoluendum ſuper lamina vitrea in loco figido vel in fimo,& ſepara inde quatuor elementa, nempe aquam per balneum, & ignem,& oleum per cineres:& quodlibet rectifica per ſuam quintam vel ſeptimam diſtillationem:& terram,& ignem per calcinationem& lauaiionem cum ſua aqua,& toties quovſque ſit clarè lucens:& reduce ſuam aqum, quoad totam ebiberit,& ſit bene alba: tunc ſublimetur, aut calcinetur& but tur per ſuam aquã, quoad tota ſua terreſtreitas ſit ſeparata,& terra clara& l, cens, quam incera& imbibe de ſuo aere, coquendo, aſſando,& ſublimando de octo diebus in vlterius, donec fundatur vt cera,& rubifica per ſuum gi Si vis poſtea, fac proiectionem. Alia regula, e modus alius operandi. 1 Wit quoque nobis reuelatum in ciuitate Mediolani per vnũ Theologiæ doctorem& duos notabiles ciues opus tale, ſeu regula operãdi t eu tur: Capiatur vitriolum, ſal commune præparatum,& mercurius:& ft optimè ſublimata quater aut quinquies, a rubric,& poſtea ſepara ſpiiium per acetum diſtillatum, vt dictum eſt, aut per calcem(ſeu potius aquã Iouis, aut Saturni,& per acetum, poſtea fac aquam ex ſale armoniaco ita: Prius optime ſublimetur cum ſale communi, poſtea facias aquam ita: N. ſal petræ b. ſemis, alumen plumæ tantũdem, diſſolue omnia in vrina per alembicum diſtillata lib. ſemis, poſtea fac totum diſtillare per alembicum,& 115 1 nit clara& lucida pone aliam phialam,& recipe vſque ad conſumptioſe ſpiritus,& in hac aqua ſolue ſal armoniacum,& fac per alembicum diltilare & bene tamen conſeruare ſpiritus:& in illa aqua ſolue tuum mercurium ſtilla per alembicum:& quum laminam dealbar recipe ſeparatür esche itera, qualibet vice ſoluendo cum ea aqua vel ſimili, qualibet vice d 0 90 depurare& diſtillare quoad totum diſtillaueris bene,& fæces tui 1 50 & terram nigram proij ce,& de iſta aqua tantum fac, vt ſatis. 8 habeas de corpore Solari aut Lunari ita calcinato vt diximus 15 5 4 parum poſt,& tantundem ſpiritus, id eſt mercurij hic ſuperius ſu f 15 55 optimè incorpora,& ſubtiliter ſuper lamina vitri per quatuor aut q dies, qualibet die octo horas, qualibet hora parum quieſce, poſtea 11 ſbe JJJJCCVCVVVVſPTſCVTVTVTVTT imbibe quolibet die ſemel tantùm bene leuiter, ne puluis ſpiritualis in aerem ex contritione. Et poſtea continuabis dictam contritionem 155 duodecim dies naturales, ſingulo die per ſpacium quinque horarum, im 2 bendo in principio cuiuslibet horæ bene parum de dicta aqua 8 5 poſtea incera, continua per quinque dies dictam contritionem, quolibet die horas octo,& imbibe etiam vlterius plus in principio cuiuſque 1 parum de dicta aqua mercurij& c. Reliqua ſcribere omili ego Gulielmus Grataro lus ob tædium longæ iterationis. LIBELLVS VTILIS S. DE MERC VKFS ſtlapis vnus, medicina vna, in quo magiſterium conſiſtit, cui non addimus rem extraneam, nec minuimus:niſi quòd in præparatione remouemus ſuperfſua. Quum enim arg. viuum per noſtrum ar] tificium in medicina fuerit præparatum,& in ſubſtantiam ful idiſ ſimam fuerit redactum,& ſuper corpora imperfecta fuerit proiectũ ipſa ſua puritate illuſtrabit,& ſua fixione perficiet. Mercurius nanque debitè Præparatus in tantum ſubtiliatur,& acuitur per præparationem in igne, quò dtandem ſtat,& non fugit ignẽ,& erit omni ſubtili ſubtilius, omni agenti actiuius omni tingenti tingentius, omni penetranti penetrantius:& talem capit natu ram, quòd quũ ſupra corpus proiectum fuerit, propter affinitatem ad ipſum ex natura penetrat ipſum,&inducit ſibi nobiliorem formam metalli ſecundũ gradus pręparationis diuerſos. Studeas ergo, ſicut docet Geber, in omnibus operibus tuis argentum viuum ſemper in commiſtione ſuperare: quia videmus quòd corpora quæ ſunt plus de argento viuo continentia, ſunt maioris perfectionis:& quæ minus, minoris ſunt perfectionis: Quod patet ex eo, quia corpora quæ ſunt maioris perfectionis, ſunt argenti viui facillimè ſuſceptiua, vt aurum& argentum. Inuenimus autem quatuor corpora, ſcilicet Venerem, Martem, louem,& Saturnum, à perfectione diminuta,& in profundo naturæ ſuæ fœda exiſtere: nec aliud ſuperfui in eis experimur, quum nihil in eis perfectius inueniatur: ideoq́; arguimus aliquid diminutum in eis fuiſſe, quod compleri neceſſariò accidit, per naturam eis conuenientem,& diminu tum complentem. Eſt autem diminutio in eis ſcilicet paucitas argenti viui,& & non recta inſpiſſatio eiuſdem in eiſdem. Complementum in illis igitur erit argenti viui multiplicatio, inſpiſſatio bona,& fixio permanens: Hæc autem per medicinam ex illo creatam perficiuntur. Quartò videndum eſt de mercurij mundificatione& ſublimatione: Dicit Geber, quòd mercurij duę ſunt mundificationes neceſſariæ: vna quæ fit per ſublimationem ad medicinam, alia per lauacrum ad coagulationem. Si enim volumus ex illo medicinam creare, tunc neceſſe eſt ipſum à fœtulẽtia ſuæ terreſtreitatis per ſublimationẽ mundare ne liuidum colorem in proiectione creet:& ipſius aqueitatem fugi titam delere, ne totam medicinam in proiectione fugitiuam faciat,& medio crem ſubſtantiam ſaluare per medicinam, de cuius proprietate eſt non aduri, & ab aduſtione defendere,& quæ non fugit, ſed fixum facit. Mercurius autè crudus ſuper quem proiectio fieri debet lauari debet in aceto calido ad ignẽ in ſcutella,& agitari digitis continue, quovſque in particulas minutiſsimas di uidatur.& totum acetum euaporet,& mercurius exiccetur. Tunc proijciatur medicina ſuæ coagulationis,& coagulabitur in Solificum vel Lunificum O 4 164 i DE MERCVRIO SOLO ſecundum quòd medicina fuerit præparata. Modus autem ſublimandi mer curium verior& breuior, eſt per fæces factas de vitriolo Romano& lale co. muni ana, ſimul aliquantulum ad ignem deſiccatis,& poſtea cummeicud crudo in mortario bene tritis, quovſque de mercurio nihil penitus videatu: Quo facto, ponatur hoc totum ſimul ad ſcutellam vitream,& ſuperponati allutel,& ponatur ad ignem: partes autem cuiuslibet horũ trium in pondere ſint æquales.(gloſſula. humiditas euaporatur quovſq; gutta albiſsima ſine ſa tore quoq; ap Pareat poſtea claude foramen: alij tamen omnẽ humiditatem euaporant. Quinto, videndum eſt de mercurij fixione: figitur autem mer curius per ſublimandi præcipitationem, vt quũ ad ſpondilia vaſis adhæſerit deijciatur ad ima caloris cõtinue per alternatas vices, quovſq; figatur. Dicit quidam moderni, quòd mercurius poſsit figi per continuationem ſublimationis cum ſale communi præparato: quo fixato ſeparatur à ſale per lotionẽ in aqua: Quia ſicut ait Vincentius in Speculo doctrinali, omne ſal&omnea. lumen diſſoluitur& ſeparatur à corporibus& ſpiritibus per lotionemin a qua calida: quæ tamdiu fieri debet, quovſque ſalſedo de aquarecedat: tune enim ſal in aqua diſſoluitur,& corpus vel ſpiritus reſidet in fundo. Hermes autem in ſecretis dicit, quod ex omnibus metallis& rebus alijs quibuſcinque combuſtis calcinatis& incineratis,& de cineribus lignorum poteſt fe. ri ſal, quod ratione ſubtilitatis& acuit atis ſuæ figit mercutium. Et ſires aturaliter eſt rubea, ſal eius erit rubeum. Fit autem omne ſal huinſmodi Quando res perfectæ calcinata ſoluitur in aqua, ſicut cineres lignorumm. gis calcinati ſoluuntur in aqua, de qua ratione igneitatis quæ eſt in illis cine ribus fit lixiuium. Quum autem illud lixiuium bene deſiccatum ſuper i gnem in aliquo vaſe ponitur, euaporat ſucceſsiuè aqua,& remanet fesſe, minigra,& dura in fundo. Hæc res in igne forti ſoluitur& liqueſcit vt metallum.(gloſſula. ex ſolutione corporis perfecti in qua calcinatur ilud, o/ ritur ſal virtutis ſummæ congelatiuæ, maximè mercurij præparati). Qum autem ſic liquefacta fuerit, conſeruanda eſt ſex vel octo diebus in igne temperato in vaſe ad hoc apto, ne pereat,& perdatur: deinde ponendz eſtal locum aliquem humidum ſuper lapidem marmoreum,& ſucceſsiuè reſol uitur in aquam. Hæc aqua poſtea ponenda eſt ad ſcutellam vitream mudam ſuper ignem lentum, tunc euaporat aqua,& remanet ſal album in fundo.(Hic docet fieri ſalem alkali). Si autem recipiantur cineres clauella ti cum calce viua,& fiat lixiuium,& procedatur vlterius ſecundum modum iam dictum, habebitur ſal alkali, quod maximè facit ad fixionem mercuſ Ariſtoteles autem in libro Perfecti magiſterij dicit ſic, Sicut actiuanon pol ſunt ſuas virtutem demonſtrare, niſi cum paſsiuis fuerint maritata: ſie necſpl ritus minerales niſi corporibus coniungantur. Corpus verò& ſpiritu 1 recipiunt ſe adinuicem, ita quòd ſpirituale fiat corporeum,& è conta 1 a vtraque ſint ab omni ſorde perfectiſsimè defæcata. Quum ver ſi 1 rint, eriguntur corpora à ſpiritibus,& ſpiritus tenentur& ligantur⸗ 77 5 ribus ſuperignem. Recipiatur igitur vna pars corporis perfecte de 125 Solis vel Lunæ calcinati, vel minutiſsimè puluerizati,& tantum de ſales 5 vel de alio ſale prædicto præparato: quib. duabus partibus addatut e partes de mercurio ſublimato optimè purificato,& miſceãtur ſimul 1 1 vaſe ad hoc apto,& ponantur ad ignẽ lentũ ita quòd mercurius no ale 1 & habebitur mercurius veraciter tandem fixus. Tempus Kae tum fixionis nullibi expreſsè inuenitur. Quum autem, vt ait Geber, 3 RAT MVNDILVLIII 165 nus lixus eſt propter bonam partium adhærentiam,& fortitudinem ſuæ com miſtionis, quocunque etiam modo partes ipſius inſpiſſentur per ignem: vl. terius non permittit ſe corrumpi, nec eleuari etiam per ingreſsionem flammæ: quia aut eum tota ſua ſubſtantia remanet, aut recedit. Hanc autem fixio nem oportet fieri, vt dictum eſt, per ignem temperatum quia calor temperatus eſt humiditatis inſpiſſatiuus& commiſtionis perfectiuus. Ignis autem vehemens eſt humiditatis conſumptiuus,& fuſionis turbatiuus. Et quia ignis non eſt res, quæ bene menſurari poſsit, ideo contingit in illo errare ſeæpiſsime eum qui non eſt exercitatus. Sextò, videndum eſt de mercurij calcinatione. Quum autem mercurius fixus fuerit, ponatur, vt docet Geber, primò ad ignem temperatum, deinde ad fortiorem& fortiorem,& calcinetur quovſque ſoluatur in aqua, deinde coaguletur,& iterum calcinetur,& hoc modo fac tribus vicibus, antequam ad commiſtionem lapidis philoſophici procedatur: quod tamen non videtur neceſſarium, niſi fortè propter medicinæ maiorem efficaciam,& igneitatis intentionem. Dicit autem Vincentius in Speculo doctrinali, quòd corpora calcinare, nihil aliud eſt quàm extrahere humiditatem corrumpentem,& intromittere humiditatem igneam rectificantem, per quam eſt vita eorum,& eſſentia poſtmodum ſtans in igne examinationum. Numiditas autem quæ à corporibus per calcinationem extrahitur, eis poſtmodum cum mercurio reddenda eſt. Quanto enim magis res aliqua ſicca eſt& calida, tanto magis bibit de frigido& humido. a Cauſa autem quaxe res quaſdam calcinamus, eſt, vt ſcilicet melius ſoluantur:& propter hoc ſoluuntur, vt melius ab eis corpora inſpiſſationem ſuſcipiant in proiectione medicinæ. Vnde dicit Geber: Calcinatio eſt rei per ignem puluerizatio cum priuatione humiditatis partes corporum conſplidantis. Neceſſe eſt enim continuationem partium corporis abinuicem ſeparari, vt ignis poſsit liberius ad quancunque partem eius minimam peruenire. Cauſa calcinationis ſpirituum eſt, vt ipſi melius figantnr,& ſoluantur in aquam: quia partes calcinatæ magis ſubtiliatæ per ignem, facilius cum aquis commiſcentur,& in aquam conuertuntur. Modus autem calcinationis ſpirituum eſt, vt eis ad fixionem approximantibus adminiſtretur ignis ſucceſsiuè,& paulatiuè augendo ne fugiant, quovſque maximum ignem tolerare queant. Signum verò perfectæ calcinationis eſt, quando res calcinata in aqua calefacta ſoluitur,& ſoluta, poſt euaporationem aquæ coagulatur,& poſt coagulationem in igne funditur,& iteratò coagulatur. Septimò, videndum eſt de lapidis philoſophici vera compoſitione: Morienus ad Calid Regem ſic dicit: Omnis huius magiſterij pertectio in captura corporum coniunctorum& concordantium conſtat. Nam& hæc corpora naturali artificio ſubſtantialiter adinuicem coniun untur,& concordant & funduntur,& adinuicem recipiuntur, calidum cum rigido, humidum cum ſicco, ſi tamen purum inueniat purum. Et ſi aqua in terra non inueniat alieee per quod prohibeatur corpus ingredi in ſuum contrarium: dicit gloſſa, Vera coniunctio eſt neceſſaria, vt corpus noſtrum incombuſtibile permaneat: quod non fit, niſi debita coniunctione elementorum e eee, autem verò commiſta remanent incombuſtibilia: ſi non gantur, comburuntur, nec vnum defendit aliud. Vnde Herm es in fine ſeereti ſui provt eum allegat Ariſtoteles in libro Perfecti magiſterij, bene ſcripſit, dicens: Sicut enim hic mundus ſenſibilis, in quo 166 D E MER CVRIO SOLO ſumus, ex grauibus& leuibus, mollibus& duris, calidis& frigidis, humid ſiccis, inter ſe adinuicem à natura concordiæ pace ligatis, perpetus f. 5 eſtꝛita lapis quem prædixi omnem rem vincens& penetrans ſubtilem 8 1 lidam ex eiſdem in id ipſum à philoſophia, nexu amicabili ſtante ſuper ian f perpetuus eſt creatus. Sicut enim non poſſunt grauia niſi leuium ee niſi grauium conſortio, ſuperius vel inferius retineri: Sic non poterit cali 85 niſi frigidi, nec humidum niſi ſicci admiſtione, quomodolibet temperai 0 e conuetſo. Quum verò alternatim congruè deſponſantur, fit ex eis lob, ſtantia temperata, quam non poteſt ignis violentia ſuperare, nec terræ ſatulentia vitiare, nec aquæ limoſitas condenſare, nec tactus aeris obumbrare Calor enim& humor, frigus& ſiccitas, provt dicit idem Ariſtoteles in L mine luminum, ſunt radix& fundamentum omnium compoſitorum. In quo. cunque ergo compoſito iſta quatuor magis concorditer ſunt ligata, quòd y num non multum prædominatur alteri, illud compoſitum fortius, ſanius, dirabilius,& efficacius reperitur, vt patet in auro,& in quacunque alia zebele complexionata. Similiter contingit in lapide noſtro philoſophico: Vnde in Turba Philoſophorum dicitur, Conuerte elementa,& quod quæris inue, nies. Conuertere autem elementa, eſt facere humidum ficum,& fugiens f, xum. Quum autem humidum& ſiccum continuè pertingant ſe ad inui cem, adipiſcetur ſiccum ab humido facilem impreſsionem,& acquiret hu midum à ſicco, vt firmiter retineat impreſsionem, omnem ſuſtinens ignem. Vnde propter humidum prohibetur ſiccum à ſua ſeparatione:& propterſo cum prohibetur humidum ãà ſua fluxibilitate: Subiectum nanque liquefactio, nis, vbi ſupra, eſt humiditas currens, permiſta partibus terreis ſiceis, in qi, bus moratur, quum reſoluit eas ignis, nec moueri poteſt proptet vehemen, tiam coniunctionis. Cauſa autem euaporationis eſt humiditas non vebe/ menter terreo commiſta. Flat ergo vehemens commiſtio humidi cum ſcea alio qui humidum euaporabit,& ſiccum permanebit non cutrens. Sed ſi be/ ne milceantur in humidum, facit currere ſiccum,& ab eo non euaporabit, d ſubdit, Permiſtio fit inter corpora, quæ adinuicem proportionantur in bu; miditate& ponderoſitate. Hoc ſemper verum eſt, niſi quando humidum cum ſicco,& calidum cum frigido miſcentur in compoſitione Elixir. del inter Elixir,& illud ſupra quod proijcitur, debet eſſe ſimilitudo, alis non col iungerentur. b b* Elixir Arabice, ſignificat quintam eſſentiam, Latinè. Ex præmiſsis ig apparere poteſt, quòd compoſitio lapidis philoſophici conſiſtit in debin roportione frigidi& humidi, calidi& ſicci. Conſtat autem, quòd met rius calcinatus eſt calidus,& ſiccus, mercurius verò ſublimatus tantùm qu 0 citur aqua permanens, frigidus eſt& humidus. Fiat ergo commiſtio iltorum adinuicem in debita proportione: quia ſicut in Turba Philoſophorum ſi conficias abſque pondere, mora eueniet: qua eueniente, malum putabitu. Vnde& Ariſtoteles in libro Perfecti magiſterij ſic dicit: Caueas ne ad componendum procedas. antequàm inuenias componentium pondera complet quia ſecundũ compofitionem partiũ componentiũ eſt perfectio corpon 5 poſiti. Et licet de proportione huiuſmodi partium componentium docton huius artis diuerſimodè& valde obſcurè ſint locuti:vna tamen proportio dat tur eſſe quam omnes intend unt: Quandoq; enim videtur loqui de parti 5 portione componentium facienda in opere primo ad album: dene proportione facienda in opere ſecundo ad rubeum, quãdoq; de vtroq 55 l 5 RAT MVNDI LVLIII 157 i allegoria ſapientum dantur duæ regulæ generales, in quibus vera proportio innuitur, vt videtur: nam ſcribitur ibidem, Si camelorum tuorum tertiã par tem conſumas duabus tertijs reſeruatis, iam ad propoſitum perueniſti. Item, Si medicinas æqualiter ſumas, non ſentis errorem. Senior enim dicit, Recipiantur permiſtiones in principio operis æqualiter& terantur, deinde deſſ ponſentur. In Turba autem Philoſophorum ſic dicitur: Coquite& imbuite terrã cum tertia parte aquæ permanentis, quã ad imbuendum reſeruaſtis: quam deſiccatam imbibite ſepties de reſiduo, donec aliæ duę tertię finiantur: Deinde ipſam calido imponite igni, donec terra extrahat ſuum florem. Quoties autem cineres imbuitis, toties per vices deſiccetur,& humectetur, donec eius color ad illud quod quæris conuertatur. lubeo autem vos non ſimul aquam fundere, ne Elixir ſubmergatur.(Hic eſt opus.) Accipiantur ergo in nomen Domini pro toto opere quatuor partes æquales mercurij ſublimati, bene purificati: figatur vna illarum partiũ& calcinetur, quovſque totaliter ſolubilis fiat in aqua: cuius veritas probari poterit in aliqua eius parte: quæ ſi ſic ſoluatur, calcinata eſt ſatis. Et idem poterit de alijs partibns calcinatis præſumi.. Expedit tamen ad maiorem cautelam, quòd mercurius ſic perfectè calcinatus adhuc in igne forti per dies aliquot teneatur, vt maiorem intentionem caloris acquirat. Huic toti parti perfectè calcinatæ, addatur vna pars de tribus partibus reſiduis mercurij ſublimati non fixi,& imbuatur cum ea ſucceſſiue tribus vicibus de ſeptimo die in ſeptimum in vaſe vitreo, vel alio ad hoc apto clauſo, in calore lento:ne videlicet mercurius non fixus aſcendat. Poſtea lacta tali commiſtione, quæ fit circa diem quadrageſimũ ſecundum, putrefit & denigratur: deinde in alijs quadraginta duobus diebus ſucceſsiuè dealbatur,& tandemgenerabitur lapis e ſi fuſionẽ præſtat facilem cum ignitione, perfectus eſt: ſi verò non præſtat fuſionẽ huiuſmodi,& forſan ſumma volatilis mercurij, quæ fuſionem præſtat, vicerit ſummam fixi, tunc de ſumma fixi ingenietur addi,& è conuerſo:& fiat fixũ volatile, vel volatile fixum, quovſque fulionem præſtat facilem, vt dictum eſt, cum ignitione. Hæc medicina coagulat mercurium crudum in Lunam perfectam,& dicitur fermentum ad album: ſed fermentum fermenti ad rubeum. Tranſmutat etiam hæc medicina alia eorpora metallica imperfecta, purificata prius,& liquefacta, in Lunam perfectam. Et opus ad album eſt in hoc completum. Et quia, vt ait Senior, opus ad album eſt initium operis ad rubeum,& eſt vnum obus, licet plerique alij dixerint eſſe duo. Procedendo igitur ad rubeum, reepiatur lapis ille albus,& ponatur ad ignem ſucceſsiuè fortiorem, quovſ85 8 7 7 0 rubeum, 5 8 quaſi ſanguinis aduſti caloWatte g 10 5 8 5 5 re iduæ partes duæ mercurij ſubliSiet 1 a 15 1 2 hic lapis rubicundiſsimus cum eis ſucSa e 27 5 v 1 5 le 1 8 die in ſeptimum in vaſe vitreo, ä 1 0 380 5 oin 1 ore lento,& conſeruetur quovſque for8. 7 5 11 5 icundisimus generetur: qui ſi fuſionem e 415 ione, hic 155 omne corpus metallicũ fuſum, vel arg. tingit. Rubor nanque i dlalapidi i 3 1 55 e 3 1 1 15 Pert 5 bedine continetur. De i a autem medif maiori ſagacitatis adult 1 1 55 1 ola ris inquit medicinæ 5 eſt cũ erde xs f r 0 55 inſtantia. Accipe ergo partem r eee 5 tem lapidis non fixi perfectiſsimè per ſublimationẽ mũ⸗Alelnen* 155 coniunge per minima, quovſque eleuetur cum ea(hoc eſt l quam)& iteratò cum illa figatur,& ſtet: Dehinc fixum volati 168 DE MERCVRIO SOLO le fiat,& iteratò volatile fixum:& totiens fiat fixum volatile,& volatile quovſque fuſionem præſtet facilem cum ignitione. In hoc ordine completur arcanum precioſiſsimum, quod eſt ſuper omne huiuſmodi ſcientiarum arc. num,& theſaurus incomparabilis. Et quanto huiuſmodi complementi ordo reiteratur pluries, tanto medicinæ huiuſmodi exuberantia magis multiplics tur. Ex reiteratione autem præparationis medicinæ huiuſmodi reſultat boni tas alterationis, multiplicatio: ex diuerſitate reiterationis o Perationis ſuper la. pidem in gradibus ſuis, reſultat multiplicationis bonitas, alterationis diuerſ. tas: vt ex medicinis quædam ſui duplum, quædam verò decuplum, quædãcen tuplum,& quædam millecuplum,& ſic in infinitum, Solificum verum& Luni ficum, tranſmutet corpus metallicum vel arg. viu. præparatum. Hanc artemcũ maxima laboris induſtria,& diuturnitate meditationis immenſer, inuenies:& ſine illa non. Nos autem iſta cum laboris inſtantia perquiſiuimus,& oculo ud mus,& manu tetigimus:benedictus ſit Deus glorioſus. Docet autem Geber hanc medicinam fieri per additamentum ſulfuris fixi, ſublimati, calcinati pet fectiſsimè purificati,& omni aduſtione priuati:quod tamen non credo de ve. ra intentione ipſius fuiſſe: quia de intrinſeca natura mercurij eſt, vt idem deber dicit, quòd confert tincturam exuberantiſsimæ rubedinis,& fulgidi ple doris. Et dicit etiam, vt ſuperius dictum eſt, quòd inprofunditate argentiviu ſulfureitas quædam inaduſtibilis concluſa el, quæ ab ipſo, nullo artificio vel ingenio tolli poteſt. Igitur additio ſulfuris non videtur ad hane medicinamneceſſaria. Si verò aliquid addendum foret ad intẽdendum tincturam rubedini crederem ad hoc magis valere aurum calcinatum, quàm ſulfur. Octauò videndum eſt de medicinæ proiectione: vbi ſciẽdum quòd medicina debitẽ præpsrata, quando ſupra corpus metallicum fuſum, vel ſupra arg. viuum calefacun proijcitur, ratione ſubtilitatis& igneitatis metalli figit& decoquit, inſpiſatdõ coadunat. Inſpiſſando autem&condenſando pondus præſtat: partes vero te, reas magis craſſas pro ſcoria relinquit Cuius ratio eſt: quia quum medicina ia ſit ex ſubtiliſsimis partibus mercurij, ipſa quærit in metalla ſuum comparem d ſibi ſimilem propter affinitatem& amicitiam naturalem. Vnde quanto plus. lud metallum examinatur, funditur& probatur, tantò purius& lucidius efictur. Quia per talem probationem abijcit ſordes non coctas, nec; omnino fr formatas, quę propter nimiam terreſtreitatem non erant aptæ trans formal Nam ſicut venenum aliquod ratione actiuitatis ſuæ inficit& immutat& peu trat totum corpus per intima ſui in quod mittitur, ita hæc medicina tatione? ctiuitatis ſuæ igneæ,& ratione conuenientiæ naturalis, quam inuenit in corpo re ſupra quod proijcitur, cum natura naturæ congaudeat ſuæ, modo 150 1150 dictum eſt, penetrabit. Et inde eſt, quòd materia huius medicinę in Turba a loſophorum venenum à Philoſophis nuncupatur. Si verò medicina 1% proiectione ingreſſum non habuerit, tingatur in aqua mercurij,& ha chien ſſum. Hoc autem lapide vtebantur Philoſophi, cuius beneficio longſol gre d p ebantu Phi, ci are tempore viuebant. Præſeruat enim corpora ab infirmitate,& nt 7515 ſemper hilarem,& præſtat ei faciem iuuenilem, vt ſeribitur in libro Pietati 1 Laudetur ergo Deus in æternum, ſuper omnia benedictus, exaltatus ineo cula ſeculorum. 5 l e Ke Huc Epilogi breuis loco referri poſſunt illa/ carmina:ſoluere, purgar 7 flxum, RATMVNDI LVLIII 165 J Auacrum mercurij ſecumdumieberem: Sumatur patella vitrea vel 5 & in ea mittatur arg. viu. ſuper quod fundatur aceti parua quantitas ve al terius rei conſimilis, quæ ſufficiat ad illud cooperiendumt: poſtea mittatur ad lentum ignem ne ferueat,& agitetur continue cum digitis ſuper fundum pa tellæ, vt diuidatur arg. viu. in ſimilitudinem pulueris ſubtiliſsimi albi donec totum acetum euaporauerit, vel arg. viuum recedat: poſtea verò quod fæculentum vel nigrum vid eris ex illo emanaſſe, laua& abijce:& hoc iterata vice multiplica, quo vſque videris colorem terreitatis ſuæ in clarum, miſtum albo& cæleſtino colore perfici. 8 Alibi vidi ſic: Tere mercurium cum ſale communi in mortario vitreo, lapideo, vel ligneo, donec ſal denigretur: poſtea ſepara ſalem cum aqua calida. Lterior doctrina de mercurio ſiue argento viuo: cuius primò ablutio q; calcinatio& ſublimatio ponenda eſt. Ipſum enim ſic abluitur: Coque argentum viuum in oleo per diem,& ablue ipſum cum aceto diſtillato,& cum alumine,& cum ſale armoniaco,& erit bonum. Si coxeris eum cum vrina erit bonum& album vt ſpeculum: quòd ſi illud quod cum ipſo volueris præpa rare non fuerit ſublimatum, ſublima ipſum. ablue ergo ipſum hoc modo,& eſt bonum:& hoc eſt vt mortifices ipſum argentum viu. cum atramento& ſale,& ſublima ipſum in aludel, cuius caput ſit amplũ& fundum anguſtũ: deinde fiat aqua vehementer feruens,& proijciatur 30 viu. in ipſam, viuificabitur enim: proijce ab eo aquam,& operare cum eo:& li vis, ſublima ipſum iterum:& ſinõ, vtere eo viuo ſic: neque bonum eſt operari in aliqua re, niſi hoe modo. Raſis in libro 61. de 70. i a 785 Sublimatur autem ſecundum Socratem ſic: Sume ex mercurio libram vnam ſalis armoniaci ſublimati ſemel vncias decem, aluminis albi vncias decem, dra chmam gypſi ad pondus omnium. Hæc omnia ſuper tabulam vitream poſita miſta conterantur: deinde in panno poſita cum calce ſuper prædictam tabulã fortiter exprimantur, donec particulatim cadant:& poſtea optimè conterantur ſuper grandem tabulam,& deſuper fundatur acetum rubeum diſtillatum, & miſceatur cum eis donec rubeum fiat ſicut einis. Hæc omnia ſublimabis cũ ſalegemma& talco bene tritis: aut ſi volueris, appone limaturam ferri: prolun7 enim eius ſublimationem. Deinde, poſſquàm acceperis eius humores, ſu lima ipſum iterum, aut cum ſpongia ſurſum in capite, aut cum foraminibus in capite, quod melius eſt: ſintq́; ſoramina tantæ magnitudinis, quorum capacitatem repleat digitus medicus. Quumq; puluis egredietur, fac ignem vehementem, qui ſit in medio: ſublimabitur enim: cum puluis ceſſauerſt, remòue ignem& cum infrigidatum fuerit, aperi:& quod in ſcutum adunatum fuerit, ſume. Quòd ſi fuerit eius pondus cuius eſt ſal armoniacus, vel parum minus, iã completum eſt. Et ſi imminutum fuerit, quantum eſt tertia pars vel media, reduc ad ſublimationem, donec conſumas totum ſalem armoniacum. Impoſsibi le eſt enim quin aliquãtulum arg. viu. cum eo ſublim etur, reconde ergo ipſum. Hic eſt enim eius ſal armoniacus ſublimatus. Reduc ergo vas illud ad ignem, & claude caput optimè,& fac ignem maiorem,&ſic dimitte per totum reſiduũ diei, poſt permitte infrigidari,& aperi,& accipe illud quod ſublimatum fuerit, dc pondera. Etſi eſt tantum quantum arg. viu ſcias quòd illud quod remanſit 8 b ſume quod ſublimatum eff ex eo& repone, deinde tere fæces il5 75 ad ignem ad ſublimandum,& quod ſublimatur ex eis ſume& con3 2 a in oe enim eſt arg. viu. ſublimatum. Hoc fac ter: cuius hæe eſt probadex hoc arg. viuo vncias quatuor ſumas& ſalis armoniaci ſublimati vnciã 170 DE MERC VRITIO SOL o vnam,& optimè tere, deinde in erucibulo tenui funde. quòdſiſe ſoluertt ö ſum fuerit, maſſam quaſi albi plumbi factam eſſe ſcias:& ſi non reducad op. & hoc eſt argentum viu. completum. Quum in eo eſt hoc ſignum anteſt 10 N ſublimationès:non eſt tale argentum ſuper terram. n Sublimatur ſic ſecundum Platonem. Sume de arg. viu. cum oleo abluto 1 vnam,& cum vrina& cum aceto in quo ſolutus ſit ſal armoniacus, poſteaſm de alumine& atramento tantundem,& extingue cum iſtis,& vnciam vnamf lis armoniaci,& proijce ſuper acetum, deinde tere bene cum limatura& u & auripigmento,& merdeſenz ideſt calce viua, quorum vnũquodqueſitai quantum ipſum eſt:poſtea ſparge ſal in fundo aludel,& ſublima cum igne de bili donec remoueatur eius humiditas, deinde vigora ignem per dies,&.. ctes duas,& permitte infrigidari,& ſume quod ſublimatum eſt ex eo N lin medicinas& operationes tribus vicibus,& ipſum ſurſum, aut ſi voluert f tur. Secretum eſt in omni re quæ ſublimatur vt fundatur: hoc enim ſignuneſ uod perfectum eſt, deinde repone fæces donec præcipiã quod de eis ſica Br ſi ita iteraueris ſuper arg. viu. ſublimationem, fiet bonum Elixir in quite in tribus reliquis fiet fixum, vel affirmabitur tibi affirmo. Deinde ſume fece& tere& ſublima eas,& ſume quod remanet ex eis arg. viu. Et hæc eſt nad bonitatibus eius. Alia verò eſt, quòd ſi proiectum fuerit baurac patumſipel pſum,& feceris i 8585 deſcendere, deſcendet argentum fixum. Vel ſecunm alios laua ipſum ſeptem ſublimationibus cum ſeptem coloribus, cum ole vrina, cum ſale diſtillato, cum aceto ſublimato, poſtea cum oleo, deinde am. rina, poſtea cũ aceto, deinde cum aqua. Poſtea ſume de alumine, quantum ch medietas arg. viu.& atramenti Aegyptij tantundem,& tere totum in tabu trea terendo cum aceto ſublimato, cũ ſale armoniaco,& ſuper ipſum quoi cunque roras proijce vnciã vnam(alibi drachniã vnam) ſalis armoniacihet fac donec totũ flat ſicut puluis. Dein ſume calcecumenon tale, limatuti pit limaturã ferri, limaturã æris rubei omniũ ana quartã libræ partem: tere m cũ argento viuo mortificato vel extincto,& rora ipſum cũ aceto in Sole dani ſiccetur:& quũ ſiccatum fuerit, ipſum bene tere, deinde ſparge ſuper ip fundo alludel librã vnam ſalis gemæ:& poſtquãm remoueris humorett i ma ipſum cum igne per duos dies& noctes, aut per duas noctes& vnumdli ſi fuerit fortis. Deinde ſume quod ſublimatũ eſt de eo,& tere& itera open nem ſuper ipſum, donec aſſumas: deinde itera operationẽ ſuper ipſum cm lijs medicinis ſepties: ſublimabitur enim fuſibilis maſſa ita alba vt lac fein deſcendere. 0 enim argentum bonum. 2 Congelatio mercyrij. R. ſalis alkali, ſalis gẽmæ, ſalis nitri, ſalis cõ mmi ile parati: tere inſimul: de hoc puluere pone in crucibulo ad ſpiſsitudinem 5 aut plus, poſtea de mercurio, deinde de puluere illo,& claude crucibulnm 20 num, luta& exicca lento calore, deinde pone intra quatuor cabones acc ſos:& quando erunt extincti, accende alios quatuor,& ita fac per diẽ na & inuenies congelatum. Bachl Congelatio arg. viui cum ſublimatione& mortificatione ſub ino. 0 arg viui quantũ vis,& tere cũ aceto acerrimo parum vt non mortificetuſ, 5 ne ſub fimo decem diebus, vt melius ſubtiliẽtur omnes eius partes 65 miditatem fimi, deinde extrahe& diſtilla in cinere ſemel h umidlitate 4 6 uantũ potes:poſtea iterum tere cum aceto acerrimo ſicut png, m0 5 nouem diebus:deinde diſtilla ipſum quantũ poteris diſtillare 1 tate aquoſa& aduſtiua, id eſt ſepara illam humiditatẽ aquoſam,& ace 5 2 1 7„ 77 5 terun rodit partem humiditatis aquoſæ,& corrodit partem aduſtiuam tolam l 15 AT MVR DIIVIIII 5 fac lic tertia vice:& imbibe vt prius de aceto acerrimo.& dimitte ſub 2 5 7˙ diebus, quia melius ſeparantur per humiditatem fimi humiditates aquoſæ arg. viuo,& acetum corrodit magis. Deinde ipſum diſtilla quantũ poteris ter fla vice. In iſta tertia vice erit mortificatũ& congelatum quaſi coagulũ ab humiditate ſua, quæ eſt deleta beneficio aceti& humiditate fimi&ditillationis poſtea ſterum tere cum ſale cõmuni reſoluto in aqua& ſieca in einere duodeeim vicibus, quia ſi de humiditate aquoſa aut aduſtiua aliquid remãſerit, aqua ſalis corrodit& deſiccat ipſum& attrahit, dum teritur& imbipitur& deſiccatur cum aqua ſalis,& p ondus diminuitur grauedinis ſuæ, quia ſal eſt conſtricti uus,& deſiccatiuus. Siccando pondus arg. viui,& diminuendo, ſe congelat& conſtringit beneficio aquæ ſalis, quæ conſtrictiua eſt, donec habeat duritiem argenti boni mineralis. Pars vna de eo, multas partes æris dealbati& mollificati in Lunam puriſsimam conuertit. 8 Modus congelandi ipſum abſque medicina eſt, vt impleatur ex eo vas forte vſque ad ſummum, cuius caput cooperiatur cum ſale& calce,& albumine oui,& permittatur ſiccari,& ſub eo accendatur ignis à manè vſque ad noctẽ: poſtea conſidera ipſum,& ſi inueneris ipſum fluxibilem, accende ignem ſub eo per alium diem, deinde extrahe ipſum,& inuenies ipſum lapidem qui funditur ſicut funditur plumbum,& eſt albus ſicut argentum: nec eſt differentia inter ea, niſi quia citò funditur. Funde ipſum& proijce in ſalem ſolutum, dos nec dureſcat& fiet argentum. Hic debes notare, quòd non debes lutare va niſi quatuor digitos eius, quia per vitrum potes conſiderare à parte extrinſeca,& debet firmare caput, ne à loco ſuo moueatur. a Congelatio ipſius ſine ſublimatione ſic fit, Accipe de eo quantum vis,& mortifica ipſum cum rebus adurentibus peruijs, id eſt cum ſale cõmimi& alu mine iameni& atramento& ſale armonſaco& aceto acerrimo,& aceto mali anati,& ſorbarum& mali ſilueſttis ſi erit ad Solem: Et ſi eritad Lunam, cũ file cõmuni& alumine iameni& aceto acerrimo, vt adiuuent ad mortem ſuã & limatura ferri: quia hæc omnia ſupradicta ſunt deſiccatiua& conſtrictiua, quia deſiccant& conſtringunt ipſum vſque in finem ſui complementis, ſcilicet ſublimationis, ſolutionis,& congelationis. Et quum mortificatum fuerit pone & imple cannucum de canna, id eſt cannucum de ferro, id eſt de acerio (ſeu chalybe)& imple eum& pone in foueam, id eſt in ollam factam ad modũ cannuci de ferro longã,& imple eam de plũbo,& funde donec cooperiat can nucum,& dimitte per quatuor dies in igne cineris, ſemper proijciẽdo vna hos ra poſt aliam de ſulfure viuo quando minuitur ſulfur,& ſeimper cooperiendo vas cum aliquo coopertorio, donec fumus, qui dicitur odor ſulfuris, vel oleũ ſulfuris viui, quod eſt ſubtile& penetratiuũ per poros ferri extrahat ſecum odorem plumbi penetrando ferrum& claudendo, id eſt oppilando poros ferri vt non poſsit exire argentum viuũ,& necat ipſum in cannuco intus deuren do& deſiccando humiditatem aquoſam vel aduſtiuam donec nihil remaneat in cannuco niſi ſubſtantia arg. viui. Et iſtud opus congelationis arg. viu.eſt me lius quod ſit. Deinde extrahe fruſtum rubicundum fi erit ad Solẽ:& ſi eſt ad unam, facias cum odore ſtanni,& cum odore arſenici citrini,& reconde hũc mercurium ad horam necelsitatis componendi Elixir albi vel rubei. Poſtea A& miſceatur cum aqua calcis Lunæ: diſtilletur& congeletur,& erit Mercurius ſic calcinatur, Accipe calcem eorticum ouorum partem vnam, 55 er dect,& coque ſicut aquã alkali,& coque intus argentũ& efficiecalx: quomodo valet magis laboratum. Sanguis humanus puluerizatus 2 172 DE MERC VRIe S0 tenet vcharic ſuper ignem. Fumus Lunæ congelat mercuriũ. dem videtur dt fumo cuiuslibet metalli, quũ eorum fumus ſit ex natura ſulfuris. Fumus marchaſitæ congelat arg: viu. quod ſic fit,-R. marchaſitæ aureæ, mercurij ſalis anz: ea fac ſtare ad ignẽ lentum: deinde vigora iꝑnem,& hoc fac per tres dies na. turales. Marchaſita dicitur apud Gallos glace de ſtaing, apud Germanos, Vil ſemacq. Plumbum ſolo odore congelat mercurium, quod ſic fit: Acci pe vas vi treum& pone intus de mercurio quantum vis, quod vas bene ſit lutatum cum forti collo,& pone in vaſe terreo, in quo bulliat plumbum ſuper ignem catbo num à mane vſque ad mediam noctem,& in hagozo pone de ſale armoniaco cum hirco(puto cũ ſepo) quantũ vis, quoniam tantum inuenies, vt ſit mercurſus pone drachmas quinque de puro, de quantitate plumbi curandũ non eſt. (gloſſa. plunibum de affideꝝ id eſt ceruſſa,& plumbum de alcofol, quod dici tur anthymonium,& plumbũ de lithargyrio,& plumbũ de ſerenez& almar: chaſſta, hæc congelant ipſum ſubito. Et res bon eum deſiccantes ſunt ſal&a. lumen,& gallæ,& cortices granatorũ, hæc ſubito ſtringunt ipſum), Calcantus optimè congelat mercuriũ, inquit Bacon Rogerius. Milium Solis bene ttitũ ſparge ſuper mercuriũ, nam tenet ipſum ſuper ignem. Si vis coagulatum durũ facere, accipe de puluere pumicis& ſalis gemæ, ſalis armon, ana,& fac quod ſuper ignẽ recipiat mercurius fumũ eorum,& fiet durus vt ſtet malleo:& forte hoc faciet ipſo prius mortificato& non mortificato. Item mercurius reſtringa tur ſic, Accipe de ſcillis(ſiue thecis) fabarũ cum frõdibus& floribus& extra. he ſuccum,& cum eo laua mercuriũ in vaſe vitreo multum,& ita fiet mortuũ. Modus bonus congelationis mercurij cum odore ſtanni: Fundatur ſtanni vt depuretur:poſt in ipſo fuſo ponatur forma ligni rotunda ſcilicet in modum piſtatorij,& quaſi plani,& ponatur vſque quaſi apprimendo ad fundum valis in quo ſit ſtannum infuſum,& quãdo eſt prope congelatum exti ahaturfor ma,& remanebit ibi concauitas formæ, in qua fubito ponatur arg. viu. quod primò ſit colatum per pannum lineum,& ligatum in panno lineo ponatut in formula, illa cooperiatur& infrigidetur: quo facto extrahatur& iterum fund tur ſtannum,& iat vt ſupra, ſed non mittatur in concauitatem cum panno ſed ſine,& tunc cooperiatur donec frigeſcat.& ipſo infrigidato ſeparatut cum di gitis& vnguibus pollicis à ſtanno,& iſto modo fiet ius congelatio, ſed hoe eſt pro albo. Aliqui poſt congelationem in ſtanno cum calce corticum aut ci neribus interpoſita fundunt in crucibulo ſuper ignem,& proijciunt in aqua ſalis communis& vrina& aceto,& eſt pulchrum. Sed alij poſt congelationẽ ponunt in canna longa ferrea mercuriũ cum calce ouorum& tartaro calcinato& ſale cõmuni,& Bene claudunt vas cum ſuo cooperculo ferteo:& benellu ta cum bono luto cirea vas& pone in forti igne,& ita fac intus fundere, dein de proijce in aquam ſalis communis& vrinæ& aceti,& erit albus clarus& po teris inde facere vaſa. ö 8 Mialleabile ſic fit arg viu. Ponatur ſtratus ſalis eombuſti vt ſupra: pfæpatetur ſal in croſolo,& imponatur mercurius vt ſupra,& circũfiat ſtratus ſalis 15 parati,& ponatur in forti igne per vnam horam vel minus,& extrahe,& ett malleabile. f g 1 Calcinatur poſtea ſic, Fundatur in tegula& ſemper agitetur,& ſe 8 10 calcinatum totum,& longam poſtea faciat moram in fornace e f bi coloris. Iteraigitur ſic,& omne complementum habebit: Accipe p 555 lithargyrij& calcecumenon ana partẽ vnã, dictæ calcis mercurij partes o 7 macerentur cum prædicta aqua vitrioli& pone in eroſolo ſuper fortem 112 per vnam horam& plus,& erit perfectum. Soluitur autem ſic. Fac capitt 5 5 RP K ATM VNDI ILIVIIII 173 tale, 7 55 magna oſla animalium& combure,& partes ſolidas accipe,& ſpongioſas proijce,& de ipſis partibus ſolidis fac calcem ad modum calcis corticum ouorum:& accipe calcem& clauellorum tritorum ana partem 7 nam,& ſuper his puluerizatis fundantur tres partes aceti fortiſsimi N diſtil/. lentur, in quo mercurius malleabilis fundatur in croſolo,&, erit clariſs imus. Accipe puluerem plumbi, puluerem ſtanni, vrinam pueri, acetum fortilsimum, ſalem gemmam, ſalem nitrum, ſalem armoniacum, atramentum, oleum amigdalarum amararũ,& ſimul omnia miſce ad modum vnguenti& pone lbram vnam argenti viui cum vncia vna aluminis,& hæc omnia in olla poſita per ſeptem dies dimitte,& in octaua extrahe,& argentum viuũ ſuper lentum ignem pone donec congeletur.„ Præcipitatio mercurij: Accipe argentum viuum ſine ſublimatione& pone in canna ferrea vel vitreata longitudinis vnius brachij vel plus, quia tanto melius,& etiam melior eſt ferrea quàm cãnea: pone in fornace carbonum. Quum receſſerit ex argento viuo humiditas, diſcooperies os cannæ:& cum virga ferrea remouebis intus à canna id quod ei adhærebit per ſublimationem in fundo cannæ demergendo, ſemper augmentando ignem,& ita faciendo donec plus non aſcendat, quod frigefactum extrahe,& cum ipſo mit te aliquantulnim cryſtalli igniti& puluerizati: Et poſtea atccipe calcem viuam albam ex marmor quam impaſta cum aqua communi,& pone in croſolo, in cuius medio fac foueam in qua prædicta pone,& mitte in fornace vit eariorum& dimitte diebus decem donec videas vitrum factum: poſt extrahe, in eo videbis veſicas aereas(acans)deinde fac aliud vas de calcina duplex,& pone in croſolo,& luta cum terra de Valentia in qua ſit medicina, ſic coopertum& lutatum pone in fornace vitreariorum, ibiq; ſit diebus viginti, poſt ex trahe, nam inuenies carbunculum. 3 8 Argentum viuum ſoluitur ſic: R. ſalis armoniaci& ſpumæ maris partes æquales, tere bene& conſperge de eis in cucurbita vna,& pone argentum viuum deſuper,& quod ex eo remanſerit inuolue ipſum,& diſtilla cum igne de bili,& diſtillabitur in primis aqua alba in qua non eſt vtilitas, poſtea vigora parumper ignem,& diſtillabitur aqua argenti viui, licet in principio fuerit vi uum aut ſublimatum. 8 i* 3 De modo cibandi argentum viuum cum limaturis, ſcilicet ſtanni& plumbi tam ad Solem quàm ad Lunam. Accipe argenti viui quantum vis, funde plumbum,& poſtquàm erit fuſum, proijce ſuper ipſum tertiam partem de argento viuo& tere, quia hene teritur, poſtea tere cum ſale communi optimè præparato& in aqua ſoluto,& ſicca ſeptem vicibus terendo& imbibendo & deſiccando: poſtea tere cum aceto& ſicca ali ſeptem vicibus, quia per ſic citatem ſalis& aceti humiditas aquoſa& aduſtiua deletur perfectè. Deinde cera cum aqua ſalis ſoluti in aqua aluminis iameni:de hae aqua cibata iſta cerantur,& pone ſub fimo quinque diebus: ipſum enim ſoluitur& mutatur in aquam:poſtea diſtilla cum amplo alembicò quatuor vicibus aquam claram ſubtiliſsimam& odoriferam,& iam mortificatum eſt argentum viuum cum plumbo: Et ſic poteris ſublimare cuin limaturis omnium corporum. Et ſi erit ad Lunam cibatur cum limatura ſtanni(ſeu gelatur)& ſoluitur cum ſale communi& diſtillatur eodem modo ſicut ſuperſus dictum eſt: Deinde ſolue atra mentum rubificatum cum vrina pueri duodecim annorum& diſtillata quatuor vicibus: poſtea pondera libram vnam de aqua iſta,& miſce cum tanta aqua argenti viui cibati cum plumbo,& dimitte ſub fimo per tres dies, vt bene incorporentur: poſtea diſtilla ſemel precioſiſsimam aquam argenti viui cla3 Congelatio: 74 DE ME RC VRIO SOLO ram rubeam cum citrinatione,& ad Solis calorem congela. vna vneiz ſeptuiginta vncias æris præparati mutat in Solem obriaum. Et ſi wbffcelur agentum viuum melius eſt quàm alio modo. Eodem modo ficimus ad Lunam cum alumine iameni,& ſale communi: Et vna oncia mutat æris, vel ſtanni quinquaginta. eee De crucibulo quomodo fiat, Accipe acerium: fac fieri crucibulum ad modum crucibuli:errei abſque vlla diuerſitate, niſi quòd habeat caudam longam, per quam teneatur, duarum palmarum, vt polsit teneri ſuper ignem ad bulliendum res in opere alchymico,& habeat cooperculum vt ingrediatut vnum in aliud hoc modo: Primùm habeat cingulam vnam in circuiturotundam, vt poſsit ingredi aliud cooperculum. Hæc bona ſunt ad congelandum argentum viuum. 5 Liber experinentorum, qui ei de ap de 70 libris Rats: ꝑt eft optimum capitulum ſed opor. tet alia primò uidiſſe. N hoc libro dicam capitula compoſita ex elementis quæ præmiſſa ſunt Sume in primis de ſulfure extracto à ſpecie quam tu vis, albificato vel rubiſ cato,& tere ipſum bene in tabula vitrea die vno aut duobus,& imbibe ipſi ex oleo illius ſpeciei diſtillato& albificato quatuor diebus, quinque quum de ſiccabitur, tere& imbibe ipſum,& aſſa inter duo vaſa:& ita facias donec flat ſicut cera. Deinde ſume ipſum ſicut ceratum,& pone ſuper omnes duas partes eius& mediã, quatuor partes argenti viui de lapide, ex quo extraxiſti ſul fur,& fac vnamquanque ſpeciem cum ſua ſpecie,& quodcunque genus cum ſuo genere, neque diuerſifices ea, quoniam errabis. Tuum quoque argentum viuum ſit congelatum cum aqua lapidis: Ambo verò cerata ſimul iunge,& tere bene& imbibe bene ex oleo& diu tere,& aſſa ea cum igne parum fortiori:fient enim dura. Deinde tere ea bene,& pone ſuper ea lalem armoniscum qui fuit rubificatus cum igne lapidis,& imbibe poſtea bene,& renoua quaque die ſtercus inhumando, ſoluetur enim& fiet aqua rubicunda, cut ſanguis: fac ipſum cogelari in vaſe vitreo cum tenui igne:& quum congelabitur tere ipſum bene& imbibe ipſum ex aqua ſedine diſſolue ipſum,& poſtea congela ipſum, et ita facias ter: proueniet enim tibi ceratum. Quod ſuper Lunam proijce, quoniã ipſa fiet Sol, aut projjce ſuper duo plumba aut ſuper ferrum& conuertet ea in Solem. Et hæc quidem eſt via quod colorat tub cando. Scias ipſum. Via autem eius quod albificando colorat eſt huius conuerſa: Et hoc eſt vt ſumas de eius argento viuo albo ſublimato quatuos partes,& de ſulfure albo partes tres,& tere eas bene,& pone ſuper eas de ſale a. moniaco albo extracto ex lapide partes duas,& tere hoc totum bene& 155 bibe ex aqua ſalis armoniaci ſoluti bene,& aſſa ipſum leui aſſatione,& hockt ter, ſed qualibet vice ſit aſſatio vehemẽtior. Deinde poſt hæc tere ipſum ele & imbibe ex aqua ſalis armoniaci,& dimitte ſtare cum ſuo humore: fag in vaſe vitreo, poſt& inhuma et muta ſtercus quaque die, et fac ſic donec lo uatur: Poſtea tere ipſum et congela: ignis verò ſit tenuis donec f 5. flat album ſiue cineritij coloris: Et ſi eolor ille fuerit in eo, redi ad eren 1 ad aſſandum et congelandum donec eongeletur, et ſit album: Prius e 5 pſum ſolue vt fiat aqua currens,& non ſit maſſa neque turbidum,&(Ven 8 tur ceratum& multum album. Cuius vnam partem ſuper decem 5 eat ris rubeæ proijce,& fit Luna. Hæc eſt ſententia eorum qui operati 5 15 argento viuo et ſulfure: Eorum verò qui cum argento viuo ſolüm 88 0 tur, operatio talis eſt vt ſequitur. Sume de argento wid eee 8215 de argento viuo ſoluto partes æquales, fixum verò tere et imbibe ipfum 7 50 luto et tere ipſum bene et aſſa leuiter: hoc fac donec bibat illud ſolutum totum: deinde tere ipſum, et imbibe ex ſoluto terendo donec fiat ſicut me dulla et tamdiu imbibas ipſum donec tantum bibat quantum ipſe eſt, et aſſa ipſum inter duo vaſa cum igne forti: et ſi emiſerit fumum, redi ad terendum ipſum et reduce ipſum ad opus ſublimationis, donec fundatur in vaſe inferiori: fiet enim rectum,& non emittet fumum: Ex ipſo proijce, quoniam colorem bonum efficiet: poſtea imbibe ipſum etiam ex ſua aqua& tere bene& ſolue: Soluetur paruo tempore, poſtea congela ipſum,& proijce ex ipſo ſuper quodcunque corpus volueris: faciet enim mirabilia,& præcipuè ſuper ferrum: ipſum enim mollificabit& conuertet in Lunam rectam. Eorum verò qui cum ſolo ſulfure operantur, operatio eſt talis: Sume de albificato& ſublimato quatuor partes& imbibe ipſum ex ſua 1 ex aqua argenti viui. Quòd ſi volueris vt ipſum ſolum ſit ex ſua aqua ſolummodo:& fac de ipſo ſicut feciſti& non diuerſifices: ipſum enim faciet plumbum& ſtan num& ęs, Lunam,& ipſum ſimiliter facit arg. viu. Lunam in ſua hora. Scias au R AX MVNDI LVLIII 175 tem quòd arg. viuum congelatur in duobus plumbis, videlicet congelatur ſul fur præparatum in ferro. Scias ergo quomodo, quia eſt magnum arcanum. Modus autem operandi cum ſolo ſale armoniaco eſt, vt Iumas ex eo diſtillato& cerato partem vnam,& imbibe ipſum ex ſua aqua fortiter terendo, ſolue ipſum,& ſi eius ſolutio difficilis fuerit, imbibe ipſum ex ſua aqua,& tere be ne: ſoluetur enim:& quum factum fuerit aqua clara, fac ipſum congelari in va ſe vitreo cum igne debili in Sole aut in cinere calido,& hoc eſt maximum ſecretum: Et iſti ſunt quatuor modi albificandi. Quòd ſi rubificare volueris, po nas pro quaqua re alba rem rubeam: terere verò& imbibere& aſſare& ſolue re& congelare eſt in hoc vnum yt in alio. Et ſi coniunxeris argentum viuum & ſulfur& præ paraueris ea cum ſale armoniaco, erit optimum. Et ſi conſunxeris argentum viuum& ſulfur& ſalem armoniacum,& præparaueris cum ſuis aquis, erit bonum: Lauda ergo Deum. Hæc Raſis in libro Exp erimentorum. Quodlibet nanque corporum& ſpirituum ſi perfecta præ paratione fue rit præparatum, facit Elixir, vt dicit Ariſt. in libro de Perfecto magiſterio. Pulcherrimum opus de tranſmutatione metallorum. A D honorem& laudem Dei tractetur hoc quod ſequitur in hoc paruo li bro de aliquibus metallorũ tranſmutationibus. Et primò dicimus quòd Luna de ſe eſt verum Sol,& illi aliud non conuenit quãm perfecta deco ctio. tideo fac vt habeas vncias tres Lunæ fing,& fiat cineritium ex duabus partibus eineris vitis aut lignorum bene recoctæ& lotæ,& vna parte oſsium equi vel bouis bene combuſtorum vt alba ſint& in puluerem redacta ſubtilẽ & miſce cum dictis cineribus& irrorentur aqua: poſt fac tuum eineritium in patella terrea forti, aut in fouea in terra iuxta quod debet eſſe magna bene æqualis& bene leuigata& bene exiccata. Poſtea fundatur tua Luna in dicto ci e ſit bene Purgats& affinata, ita vt tua Luna ſit vt copellata. Poſtea Pe tua Lunam ita mundificatam& percute in laminas tenues ſpiſsitudinis albi duplicis vel circa. Poſtea habeas de ſale communi præparato per modi qui ſequitur. Capies poculum terreum& impleas ſale, poſtea detine in tuo 5655 cauſto& facies circum circa& vſque deſuper fortem ignem carbonum Pe paciũ aut horaruss. Et cum terminus dictus pręterierit, permitte quie fi 8 8 8 extinguendo tuum ignem. Poſtea cape tuũ lalẽ des f s; pone in vno alio vaſe cũ aquę mundæ magna quãti ate;& permitte totũliqueſcere circiter per diẽ vnũ,& moue ſæpius, vt citius tundatur.Poſtea cape linguas filtri& diſtilla paulatim dictã diſſolutionem in 5 4 a 176 DH MERC VRIO S011 O aliud vas, poſtea cape patellam terream plumbatam,& intus pone aquam d ſtillatam ſuperius dictam,& pone ſuper paruum ignem& coagula paulatim: poſtea habeas palettam ſtanneam planam,& mundiſsimam, cum qua coliges tuum ſalem ea menſura qua congelabitur,& ſerua tuum ſalem„ quoniam eſt præparatus. Poſtea cape tuam Lunam ita purgatam et percuſſam, vt ſupe 1„ vaſe ſunt xius dictum eſt, et habeas duos gliodes de barbier(Gallicè) et in vno fac vnũ ſtratum tui ſalis, poſtea vnum laminarum, poſtea ſalis, et ita alternatim donec duo tua vaſa ſint plena: poſtea coniunge vnum alteri et luta iuncturas. Poſtes habeas furnellum ventoſum factum ad tuam diſcretionem, qui habeat craticu lam ferream ſuper quam pones tuum vas infoſſum in bonum ignem catbonum ita vt ſit ſemper vt rubeum per ſpacium quinque horarum. t ſupra tuam fornacem erit cappa vel tegumentum terreum quod tuum furnellum totũte get,& in fundo(aut ſuperius) habebit vnum paruum ſpiraculum. Et quum ter minus tuæ materiæ tranſierit, remoue vas& permitte frigeſcere. Poſtea ca. pe tuam materiam& pone tuum ſal ad ſiccandum& cape tuas laminas& videbis quòd erunt ex imperfectione ſua nigrefactæ. Ergo frica eas bene de tuo poſſe( paulx) vt prohibeas eorum obſcuritatem. Poſtea repone in nouo lale in tuo vaſe vt antea feciſti, poſtea in tuo furno vt ſupra:& ita toties facvt inuenias quòd tua Luna nil plus nigredinis teneat. Et tunc habebis tuam Lu nam præparatam vt facias opus tuum. Tunc ergo funde& facias virgam rectam et politam et pondera, vt ſcias iuſte quãtum habeas. Et facias inde ſexaginta partes æ quales: poſtea habeas de fino auro quantum de Luna, et purga per modum qui ſequitur. 5 1 Cementum Solis. Ape de craſſo ſale aliquantum ſieco ad ignem, ſed non nimis: poſteacu ra vt habeas mor tarium æris aut aliud bene leuigatum,& intus tere dictum ſalem ad extenuandum: poſtea habeas ex magis vetuſtis teguli, & magis rubeis quam ſit poſsibile:& tere bene minutim& cribra optimè,& mundè. Poſtea cape duas partes tuarum tegularum ita præparatarum,& v: nam partem tui ſalis antedicti& bene ſimul miſce: poſtea cape aurum ſupe/ rius dictum& percute in laminas tenues vt feciſti de Luna,& cape duo va ſa vt feciſti cum Luna,& intus facies ſtratum tui cementi,& poſtea ſtratum tuarum laminarum& e. quovſque totum ſit plenum vtrunque vas: poſteʒ iunge ſimul& luta, poſtea pone in tuo furno ardente cum bono& fori i gne per ſpacium vigintiquatuor horarum. Et in octo primis horis dimittes tuum ignem tectum ſuo coopertorio, vt moderetur calor ignis: et alis octo horis remouebis cooperculum: et vltimis octo horis facies ignem fortiſi mum, qui fieri poſsit. Et in omnibus ſupradictis terminis tenebis tua va rubefacta vt de Luna feciſti: Poſtea cape tuum aurum quoniam eſt præparatum,& pondera,& fac vt tantum habeas quantum de Luna æqualiter. Poſtea habeas vas factum ex optima terra bene politum,& funde tum aurum intus, poſtea da illi ad comedendum peciam vnam vel fruſtum argen, ti tui ſupradicti. Et ad primum fruſtum quod dabis, habebis peciam nigi ſmalti vel encauſtri(eſmail)latitudinis tui crucibuli, quam pones intus tenen do tuam materiam in fundo,& ſtatim fundetur& cuſtodiet tuam matenam vt nihil diminuatur: Poſtea habebit tuum vas vnum cooperculum quod teget,& tegumentũ pyxidis: Et in fundo dicti cooperculi erit foramẽlbubod paruũ quod ſuperabit aut ſupereminebit igni per quod ſcies nũ tua 1 ſit fuſa,& per quod tu illi dabis quotidie, id eſt ſingulis vigintiquatuor Hof b l fruſtũ tuæ Lunæ, poſtea claude vel obtura cum paruo cuneo vel a 3 . RATMVNDI VIII„ Et non eſt obliuioni tradendum, quòd oportet vt tua materia ſemper ſit fuſa die noctuq;. Et ſcias, quòd tota Luna præparata, vt dictum eſt, quam intus proijcies, eonuertetur in purum Solem. Et ita potes proij cere vſque ad nume rum infinitum,& probatum eſt. Et ne obliuiſcaris quòd ſub tuo vaſe oportet ponere ſub craticula tui furni paropſidem ſiue ſcutellam terream, ne ſi tuum vas frangeretur, tua materia nimis amitteretur. 8 a Alio modo ſubtilius. f J Apiatur Luna affinata vt ſupradictum eſt,& limetur limatura bene mun de poſtea miſceatur cum ſui ponderis ſale cõmuni præparato vt ſupra, poſtea pone in crucibulo clauſo& lutato in vno furno, vt ſuperſus dictum eſt, per quatuor dies(fortaſſe horas): poſtea extrahatur aqua& lauetur cum dulci aqua calida: fundetur ſal& ita toties lauetur vt aqua exeat dulcis& clara:& ſingula vice permitte tuam Lunam reſidere, antequàm aquam extrahas& ſalem, poſtea exicca: poſtea iterum miſce cum ſui ponderis noui ſalis ræparati, vt ſupra,& coque per terminum vt ſupra, poſtea laua vt dictum eſt. t ita habebis tuam Lunam præparatam& albam: quam pone in vnd perot (vas eſt) bene polito ad furnum tanquam ad minium faciendum,& calcina per ſpacium ſeptem dierum per modum faciendi minium ex plumbo& octodecim horas pro quolibet die, faciendo ignem cum flamma bene clara deſubtus ſine fumo. Et ſæpius conuerte dictam calcem Lunæ cum cochlea ri ferreo paruo,& qualibet vice claude& obtura os tui vaſis cum ſuo cooperculo bene iuſtè, et quolibet die irrora tuam calcem Lunæ cum aqua ſequenti: Et ita tua calx fiet admodũ pulchra& naturæ Solis: Et tunc habeas tuum fermẽtum ex fino Sole,& imbibe& coque in furno venti vt dictum eſt ſuperius præterquàm quòd iſtud nutritur ad trigeſimum, et aliud ad ſexageſimum. Et nota quod ſuper tuo fermento fuſo ad furnellum ponatur parum vitri aut nigri ſmalti( eſmail) vt ſuperius dictum eſt,& non decreſcet aliquid. Et reuerſio leu recurſus tui operis eſt quòd quando conuerteris tantum pondus Lunæ in dolem, vt tuum fermentum ponderat, capiatur tua maſſa,& funde pro marcha v. eſtrelins(Gallicẽ)finiſsimi ęris cum tua maſſa, poſtea fac accudere in tenues laminas,& pone in cemento ſtratum ſupra ſtratum alternatim per placentulas craſſas ſicut panis denarij vel oboli(in Picardia vel Gallia)& nutrias in igne rub eum vt eſſe poteſt ſine fuſione,& per integrum diem,& ita erit finum,&ad modum bonum: poſtea permitte frigere& aperi. Et cementum ita fiat. R. par tem ſalis communis præparati, partes duas tegularum veterum,& magis rubearum quàm inueniri poſsint: poſtea terantur in mortario æneo cum piſtelo ferreo,& fac tanquam lutum cum aceto fino,& vtere vt vis. Et tua crucibula ſint kortia bene polita,& ex forti terra macinata ex alijs erucibulis aut ſimilibus,& oſsibus vſtis, albis, tritis in tenuem puluerem:(Cementum Solis aliter etiam ſic fit vt in margine erat) Duæ partes tegularũ ſarracenicarum, tertia ſalis miſta in fundo crucibuli poſitæ, auri tenues laminas ſuperpone, iterum pul uerem ſupraponens, ſie donec fuerit crucibulum plenum, pone ſuper tripodẽ in olla perforata,& imple ollam carbonibus prius in loco vbi non ſit ventus: & ſie affinabit aurum. Additio. Vc æs ſit dulce vt argentum finum, Recipe æs vſtum& funde cum borace 4 5 extingue in oleo de pointre(Gallicè)& ponatur ſuper in a nſim& lento modo planetur aut laminetur,& iterum coquaꝛt̃ in crucibulo et extinguatur in oleo de pointre, etita fac quater vel quinquies, ita vt 178 DB MERCVRIOGO SOLO ſit dulce ſatis:& illud æs vſtum eſt finum æs ad alligandum aurum& b poteſt medietas pluſquàm alterius æris,& erit inde aurum pulchrius quam al terius æris. Crocus ferri. Coloratio Lunæ. Ecipe acetum bonum factum ex vino rubeo,& habeas limaturam fen Rau lax eſteiui-& pone in vaſe terreo de Rauiax: Poſtea habeas acetum in quo ſitſoluta tas ubi funt ſr- ſua ſexta pars ſalis armoniaci, poſtea pone ſuper dicta limatura vt ſuper tic uaſa, quæ ſũt emineat vnum aut duos digitos: Poſtea obtura tuũ vas,& pone ſuper cineres nota Pariſis. tenues per ſpatium octo dierum,& moue quotidie bis aut ter cum virgula li ea,& fiet totum rubeum aut vermilium vt ſanguis, poſtea cola& mundabe ne,& adijce acetum nouum pariter vt ſupra:& ita toties fac vt de hoc acetoſa tis habeas,& antequàm hoc facias, vel hoc facto, habeas libram arg. viui fubli mati& libram ſalis armoniaci&tere in puluerem& miſce ſimul,&ter ſublima ſimul,& qualibet vice miſce quod aſcenderit cum eo quod in fundo remanet, & tuus mercurius manebit niger in fundo tui vaſis:& tuum ſal armoniacũ aſcẽ det altè ad vas. Poſtea miſce tũum dictum mercurium cum tantundẽ ſui pon deris limaturæ ferri,& pone ſuper marmor& fundentur in aquam: quam ma. teriam ita fuſam proijce totam in acetum ita rubeum in vaſe clauſo& poſito per tres dies ſuper calore tenui. Poſtea purum diſtilletur per filttum,& ponatur in alembico,& per balneum Mariæ ſeparetur humiditas. Poſtea ſuper cine ribus in fornace recipe in alia phiala per modum aquæ fortis oleum vel aquã exeuntem vermiliam,& ſerua ſeorſum:& ſuper fæces ponatur de aceto nouo de ſoluantur, poſtea diſtillentur per filtrum,& congelentur per balneum, poſtea per cineres ſepara oleum rubeũ,& poſtea pone cum alio,& ita fac toties vt totũ habeas 105 aratũ, poſtea reſeruetur. Et ne obliuiſcaris quòd hoc facto miſceatur tuum ſal armoniacum cum tantũdem calcis viuæ,& ponatur ſupet marmor,& fundetur in aquam, quam recipe&pone cum ſua quarta parte aut tertia ſalis petræ. Sic facias aquam fortẽ,& per alembicum in cineribus ſupet furnello diſtilla aquam: in qua aqua forti ſolue puriſsimũ Solem in folijs, qua tum ſolui poterit. Poſtea cape tuum oleum rubeum,& ſi eſt libra vna, pone libram ſemis tuæ aquæ ſolaris ſimul. Et pone in phiala ſuper cineribus tenuibus 24 horas, poſtea per alembicum in balneo congeletur,& poſtea pone ad putrefaciendum in fimo equino calido in phiala vitrea bene fimata& dauſs per quindecim dies: poſtea congela vt ſit tanquam mel. Et habeas Lunam f. nam albam& cementatam,& vnge hoc vnguento ab vtroque latere,& pone in vno crucibulo ſtratum ſuper ſtratum quoad ſit plenum,& ad decem vncias ſit huius vnguinis vncia vna& clauſo& lutato tuo crucibulo pone in calote quatuor dierum: poſt fac ignem fuſionis vt totum fundatur,& habebis Solem ad 24 caratos, qui ſi tibi no placet, recude tenuiter in laminas& vnge vt ſupra Et ſi nimium colorem habebit, noli tantum apponere,& ita erit tua Luna perfecta.( additio in margine) R. vnam quantitatem auri in puluerem redacti& vnam quantitatem limaturæ ferri,& vnam æris vſti& bene loti:& cape dea le armoniaco ad quantitatem omnium dictarum rerum,& fat omnia ſimu be ne bullire, poſtea deſicca ſuper cineribus calidis, aut ſuper prunis, vel ad Sole, & fac puluerem,& proijce vnum eſtrelin illius pulueris ſuper tres eſtrelins au. genti ini fuſt,& hoc videbitur Sol. Item vna fini uri, vna ſini argent vna æris fuſi ſimul faciunt aurum is carati cum vna æris vſti faſi. AEs vſtum ſic fit: Limaturæ cupri vnum pondus,& quartam partemPonderis ſulfuris viul& miſce, deinde pone hoc in crucibulo,& cooperi am 1 gula& luta cum luto ſapientiæ ne liquid vaporis inde poſsit cæire, 5 XATN VND I LVLL II 178 done os erueſpuli inferius,& cooperi ipſum cum carbonibus,& ita dimitta er aliquas horas, deinde extrahe ab igne.& inuenies æs Vſtum; quod laua vt decet. Fit autem optimum ſecundum Geberem in libro Fornacum ex præparata Venere& c. Saturnus ey Iupiter ita tranſmutantur. Nimms fundatur in crucibulo,& 3 55 tantum mercurij viui quantũ F ponderat,& erit tanquam puluis. Poſtea bene lauetur cum ſale& aceto, poſtea cum aqua quoad nigredo ſit tota remota, poſtea exicca& miſce ci ſuo lale cõmuni arſo& calcina per quatuor dies& noctes ad ignem cum clara flamma, poſtea laua vt antea cũ illis ita vt nigredo tota remo ueatur. Poſtea funde& deduc in corpus per deſcenſorium, ſie ſunt purgata ab eorum ſordieie Poſt ad hunc Saturnum ita purgatum debes addere ad marchã quinquè eſtrelins fini Solis:& ad Iouem duo cum dimidio finæ Lunæ. Et opus eſt vt iſtud fermentum ſit amalgamatum cum viuo argento,& factum ita ſubtile vt queat tranſire per medium panni duplicis. Poſtea pone ſuper igne in crucibu lo,& calefac paulatim.& illi dona Saturnum paulatim donec totum receperit Poſtea pone in vno thes(vas puto) ad bonum ignem mouendo cum virga ferrea quoad viuum argentum diſcedat& Saturnus maneat: calcinetur ita vt it ita vermilium vt ſcarlatum, aut album.& tunc eſt robouſſez:poſtea habeas pro libra Saturni vum quartum vitrioli rubificati, dimidium quartum ocreæ doccre) vnciam vnam tutiæ Alexandrinæ& dimidiam libram calcis viuæ, omnia ſimul puluerizentur terendo tenuiter.Poſtea calcina ſeptem dies ad flammam, poſtea reduc in corpus cum ſale petra,& euphorbio& raffina,& ca pe quod finum erit: ita Solem aut Lunam habebis. Et pro Ioue cape dimidiã ibram calcis, vnum quartum calaminæ albæ, alumen(aereum) vnum quarti fac vt dictum eſt antea,& erit perfectum Item nota quòd fieri poteſt ſpecialiter Saturnus ſine leuamento vel fermento Solis: Et ita fit. C amin. 8 5 f Et ita fit. Capiunitur laminæ ferreæ ſubtiliter cuſæ vel fabrieatæ,& toties calefac rubeas& extingue in ace to rubeo& in vino, ſemel ii vno,& ſemel in alio, vt relinquat ſuas ſquammas 8. mundetur vt venus& vermilium Poſtea amalgama cum arg. vino 8 lac vt dictum eſt antea de Sole,& perfectum eſt. g 5 Coloratio Lunæ:& eft eius flxatio ad coniungẽdum cum Sole vt ſupra oenditur. R. vitriolum( airement) vncias duas& pulueriza,& pone i fer P& pulu& pone in cruei b gnem vt rubeſcat, ita vt inſtar carbonis acceſiſi rubeſcat: Poſtea tere uper marmor cum forti aceto,& hoe modo fac per ſex vel ſeptem vices, ideſ f do& 5 ptem vices, ideſt gniendo& extinguendo:& hoc ſimili modo facies de limatura ferri Hilpani ci. Et hoc facto cape vnciam vnam dictæ ſcobis ſeu limaturæ,& vnci 4 dicti vitrioli ſeu airement( Gallice)&tere bene ſimul: poſtea habeas fin 1105 nam de copella per tenues laminas, poſtea pone in crucibulo cum tu dicke puluere ſtratum ſuper ſtratum,& cooperi cum alio Ibulo& b 185 gicto luto i atum, erucibulo& bene luta,& icto luto ſiccato, pone in igne cementi( de chient) per viginti bo 0 tres vices,& qualibet vice renouando er a 128 erit fixa manens in cement A e 7 roſior quàm antea. ee ee tincturam,&erit ponde · Fix: ti i ei i 25 e 5 Wa e 905 Rane 1 partem ſulfuris, tere in pul 15 1„de Lunam mundam laminatam tenuiter.& 5 in cr f 75 8205 Sate 555 ſtratum quovſque crucibulum ſit plenum ad We zentationis: deinde cooperi& luta bene& pone in igne per quatuor d vnde in primis duobus diebus facies ignem deb Weber aestuor dies ies ignem debilem, ſed tertia die ſortiorem 180 DE TRANSMVTATIONE uarta die fortiſsimum:poſtea R. materiam tuam qualis eſt,& · 5 9 repone in crucibulo& reluta& repone in t igne per 1 integros, deinde extrahe& recipe boracem, ſal petram, ſal armoniacum 95 bene inſimul& pone cum Lunaſic calcinata& xeduc in corpus per e E&è erit ſixa habens pondus& ſonum ſurdum ſicut Sol& c. 1 Alia fixatio Lunæ. Fac aquam fortem ex ſalepetra& vitriolo recipe vlt mam aquam,& in iſta aqua diſſolue vncias quinque Lunæ,& vnciasſex 905 curij( credo ſublimati)& quando erunt ſimul diſſoluti congela in vna phiala vitrea, deinde reduc in corpus cum borace& ſale armoniaco,& habebis Lunam fixam,& ſuſtinebit cementum, et erit dulcis,& habebit pondus Solis Fixatio Lunæ alia. R. Lunæ finæ de cineritio extractæ vncias duodeci funde in crucibulo, fuſum imbibe cum ſulfure præparato, donec in Paule nigrum conuertatur, tunc infrigidetur& ponatur in cineritio& reducaturin corpus: Poſt iterum fundatur,& iterum cum prædicto ſulfure imbibatur, vt primò feciſti,& iterum in corpus reducatur,& ſic flat ter,& habebis corpus mundum quod eſt aurum album habens pondus ſuum& molliciem, fuſionẽ & malleationem Solis,& ſuſtinebit omne iudicium et examen Solis,& eſt pa rata ad recipiendum tincturam. Præparatio ſulſuris. R. ſulfuris libram vnã ceruſſæ, ſalis communis præparati, vitrioli Romani, croci ferri ana vncias qua tuor, miſceantur ſimul& ſublimentur,& rubeum aſcendet, quod pone in vaſe vitreo,& ſerua. Et nota, quòd de iſto ſulfure oportet vnciam vnam pro marcha Lunæ. 5 Alia fixatio. Dicitur quòd ſal commune multis vicibus præparatum, puta quinque vel ſeptem vna libra proiecta 5 85 libras quatuor Lunæ fuſæ fiat Lunam& dat pondus. Sed puto maius eſſe ſi ſal illud eſſet fxatum cum aqua ardenti( vel cum calce viua). 5 Capitulum valde magnum in albedine,& omnibus nobilius, ex libro qui dicitur Philoſophus mirabilis.Accipe de arſenico pallido foliato aliquã partem,& de limatura cupri, aut de azimar tertiam partem prædictæ,& de ſaleal kali dealbato tantum quantum eſt illud totum prædictum,& illud totum cõmiſces poſtquàm per ſe vnumquodque fuerit hene tritum,& poſtea totũ cõmoletur& dabitur ei bibere acetum acutiſsimum,& aſſabitur aliquoties,& poſtea moletur& ponatur in allutel& incendatur ſub eo ignis temperatus, donec aſcendat,& colliges quicquid aſcenderit, quod moles cum fęcibus po ſtea facies vt prædiximus, id eſt exaltabis donec dealbetur: ergo quũ deaba. tum fuerit coagulabis(vel fxabis) eum cum ruſcaten: id eſt cum ære vſto. 5 vero volueris, hoc modo operaberis abſque coagulatione: ſed quod coagua tum eſt præualet. Et opus eius eſt quòd eum molas,& quòd eũ in bilance pon deres. Accipies quantum quartam partem ſui ponderis de ruſcaten, quæ pariter pones in vale quod prædiximus,& incendas à mant᷑ vſque ad veſperam, & leuſ igne:& poſtea frange illud vas per medium poſtquàm infrigidatũ fue rit, tunc inuenies ea ſicut lapidem clarum vt cryſtallum: tunc illud ſeparatim one. ergo hoc eſt angulus magnus. Nunc ergo accipe ſecundum angulum xalta arg viu. per atramentum: accipias de arg. vius aliquam partem. de atramento bono viridi aliquam partem,& de ſale alkali dealbato aliquam par tem: quæ omnia pariter molas,& potabis ea aceto potatione lenta vel 12 amaſſetur,& moraberis in ea molatione de viuo arg. donec nihil apa eat: poſtea aſſabis in furno panis per vnam noctem,& ſic facies aliquotiest& 75 ſtea moles& exaltabis in alutel donec dealbetur:& hic eſt adhuc ang 4 cundus. Et ſit angulus tertius Alocaph:accipiam ex eo aliquam partem ie RAT NMVNDIT IVIIII 5 ist altac aliquam partem calefactam,& ponentur in allutel& exaltabitur ter: hoc eſt angulus tertius. Et ecce eſtangulus quartus, vt accipiatur argentum& limetur limatione ſubtili,& adiungatur ei arg. viu. lotum: ſed opus eſt ei quod arg · viu. coquatur in aceto ſemel& bis donec exeat nigredo ab eo,& cum ojeo ſemel& bis& cum vrina ſemel& bis,& ter& ter:& ſi vrina fuerit ſeruata, melior erit: tunc ergo mundabitur,& ita adiunges cum argento,& omnia ſimul miſces(aut moles)donec fiat ſicut butyrum,& donec non percipies argẽ tum inter digitos etiam fricando: ergo cum ſic factum fuerit completi ſunt an guli tune cõiunge omnia. Et hoc eſt vt accipias de arſenico condito albato vn ciam vnam,& de arg. viu. condito vncias duas,& de arg. cibato cum arg. viu. & condito tres partes. Poſtea hęc omnia conuolue& mole cum ſale armonia co& cum ſale al kali ſoluto in aqua,& aſſa in leui igne,& ſæpe molas& aſſa do nec ſuper linguam diſſoluatur:& hoc eſt eius complementuin. Et condimentum ſalis armoniaci& alkali eſt, quòd accipias de alkali libram vnam& pones ſuper eam quatuor libras aceti acutiſsimi, quæ pariter bulliant, donec partes duæ minuantur,& pars tertia remaneat: tune cum ea coagules ad Solem, aut leui igne,& poſtea accipe de eo coagulato aliquam partem,& de ſale armoniaco exaltato tantundem, quæ pariter molentur,& in aqua ponantur donec diſſoluantur:& quum ſoluta fuerint, ex eis imbibes Elixir ſicut prædiximus, donec diſſoluantur ſuper linguam, et pone eum ad ſoluendum. oda options inßumationis addiſſoluendum. Fama( vel forma) verò diſſolutionis eſt quod ponatur in vaſe, quod Arabicè dicitur carora,& ponatur ſuper trabem quæ perforata fuerit, ita quòd carora bene ibi ſtet quaſi cornu in ſcriptorio, quia carora eſt ſimilis cornu:& fiant in circuitu illius foraminis quatuor foramina circum caroram exiſtentia, vt carora ſit bene ſuffulta in humatione illa, ne vacillare aut titubare valeat, ne medicina à carora effundatur. Et poſtea accipies ollam vel caldariam æneam vel æream quam implebis aceto bono,& in illud truncum perforatum in medio pones cum ſua carora. Caldariæ verò os tegatur diſco ore ad os, ne vapor exeat à caldaria,& in fundo dliſci foramẽ habeatur, per quod ſuffundes acetũ cùm minuetur,& ignis leuis ponatur ſub caldaria tribus diebus naturalibus: tunc medicina ſoluetur,& fiet ſicut aqua. Poſtea illam coagula in olla plena einere, ſed non omnino plena:Et tunc coagulabitur duobus diebus aut pluribus:& cum coagulata fuerit, illã incerabis. Forma verò huius incerationis(ſeu oleum inceratiuũ Elixir ad faciendum fuſibile) eſt quòd accipias de aqua alkali acuta, quæ quindecies fuerit iterata, duas partes,& de oleo abluto ſeu dealbato(albuminis ouorum) quod non in cendatur, vnam partem, quæ coquas donec fiant vnum corpus quaſi ce ra. Po ſtea pone parum huius corporis ſuper medicinam quam coagulaſti& aſſabis leui igne donec fluat quaſi cera à facie ignis. Tunc abſconde tuum Elixir: pone drachmam vnã ſuper triginta cupri,& veniet tibi argentum bonum Deo volente. Alibi ſic habetur: Verum Elixir componitur ex quatuor angulis, quorum vnus eſt arſenicum ſublimatum fixum, ita quòd non denigret laminam argen team ignitam quando ponitur ſuper eam:& hic angulus appellatur ani decundus angulus eſt mercurius ſublimatus fixus, i Sf 1 167 5 N ita quòd fundatur per ſe in modum metalli,& cum aliquantulo nitri vel boracis:& iſte angulus appellarur ſpiritus. Tertius angulus eſt calx optimæ Lunæ:& hic angulus. corpus ſupradictorum, ſcilicet animæ& ſpiritus:& etiam fermentum. Quar3 N e& contungens prædicta tria, quæ dicitur aqui us acutilsimis, in qua pluries debent coagulari& diſſolui:& il8 5 182 DB TRANSMVTATIONE METALL. lud Elixir conuertit Venerem purgatam in Lunam Alij dicunt, quòd omne metallum purgatum, aliud non. Ad rubeum aute m ſint omnia rubiftcata lud concordat cum vltimo capitulo tractatus magiſtri Alberti. a Auripigmentum ſublimatum cuprum in ar genti ſpeciem dealbat: v0 in loco nulla inſunt latibula. Nanque ſuper ſalgẽmæ partes quatuor duabus almigadir, id eſt ſalis armoniaci appoſitis, ſuperius inferiori ſuperpone His ita que tertiò cõmutatis, videbis quod optas: tamen æſtimo illud Prius debete eſſle mundum& ſublimatum. f Aqua lithargyrij opus lactis virginis ſic lit: Cooperies lithargyrium poſtquam tritum fuerit cum boni acetò vini,& eum coquas bene: ſint de aceto partes quatuor,& de lithargyrio vna pars,& bulliat ad conſumptionem medietatis,& poſtea ſumas pondus ſuum de ſale alkali,& co operies aqua clara & bona& coques eam donec bulliat multoties,& poſtea quamlibet lepara· tim cola: poſtea R. de aqua alkali aliquam partem:& ſi poſueris ſuper aquam lithargyrij tota dealbabitur tune, cum miſta fuerit bene inuoluendo cum bac culo,& dimittetur donec pauſetur exiſtens corpus album,& colorabiturinde aqua ſupernatans,& dimittetur corpus donec ſiccetur,& poſtea ſuſpenda tur in vaſe vitreo donec totum reſoluatur: poſtea dealbabitur cum eo arſenicum dealbatum per molationem& Solis calidi ſiccationem, vel cineris calidi paulatim ita tamen ne fumum ſentiat. Sed vſurub quum ſolutum eſt, multo præſtabilius iſto eſt. Et in argento viuo coagulato habentur opera mirabila. Secundum Albertũ in de Mineralibus in tractatu tertio, capite 2. lib. 2. ſe fit lac virginis, quando lithargyrium fortiſsimè lauatur cum aceto,& colatut ſæpius per ipſum donec ſit optimè translucens. Et iterum vetus alumen ſciſ ſile& plumoſum fortiſsimè lauatur in aqua,& ſœpius colatur per ipſam quo: vſque ſit ſicut lacryma:& iſtæ duæ aquæ permiſceantur. Eſt enim certiſimt hæc aqua coagulans,& videbitur lapis qui per eam coagulatus eſt. Alibi lac virginis ſic fit, Lithargyrium tere in puluerem ſubtiliſsimum, quẽ cribra: quo cribrato pone in patella terrea plumbata cum aceto,& coquatut parum ad lentum ignem, quo vſque bulliat parum: tunc coletur per ilctum al bum, aut diſtilletur per filtrum,& recipiatur in vaſe mundo,& ita diſtilletur ter vel quater donec ſit bene clarum. Poſtea accipe ſagimen vitri& contere ipſum vt lithargyrium&ccribra ſimiliter:& pone puluerem in lixiuio forti(vel aceto) vel in aquam,& fac eodem modoivt de lithargyrio:& quando velis la ex eo fieri, miſceantur adinuicem aquæ prędictæ,& vertentur in lac albißsimũ atq; ſpiſſum. Sagimen vitri& ſpuma vitri, idem: Lac virginis valet ad falſum pblegma,& ad guttam roſaceam. N i ü Aqua lithargyrij dealbat per ſe, aqua ſalis alkali denigrat per ſe: quas qum miſcueris, adde arſenicum fixum& operare ad albedinem. Chalcanthi ſiue vitrioli multæ ſunt ſpecies: quarũ vna quæ eſt rubea eſt co cotar,& vocatur chalcanthũ Babylonicũ& cerdonis, cuius ſapor calidiot ſentitur cum ſtipticitate, vnde etiam linguam incidit. Quod autẽ ex eo 1 eſt, quod non eſt vetus, carens lapidibus, cuius etiam partes ee 1 dioſæ. Alia verò ſpecies eſt quod dicitur Syrum, eo quò d de tetta Syte 2 delicet de terra leruſalem aſportatur, cuius color eſt niger citrinitati e 1 Aliud verò quod de Aegypto affertur&de Cabrit. Eſt etiam eius alia 3 5 quæ dicitur calcatidis(vel fortaſſe calcytis)& ipſum eſt ane 45 lor eſt viridis, quod eſt omnibus alijs fortius, atque calidius exiſtitꝰ a.* tur de Cypro, vocatur Romanum: Ipſius enim color parumper attinet e auri,& eſt ſolidum& clarum. Aliqui tamen dicunt quòd en e e 1 l r e 1 „2 RA T MYVNDI IVIIII 0 poſitum ad ignem funditur, ſed Cyprinum non.„„ Tutiæ tres ſunt ſpecies: vna nanque eſt Inda, quæ eſt lapis ſubtilis: cuius color lieet ſit fuſcus, albedine tamen magis participat. Hæc vero guſtata, frigida ſentitur,& poſt paululum deſiccat,& defertur Alitoribus maris Indiæ. Et iple elt lapis albus& ſubtilis, ac ſi parum ſalis ibi eſſet ſuppoſitus. Eſt et eius alia ſpecies, que Tutia vocatur marina,& ipſa viridis lapis&aſper atque perforatus,& aſportatur à regione quæ vocatur Agni. Alia quo que eius eſt ſpecies quæ de Syria adfertur& Aphrica, atque à Tunicio& ab Hiſpania, quæ eſt lapis albus, depictus atque grauis, per quam æs rubeum tinctum in citrinum mutatur. 5 1 5 Arſenici duæ ſunt ſpecies: vna crocei coloris, alia verò rubei: croceo vtuntur mulieres pro pſilotro. Quidam Sophiſtæ accipiunt vnciam vnam Solis limati,& lib. mediã arſenici nõinati, terunt ipſum fortiter,& balneãt ipſum in vrina pueri,& ponunt in ſacculo corij& conſtringunt ipſum bene,& dimittunt ita ſtare vſque ad menſem,& tune videbitur Arabicum& c. Ex arſenico autẽ fit realgar: de arſenico tractatur Hermetis decimo capitulo 5 Qui autem harum& aliarum ſpecierum mineralium ampliorem exquirit tra ctationem, videat Matthiolum in vltima aut penultima editione Commentariorum in Dioſcoridem. LIBER MERCVRIORVM RAYMVNDI. * I oportet vt intelligas operationes, per quas creatur natura argenti viui,& poſtea ſi ſcis vel habes notitiam ad cognoſcendum no trum arg viu. habebis artem integram: Quia operationes omnium non ſunt pluſquãàm vna ſola, quæ fit per modum quẽ tibi dicemus: Tu accipe de liquore lunariæ quantum volueris(per lunariam intelligo arg. viu.)& de illò per diſtillationem diuidas elementa:ſed primò ſeparabis aquã phlegrnaticam, in qua ſtat mortificatus ſpiritus,& continua in balneo tuàam diſtillationem quovſque videas diſtillari aquam animatam, quæ incipit comburere,& illam diſtilla ad partem. Et quando illud quod poterit diſtillari per illum calorem receperis,& phlegma fuerit extra, ſicut manifeſtat ſignum adu ſtionis, illam diuidas in duas partes:& vnam partem ſeruabis ad creandũ mer cut ium, vt cum eo terram lapidis ſublimes. Et de ſecunda parte trahes elemẽta ſine omni combiiſtione ſub coõnſeruatione proptietatis ſulfuris& arg. viui per iſtum modum: Põnas partèm aquæ animatæ ſuper fæces, quæ erunt in ſimilitudinem picis fulæ velliquefactæ in fundo vaſis,& ſtatim poõne aleinbicũ cum ſuo receptaculo& incende ignem fertaturarum& luta cum paſta,& illũ ignem continua quovſque quiequtid poterit diſtillari diſtilletur per æqualitatem dicti ignis: poſtea pone in igne ſicco cineritio,& illum continua de ſerratura ſeu ramentis lignorum, diſtilla oleum,& ad finem ſuæ diſtillationis dimit te inftigidari materiam cum toto vaſe: Poſtea reduc ſuum liquorem primum, qui eſt aqua& non oleum, ſuper fæ ces:& reitera tuam diſtillationem, ſicut 1a dictum eſt, quovſque fæces maneant ſiccæ& combuſtæ:& quòd humidum vnctuoſum ſit totum ſublimatum ficut anima in ſubſtantia ſpiritus. Et fili, natura noſtti ſpiritus operarur in ommbus rebus,& omnem rem excedit:& per — 8 rubedo. ſiquãdo ſeies bene miſcere. Miſtio illarum leut tibi diximus, quia vnum intrat in aliud& figit illud,& rarefactum impletur condenſato:& condenſatum ſubtiliatur per rarefactũ:& totũ illud fit per ſolutionem&calefactionem& leui igne. Et iſte ignis debet continuari: 2 5 4 284 I. IBER MERCVRILOR VN 1 quovſque elementa ſint inuicem amplexa cum terminatione ſuæ humiditztis,& ſua terminatio eſt quòd omne modicum comburatur, quovſque len to igne deſiccetur. Etſ cias fili, 19 4 vnum comburit aliud,& confortat 8 docet pugnare contra ignem. Et ſie fili in coquendo perſequens elemenn ad lentum ignem lætantur& conuertuntur in extremas maturas, quis liquefa ctum totaliter cõminuitur,& fit non liquefactum,& humidum fit piſſum. Et per iſtum modũ fit corpus ſpiritus,& fit tenuis& fortis pugnans contia 8 Et fili, proprietas cuiuslibet mexcurij eſt diſſoluete& dealbare ſuum full. Et proprtietas ſulfuris ſui eſt congelare et depurare ſuũ arg. viu. Et fli, iſte vapor qui congelat arg. viu eſt de natura ſuæ propriæ ſubſtantiæ medieæ, quæ ſtat in tẽrra ſicca ſubtili aerea miſta et digeſta et cocta cum lento igne ſecũ continu do. Propter hoc igitur reducitur arg. viu. diſſolutũ ſuper ſuam terrã ſiccã paulatim, non autẽ ſemel ſeu ſimul: quia virtus ſulfuris draconici citius conuerit modicum diuiſum, quàm multum indiuiſum. Obſerua igitur quòd virtus dia conis(id eſt lapidis philoſophici)non 1 pelago de Satalia: Quia hoc tu debes facere per intentionẽ congelandi& nõ ſoluèdi. Sie flli arg. viu. regnat Prius contra ſulfur, ſicut patet per virtutem præcedentis capituli. Continua igitur ſuam operationẽ, aſſationem,& imbibitionẽ, quovſque prima aquahabeat totum dealbatum,& ſit congelata per vaporẽ ſulfuris. Aliud nõ opottet te facere per contrariã operationè, quia ſicut arg. viu. vincit ſulfur per tot ſie per contrarium, ſulfur ſiccũ vincit arg. viu. per congelationem,& per reiteranem ſub limationis talis ſicut diximus. Et quando per iam dictam ſublimationem& frequentem aſſationem videris quòd maior pars mercurij quantitati fuerit deleta, reitera cum forti igne ſublimationem ſuper illũ, quovſq; plus de ſua aqueitate purgaueris ex toto:& quando videris, quòd totũ fuerit eleuatũ ſiccum ad modũ pulueris mortui albioris niue contra ſpondilia vaſis, reiten iterum ſublimationẽ ſolùm per ſe ſine fęcibus ſuis: tunc enim erit perfectẽ mũ dificatus& ſublimatus ad efficiendam tincturã ad album, cui non poteſtſimi lis inueniri. Quando ſublimaueris et repereris dictam purã ſubſtantiam meicurij, tunc fxabis vnã partem illius,& nos tibi dicemus modũ fixationis in lapide maiori. Et quando illa pars fuerit fixata, fixabis poſtmodũ alia m. Igiuur reitera ſublimationẽ partis non fixæ ſuper rem fixam, quovſque illa ſimiliter ſit flxa, cum experiẽtia probando ſi bonam fuſionẽ tibi præſtiterit ſuper iguẽ Et ſi ſic, factum eſt:ſi non, coniunge ſibi de arg · viu. exuberato, reiterando ſul ſublimationẽ, quo vſqʒ ſit fuſibile. Et modum exuberationis cuiuslibet atg vi tibi dedimus, ſi nos intellexiſti in practica lapidis maioris, in cap. quod indi pit, Fili exuberatio nutritiua non eſt aliud& c. Et in iſta practica, in cap. quod incipit, Tu accipias& c. ſed illa illud facit de ſuomet arg. viuo. Etideo ipſaeſ ſimplex:ſi vis lilam magis compoſitã,& vis eam de mercurio, diſſolue eam in aqua prima quæ eſt exuberata ex anima dicti mercurij de quo fit tincturapo ſtea ſepara aquã per diſtillationem ſuper fæces, quovſque aqua bibetit& taxerit ad ſe humiditatem fæcum mercurij. Iſta eſt humiditas creatiua quę ſupet omnes alias manet ſuper pugnam ignis. Et ſic per ſolã ſubſtãtiam mercuri cimus excellentẽ medicinã albedinis. Et ſicut dicimus devno ic intellige noi dicere de omnibus: non expellimus aliquem nec vulgarẽ nec communem 5 quando dicimus cõmunem, dicimus de illo quem Philoſophi intelligunt. t quando dicimus vulgarem, loquimur de illo quem ruſticus intelligit, qui den ditur in apothecis. Sed bene intellige, quòd vbi ipſe eſt communis, ponitut cut ſcimus nos, qui illum cognoſcimus in propria virtute& e. 1 8 1 Repertorium, valde vtilis ad intelligentiam Teſtamenti, codicilli,. 1& aliorum librorum Raymundi Lullij.. Adv noſtra philoſophica tribus naturis componitur bie,&h.& 5 5 1 aqua mineræ conſimilis, in qua lapis noſter diſſoluitur, 8 in ipſa 1 5 terminatur, dealbatur,& rubificatur: non enim operi coniungitur iii eſſentialiter humefaciendo partes lapidis reſoluti, tanqua phle ma preſeruans totum opus a combuſtione induſtria artificis mediante: Ve: runtamen noueritis totam eius ſubſtantiam, ſcilicet phlegma in decoctione 2 toto compoſito ſ eparari. Eſt enim phlegma noſtrum ſubſtãtia media,& aqua mercurij prima, in qua principiũ lapidis eſt, ſcilicet diſſolutio eius, nec intrat cum eo, quanuis viſcera eius implentur naturæ ſenſu ablato, niſi tanquã Phle gmatica humectans partes rerum,& non generans vel augens. Vnde radicajes humores ſunt eſſentiales lapidis partes ſibi ipſis rebus imbibitæ, a quibus conſtant partes rerum duntaxat:p er iſtud vtique augetur& nutritur quodcũ que augetur& nutritur, per exuberationem illius humoris radicalis nutritur & augetur lapis noſter, de quo loquitur in ſuo codicillo in cap. de Virtutibus 5 &doctrina, quibus corrigitur error& c.& de illius exuberatione loquit᷑ in ſua practica. Eſt autem iſtud verè natura germinata, quæ quanto mags in ſuo Vaſe per ignem exigentem ſuo phlegmate decoquitur, tanto elus magis inſita virtus cum ſingulis partibus amplius decoratur& aptior redditur. vt exi pla fructus multiplex generetur. Hoc enim dicitur natura, mediũ,& lapis,& mercurius, arſenicum& ſpiritus ſubtilis, duabus participans extremitatibus,& ſul fur album ec rubeum, ſtringens mercurium,& conuertens ipſum in argentum melius quàm de minera. Phlegma enim in quo decoquitur ſulfur noſtrũ quod dicitur aurum iſtud eſt, vt recipiatur ſpiritualiter aer humidus in mercurij ſub ſtantia, donec ipſius media pars in aquam condenſetur actione caloris corpo ris mediante: nanque corpus metallicum velut virtus agens operatur tanquã maſculus. Et iſtud ideo quoniam de proprietate ſui eſt quò d. calor ipſius in humido includitur aereo, qui quum intrat poros mercurij frigidi, patitur& al teratur paulatim& paulatim: vt illud quod digeritur per calidum naturale, id reſoluatur in aquam per minima: quoniam de proprietate cuiuslibet elementi eſt habere in ſe contrarietatem& agere in ſuum contrariũ: partes verò quæ in aquam reſoluuntur, ſunt in forma argẽti viui amalgamati cum corpore, qui reſolui nequeunt, niſi magis& magis ſubtilientur. Et ideo ſi arg. viui volueris frigiditatem diſſoluere, magis ipſam coagulas. Calor corporis quidem digerit& reſoluit mercurium quantum deportatur in aquã cum ſuis partibus mer curialibus diſſolutis:& ſie phlegma noſtrum ex tribus conſtat ſubſtantijs eſſentialibus, quæ quidem eſſentiæ elementorum ſic ligantur adinuicem, quòd plurimum vniuſcuiuſque cum plurimo alterius eſt adiunctum qualitatibus ipforum: vnde Alexander Peripateticus dicit, quòd commiſtio elementorum facit mirabilia: eo quòd elementa quo ſdam effectus melius operantur in miſto quam in ſimplici. Et illud ideo quoniam in tali miſto remanent propriæ eſ ſentiæ elementorum, quæ ſunt propriæ virtutes operatiuæ, vt patet per aquã noſtram philoſophicam, quæ dicitur Metallina, eo quòd ex ſolo genere metallico generatur. In hac enim aqua ſaluatur diſpoſitio media, quæ eſt inter mollitiem& duritiem mediante qua fit tranſitus à mollitie argenti viui ad du ritiem metalli perfectiſsimam. Vnde nunquam fit tranſitus de extremo ad ex tremum, ſeu de contrario ad contrarium niſi per diſpoſitionem determinatã, 3 186 5 R-E P ERTO RI VM 5 quæ participat de duobus contrarijs. Nec eſt iſta diſpoſitio ellenttalis ag y in ſua natura, nec ſulfur in ſui ſubſtantia ſeu natura, ſed ſolum pars Mone quorum alteratione partium eſſentialium ad terream ſubſtãtiam mediã 10 5 nimiter peruenerũt: ideoq́; fxationẽ quandã ſuſcipit tanquam ſpiritus fei. nis pronus ad requiem, qui cũ fixatur, ſeparatur phlegma eius per deſiccatio nem ã toto cõpoſito generato. Ad ſuſcipiendũ ergo phlegma, condenſa aer per calidum& ſiccũ,& ſiccũ rectifica per calidum& bumidum(inhumando, & habebis aerem in vaporẽ: quoniam aer ſpiritualiter interci Pitur in auri m teria,& aliorum miſtorũ. Aqua verò noſtra cõpoſita poſt eius ſeparationsll bici eſt in colore clara ſicut aqua cõmunis,& in principio ſuę ſeparationis per filtrum, eſt in colore pallido, habẽs albedinẽ ſicut albedo palearũ tritici 57 cauſa eſt digeſtio(ſeu cancoctio)conuertens corpus ad citrinitatẽ. Et ante ſeparetur per filtrũ eſt Agra: cuius cauſa eſt corruptio terreſtreitatis corporis tenebroſi, lucidiores partes corporis detegens in forma corrupta, quãuis ita non ſit. Et poſt eius decoctionem completam quæ ſit per rarefactionem eſt candida in occulto:qui quidem candor nil aliud eſt quam ſIpiritus à corpore relolutus, deportatus in phlegmate ſuo. Phlegma verò variatur in colore, quo tieſcunque enim ſuum continens variatur,& toties phlegma: quoniam phlegma non variatur niſi propter formam ſpiritus. Nam ſpiritus in aliqua deco. ctione variatur in colore,& certè etiam tenetur in pondere,& augmentatut in virtute& potentia. Quum verò terra imbibitur cum aqua poſt ſepatationẽ per filtrum, albeſcit materia nigra ſuper Porfidum: ſed ſtatim cum materia cõuertitur, albedo occultatur in materia:& ita facit donec virtus aquæ vincitvit tutem tetræ. Attamẽ anteq; ad eius terminũ verum in colore terra perueneii multi vel quaſi infiniti colores apparebunt, de quib. incertiſsimè fciretaliqus dare intelligẽtiã. Facit enim terra in decoctione ſua c aqua ſua multas gadu loſitates ſiue gibboſitates ad modum ampullarũ, in quibus apparent omnes colores mundi ita reſplendentes, quòd rarò crederet quis, niſi qui videt& ix pertus eſt.Subſtantia verò huius aquæ eſt ſpiritus corporis lueidans atq; il minãs: qui in radice naturæ, metallo erat vnitus& coagulatus nõ igne, ſed vit tute mirabili: ſed dum coagulatus eſt, inuenitur participans duabus extrem tatibus:& eſt partim fixus& partim volatilis:& ideo dicitur medi in quo elt virtus fixatiua: ſed dum figitur, ſequitur propriam naturam metalli, eo quod materia eſt natura metalli. Hoc enim vocatur ſulfur,& eſt liquor dulcis ad mo dum ſpiritus in puluerem ſublimatus: nunquam enim potent creari liquabili tas in materia aliqua niſi mediante iſto ſpirituliquoroſo. Iſte enim ſpiritus generatur ex humore ſeminali duorum contrariorum quo ad caliditatem& ftigiditatem:& vnius generis, quo a d ſuam naturam, quorum vnus eſt Soh& liud arg viu. in vno gradu, in alio verò gradu eſt Luna& arg viu. Veruntamẽ hoc arg viu. in certo gradu, quãdo cum Sole coniungitur, cum nõ ſit arg. viii in natura ſua, quia alias fortiores vires acquiſiuit caliditatis. Arg. verò viu. tan quam materia patiens iungitur Soli: Sol verò tanquã agens. Non autẽ Sol in gitur arg viuo, nec maſculus cum femella, nec e conuerſo: quoniam realiter na tura media viui arg. dominatur in auri materia& corrumpit ipſum, ac f 77 ret in ea ſicut maſculus. Non autẽ ſolùm corrumpit ipſum, ſed vlterius ingredi tur humiditatem fixam& calidã Solis,& cum ſuo iungitur ſpiritu,& hoc mediante illo in quo deportatur vtriuſque genus. Vnde Sol non iungitur cũ 10 viuo, nec arg. viu. cũ Sole niſi per ſubſtantiã mediã. Nee vnum 2 e g b 5 niſi per talem diſpoſitionem naturæ affinem, quorum ſubſtantia vna, ſclie arg. viu. ſupereminet ſubſtantiam Solis in quadrupla ſui parte,& Luna in 5 RAT MVN DI LVLIII 187 pla ſui parte, eo quòd frigidior Sole: quia magis vigent virtutes 1 219. le quam in Luna in principio confectionis lapidis. Veruntamen quatita 5 teriæ Solis non excedit precium in veritate vnius aurei. Plus autem excedit in valore materia Lunaris, eo quòd terreſtrioris naturæ& fragilioris virtutis eſt. Et ideo cum auri virtute confortatur,& ſine ipſo debilitatur: Nam Luna quamuis frigida ſit apud omnes in ſecundo, tamen eſt in tertio gradu: ſed 1 habet tantam virtutem quòd poſsit agere in materiam paſsiuam arg. viui, niſi ſuccurratur per materiam magis actiuam:& ideo terra ſulfuris præparatur cũ arſenico noſtro, ſicut arſenicum cum ſulfure noſtro.(arſenicum noſtrum, terra Lunæ: ſulfur, terra auri).Sulfuris autem cõpoſitio eſt quòd ſi decoquatur oleo ſuo(id eſt aere) cum modico fermenti infra octo dies reuertitur totũ in puluerem rubicundiſsimum tingens argentum in aurum. Vbi ſeructur materia quæſita. 3 i 3 Neæparatio autem aquarum,& an debęat poni in opere,& quid dei pſis fieri debeat, iam enarratum eſt in libris Philoſophorũ. Et iam dixi, quod mareria quæſita reſeruatur in humido balneo Mariæ, phlegmatico cõſeruatiuo& putrefactiuo cum ſua ſpiſsitudine in furno ſecreto Philoſophorum. g 8 Qualiter fiat diſtillatio. 3 Iſtillatio autem fit per venas vitri abſque ſeparatione materialium: imò f coniunctione in furno noſtro ſecreto eſt noſtra ſublimatio. Et iã de me diorum naturis eſt ſatis declaratum. a f 5 Quomodo corpora nutriantur. Orpora autem non nutriuntur, ſed ſolum germen eorum in ſe ipſis cum igne variæ decoctionis, circa quam eſt hic aſpicienda practica. Nam& corpora non ſunt niſi germinis eorum pabula: quoniam hoc certum eſt quòd corpora mutantur,& alterantur,& reducuntur ad naturã germinis ſpiri tualis: ipſum enim germen augmentatur congelando,& nutrit ſe ipſum dilatando ſicut puer cum lacte vir ginis: ita quòd corpora tanquam fercula eius re ſoluuntur,& in ipſum conuertuntur: ſie quòd diſſolutio corporũ fit, cùm ſpiri ritus congelatur& nutritur. Et congelatio ſpiritus fit, cùm corpora diſſoluun tur.& in aliam naturam reducuntur. Et ita congelatio vnius nõ fit abſeꝶ diſſolutione alterius, nec è conuerſo. Et generatio formæ aduenientis non poteſt ſieri abſq; corruptione præced ent, orm quidem corporum propter formã ſpiritus aduenientem,& tota ſubſtantia corporis cedit in alimentũ,& formã bſtantialem ſpiritus ſic quod omnis ſolutio eſt mortifera( corpori)ſicut om nis congelatio viuificatiua,& cauſa vitæ propinquiſsima. e De forma uaſis,& qualis fit. 255 Ora vaſis quidem artificialis in quo dictum opus perfſcitur, talis eſt qua lis eſt forma vaſis naturalis cũ ſuis longis venis, in quibus fit ſeparatio puri ab impuro: nec eſt alterius formæ,& eſt vnicum vas cum duabus canis. Nam ad hoc præcipue debemus naturam imitari. s 11550 a a Quando flat fermentatio. a i Ermentatio autem fit poſt originem infantis(id eſt poſt ſublimationẽ ſulfuris)vt ſibi adminiſtretur optimũ ferculũ exiſtens cum totaſui ſubſtãtia, vr corpus debile magis ac magis ſubſtẽtetur& reducatur ad naturam for tiorem. Nam fermentatio nil aliud eſt, q; cibus ſpiritualis conuertibilis in eſsẽ tiã infantis:& vt totũ efficiatur opus vnius naturæ: verũtamen in tali cibo præ cedit ipſius præparatio. Nã hæc fermentatio cibalis, debet eſſe de ſua propria natura,& ſibi aſsimilanti, quoniam niſi aſsimilaretur ei, nunquã in eorum naturam incorporaretur, vel conuerteretur in naturam ſulfuris. i 2 4 188 A EPERTORIVM 80 Quare fermentum præ paratur. i R æparatur quidem& ſubtiliatur vt puræ ſit nutrimentalis conuerſioni & tunc talis eſt natura noſtri lapidis quò d eſt conſeruatiuus& 0 5 tiuus:quantò enim magis pręparaueris fermentum, tantò magis habillus erit ad conuertendum& dirigendum. 1 5 . 8 Quot modis fiat præparatio fermenti. N At autem præparatio fermenti multis modis: vno modo per diſſolutione in aquam lapidis,& per reductionem: alio modo per calcinationem&. uationem cum arg. viuo,& eleuationem eius ſubſtantiæ mediæ:& deinde per diſſolutionem in aquam lapidis& aquarum coniunctionem,& periſtum modum eſt facilius conuerſiuus: Alio modo per incerationem calcis,& diſio, lutionem eius: Alio etiam modo per vacuitatem ſuæ naturę terreſtris dutæ& compactæ. Lapis enim noſter eſt ſicut corpus ſimplex, quod recipit cuuſcm que rei formam quæ ſibi adiungatur. 2 a QAuomodo fiat coniunctio Solis ex Lunæ. 8 m verò lapis ad album perficitur, fit coniunctio Solis& Lunæ doner Sol traxerit Lunæ ſubſtantiam ad eius naturæ colorem: hoc verò fit cum igne lapidis: deinde continuetur, quovſque patiatur cum rebus ſui generis. 5 5 77 Quomodo medicina habeat ingreſſum. einn, Medicinæ autem tam albæ quàm rubeæ cadere poſſunt& impreſsionem habere in omni quod ſibi per minima iungitur. 5 5 Ad dandum ingreßionem medicinæ. lautem volueris facere proiectionem ſuper corpus, pone de eius ſpiſtu I in Elixir,& per talem artificium in illud habebit ingreſſum medicina: Ft in hoc latet Practica apud plures. e ARISTOTELES DE PER FE CTO a NM A GIS TE RIO. Vm ſolerti indagine vniuerſarum rerum artificia philoſophia com. perierit ſedulitate, tũ cariſsime fili, exquiſitionis ſagacia Alchymig artis magiſterium adinuenit: quod eatenus reliquarum rerum præ: 0 9 pollet argumentis, quatenus ipſum de ſecretioribus naturæ ahditis reperitur. Ratio enim ſufficit huius artis operandarum rerum apparẽtes& ma nifeſtas virtutes vel naturas tantùm cognoſcere: Nihil enim in arte hac per ceret niſi earũdem interiores vel occultas naturas abſque errore quis coguoſceret. Ars enim hæc de Philoſophia, eſt occulta,& eſt de illa parte Phiſoſophiæ, quæ Meteora nuncupatur. Loquitur enim ars hæc non ſolum de ele uatione& depreſs ione elementorum, ſed etiam elementatorũ: Scias hoc qua magnum ſecretum eſt. Scias præterea hanc artem vocari inferiorem Aſtrono miam,& ſuperiori primæ eſt comparatiua. Loquitur enim ſuperior Aſtronomia de ſtellis flxis in firmamento igneo,& de ſeptẽ erraticis quæ planeta a cupantur, quia motu contrario firmamenti feruntur: Hæc autem ars 12 de lapidibus fixis in igne,& de his quæ ab igne fugiũt: Lapides vero 2 5. læ dicuntur, ſunt Sol, Luna, Mars, Saturnus, upiter Venus mitte 0 bunculus, ſmaragdus,& reliqui lapides, qui ab igne non fugiunt. Lapides 2 rò qui planetæ vocantur, ſunt arg. viu ſulfur, arſenicum, ſal 1 5 tia, magneſia,& marchaſita. Iſti enim ſuper ignem non perſeuerãt, ſed ſcoll & paulatim ab eo fugiunt& euolant, niſi ad ipſum ſuſtinendum quib 5 5 DEK PERTFECTO MAGISTERIO 189 enodabilibus vinculis& artificioſis nexibus indiſſolubiliter conſtringantur: quæ diutina conſtantia& ſubtili m editatione inſtantiq; ſimul 9 8 feſtina, poſt multorum lahorum fallacias& operationum diuerſa ſop 5 5 philoſophia perfectiſsimè eſt conſecuta,& eorum arcana ſuis reliquit fili. Si enim alius, quàm eius filius hoc attentare prerſumplerit vt indignus e repulſam patietur:& ſe; opus,& expẽ̃ſas amiſiſſe meritò deplorabit ſcias hoc quia magnum ſecretum eſt. Vocantur autem Prætacti lapides fuſi ſuper i Sue corpora& animalia,& fugientes ab igne, ſpiritus. Sicut enim corpus ſiue ani ma nõ viuit nec erigitur niſi prius ſpiritetur, ſie& prędicta corpora quaſi mor tua iacent, niſi cum prædictis ſpiritibus viuificentur& erigãtur, ſeu opere naturæ in mineris ſuis flat in millibus annorum, ſeu opere philoſophiæ cum ſint effoſſa de ſuis mineris,& hoc ſit in die vna reſpectu operis naturæ: imo vt verius fateatur in hora vna:fit tamen cum medicamine, cuius compoſitio multi temporis ſpacium anticipauit, Dicuntur etiã lapides fixi ſuper ignem ſubſtan tiæ,& fugientes ab igne: quia ſicut ſubſtantiæ per ſe ſtant nec alterius natur æ beneficio reguntur, ſie lapides fixi ſuper ignem ſua poteſtate perſeuerant:& ſicut accidẽtia non poſſunt ſuas qualitates oſtendere niſi cùm fuerint ſubſtan tijs ſociata, ſic lapides fugientes ab igne non poſſunt ſuas demonſtrare virtutes niſi cum fixis fuerint maritati: Scias hoc, quia magnum ſecretum eſt. Scias quoque quòd prędicta non bene ad inuicem ſe recipiunt, niſi prius fuerint v. traque munda: non enim recipit corpus ſpiritũ, nec ſpiritus corpus, ita quòd fiat ſpirituale corporeum,& corporeũ ſpirituale, niſi ſint ab omni ſorde prius perfectiſsimè defœdata vel defæcata: cum verò ſint ſic, complectũtur corpus & ſpiritum,& ſpiritus corpus,& prouenit ex eis operatio perfecta. Et eriguntur corpora in examinatione,& ſpiritus tenentur à corporibus ſuper ignem: Scias hoc quia eſt magnum ſecretum. Quicunque igitur hoc ignorat ſecretũ, ab opere manum ſuſpendat, donec ipſum ſciat: Dum enim hoc ignorauerit, nõ gaudebit operis ſui perfectione:& cum hoc ſciuerit, gratulabitur ſibi opetationẽ ad vota cõpleri. Rogo itaqʒ te fili, vt inceſſabili lectione philoſophiæ libros ſcruteris, vt& eius filius& huius arcani magiſterij habere ſagaciã merearis. Qui enim in legendis libris deſes extiterit, in præparandis rebus promptus eſſe non poterit: quia non poteſt de leui eius in Practica manus creſcere cuius in Theorica intellectus deſudare renuerit. Ille nanq; ad operationẽ ſecu rius accedit, in cuius mentis ænigmate plures operationum imagines varięq; reſultant. Ne autem tu fili cariſsime omnia philoſophię volumina ad inueniẽdum prælibata ſecreta quaſi errabundus percurreres, hunc librũ tuo conſcripſi nomini: in quo omnia ea cum ſuis præparationibus per ſerinonẽ completum redegi, quæ in prænominatis nominibus propinquiora, faciliora& notiora reperi ad componendum album& rubeum Elixir, vt tibi ad operandũ facilis eſſet aditus. f. Eſt autem Elixir compoſitum ex ſpeciebus limpidis antidotũ, medicina& Pürgamentum omnium corporum curandorum& purgandorum,& attorniandorum in CLunificum& Solificum verum. Caueas ergo ne ad condendũ, vel componendum procedas, antequàm inueneris com ponentium pondera completa. Quia ſecundum componentium ponderum perfectionem, erit cõ poſitionis operatio. Scias hoc quia eſt magnum ſecretum. Scias etiam quòd non poteris perfectè mundificare, niſi prius mundificandorũnaturas omnes & ægritudines bene cognoueris. Sunt etiam in prælibatis corporibus quędã Egritudines, quas partim à mineris ſuis,& partim ab elementis ſuis contrahũt 12* qualitatibus. Omnis etiam elemẽtata res quatuor in ſe retinet qualitates actiElixir quid 190 ARISTOTELES uas& paſsiuas, exterius ſiue interius, mollitiem ſiue duritiem Khorum medi verbi gratia, res ſi exterius eſt calida& humida& mollis, interius eſt frigida& ſicca& dura: Quia omnis rei manifeſtum, ſuo contrarium occulto: Scias, qu eſt multũ ſecretum. Vnde ſi perfectè cognoueris exteriorũ rerũ conſiſtentis & interiores de leui tu cognoſceres,&&conuerſo. Et ſi occulta manifeſtareſcd ueris, ſcies& manifeſta occultare: Sed in quibuſdam rebus, vt in plumbo to tum manifeſtatum occultari,& totum occultum manifeſtari. Et in quibuſdam medium occultum manifeſtari tantùm, vt in ære,& medium occultum mani. feſtari vt aurum, vt ad ſanitatem perfectam perueniant, vel ſaltem ad neuttalitatis officium perducantur. Scias hoc, quia eſt maximũ ſecretum. Scias et, quòd rerum quædam ſunt ſanæ, quædam ſunt ægræ: Sanæ dicũturin qubus quatuor qualitates cum mollitie& duritie ita æqualiter exiſtunt, quòd nulla earum vincitur à ſua contraria, ſicut in auro perfecto: In ipſo nanque ſunt ia æquatæ, quòd neutra ſuperfluit alteri: Aegræ dicuntur illæ in quibus eſt hu iuſmodi contrarium: Neutræ verò dicuntur illæ, in quibus ſpecies æqua proportione terminatæ ſunt, tamen vna parum vincit alteram, ita quòd leuiartificio& pauco medicamine ſanantur, vt eſt aurum album&argentum purum in quibus ſola tinctura fixa incolumitas reſtauratur. Scias hoc quia& c. Vt au tem hoc facere ſcias, totis viribus enitaris,& tu labora vt intelligas quę dicam & Deus alleuiet te: Scias quoq; ꝙ res ita ſubtili artificio,& 8 75 cõiunctio ne adinuicem ſunt æqualiter commiſtæ, quòd in qualibet re omnis res exiſii: per potentiam, etiam ſi per viſum in ipſa non comprehendatur, ſed in rebus liquefactis clarius quam in aliqua re diſcernitur: Sunt enim auri interiorasgentea,& argenti aurea.& èconuerſo. Et in ære ſunt ſimiliter aurum& argen tum potentialiter. licet non viſibiliter:& in eiſdem ſunt plumbum potential ter& ſtannum:& in iſtis ſunt èconuerſo aurum& arg. in potentia: quod tot tibi patebit eum eorum præparationem& ſubſtantiarum ipſorum tra or: mationem,& ipſorum commutationem ſecundum naturæ actionem ſcies. Scias etiam quòd non conuenit cum lapidibus non præparatis aliquid open ri. Eſt enim operatio theſaurus rei& hoſpitium complementi Si ergo cõpleta& perfecta præceſſerit operatio, perfectum& completum aderit comple mentum: Et ſi diminuta, diminutum. Et quantũ decreſcit perfectionis in pig paratione, tantum expectetur diminutionis in operis proiectione. Semper ia men oppoſitiones vis aliqua proculdubio præſtolatur. Præcedit autem operationem perfectæ operationis quædam rerum puriſicatio, quæ a quibuſdam mundificatio,& à quibuſdam adminiſtratio, à quibuſdam rectificatio, à qui buſdam ablutio,& à quibuſdam ſeparatio nuncupatur. Ipſa enim puriores ferum partes diſgregat ab impuris, vt grauioribusabiectis partibus, cum leuio, ribus opus compleatur: Et hoc dedit Hermes intelligere in ſuo ſecreto, 9 de hoc opere compoſuit: dixit, Separabis terrã ab igne,& ſubtile à ſpilſo. Scis hoc quia magnum& c. Scias quoq; quòd perlectæ præparationis negocium 1e contra ſuperfſuorum remotionem, verùm etiam contra deficientium adiectionem verſatur, ſecundum quòd in quodam opere meo haberut, quod Lumen luminum inſcribitur. In eò nãque inter cætera quæ de hui ma giſterij ſubtilitate reſeruaui, dilucidẽ dixi, Quòd perfectè præparare, eſt ſuper flua demere,& deficientia ſupplere: quia non poſſunt grauia niſi cum leuium ſuperius, nec grauia niſi cum grauium inferius conſortio detrudi nec po 5 calidum niſi frigidi, nec frigidum niſi calidi: nec humidum niſi ſicci, nec ſice niſi humidi: nec durum niſi mollis, nec molle niſi duri adiunctione aliquo mo N 1 8 do temperari vel præparari. Quum verò alternatim congruè deſp 9 8 PPP U 3 DE PERFEFCTO MAGISTERIO 191 generatur ex eis ſubſtantia tem perata, quam non poteſt ignis violentia ſuperare, nec terræ fœtulentia vitiare, nec aquæ limoſitas condenſare nec contractus omnes obumbrare. Et Hermes huius doctrinæ princeps in fine ſui prænominati ſecreti,; volens quomodo,& ex quibus lapis, quem prædixerat om. nem rem ſubtilem vincere,& omnem rem ſolidam penetrare, compoſitus eſſet, oſtendere, hoc idem inſinuat, cùm dixit, Sicut hic mundus creatus eſt, ita lapis quẽ dixi eſt creatus, id eſt factus: hoc eſt, ſicut hic mundus ſenſilis ex gra uibus& leuibus, mollibus& duris, calidis& frigidis, humidis& ſiccis inter ſe inuicem à natura cõcordiæ pace ligatis perpetuus eſt effectus, ita& lapis quẽ prædixi, omnem rem ſubtilem,& omnem rem ſolidam penetrare, ex eiſdem in id ipſum per philoſophiam verò ex amicabili fœderatis ſuper ignem perpe tuus eſt creatus. Scias hoc: Perfecta verò corporum& ſpirituum præparatio per ſuperflui remotionem& abſentis additionem, exercitio quatuor regiminum adimpletur: Primum eorum eſt ad naturam ignis reductio: ſecũdum eſt in aqua reſolutio: tertium eſt in aere leuigatio: quartum eſt ad terram compreſ ſio. Primum fit calcinando, ſecundum ſoluendo, tertium per alembicum diſtil lando, quartum verò igne leui coagulando vel congelando. Et hoc eſt eorum integra præparatio:& hoc innuit Hermes in ſuo ſecreto prænominato, cùm dixit. Suauiter cum magno ingenio aſcendit à terra in cælum,& iterum deſce dit in terram: per hæc enim dedit intelligere, corporum calcinationem,& ſpirituum cum ſublimatione fixionem: quia hoc eſt eorum caleinatio. Et ſolutio nem oſtendere volens, ait. Nutrix eſt eius terra, id eſt inhumatio: nutrix eius, & reuiuificatrix eſt:per ipſam enim res, quæ fuerant prius cum calcinatione mortificatæ, nutriuntur& reuiuificantur cum in liquorem in mundatione rediguntur. Item vt oſtenderet diſtillationem per alembicum, ait, Portauit illud ventus in ventre ſuo:cùm enim aquam per alembicum diſtillatur, tunc prius per ventum, id eſt fumum in aere leuigatur,& ab inferiori parte vaſis ad alem bici verticem deportatur, licet propter concluſionem iterum in aquam reuer tatur. Hanc autem diſtillationem quidam in rebus liquoroſis loco ſublimatio nis habuerunt,&ipſam ſublimationem nomine vocauerunt. Item vt oſtenderet coagulationem, in quas vis eius integra eſt, ſi verſa fuerit in terrã, id eſt ad fixionem, vt oſtenderet generaliter 5 5 d per partes prius expreſſerat, dixit, Et recipiet vim ſuperiorem& inferiorem, id eſt naturam ſuperiorum& in feriorum elementorum: quia licet à leuioribus exordium ſortiatur, debent tamen in grauia terminari, ad hoc vt ſuper ignem perpetuam habeat perſeuerãtiam. Hic enim loquens de præparatione vnius illorum tantùm quæ ad componendum lapidem philoſophicum requirit, exemplificando de vno, vt breuis fieret, in vnoquoque ſingulorum præparationem integram denotat, quia tunc eſt eorum peracta præparatio, cùm verſa ſunt in terram, id eſt ad fixionẽ ſuper ignem,& fuſionem faciunt ſine fumigatione:& tunc vincent omnem rẽ ſubtilem,& omnem rem ſolidam penetrabunt. Scias hoc& c. Scias præterea quòd propter diſticultatem& longitudinem integtæ præparationis, quidam in agendo omittunt vnum quatuor prædictorum regiminum, quidam duo quidam tria:& cum vno tantùm procedunt ad componendum: quia quidam calcinant tantùm,& componunt: quidam calcinant& ſoluunt& componunt,& ita de reliquis. Vnde ſcias quòd prędictorum multi plices manauerũt compoſitiones ſecundum varios diuerſorumq́; Philoſophorũ proceſſus, tum cum i gne, tum cum ſolutione, tum cum vtroque.. 85 e enim dixerunt, quòd prædictorum non poteſt fleri totalis perfecta commiſtio, niſi cum igne: Et quidam quòd non niſi cum ſolutio 192 N ARISTOTELES ne:& quidam quòd non niſi cum vtroque. Illorum autem qui cum ſolo in operabantur, duplex erat proceſſus: Quidam enim accipiebant prædictat tüm ſeparata,& conterebant in vnum fortiter& ſublimabant ſubtile 4 10 5 ſemper reducẽdo id quod erat ſuperius ſuper id quod erat inferius done g tum inferius remaneret,& in ſpiſsi naturam per ignis officium tranſme Et dicebant quòd hoc modo flebat Elixir firmum ſuper ignem apud Arabe Quidam verò ſpiritus prælibatos cum ſublimatipne figebant,&poſtea 995 pant eos cotporibus calcinatis vel ablutis,& ex eis vnum corpus cum fata faciebant:& dicebant quòd erat Elixir firmum ſuper ignem: Et ſunt viæ ilorũ qui cum ſolo igne operabantur. Ilorum verò qui cum ſolutioue tantim ope· rabantur, duplex erat via: Quidam enim vnumquodque prædictorum ſepara torum per ſe ſoluebãt,& eorum aquas ſecundum iuſta pondera permiſcebit & congelabant in lapidem,& dicebant quò d hoc erat perfectum Elixir. Ai verò huius ſectæ Philoſophi accipiebant prædicta abluta,& componebãt omnia ſimul& ſoluebant inſimul,& poſtea coagulabant: Verumtamen quidi ſolutione facta, aquas ſolutorum diſtillabant per alembicum, dicentes, quod hoc erat complementum claritatis ipſorũ& ſplendoris,& tincturæ ex aggregato proueniebant inde. Nam aqua clariſsima quam poſtea in aquam cos. gulabant, dicebant quòd illud erat veriſsimum Elixir. Illorum vero qui cum vtroque procedebant, ſeptuple w erãt ſemita: Quidam enim ſoluebant coipora calcinata,& inde imbibebant ſpiritus ſublimatos,& inde imbibebant corpora calcinata: Sed tamen hoc debilius eſt primo. Quidam autem cibabant arg. viu. cum corporibus,& ſoluebant,& ex huius aqua imbibebant ſulfut& arlenicum ſublimatum,& iterum ſoluebant totum hoc,& congelabant.& dicebant quòd hoc erat Elxir perfectum. Quidam verò cum ſulfure& arſenico ſeparatis, cibabant corpora ſublimanda cum pondere ſui,& poſtea ſoluebant & potabant inde duplum arg. viui ſeparati,& iterum ſoluebant& coagulabãt & dicebãt quòd hoc erat Elixir rectum& bonum. Quidam verò cum corporibus cibatis cum ſulſure& arſenico, vt dictum eſt, cibabant arg. viu& coagi labant,& dicebant quòd hoc erat rectum& bonum Elixir. Quidam autẽ dicentes verẽ veriſsimum Elixir ex quatuor rebus debere conſtare eiuſdem ge neris, non diuerſi,& non ex pluribus nec paucioribus, quia tunc corrumpete tur corpus, componebant Elixir ex quatuor ſpiritibus principalibus, ſcilicct arg. viuo, ſulfure, arſenico,& ſale armoniaco:ita tamen quòd arg. viu. prius ſublimando figebant,& poſtea ſoluebant ipſum cum ſale armoniaco præpatato, diſſoluto& diſtillato per alembicum:& tunc arg. viu. ſic diſſolutum diſtilabant per alembicum,& poſt ipſum coagulabant,& dicebãt quòd ipſum ſie præparatum eſt, vera huius artis medicina,& lapis non lapis,& corpus ſpirituale,& ſpirituale corporeum,& id quod retinet omne volatile à fuga,& fer mentum,& tinctura duorum Elixirum,& arg. viu. accidentale quod prætulit ſe auro,& vincit ipſum,& illud quoque occidit& viuere facit,& verum ang vu. coagulatum,& pater omnium mirabilium huius magiſterij. Poſtquim ve ro ipſum coagulauerant, vt dictum eſt, ipſum cum aqua ſalis armoniaci prcpa rati& fixi, iterum ſoluebant,& inde imbibebantarg. viu. ſublimatũ& ſullur, & arſenicum præparata,& tun ſoluebant omnia ſimul,& poſt diſtilabant t coagulabant,& hæc coagulatione vltima cerabant,& dicebãt quod 5 15 verè veriſsimum Elixir: Ego autem noui veriſsime quòd quodlibet prædic rum corporum& ſpirituum, ſi perfecta præparatione fuerit pn 5 bum& rubeum eſt Elixir per ſe ſolum:Scias hoc& c. Licet autem quamp 0 res fuerint adhue modi ex prædictis corporibus& ſpiritibus Elixir* 0 3 ctoabat. DE PERFECTO MAGISTERIO 193 nendi ex obſcuriſsimis verbis Hermetis à diuerſis e 1 1 ptilaudabiliores tamen&& eos qui veraciotes exiſtunt 5 um 3 proprium euentum ſemper cum Hei auxilio ſum ſecutus. 5 li ca 14 ſime operare ſecundum quem volueris prædictorum ſex modorum, 3 i alios modos tua declinet intentio: quia ſi ſecundum ipſos 55 0 0 5 5 ceptum opus cum Dei auxilio fine concludes congruo,& exinde laboris m cedem recipies. Secunda huius artis ratio. 8 Mnia quidem corpora quæ a Lunari globo inferius à ſummo e gecunde alis. ſunt opiſice, quatuor participant elementis,& quatuor naturis, 1 5 a tuor naturarum complexionibus,,& quatuor 5 e us & quatuor ſaporibus,& quatuor odoribus,& duobus ee 1 5 tuor ſunt, ignis, aer, aqua,& terra: quatuor humores 3 i i lis flaua, phlegma, melãcholia. Naturæ ſunt quatuor, caliditas, frigi 80 humi ditas& ſiccitas. Quatuor naturarum complexiones ſunt, caliditas iccitas, caliditas& humiditas, frigiditas& ſiccitas, frigiditas& humiditas. 9 principales colores ſunt, albus, niger, citrinus, rubeus. Quatuor 0 8 inſipidum, acidum, dulce,& amarum. Quatuor odores ſunt, bonus, 55 us, acutus, remiſſus, id eſt non multum acutus. Sexus duo ſunt maſculus& fœmina. Altitudo corporis eſt eius manifeſtum. Profunditas corporis eſt elus occultum. Et latitudo eſt eius medium. Participant ergo omnia prædicta corpo ra ſecundum has tres dimenſiones omnibus prædictis hoc modo: Corpus ſi in altitudine ſua eſt terreum, in eadem eſt frigidum& ſiccum, melãcholicum nigrum, acidum, fœtidum, fœmineum: Et idem in ſuo profundo eſt aereum calidum& humidum, ſanguineum, citrinum, dulce, odoriferum, maſculinum: idem in latitudine ſua in vno latere eſt aqueũ, frigidum&humidum, phlegma ticum, album, inſipidum, remiſſum, fœmineum: In alio latere eſt igneum, calidum et ſiccum, choleri cum, rubeum, amarum, acutũ, maſculinum. Et hæc f. unt ligamenta quibus corpora omnia adinuicem colligãtur, quod in corporibus congelatis clariſsimè deprehenditur. Die plumbo. e 5 Ncipiam igitur tibi id oſtendere, vt perfectius meditari mente,& ſermonè apertius recitare potero, plumbo ſumpta origine, vt completis 8 diminu tis congelatorum partibus cognitis,& etiam cognito, in qua eorum parte diminutiones ſunt completæ,& in qua diminutæ, expeditè& abſque confractionibus rectè ad operandum procedas. Voco autem hic completas quas in pręcedenti parte vocaui ſanas, ægras& neutras: Sanitas enim perfecta res eſt. Aegritudo& neutralitas diminuta. Perfectius ergo magiſterium eſt corpora ad ſanitatem, quàm ad neutralitatem ducere, cùm ſcienti vtrunque facile ſit& poſsibile. Quidam verò Sophiſtæ naturarum rerum inſcij,& ſecretum philo ſophiæ ignorantes,& regimentorum eius improuidi inuenientes ſcripturas eius de his rebus, easq́; non intelligentes, cũùm poſt opus nihil in manibus ſuis inueniant errorem imperitiæ ſuæ philoſophiæ adſcribentes, hoc opus non ſo lùm difficile, verumetiam impoſsibile prædicant: de quibus philoſophia non curat: non enim omnes ad hoc epulum conuocat, ſed illos tantùm qui huius menſæ accubitus digni,& iſtius miri refectione epuli ſunt inuẽti: Satage ergo fli, vt non ſis Sophiſta, ſed ſis Philoſophus: vt rerum virtutes non ſolùm meditatione, verumetiã medicatione& experientia cognoſcas: Meditatio enim ſine experientia nihil prodeſt: ſed experientia ſine meditatione proficit. Vnde plus eſt experientia quàm meditatio perquirẽda. Quicunque igitur expeR i949 ARIS TONER rientiam huius artis fuerit aſſecutus, erit in hac arte philoſophus,& inter men ſæ prædictæ conuiuas meritò numerandus,& ex ferculis quæ exuperant g N omnis mundanæ precium dulcedine& affectu perpetuo ſatiandus. 0 cùm de huius rei experientia nemo poſsit prima fronte eſſe diſcretus tibiſas, dendum prouidi vt operatione incepta non ceſſes, ſi prima vice non luerzo. peratus, ſed bis vel ter& etiam amplius ſi neceſſe fuerit reitera, quoyſq; quod appetis perfectiſsimè deprehendas: neq; ab hac re labor inanis inanium rerũ nec expenſæ rerum te amoueant: quia cum inſtantia vinces,& cum Aapient ſuperabis,& ad id, Deo duce, deuenies quod optaſti:& de manuum labore mercedem& lucrum de rerum ſumptibus rehabebis: neque indigebis hu ius operis reiteratione, ex quo ſemel ipſum perfecte peregeris. Quod fiprl ma vel ſecunda vice labore fatigatus vel expenſis perterritus ceſſauenis inde detrimentum& non augmentum te ſcias incurſurum. Igitur antequàmind pias delibera, nec inchoes, niſi cõſũmare diſponas. Sed ne propterhoc nimiʒ ſuſpenſione animum tuum arguam, quod tibi ſum pollicitus, accipe. De plumbo rurſus. 5 D Lumbum in ſua altitudine frigidum& ſiccum eſt, argentum nigrum mol le in actu,& argentum in potentia, nigrum, terreum, melancholicumaci. dum, fœtidum, fœmineũ: in ſuo profundo eſt aurum, calidum& humidi aereum, ſanguineum, citrinum, dulce, odoriferum, maſculinum: in vno latere eſt frigidum& humidum, ſtannum& arg. viu. aqueum, phlegmaticum, abi inſipidum, remiſſum, fœmineum:& in alio latere eſt calidum& ſiccum, id eſt ferrum, vel æs, igneum, ch olericum, rubeum, amarum, acutũ, maſculinum. Cõ uertitur igitur plumbum facilius in argentum quàm in aliud corpus, quia fac lius eſt altitudinem corporum detegere, quàm latera eorum vel proſund: Et ſimiliter leuius eſt manifeſtare laterà eorum quàm profunda. De gtanno. a annum in altitudine ſua eſt frigidum& humidum, id eſt ſecundum ſian O num& arg. viu. aqueum, phlegmaticum, album, inſipidum, remiſſum omineum. In ſuo profundo eſt calidum,& ſiccum, id eſt ferrum, igneum cholericum, rubeum, amarum, acutum, maſculinum: in vno latere eſt figidum & ſiccum, id eſt plumbum& arg · nigrũf, terreum, melancholicum, acidum fc tidum, fœmineum:: in alio latere eſt calidum& humidum, id eſt aurum, zereſ ſanguineum, croceum, dulce, odoriferum, maſculinum: Conuertitur ergo fr. cilius ſtannum in arg. vel aurũ quam in aliquod aliud corpus, quia facilu eſt ad latera corporum, quam ad ipſorum profunda peruenire. De ferro. L Errum in altitudine ſua eſt calidum 4 ſiccum, id eſt ferrum& æs, igneum, cholericum, rubeum, amarum, acutum, maſculinũ. In ſuo profundo eſt 5 gidum,& humidum, id eſt ſtannum& arg. viu,aquenm fler bum, inſipidum, remiſſum, fœmineum. In vno latere eſt calidum& humi 10 id eſt aurũ, aereum, ſanguineũ, croceum, dulce, odoriferum, wee 1 latere eſt frigidum& ſiccum, id eſt plumbũ& arg nigrum, terreũ, melãchole nigrum, acidum, fœtidum, fœmineum. N: De ere. f u one cho a ð in ſua altitudine eſt calidum& ſiccum, id eſt æs& eee 48 lericum, rubeũ, amarum, acutũ, maſculinũ: in ſuo profundo 5 igi 1 & humidum, id eſt ſtannt arg vin aqueum; ple gmatteumeg, 10 ſipidum, remiſſum, fœmineum: In vno latere eſt calidũ& kamen 150 rum, aereũ, ſanguineũ, croceum, dulce, odoriferum, maſculinum; In alio is 00 DE PERFECTO MAGISTE AIO 195 eſt frigidũ& ſiccum, id eſt plũbum& arg. nigrũ, terreũ, melancholicũ, nigrũ, acidum, fœtidum, fœmineum.. De argento uiuo 5 2 Rgentum viu. in ſua altitudine eſt frigidum& humidum id eſt arg. viuũ & ſtannũ, aqueũ, phlegmaticum, album, inſipidum, remiſſum, fœmineũ: In ſuo profundo eſt calidũ& ſiccũ, id eſt æs& ferrum, igneũ, cholericũ, rubeum, amarum, acutũ, maſculinũ: In vno latere eſt frigidũ& ſiecũ, ideſt plũbum& arg. nigrũ, terreum, melancholicũ, nigrum, acidũ, fœtidum, fœmineũt. In alio latere calidum& humidum, id eſt aurũ aereum, ſanguineũ, croceũ, dulce, odoriferum, maſculnum. 8 g N Mean 5 Rgentum in ſua altitudine frigidum eſt& ſiccũ, id eſt arg.& plumbũ, ter ret, melãcholicũ, nigrum, acidũ, fœtidum, fœmineũ: In ſuo profundo eſt calidum& humidũ, id eſt aurum, aereũ, ſanguineũ, croceum, dulce, odoriferum, maſculinũ: In vno latere eſt frigidum&humidum, ideſt ſtannũ& arg. viu. aqueum, phlegmaticum, album, inſipidũ, remiſſum, fœmineũ: In alio latere eſt calidum& ſiccũ, id eſt æs& ferrũ, igneum, cholericũ, rubeum, amarum, acutum, maſculinum. a a e De auro. 5 5 8 Vrum in ſua altitudine eſt calidum& humidum, id eſt aurũ, aereum, ſanguineum, croceum, dulce, odoriferum, maſculinũ. In ſuo profundo frigidũ& ſiccum, id eſt plumbũ& arg. nigrum, terreũ, melãcholicum, acidũ, fœetidum, fœmineũ. In vno latere eſt frigidum& humidĩ, id eſt ſtannũ& arg. viu. aqueum, phlegmaticũ, album, inſipidum, remiſſum, fœmineum:: in alio latere eſt calidum& ſiccũ, ideſt ferrum& æs, igneum, cholericũ, rubeum, amarũ acutum, maſculinum. Hæc eſt enim omnium corporũ adinuicẽ conuenien tia, quam videntes Philoſophi æſtimarunt vnum poſſe in aliud transformari,& eorum æſtimationem confirmauit actus. Conuerterunt enim argentum in aurum. vel è conuerſo,& ſic de reliquis ſecundum generationem& corruptionem. Nolo autem vt mireris ſi Sol in quacunque dimenſione fuerit corporeum,& ſolus obtineat ne cum eo aliquod aliorum corporum habeat ſocie tatem: hoc enim ſuæ naturæ temperantia,& ſuæ ſubſtantiæ puritas& nobilitas meruerunt: Et propter hoc etiam inter omnia corpora obtineat principatum. Nolo etiã vt mireris, ſi arg. viu. inter corpora nunc& inter ſpiritus in prę cedentibus numeretur: ſuæ nanque naturæ conuertibilitas exigit, vt nunc cor poribus nunc ſpiritibus ſocietur. Spiritibus enim ſociatur rationabiliter propter fugacitatem ab igne, quam habet antequàm corrigatur,& quia exaltat in examinatione corpora, cùm eſt correctum. Corporibus quoque de iure ſocia tur, quod in ipſum omnia corpora verti poſſunt,& ipſum ab omnibus corpo0 5. 8 5 1 b er. lulfuris cum eo, ex ipſo omnia 8 quod patet in generatione omnium metallorũ. i Auri generatio. 5 NVrum generatur ex arg. viuo claro, miſto cum ſulfure rubeo claro„& in corde terræ longo tempore excoquitur calore modico. Et quia per longa tempora calore modico aurũ decoctum eſt,& ipſius natura clara fuit. ideo cohęſerunt partes ſuæ adinuicem, quoad ſolidum graueq; fieret: ideo nẽ que ſub terra putreſeit, nec ab igne facile comburitur. 5 . 2 Argenti generatio. 5 N entum generatur ex arg. viu. 1 Ibo,&a g g S. iu. claro, miſto cum ſulfure claro, albo,& aliquantulum rubeo:& quia parumrubei i it, id : rubei ſulfuris affluit, ideo non 5 dum auri ſubrufum fuit. 5 R 2. 196 ARISTOTELES f Cupri generatio. Vprum vel æs conſtruitur ex arg. viuo turbido& ſpiſſo,& ſulfure tui Ao rubeo miſtis adinuicem,& diutius etiam quàm aurũ excoquitur ca. lore maximo:& quia multum eſt in decoquendo combuſtumideo bl tum roboris obtinet: laxi etiam eſt corporis propter eandẽ cauſam, quod per penditur, quia vapor aceti ſubintrat corpus eius,& ipſum in colorem vitidem diſſoluit, qui flos æris nuncupatur. 6 Ferri generatio. i Errum oritur ex arg. viuo turbido miſto cum ſulfure citrino turbido& pro vel ære diutius excoquitur calore modico, vnde ſolidius eſt iplo Kad virtutem ignis tardius ære fluit: quia calore modico longo tempore deco quitur, ideo conſtringunt ſe bene partes, nec eſt laxi corporis vt æs. 5 Stanni generatio. Tannum oritur ex arg. viuo claro miſto cum ſulfure albo claro, ſed tamen O baruo tempore decoquitur calore modico: vnde ſi diu decoqueretu optimum arg entum tranſiret. Plumbi generatis. Ilmbum conſtruitur ex arg. viuo groſſo miſto cum ſulfure albo groſſo, & parumper rubeo: quòd autem ex ſulfure albo factũ ſit, percipitu, qua aceto adhibito dealbatur. Et quia parum ſulfuris vis rubeo affuerit dec. ratur in plumbo cùm cõburitur:tunc enim coloris rubei efficitur, quod ima giſtris Sericon appellatur. Tertia pars huius artis. karrteriii.¶ Onſequentis ſermonis eloquio, corporum mineralium hactenus exp citis infirmitatibus,& complexionibus mineralibus quoad ſubtilius ex cogitare potui: Deinceps ad eorum practicam perſpicaciter intimandi cum Dei auxilio proficiſcar. Cùm igitur ſales& alumina præparata& aquępe netrantes& ſerenantes ex eis compoſitæ ſecundum huius artis complexſonẽ vltima reperiantur, ſecundum tamen actionem eiuſdem prima exiſtunt vip te quia ſunt radix& fundamentum omnium purgandorum, ideo ab eis tei quam de huius artis practica inſtituam, exordior rationem. Separatio ſalis communis& ſalis gemmei. CCcipe de quocunque horum volueris partem vnam,& in quatuor pates aquæ pluuialis claræ ipſum diſſolue,& diſtilla per filtrũ,& decoque in vafe vitreo cum igne leui donec aqua conſumatur,& ſal in fundo i ſis coaguletur: hoc facto, deſicca ipſum cum igne leui vel ad Solem,& tunccb tere ipſum.& imple ollam vitream vel vitreatam,& exclude os eius cum coc: perculo lutato luto ſapientiæ, ita vt non reſpiret,& tunc mitte ipſum in fun panis cale facto per noctem,& in mane extrahe,& aperi ollam,& ſale quich in illa diſſolue iterum in quadruplo ſui aquæ prædictæ,& diſtilla per flurum, & congela vt dictum eſt:& hoc reitera donec ſtrepitus vel crepitus ſint ſopiti, quod fit poſt tertiam reiterationem:& tunc erit optimè ſeparatum. Additiones. Salem ſic ſepara ex alio libro: Funde in aqua calida cola congela. Præparatio ſalis communis ex libro Emanuelis. Al commune album quantum vis frica inter manus cum ace to acertimo facto de vuis acerrimis,& ſicca ad Solem, hoc faciendo ſeptem vicibuß Et quod erit clarum& limpidum inter duos linteolos pone,& caues pl uere vſque in finem huius regiminis: Deinde exiccatum tere& cribra 755. bro. Accipe ſubtiliores illius partes, ſicca in furno vt melius ſoluantur, 05 DE PERTERCTO NRAGISTERIO 197 in duplo ſui de aqua dulci, ſcilicet aqua putei& tepida donec ſoluatur parum & partum in cacia ferrea,& coletur per duos ſacculos lineos,& claude in cucurbita magna cæca, id eſt clauſa: pone in fimò equino per ſeptem dies: poſt ſeptimũ diem extrahe à imo, cola per ſacculos lineos in caldario optimè ſtagnato habente decem foramina ampla ad modum trium digitorum in ſummi tate cooperculi, deinde pone in loco congelationis decoquẽdo ipſum lento igne de lignis ſalicis per diem vnũ donec congeletur& aqua euaneſcat: deinde accipe de duobus ſalibus ſcilicet de albo& viridi,& tere ſeparatim,& deſicca in furnd per vnum diem extracto pane, deinde ſolue in duplo ſui de aqua dulci tepida,& cola in cucurbita& dimitte per ſex dies: poſt extrahe& cola in caldario coagulationis, donec aqua conſumetur per foramina in fumũ && ſal erit cdagulatum: unc aperi iſta duo caldaria,& in vnoquoque inuenies ſapotem ſapientum albi coloris,& ſaporem viridem à viriditate æris. Tuncac cipe ſeparatim& deſicca in furno,& ſeparat im ſolue,& ſeparatim in fimo po ne,& ſeparatim congela donec perueniant ad hunc ordinẽ in ſeptem diebus: Et quando erit factum, probetur ſuper carbones vtrum fumet vel non, vel in lingua liqueſcat, vel in manu. Solutio eius eſt, vt ponas in viſcere, id eſt amꝑul la de vitro albo,& ſuſpende ſuper fumum qui exit de ventre equi,& per diem vnum ſoluetur& mutabitur in aquam cryſtallinã, deinde diſtilla per alembicũ cum amplo foramine ad modum vnius digiti,& totum cum lento igne in bal neo aquæ, quia in cinere ſine humore congelaretur: deinde fundetur ſuper carbones in crucibulo donec fundatur& vertatur in naturam corporis, deinde dimitte infrigidari: Et quando erit frigidum, conuertetur in naturam ſalis; quem poſtea hene tere& ſoluè in aqua. i eSrlalir alba ſcberatis. 5. Ccipè de alumine allofor, id eſt alkali bene trito partem vnã,& ſuper ipſam proijce aquæ pluuialis partes ſex,& dimitte eam incerare in ea aqua tribus diebus,& moue quotidie bis vel ter cum baculo, vt melius flat diſſolutio, tune diſtilla per filtrum, prius tamen bulliat in caldaria ſtagnata, do nec ſexta pars aquæ cõſumetur: tune huiuſmodi aquam congela, vt prædictũ eſt. Deinceps fiat vt dictum eſt in ſale communi: hoc eſt diſſolue ipſum in qua druplo ſui tantum de aqua pluuiali,& diſtilla pet filtrum,& congela,& hoc reitera, donec inuenias ipſum ſuper ignem ſinle ſtrepitu;& tune erit optime ſeparatum. e eee g i W eee Aluminis ſeparativos. 2 ö Ccipe de ipſo albo plumoſo partem vnam& diſſolue ipſum in q̃uadruplo ſui vrinæ puerilis antiquatæ,& prius decoctæ ad tertiam ſui partem, & tunc diſtilla per filtruni,& mutetur de vaſe in vas, donec nihil fæcis in ueniatur in fundo vaſis, vel diſtilla eam poſt ſui decoctionem per alembicumʒ quod melius eſt:facta diſſolutione diſtilla per filtrum,& tunc decoque cum 1 gne leui vſque ad conſumptionem vrinæ,& erit optimè ſeparatum. Atramenti ſeparatio. e 5 Fac per omnia de ipſo vt feciſti de alumine iameni,& erit õptimẽ ſeparatũ. 5 Nitri ſeparatign. g Ere ipſum fortiter cum aqua ſalis cõmunis bis vel ter,& tũc ablue ipſum cum aqua dulci donec ſapor ſalis omnino recedat: poſtea funde ipſum, 801 erit o 1 5 14 8 8 itiones. Regimen ſalis nitri: Accipè de eo, ablue in acetò acerrimo mali granati dbu siebie ſicca ad Solemsdeinde cee e qua putei,& cola& dimitte in fimo per diem vnum ad magis E dum, 3 198 Ora KK DGT OT EI EIA deinde cola& congela in cinere in cueurbita habente tria foramina ad vnius digiti, deinde ſolue ſub fimo in ampulla, poſtea diſtilla ſemel& te aquam perfectam.„ modi conde 149 2. N Regimen ſalis Atincar. N CNV J Ecipe ſalem armoniacum, ſalem nitri hoc eſt alkali ſalem cõmunem am de vno quoque lib. ſemis,& de melle cocto& deſpumato vncias qui & de ſero acetoſo quinque vicibus diſtillato per panni vncias dec de vrina puerorum duodecim annorũ vncias quindecim, omnia miſce im & ſolue& pone ſub fimo duohus diebus, deinde congela in cinere per diem vnum apertis foraminibus cucurhitæ:poſtea ſolue in viſcere(ſtue cucurbit ſub fimo,& reconde aquam perfect. Iſta eſt aqua cũ qua congelatut arg vii ſine ſublimatione& mortiſicatione: quoniam ſi poſueris ipſum in crucbilo. & calefeceris parum,& proieceris deſuper tres guttas de hac aqua„congektur,& mutat æs in infinitum,& cum eo ſoluis omnia corpora& ſpiritus:& y let ad Solẽ& Lunam ſecundum quòd corpus fuerit præparatũ ad altetuiti, Regimen nitri Indici, tere& ablue cum aceto de vino rubeo& maligtam ti quinq; vicibus, deinde funde& extingue ipſuim in aqua ſalis cõmunis& at moniaci de vnoquoque ana vncias duodecim. In his quinquevicibus erit cl cinatum in ſubtilem puluerem, cui non eſt par ad Solem. Regimen nitri vis, lacei, tere& ablue cum aceto ſorbarum& mali granati ſeptem vicibus,& fc, ca ad Solem vel in cinere, deinde funde in fortiſsimo crucibulo ferreo,& e., tingue in aqua ſalis cõmunis& armoniaci. Regimen nitri rubei, tere& ab. lue in aceto mali ſylueſtris& citoniorum& in aceto prunellorum de ſpinis de cem vicibus, deinde funde his decem vicibus,& extingue in aqua omnia. lium, id eſt aqua atincar,& erit calcinatum in calcem Solis, quæ dicitur Cat Soldani Babylonis. Regimen nitri albi, tere nitrum,& ablue cum aceto acet rimo albo viginti vicibus vna die,& ſicca ad Solem poſt ablutionem, deinde funde viginti vicibus in cacia ferrea,& viginti vicibus extingue in aqus fals communis& alkali: erit calcinatum in calcem Lunæ cui non eſt pat, videlicet ad Lunam. 275 U N i Talci ſeparatio, 140 Ccipe de eo quantum vis,& contere ipſum in pelle ouina velvaccin 4 NXuupillis t᷑ryſtallinis vel ſimilibus ſicut ſcis:& tunc ignias ipſum in caciafe rea ſepties, omni vice extinguendo ipſum in aqua ſalis armoniaci alls li& nitri ſalium præparatorum ana commiſtis,& erit optimè præparatum. r n Plumborum duorum ſeparatio. a 1 Funde de quocunque horum volueris quantum vis,& tunc ipſum cola & calidum extingue ſepties in aqua ſalis armoniaci,&erit optime ſeparatum, 158525 Ferri& æris ſeparatio. 5 795 I Aminas cuiuſcunque horum volueris ignitas extingue in aqua hac. R lis armoniaci, baurac, nitri; atramenti, aluminis iameni omnium ana vn cias quatuor, ſalis cõmunis, ſalis gẽmæ ana vncias duas,& proiſce liber ipſa aceti vini albi lib. vnã& ſemis, pone ad Solem diebus ſeptem, donecines diſſoluantur,& quanto plus ſteterit, melius erit. f 5* f Argenti ſeparatio. 555 Ccipe de eo quantum vis& funde eum in cineritio examination 15 plumbo. poſtea fac ex eo laminas ad groſsitiẽ tui vnguis,& b cum limatura chalybis pertenui, quæ prius aceto& ale fuerit wean cerata( ſale& aqua prius abluta,& per noctem in duplo ſui de aceto ſoni. rit macerata)& fac eas morari in furno panis optimè calefacto pet a0 DE PERFECTOMAGISOTERIO 199 nam,& in mane extrahe& dimitte infrigidari,& ſepara laminas ã limatura,& funde eas& erit arg. optimè ſeparatum. n Ere ipſum ſuper tabulam vitream donec ſit vt medulla: cum quo teras quantum eſt ipſius quarta de ſale armoniaco, deinde in aere deſicca: potea imbibe ipſum ex aqua ſalis armoniaci ſublimati, quæ ſit tanta quantum eſt eius pondus aut parum plus: deinde pone ipſum in vas ſuper quod ſit aliud vas: Poſtea inhuma ipſum in fimo quatuordecim diebus,& muta fimum ſeu ſtercus ſingulis tribus diebus: Reſudabit enim vel ſoluetur ſi ſtercus fuerit calidum:& ſi non, tere ipſum bene cum aqua ſalis armoniaci, quanuis in eo re: manſeritaliquid ex ea ne cures inde,& inhuma ipſum donec ſoluatur. Quò ſi ante quatuordecim dies ſoluatur, non tamen extrahas donec dies compleãtur: Stercus verò ſingulo triduo muta,& ſcias pondus ſulſuris& aquæ,& cũ ſoluetur, pondera ipſum. Quòd ſi fuerit eius pondus cuius erat prius, bene ert: ſi fuerit minus, tanto erit melius: Et ſi fuerit plus, ſcias quòd augmentũ ſalis armoniaci eſt in ipſo: Quod extrahes aut ealefaciendo ipſum in vaſe aliquo, aut ſublimãdo donec redeat ad pondus ſulfuris: Deinde diſtilla ipſum:& qua lis fuerit claritas, talis erit eius tinctura: ſi enim fuerit rubea, erit rubea:& ſi fue rit alba, erit alba. Congela cum ipſo ſpiritum quemcunque volueris,& fige cũ plo.& calcina cum ipſo,& cera cum ipſo. ti f Modus diſtillandi eſt, vt ſumas ſulfur ſolutum& ſalẽ armoniacum,& ponas in vna cucurbita,& diſtillabitur in primis aqua ſalis armoniaci: pondera ipsã donec egrediatur, quòd ſit parum maioris ponderis: Aqua enim ſalis armoniaci eſt ſubtilis,& aqua ſulfuris eſt groſſa ſicut lac: Diuide& operare cum es mes quod volueris, quoniam bonũ eſt. Eſt autem ſulfur difficile ad ſoluendũ tamen ſuſtine patienter.Eius altera ſolutio abſque ſale armoniaco eſt cum oleis: Aqua enim ſulfuris eſt ſicut oleum: acetum quoq; ſoluit ipſum& cerat,& exttahit arg. eius viu.& rectificat ipſum,& facit ipſum Elixir,& ipſum diſsipat & rectificat. Habes in Alberto in additionibus in cap. ſolutionis ſpirituũ, ſecũ dum Naſim in lib. de Lumine luminum, hoc expoſitum. 5 Sulfuris calcinatio. 8 i Vlfur quantum vis tere& cribra& imbibe eum aqua ſalis armoniaci,& aceto mali granati: Et ſi erit ad Lunam, cum aqua ſalis cõmunis& aceto acerrimo de vino albo tantũ, donec cum contritione& imbibitione cõmuniter deſiccetur in cinere decemvicibus in vno die:deinde pone in vaſe ſu blimatorio& ſublima ſex vel nouem vicibus: quod eſt vltimum tam ad Solẽ, quam ad Lunam. ex libro Emanuel. 25855 a l e Sulſuris ſeparatio. 25 f N Ccipe de eo bene trito quantum vis,& pone ipſum in ſacculo lineo larJo,&liga os ſacculi,& pone in concha in qua fit lixiuium ad medietatẽ pbonderis ſulfuris de calce viua bene trita,& ſuper calcẽ pone ſacculũ cũ ſulf.& deſuper ſacculũ pone de calce viua tantũ quantũ eſt totũ ſulfur,& tunc pone conchã ſuper recipiẽs ſuum,& infunde deſuper de optimo aceto(alibi dicitur fortiſsimo feruẽte)donec calx peroptimè ſit extincta:&hanc vaporationẽ reitera ſepties omni vice renouãdo calct᷑ viuã:& tune extrahe ſulfur de ſacculo& pone ipſum in vaſe vitreo& decoque ipſum in capitello fortiſsimo in quo ſolutũ ſit prius in quadruplo ſui de ſale alkali& aluminis iam eni, nitri ſalis armoniaci anaſpartem vnã,&decoque in igne leui cum ſuis vaſis aqua& cinere mediante(alibi habetur in aceto vaporationis rerum ſuarum cumi gne leui donec totum conſumatur, tunc deſicca& c.) per diem& noctem vnam: 4 7 1 200 ARISTOTELES tunc collige ipſim vt ſeis,& ſicca& pondera: ſĩ fuerit libra vna, adde ei lima turæ ferri ſubtilis vncias octo,& frica fortiter inſimul cum fricatoria in Pad pſide vitreata,& rora cum quatuor vel tribus ad minus vncijs aluminis ine ni extincti& diſſoluti in octo vncijs aceti diſtillati,& frica(vel tere) fortiter & tunc addes vncias quatuor calcis viuæ, vncias ſex ſpumæ maris,& iterũ ft ca hæc omnia fortiter in paropſide prædicta,&tunc deſicca peroptimè ad do lem vel ignem lentum& tere peroptimè& cribra per ſedaciiſ piſſum,&tunc Pone in aludel ſuper ſtratum falis gemæ& ſublima ipſum vt dict eſt de mercurio,& reſtetabis ſublimationem& compoſitionem prædictam,& ert ole optimè ſeparatum: Serua ergo ipſum ad horam neceſsitatis in vale vitreo. Modus rubificandi ipſum. Odus eſt vnus cum tincturis extractis de animalibus& arboribus vel lapidibus: Et alter eſt cum aquis rubificantibus, quæ ſunt de ſpeciebus limpidis: Et eſt magnum ſecretum cùm funditur aliquis horum ſpiri tuum in operatione, tunc enim eſt Elixir magnum. Auri ſeparatio. Ac de eo laminas ad modum tuæ vnguis,& eas cementa cum hoc pulue. re, R. ſalis cõmunis ſeparati partes duas, lateris antiqui in ripis fluuiorum & in litore maris reperti, quod melius eſt, partem vnã, tere o ptimè& cribretur per ſedacium ſpiſſum: tune laminas dictas ſic cementatas fac moratiin medio athanor ſuper tripodem per diem& noctem vnam,& implendo a. thanor, id eſt furnellum carbonibus viuis,& quum minuuntur addendo ſemper de alijs, tune igne remoto& infrigidato aperi crueibulum,& inuenies aurum optimè ſeparatum. e ee f : Alrgenti eee. 4 Ccipe de eo quantum vis& mortifica ipſum cum pondere ſui atramen A ti ſeparati,& cum tantundem ſalis cõmunis ſeparati rorando cum foni aceto& aſſando in furno panis calido per noctẽ toties donec ſit optimẽ moi. tificatum:& tunc tere ipſum optimè,& mitte ipſum in aludel ſuper ſtratumſi lis gẽmæ,& accende leuem ignem donec humor ceſſet,& tunc vigora ignẽ paulatim donec totum arg. viu. ad vaſis latera ſublimetur,& hanc ſublimationem reitera toties donec ſit albiſsimum, ſemper renouando omni vice pladictam compoſitionem,& erit optimè ſeparatum. Alia ſeparatio mercurij quæ in pluribus libris reperiter Ceipe libram vnam ex eo& mortifica ipſum cum pondere ſui atramen ti ſeparati,& ſalis cõmunis ſeparati vncias octo,& aluminis iameni ſepa rati vncias quatuor,& iterum ſoluti in fortiſsimo aceto in duplo ſuito. rando prædicta cum medietate huius aceti, in quo ſcilicet alumen iameni eſt diſſolutum,& frica fortiter in paropſide vitreata, vt videatur quaſi terra tortida: poſtea aſſa in furno panis in vaſe concluſo, ita quòd nõ reſpiret aliquo mo do per noctem vnam,& in mane extrahe,& pone in paropſide& rora ipſum iterum,& frica cum medietate aceti quod reſeruaſti,& pone iterum in fumo vt prius: tunc tere ipſum fortiter& cribra per cribrum ſpiſſum& pone in alu. del ſupra ſtratũ ſalis gẽmæ& pone ipſum ſuper athanor,& fac ſub eo ignẽ cĩ tribus vel quatuor carbonibus, donec omnis humoroſitas ceſſet,& tune vigo ra ignem paulatim donec totum arg. viu. ad vaſis latera ſublimetur,& hoc tei tera ter vel quater donec ſimile niui ſublimetur, omni vice renouando cõpoſitionem prædictam,& erit optimè ſeparatum. 1 Additiones. Alibi ſublimatur ſic: R. de eo lib. i. atramenti citrini boni lb. i ſalis cõmunis albi combuſti, lib. i. aluminis de glacie lib. i. tere omnia 17 2 — DE PERFECT O MAGISTERIO 5 201 porphidum, quovſque mercurius ibi mortificetur, ita quòd nihil de eo viuum appareat, ſed flat totum nigrum vt lutum: poſtea pone in vaſe ſublimationis, & ſublima cum lento igne donec mercurius ſublimetur: reduc eum iterum ad fæces ſuas imbuendo cum pauco aceto,& iterum ſublima vt prius: ita fiat ter aut plus, donec ſit albiſsimus. Alibi ex libro Emanuel ſic ſublimatur. a 5 Accipe de eo quantum vis, ſicca& imbibe cum reiteratione fortiſsima in Sole in diebus Canicularibus donec erit maſſa dura cũ aqua ſalis cõmunis& aceti& aqua aluminis iameni ſi erit ad Lunam:ſi erit ad Solem, cum aqua ſalis armoniaci& atramenti. Deinde tere& pone in vaſe ſublimationis,& ſublima ipſum ſeptem vicibus(vel vndecim quod eſtvltima)tribus horis cum igne de bili,& quatuor cum igne forti: non eſt tale ſuper terram. i Ar ſſenici ſeparatio. a Apora ipſum prius, vt docui te vaporare ſulfur cum calce& aceto:& ſi non vis ipſum vaporare, non eſt vis: tere ergo ipſum vaporatum vel nõ vaporatum, peroptimè cribra,& adde vncias quatuor(vel octo)de calcute(id eſt vitriolo)& vncias quatuor ceruſſæ plumbi& rora cum vncijs qua tuor vel tribus ad minus aluminis iameni diſſoluti in octo vncijs aceti diſtilla ti vt feciſti in ſulfure,& tunc pone ipſum in aludel, ſiue in vaſe ſublimationis ſu per ſtratum ſalis gẽmæ,& ſublima vt ſcis:& itera hanc ſublimationem,& erit optimè ſeparatum, ſemper renouando dictas fæces. Arſenici calcinatio. 2 Ere, cribra,& imbibe cum aceto accerrimo, in quo ſolutæ ſint vnciæ de 1 fem de ſale aliquantulum præparato,& ſi erit ad rubeum, cum aceto ma li granati in quo ſit ſolutum ſal armoniacũ, quod melius augmentat tincturam rubeam: D einde poſtquàm erit bene tritum cum imbibitione,& de ſiccatione quatuor vicibus in cinere, pone in vaſe ſublimationis& ſublima quinque vicibus vel ſeptem, quod eſt vltimum ſuper eandẽ fæcem: Et valet tã ad Solem quàm ad Lunam. ex Eman. Salis armoniaci ſeparatio. Ccipe de eo trito lib. i. de ſpuma maris vncias quinque vel ſex& de ſale gẽma vncias duas, de ſale cõmuni& aluminis iameni ana vnc. duas cõtere hæc omnia ſimul fortiter& cribra per ſedacium ſpiſſum,& tunc mitte in aludel ſuper ſtratum ſalis gẽmæ,& ſublima vt ſcis,& itera ſuper ipſum ſemel compoſitionem& ſublimationem,& erit optimè præparatum. obſerua bene. Tutiæ ſeparatio. 8 Ccipe de ea quantã vis,& ignias eam in cacia ferrea ſepties,& omni vice extingue eam in aceto vini miræ fortitudinis, tunc redde ei acetum, in quo extincta eſt, terendo& imbibendo ſuper marmor,& ſiccando ad Solẽ & tunc ſublima eam ſicut ſcis, et erit optimè ſeparata. s Magneſie ec marchaſitæ ſeparatio. 2 Ccipe de quacunque harum volueris quantũ vis,& ignias eam in cacia kerrea ſepties omni vice extinguendo eã in aceto fortiſsimo ſicut dictũ aſt de Tutia ſed tamen qualibet vice poſt extinctionem extrahatur ah aceto & ponatur ſuper porphidũ vel porphyriten lapidem& fricetur fortiter,& cũ aqua dulci abluatur. Hoc facto, igniatur ter,& omni vice extinguatur in aceto citrino,& erit optimè ſeparata. i i Fræparationes ſalis communis, ſalis gemmei, e alkali. Ccipe de quocunque volueris ſeparato partem vnam, vrinæ puerilis an A tiquatæ& decoctæ ad tertiam ſui partem& diſtillatæ per filtrum partes 202. ARISTOTELES duas& diſſolue ipſum in ea,& diſtilla per filtrum& congela c igne leuiſ ſcis,& ſic itera ſex vicibus, ſed omni vice poſt coagulationem fac ipſum 5 0 ri in vaſe concluſo in furno panis per noctem vnam: hoc facto decoquei 80 ter, omni vice in duplo ſui de aqua hac, R ſeri lactis acetoſi caprini partes l 4 tuor, olei cõmunis abluti cũ aqua dulci,& per alembicũ diſtillati, vel du nisteſtudinis, quæ melior eſt, mellis albi deſpumati ana,& omni vice coagulg &alla ipſum in furno panis qualibet vice ſicut prędictũ eſt. Tunc ſolue iplum per ſe in vaſeſolutionis vt ſcis, vel in aqua animalis ſemel diſtillata, quod erit factum die vna,& tuncdiſtilla per alembicum,& adde ei æquale pondus ſul de aqua aluminis(animalis)ſepties diſtillata per alembicũ quatuor vicibus ci aqua vel cinere, et tribus cum cinere ſine aqua: Et tunc coagula cum vaſe coꝛ gulationis cum igne leui, aqua et cinere mediante, ita quòd tota aqua conſumetur vel coaguletur cum eo:tunc reſolue ipſum ter, et omni vice diſtilla per alembicum et coagula et proba ipſum ſuper laminã ignitam, qui ſi fuxert ad modũ cerę vel plumbi, factum eſt: ſi non, reitera ſuper ipſum vltimũ opus donec ſie contingat, et tunc erit optimè præparatum. N Aluminis iameni præparatio i Ccipe de eo ſeparato partem vnam,& diſſolue,& in vaſe ſolutionis cũ aqua animalis(ſeu vrina)ſemel diſtillata p er alembicum& coagula: Et tunc adde ei tantundẽ prædictæ aquæ animalis,& coagula inſimulſicut pradictum eſt in ſalibus, hoc eſt, vt to tum coaguletur cum ea,& ſit prius ſepties diſtillata per alembicum, quatuor vicibus cum aqua& cinere,& tribus cum di nere: tunc iterum diſſolue& diſtilla prædicto modo per alembicum& coagu la ſicut ſcis in vaſe coagulationis,& ita fac donec currat ſuper laminas:& eri optimè præparatum.. Aliter. Pone alumen iameni in ollam vitreatam& argillatam,& pone in furno panis per diem vnam, deinde extrahe& tere,& imbibe cum aqua fili eommunis ſoluti in aceto de vino albo& vrina pueri duodecim annorũ Sed de ſale& aceto& vrina æqualia ſint pondera, diſtemperetur, et per pannũ co letur, et de hac aqua imbibe cum trituratione et deſiccatione aluminis iameni quinque vicibus,& erit nimis albũ: deinde pone in viſcere( id eſt cucurbita vel bocia)ſub fimo per diem vnum, et ſoluetur, diſtilla ſemel. deinde congela vtſit niuei coloris: deinde reconde, quia omni die poteſt diſſolui citiſsimè n aquam claram: Et eſt vnum de retinaculis, tamen habet poteſtatem ſoluendi. Et etiam eadem eſt præparatio aluminis ucharini. Ex lib. Emanuelis. i Vitreoli præparatio. f . pe de eo quantum vis vt prius,& ignias& extingue ſicut præcepi de Tutia in aceto, poſtea ſolue ipſum in vaſe ſolutionis cum tantundem ſui aquæ vitæ præparatę:& cum bene ſolutũ fuerit diſtilla per alembicum donec tota aqua diſtilletur rubicunda& clara,& tunc eam coagula: Et hoc opus itera ſuper ipſum, id eſt ſolutionem& diſtillationem,& coagulationẽ, donec ſuper laminam velociſsimè fundatur,& tunc adde ei æquale pondus ſuideoleo aluminis rectificato cum ſuo igne: tamen ſit oleum prius diſtillatum& re/ ctificatum rubeum, tunc ambo, ideſt oleum dictum& aqua ſalis vitreoli rubicunda,& ſal eius rubeum dictum iungantur inſimul& rectiſicentur inſimul ſe mel& erit optime præparatum. ö 25 a Nitri præparatio.. e A Cape de eo ſeparato quantum vis& funde ipſum&c extingnt fe in aqua ſalis communis præparati,& tunc contere ipſum& ablue att cum aqua dulci, poſtea ſicca ipſum& pondera& adiunge emen r DE PEBRTECTO MAGEISTERIO 20g plumbo præparato, et funde inſimul, et iterum tere: et tunc adde ei æqualiter pondus ſui de mercurio optimè ſeparato, et contere inſimul rorando 5 1 8 lalis cõmunis præparati, et aſſando in furno panis per no ctẽ: Et tunc ſu 5 fugitiut ab eo toties donec totus in fundo vaſis cum eo remaneat: tunc ablue inde ſalem cum eo aceto diſtillato, quo facto ſicca totum illud peroptime, et cera cum aqua vitæ et ſolue in furno: Et fac poſtmodũ de eo per omnia, vt dicam in præparatione auri, id eſt diſtilla per alembicũ et cõgela et cera cũ oleo ** 2 8 philoſophico, et erit optimè præparatum. Talci praparatio. 5 3 3 Ccipe de eo ſeparato quantum vis,&pone iterum in ſacculo lineo ſpiſſo A rotundo,& largo,& liga os eius& ſuſpẽde ipſum ſuper vaporem huius aquæ: R. vrinæ ſublimatæ partes diias, ſalis armoniaci partem vnã,& ma neat ſacculus ſuper huiuſmodi aquam tribus diebus& totidẽ noctibus. Quar to die aperi ſacculum& intromitte de lapillis albis ad ſufficientiã,& tunc os ſacculi liga ſtrictè,& pone ipſum in ſcutella vitreata,& proijce ſuper ipſum de aqua, cum qua fuerit vaporatum,& frica fortiter inter manus, donec talc per poros ſacculi exiens, in fundo ſcutellæ decidat: tunc dimitte ipſum reſid ere,& effunde aquam ſubtiliter,& inuenies ipſum in fundo ſcutellæ ſimilẽ arg. viuo præparato& ſoluto& diſtillato per alembicũ, tunc pone ipſum ad ſoluendũ in ſolutione noſtra:& cum fuerit aqua clara, imbibe ex ea pondus ſui de arſenico adminiſtrato,& iterum mitte ad ſoluendum, et cum ſolutum fuerit diſtilla per alembicum ita vt nihil remaneat in fundo cucurbitæ, et flet aqua valde peruia, et coagula eam; et cera in crucibulo tenui ſuper ignem lentum cum oleo albo philoſophico ſicut ſcis, ita vt currat ad modũ cetæ vel plumbi ad minus: et de hoc cerato proijce pondus vnũ ſuper cẽtum cuiuſcunq; vis duorũ plumborũ ſeparatorũ, et fiet Luna melior ea quæ eſt de mineris cum Dei auxilio, et eius virtute. 5 5 Auri præparatio: er hic eꝶt modus faeiendi ex omni corpore lapidem ſe Elixir quodlibet ſecundum ſuam ſpeciem:uel compoſite, ſi miſtionẽ intelligas: Ide nota. X Ccipe de eo ſeparato vel ſubtiliſsimè limato quantũ vis,& ſublima ab ed æquale pondus ſui de arſenico vel ſulfure rubeo ſublimato ad rubeũ„& albo ad album, donec medietas eius cum eo in fundo vaſis figatur. Et im hibe totum hoc de pondere ſui aquæ ſalis cõmunis ſeparati& perloluti,& ſicca& aſſa in furno calcinationis die& nocte vna, tun ablue indè ſalem cum aqua dulci,& ſicca iterum:& tunc cera ipſum cum ſale armoniaco ſ⸗ eparato ru beo ad rubeũ,& albo ad album,& tunc pone totũ ad ſoluendum donec aqua clariſsima fiat. Et tunc ſublima huiuſmodi aquã& diſtilla per alembicũ,& coa gula& cera in crucibulo ſuper ignem cum oleo philoſophico flxo rubeo ad rubeum,& albo ad album. Et tune proijce de ipſo ſi eſt ad rubeum ſuper argentum& fiet aurum bonum:& ſi eſt ad album, ſuper æs,& fiet arg. bonum. n Alia prparatio auri quæ alibi reperitur. Ccipe de eo ſeparato& ſubtiliſsimè limato partem vnam,& æquale põ f dus ſui de arſenico ſublimato rubeo,& frica inſimul fortiter,& pone in T aludel cum tantundẽ ſalis cõmunis præparati rubei& ſublima arſenicũ ab eo bis vel ter,& erit optimè præparatum. f Additio. Accipe bonum aurum purum,& habeas coram te paropſidẽ᷑ cũ aqua munda dulci,& habeas cotem aſperam mundam, cuius vnum ca put teneas in manu tua,& aliud ſtet in fundo paropſidis in aqua, et tunc frica aurum in cote læpe madefaciendo cotem cum aqua, quia limatura deſcendet ad fun dum vaſis ſubtilis: fac ergo tamdiu quòd limetur de auro quantum volueris: 204 a ARISTOTELES deinde permitte ita per horam, et proijce aquam cum facilitate, et abluet ſicca. Bodem modo facias de argento: ſunt qui limant cum lima ſubtili 115 vtuntur. Ex lib. de Artibus Romanorum. e 5 Argenti præparatio. Ac de limatura argenti ſeparati per omnia vt de auro dixi: hoc eſt ſublim ab eo ęquale pondus ſui de arſenico vel ſulfure ſublimato rubeo ad mie et proijce ſimiliter ipſum ſuper arg. vel æs. Alia præparatio argenti. f R. de limatura argenti ſeparati quantum vis, et fac de ea cum ſublimato arſenico albo per omnia, vt dictum eſt in auro. i Plumborum duorum præparatio. Ecipe de quocunque eorum volueris ſeparato partem vnam,& undei pſum in cacia ferrea,& proijce ſuper ipſum pondus ſui de ſale cõmuni ſeparato& puluerigato,& cõmoue fortiter cum inſtrumento ferreo do nec totum plumbũ in puluerem cõuertatur, tunc ablue ab eo ſalem cum aqua dulci,& deſicca puluerem illum& pondera,& imbue ipſum cum tantundem ſui de aqua ſalis communis ſeparati,& per ſe ſoluti,& tune pone in crucibulo bene concluſo ne reſpiret,& fac ipſũ ſtare in furno calcinationis per tres dies & noctes:tunc eo infrigidato extrahe inde ſalẽ omnino cum aqua dulci,&tũc iterum ablue cum aqua dulci de paropſide in paropſidem ad modũ ceruſſaæ, ita vt fiat albavt nix: tunc deſicca ipſam ad Solem,&poſtea fac de ipſa per om nia vt prædixi de limatura argenti:& erit optimè ſeparatum. . Ferri& æris præparatio. 1 Ccipe de quolibet horum volueris ſeparato& ſubtiliſsimè limato partẽ vnã,& ablue ipſum ter omni vice cum medietate ſui de arſenico, cuius medietas ſit præparata ad comburendum corpora,& alia medietas ſeparata ſolùm,& fac ipſum manere in athanor calcinationis per diem& noctẽ:& om ni vice fac ipſum deſcendere cum oleo(tartari)& per botum barbatũ donec album& clarum deſcendat,& tunc tere ipſum& lima ſubtilite:& rora ipſum cum aceto fortiſsimo in Sole calido donec ipſum optimè rubificetu: tunc põ dera ipſum et adde ei tantundem arſenici rubei, et fac deinceps per omnia t prædixi de auro. Argenti uiui præparatio. A Ccipe ſalis armoniaci, ſalis aluminis iameni, cuperoſiæ ana vnc. tres, di. olue hæc in quatuor libris aceti diſtillati,& tunc mitte in ipſo lib. vnam ceruſſæ ſtanni,& fac ipſam manere intus per menſem vel amplius, quia quan to plus intus ſteterit, tanto melius eſt,& moue ipſam quotidie bis vel ter,& cũ operari volueris, dimitte quieſcere, donec clarificetur:& extrahe inde aquam claram cautè,& diſtilla ipſam per fiitrum: tunc congela ipſam,& congelatam pondera,& ipſum imbibe cum tertia parte ſui de aqua calcinata alba ad albũ, & rubea ad rubeũ:& tunc aſſa in furno panis per noctem,& poſt diſſolue pe ſe ſicut ſcis,& inde imbibe mercurium ſeparatum ad pondus eius paula per porfirium,& ſicca bene& ſublima ſine ſtrato aliquo alembico ſupetpoli to cum ſuo recipiente,& quod ſublimatur reduc ſuper ſæces ſuas i 0 per marmor, redde ei aquam quæ ab eo diſtillauit:& ſic reitera totes: 5 inde nihil ſublimetur: Et tunc remoue ſales abluendo cum aqua Zaren ace pone totũ illud ad deſcendendũ,& fac deſcendere in laminam,& cum de 1 derit fac ſub eo ignem ſeptem diebus ſecundum quod dicam inferius in op ratione veriſsimi Elixir: tune fac de eo vt feciſti de auro. Als PE PERFECTO MAGISTERIO 205 Alia præparatio mercurij, e calcinatio eiuſdem, quæ ſabetur alibi. 5 15 Ecipe ſalis alkali, ſalis gẽmæ, ſalis aluminis, ſalis armoniaci ſeparatorum artem vnam,& ſolue hæc omnia in duplo eorum de aqua occulti lapidis albi ſublimata ter ſine inhumatione,& dimitte quieſcere die& nocte vna, tunc diſtilla per alembicum& coagula cum igne leui in vaſe coagula tionis, tune reſolue ea prædicto modo ter,& diſtilla per alembicum& coagula,& proba ſuper laminam ignitam,& ſi ſe reſoluerit vt cera vel plumbum, factum eſt:ſin autem, reitera ſuper ipſum vltimum opus donec ſic contingat, & erit Atincar.accipe igitur mercurij ſeparati partem vnã,& de prædicto atinl gal atincar. car per ſe ſoluto tantundem,& inde imbibe mercurium paulatim ſuper porfidũ,& cum totũ abſorbuerit deſicca ipſum leuiter,& pone in aludel ſine ſtra to aliquo:& alembico ſuperpoſito cum ſuo recipiente,& obturatis iuncturis cum luto magiſterij ſublima ipſum:& quod ſublimabitur reduc ſuper fæces te rendo ſuper porfidum,& reddendo ei aquam quæ ab eo diſtillauit,& ſic itera toties donec inde nihil ſublimetur:& erit mercurius hene calcinatus& præparatus. Tunc accipe de aqua pluuiali diſtillata per alembicum& ſolue prædi ctam ſublimationem in quadruplo ſui huius mercurij aqua, ita quòd totũ atin car diſſoluatur in ea,& mercurius remaneat in fundo paropſidis calcinatus. Cola igitur ind e aquam cum filtro,& ita fac donec omnis ſalſedo recedat: tũc deſicca ipſum& ſerua in vaſe vitreo ad horam neceſsitatis. Calcinatio mercurij. Accipe ſalis cõmunis, ſalis gẽmæ,& aluminis iameni Additio alis. ana quantũ vis,& ſolue:de hac aqua imbibe ſuper marmor mercurium ſublimatum terendo quovſque ſatis biberit. Poſtea pone in cucurbita cum alembico&deſicca:ſemper autem reddatur ei ſua aqua diſtillata ab eo donec totã biberit, nec aſcẽdat: poſtea diſſolue in aqua pluuiali,& inuenies in ſundo mer curium album. Solutio ipſſus. r Accipe ſalem armoniacũ præparatum cum vrina præparata quovſq; ſit lactea& diſſolue in fimo equino ſicut ſcis, et congela. Additio. a Auripigmenti ſublimatio. Ecipe auripigmenti præparati lib. vnã,& batituræ cupri aut æris lib. i. ſa lis gẽmæ aut ſalis cõmunis lib. i.& hęc tria tere bene ſuper lapidem mar moreum& miſce hene& tere minute: deinde fac lectum vnum ſalis cõmunis in ſublimatorio,& ſuper illud ſtratum pone auripigmentũ cũ ſua medi cina,& ſublima totum inſimul vt fit in mercurio: Sed in hoc non requiritur tã tus ignis, quia ſulfur& auripigmentum citòè comburuntur:& quando fuerit ſublimatum videas ſi quid manſerit in fæcibus:ſi ſic, iterũ ſublima fæces quovſque intus nihil remaneat,& pone cum illo ſublimato& ſublima ter& ſer· ua mundè. Aliter ſie ſublimatur. N. auripigmenti præparati lib. i. ſalis cõmunis prææparati lib. i. ſtanni calcinati aut plumbi lib. ſemis, cupri combuſti aut limaturæ cupri aut ferri lib. ſemis, tere res ipſas quamlibet per ſe,& poſtea miſce ſimul& tere minute 38 pone ad ſublimandũ vt dictum eſt ſupra,& ſublima ter& ſerua. Deſcenſio auripigmenti. Ecipe auripigmẽti pręparati dimdiã lib.&lib. dimidiam tartari calcinati & tantum caſeis viuæ,& vnum quarterum ſalis cõmunis præparati,& tere bene omnia inſimul,& pone cum aqua albuminis ouorum rectifica ta,& pone cum pauco ſanguinis porci ſeu pinguedinis,& fac paſtã non nimis duram, ſed medio modo:& pone in deſcenſorio,& ſint intus virgulæ ferreæ, ö 8 206 f ARISTOTELES quæ teneant paſtam in fundo ne cadat quando vas vertetur quod inferius ef ſuperius:& appone coopertorium& claude cum argilla& fimo ne inde fac foſſam in terra, et verte vas quod ſuperius inferius, et pone ſic bol et appone terram circumquaq;, et fac paruũ ignẽ in principio: et deinde 15 lulum augmentando, et hoc per dimidium diem, et in fine facias ignem font Et nota, quòd paruũ foramen quod eſt in parte inferiori vaſis, ſemper debet eſſe apertum: et poſt ſex horas dimitte ignẽ vt infrigidetur, et aperi vas etreperies ad latera coopertorij auripigmentum quod deſcẽderit album in Imi tudinem metalli albi fuſi, vt argentũ: illud collige et ſerua. Et ſi aliquid remanſerit in fæcibus, iterum tere minute, et appone àquam albuminis ouorũ: et ſi fac paſtam, et fac deſcendere vt prius, et pone omnia ſimul. Sulfuris& arſenici præparatio. Ccipe de quocunq; eorum volueris ſeparato quantũ vis,& decoque ip ſum in pinguedine porcina vel arietina aut hircina in vaſe decoctionis ita quòd pinguedo ſemper ſuperſit tribus digitis ad minus,& ſẽpet pinguedo quæ ſupereleuatur remoueatur cum cochleari, donec ex ea nihilele uetur: tunc remoue pinguedinẽ decoquendo in capitello facto ex cinere ch. uellato& calce viua& aceto diſtillato per alembicum:tunc calcina prædictũ atincar prædicto modo vt feciſti mercuriũ,& ablue cum aqua pluuiali diſtilata per alembicum, vt totum quod attingitur remoueatur, vt dictũ eſt in mer curio: Tunc accipe de quocunq; eorum vis partem vnã& pone in aludel ci duabus partibus aquæ occulti lapidis albi inhumati diſtillati& rectificatiſepties alembico ſuperpoſito cum ſuo recipiente,& claude iuncturas cum lu magiſterij vt nõ reſpiret,& pone in aludel in vaſe fictili cinere trito(vel tamiſato) pleno,& fac deſubtus ignem lentum ſex diebus. Et ſeptimo die vigor ignem donec nihil diſtilletur, ſemper aquam quæ inde diſtillat reducendo ſuper fæces, donec nihil poſsit diſtiſlari. Tunc igitur remoto igne per noc K diem vnam, refrigerari permitte: in fundo vaſis inuenies laminam cryſtalini quam ſerua in vaſe vitreo bene ſigillato ad horam neceſsitatis. 8 Additiones. Alia præparatio ſulfuris. Tere ſulfurviuum minutè& pone in ſacco lineo,& liga largè,& ſuſpende in vno potto ſuper ignem,& pone intus ſatis de lixiuio quod docebitur& n cias infra diu multũ bullire: deinde remoue de ſacco& pone in patella terreꝶ & coque per dimidium diem in vrina ſeparata: deinde cola vrinàam,& iterũ pone in ſacco& coque iterum per dimidium diem in lixiuio: poſtea extrahe & proijce ſupra de aqua calida ad ſalem remouendum: deinde exicca ad dolẽ & erit bene præparatum. i Sulfuris ſublimatio.„ R. ſulfuris præparati, limati ferri aut cupri ana lib. i.& libram ſalis cõmunis præparati: tere bene hæc omnia& miſce ſimul,& appone de aceto& fac pa ſtam,& pone in ſublimatorio& luta circumquaq; cum argilla,& pone per ctem in furno ad exiccandum: de mane extrahe& fac puluerem minutun poſtea ſublima,&hoc ter,& ſerua. Lixiuiũ cum quo præpatati ſulfur Gau ripigmentum. R. vrinæ puerorum bene præparatæ, calcis viua 2 2 1 munis præparati& cineris fabarum aut ſarmentorum vineæ& facinde 1 uium iterando colationem quater aut quinquies,& appone ſatis de ſale communi aut de ſale alkali. N Ayſenici præparatio. 5 a R. auripigmentum quantum voles, coque in oleo lini age 0 f mararum, aut in ſagimine porci ſuper paruũ ignem per dimidium 1115 DE PERFECTO MAGISTE RIO 207 tantum oleum aut pinguedo quòd natet ſuper auripigmentum ad ſpiſsitudinem digiti:& debet prius eſſe tritum in puluerem minutiſsimũ: deinde poſt decoctionem aufer ab igne,& dimitte reſidere per aliquod tempus, deinde cola pinguedinem extra vt melius potes: Poſtea pone ſuper ignẽ,& appone ſatis de vrina,& fac bonum ignem,& moue ſæpe cum baculo&ffac bullire per duas horas,& deinde cola vrinam, deinde pone ſuper ignẽ,& pone deſuper acetum præparatum ad magnam quantitatem,& facias bonum ignem,& fac bullire per duas horas aut tres,& aufer ab igne,& extra cola acetum& iterum coque in vrina præparata,& iterum in aceto ad melius extrahendum pingue dinem,& proijce ſuper aquam bullientem ſæpe. Deinde recipe& liga in ſac co lineo non nimis ſtricto ſed largo& cooperias in lixiuio ſupradicto,& fac intus bullire tuum auripigmentum ligatum in ſacco lineo,& ſemper aufer im munditias quæ ſupernatabunt quovſque plus non appareant. Poſtea extrahe& fac bullire in aqua ad extrahendum ſalem,& quando ſatis bullierit aufer et proijce deſuper ſatis de aqua ad extrahendum pinguedinem& ſalem,& tunc erit bene præparatum ad ſublimandum& ad deſcendendum. Salis armoniaci præparatio. i Ccipe de eo ſeparato quantum vis,& ſolue ipſum ſicut ſcis in albuminibus ouorum elixatorum, vel in aqua trium generum ſalis diſtillata per alembicum aqua& cinere mediante,& aquam quæ inde diſtillabit, redde ei,& ſic fac donec nihil inde ſublimetur. Itera ergo ſolutionem dictã& diſtillationem& coagulationem ſex vicibus,& ſeptima vice ſolue ipſum in duplo ſui aquæ occulti lapidis albi inhumati, diſtillati,& rectificati,& cùm bene ſolutum fuerit, mitte in aludel prædicto modo ad diſtillandum& coagulandum, itavt tota aqua conſumetur:tunc proba eum ſuper laminam ignitã:quia ſi ſe reſoluerit vt cera, ſine alicuius fumi emilsione, factum eſt: quod ſi non, fac donec illud contingat:& erit optimè præparatum. Serua ergo bene ipſum in vitro bene concluſo. Additio: Soluitur autem ſal armoniacus in albuminibus ſic in vna hora: Accipe ouum decoctũ durum,& illud ſcinde per medium,& remoto vitello imple concauitatem eius prædicto ſale in puluerem redacto& teneas inter manus bene clauſas, aut in cucurbita infra balneum, et per horam modicũ cõprimendo emanabit aqua, et hoc iuuat ad illud fxandum. Alia preparatio eius quæ in piuribus libris reperitur. Ceipe de eo ſeparato quantum vis,& ſolue ipſum per ſe ſicut ſcis„& diſtilla per alembicũ& pondera,& adde ei æquale pondus ſui de aqua aluminis iameni præparati ſi eſt ad album, vel vitrioli ſi eſt ad rubeum:& coagula ſimul hanc ſolutionem& diſtillationem,& coagulationem reitera ſu per ipſum ſepties. vel donec ſuper laminam velociſsimè fundatur vt cera ſine alicuius fumi emiſsione. 5 Tutiæ præparatio. Ccipe de ea ſeparata quantum vis,& imbibe eam cum aceto fortiſsimo in quo ſal cõmune ſit reſolutum, et ſicca et aſſa in furno calcinationis per diem et noctem vnam, tunc ablue eam cum aqua dulci et ſicca, et ſic itera quinquies:tũc tere ipſam cum ſale armoniaco ſeparato rubeo( vel cũ aqua viridis æris aut aqua auri reſoluti, et ſicca ad Solem, aut ſuper ignem ſi velis, ſe pties aut octies, poſtea pone ad ſoluendum, deinde ad congelandum,& iterũ ad ſoluendum,& poſtea ad congelandum: deinde tere& incera cum oleo ru beo Philoſophorum, aut alio oleo bene rectificato,& pone ad reſoluendum et congelandum bis, et proba ſup er laminam calidam ſi cito fundatur: ſi non, 8 2 208 ARISTOTELES reitera terendo& ponendo in crucibulo ſuper ignem,& incorporan oleo guttatim, donec citò fundatur ſuper lamina,& quinquaginta æris aut Lunæ)& ſolue& diſtilla per alembicum& co lapidem quem cera cum oleo philoſophico rubeo,& tum,& fiet aurum bonum. a. Magneſiæ c. Marchaſitæ præparatio. Ccipe de quacunque harum vis leparata Pattem vnam,& imbibe eam cum pondere ſui ſalis cõ munis ſeparati et ſoluti, duplo ſui de aceio et lie ca et pulueriga ſubtiliter, et pone in aludel, et fac ſubtus leuem ignem do nec humiditas ceſſet, et poſtea fac ſub ea fortẽ ignẽ duobus diebus cum ſuß noctibus, tunc ablue ab ea ſalem cum aqua dulci, et ſicca et contere eam cum tantundem ſui arſenici ſeparati rorando cum quarta parte ſui de aqua ſali eõ munis ſeparati, et ſublima ipſum ab ea bis vel ter, ſemper reducendo ſublima tum ſuper fæces ſuas: deinde fac totum deſcendere per botum barbatum cũ oleo et nitro toties donec deſcendat fruſtum album vt argentũũ, et ſolue et diſtilla per alembicum et coagula, et hoc fruſtum cera cum aqua ſalis armoniaci præparati in lapidem cryſtallinũ, quẽ cera cum oleo philoſophico albo ſupet ignem, et proijee deſuper ſtannum etfiet arg. bonſtet hoc arg. proijce ſuper æs,& dealbapitur optimè,& tunc junge ipſum argento bono& let optimũ, Additio. Aliqui dicunt, quòd non eſt neceſſe ſublimare tutiam, magneſſã, nec marchaſitam: dummodo tamen fuerint præparata. Magneſia verò& mat chaſita ſic præparantur. Tere quovſque fiant puluis minutus, deinde fac bullire in aceto& in aqua tartari per dimidium diem in quolibet:& poſtea in mo dico aceti, deinde cola acetum& laua cum aqua cõmuni& ſicca puluerem et ſerua. Et ſi hoc modo præparentur nõ eſt neceſſe ſublimare. Tutiæ vero quatuor ſunt ſpecies, ſed cõmuniter vtuntur ea quæ parum viridis eſt,& præpara tur ſic: ere minutè& pone in co chleari ferre,& pone cochlear in igne quo vſque tutia ſit bene calefacta, deinde proijce in aceto, poſtea extrahe& pone in dicto cochleari,& repone ſuperignem,& iterum calefac bene,& iter pro ijce in aceto:& ſic fac ſepties, et erit bene præparata. Sic præparatam potes ſu plimare. R. tutiam præparatam ad vnam libram, ſalis communis dimidiam l bram præparati, et dimidiam libram babiturę(vel batiturę)haæe omnia ſmul tere minutè,& pone in vaſe ſublimatorio abſque ſtrato ſalis,& claude fori ter cum argilla:& fac primò per vnum diem, quovſque humiditas exierit: de. inde magnum ignem per vnum diem, poſtea depone& aperi ſublimatorum & reperies tutiã ſuper fæces, quia non fugit ignem tantũ ſicut ali ſpiritus nec aſcendit in coopertorium ſublimatorij: ſie ſublima ſimul,& ſerua. Præparatio urinæ. Ponitur in pluribus loco aceti. Ollige vrinam puerorum duodecim annorum in vaſe vitreato:&. cum plenum fuerit, ſine ipſam quieſcere ſeptem diebus, tune euacua eam in alio vaſe cautè, ita quòd fæx quæ eſt in fundo non cõmiſceatur,& itaitera commutando de ſeptem in ſeptem diebus de vaſe in vas, donec nilil fe, cis de ea reſideat: tunc coque ipſam vſc; ad tertiam ſui partem& deſpuma. diſtilla per filtrum vel alẽhicum quod melius erit, Kipſam in vaſe vitreo ad 05 pus tuum ſerua. ine do cum Proijciatur vnum ſuper 0 ngela in proijce ſuper æs purgz; 9 . s Aqulæ uitæ ſimplicis præparatio. Cculti lapidis albi 5—. 5 accipe& cõtere fortitet donec flat ſicut medulla,& fermentari per diem& noctem ill dimitte,& 5 1 pone in vaſe diſtillationis bene ſigillato,& diſtilla aqua et 58 1 diante, et aquam diſtillatam mitte ſuper fæces ſuas, et diſtilla iterum, et 5 *— DE PERPEFCTO MAGISTE RIO 209 ter: in pluribus libris non pręcipitur vt ponatur ſuper fæces 8 quòd bis diſtilletur ſolùm,& erit factum:& tunc diſtillabitur aqua alba vt lac, quam vſui reſerua. i 5 Additio. Liber duodecim aqttarum ex lib. Emanuel. f 5 Accipe argentum viuũ& mortifica ipſum cum rebus 1& peruijs, ſcilicet cum ſale cõmuni& aceto acerrimo, alumine iameni 10 83 5 ferri tribus aut quatuor diebus, deinde ſublima leptem vicibus uper eandẽ fæcem: Deinde ſolue cum alumine iameni ſoluto in ſale& aceto acerrimo ad libitum omnia:& pone arg viu. ſie imbibitũ ſub fimo per quatuor, alias octo dies, et vertetur in aquam claram, poſtea diſtilla ſemeb: et proijce fæcem nigrã quia per acuitatem ſalis aceti omnes partium ſuperfſuitates depurantur: et reconde aquam vitæ, cum qua fermentatur Elixir album, ſoluendo et conelando. 3 0 Secunda aqua. Accipe calcem Solis quæ eſt fermentum Elixiris rub ei,& ſolue cum atràm ento prius ſoluto in ſale armoniaco& aceto mali granati per dies quatuor,& quando eſt diſſolutum diſtilla ſemel aquam claram, limpidam rubeam& citrinam& odoriferam: Virtutem habet tingendi& etiam congelandi& ſoluendi beneficio ſalis:& hæc aqua eſt fermentum Elixir rubei. f 3 Accipe calcem argenti boni& ſolue ipſam calcem cum alumine iameni ſoluto in ſale& aceto acerrimo: poſtquãàm ſolutũ fuerit, diſtilla ipſam aquam ſemel, quia eſt fermentum Elixir albi.. 8 e 4 Stanni: Accipe calcem ſtanni, ſolue in alumine iameni& aqua ſalis communis, omnia ſolue in aceto de vino albo per quinq; dies ſub fimo. Deinde diſtilla ſemel aquam claram& albam, quæ habet virtutem ſoluendi& conge/ landi,& ponitur loco argenti in albo Elixir. e eee 8 5 Saturni: Accipe calcem plumbi, ſolue cum atramento& ſale armoniaco in aceto mali granati& ſorbarum, quæ ſunt retinacula:& poſtquàm erit ſolutum in tribus diebus ſub fimo, diſtilla ſemel: et ponitur loco auri in com poſitione Elixir, quia ibi ſunt multa tingentia in Solem. cen e De calce peregrinorum. Accipe calcem peregrinorum& ſolue cum alumine iameni& zucharini ſolutis cum ſale cõmunf& aceto de vino albo per ſeptem dies: poſtquàm erit ſolutum, diſtilla ſemel aquam claram, ſubtilem,& odoriferam: habet virtutem ſoluendi& congelandi: eſt fermentũ Elixir albi. 7 Aqua gambariua: R. calcem gambariuam&ſolue cum atramento ſoluto cum ſale armoniaco in aceto mali fylueſtris,& poſtquaàm per tres dies erit ſoluta, diſtilla ſemel: quia per acuitatem ſalis& aceti tingit, ſoluit,& congelat. 8 De calce ouorum: Accipe calcem ouorum gallinæ& ſolue cum alumine iameni& zucharino& ſale cõmuni: omnia ſolue in aceto acerrimo facto ex vuis acerrimis per quinque dies, poſtea diſtilla ſemel per alembicũ. reconde aquam, quæ valet ad Lunam loco aquæ calcis argenti. n a 9 Lilij: R. florẽ et piſta cum radice ipſius, et ſit ad libitum de vtroq;, et ſem per roretur cum aceto de vino albo, quia melius et citius depurantur et ſubti liantur per acuitatem aceti: cola& dimitte reſidere per tres dies, iterum cola, & ita fac colando per pãnum donec erit clarum: deinde claude cum oleo abluto per quinque dies,& diſtilla ſemel aquam claram ſubtilem& odoriferam quæ valet ad Lunam. f 5 5 N 10 Florum papaueris agreſtis rubei: R. flores illos,& piſta cum aceto mali granati,& ſorbarum ſemper rorando, quia citius inde clarificantur, poſtea co la per pannum quinque vi cibus ſemper reſidendo, deinde poſtquàm erit clara, claude cum oleo abluto per quinque dies,& diſtilla per alembicum lemel 3 20 a ARISTOTELES aquam claram, quæ valet ad Solem. 1 Squillæ: Accipe radicem ſquillæ& piſta ſemper rorando cumaceto in quo ſolutæ ſint ſex vnciæ de ſale coommuni aliquantulum præpatato:& cn bene fuerit piſtatũ cola per pannũ decem vicibus donec erit clara, poſteacau de cum oleo abluto ſex diebus deinde extrahe& diſtilla per alembicũ tibus vicibus aquam clarã, pulchram, odoriferam:& valet ad Lunam, habet virtutẽ ſoluendi& congelandi. 5 12 R albumina ouorum coctorum fortiter, tere in mortario cupreo, ponein Phiala vitri,& deinde ſic in fimo ad putreſcendũ quo vſq; redacta ſintin aquĩ deinde extrahe& diſtilla per filtrum, poſtea per alembicum forte, duplex iun cturis bene ſigillatis,& non ſit magnus ignis, ſed omnia diſtilla per cineres ca lidos,& poſt diſtillationem iterum pone in fimo per quatuor dies,& diſtila iterum ad lentum ignẽ& multos cineres:& ſic fac ter aut quater vſq; quo habeas ſignum perfectionis:hanc ſerua quia eſt precioſa. Olei uitellorum ouorum præparatio, quæ in pluribus reperitur libris A Ccipe vitella quæ extraxiſtià prædicto lapide occulto albo(parũ ſupta Un præparatione aquæ vitæ ſimplicis)& contere ea ad modum medulę & pone de ea lib. ſemis in alutel alembico ſuperpoſito cum ſuo recipiẽ te, et diſtillabitur aqua rubicunda croceas, et ſpiſſa, et abiectis fæcibus à vaſe in huma eas per octo dies, reddendo eis aquam quæ ab eis diſtillauit, et iterũ diſtilla per alembicum aqua et cinere mediante, et ita itera tribus vicibus. Hoc facto diſtilla tribus vicibus cum cinere ſine aqua, et tunc aſpice ſi ſit album et proba ipſum cum ære ignito ad modũ nummorum: quia ſi dealbaueritipſum intus& extra. bonum eſt:& ſi non, itera donec ſic contingat,& ſemper ſuper fæces ſuas fiat diſtillatio: Ignis verò qui remanebit in fundo vaſis ſiccus & niger rectificetur: ſic redde ei aquam albam, claram, quæ ab eo diſtillata fue rit aſſando& imbibendo,& poſtmodum da ei bibere aquam primam donec rubicundiſsimus fiat: Et tunc accipe de iſto igne quantum vis,& ſolue ipſum in quadruplo ſui de oleo ſuo rectificato& diſtilla donec rubicundiſsimus diſtilletur. Serua ergo ipſum in vaſe vitreo bene concluſo. Alla præparatio olei uitellorum. Fac de vitellis prædictorũ alhuminũ vt præcepi de albuminibus,& quod diſtillabit ab eis erit oleum vitellorum. Capitellum de calce uiua& cinere clauellato. 5 Accipe calcis viuæ partem vnam, cineris clauellati partes duas, proijce ſuper ipſa quadruplũ ſui de aceto forti calido,& itera ſupra cõpoſitionẽ done ſuſtineat onus colando in concha lixiuij: Quida cum calce&cineribus addũt aluminis iameni aliquantulum,& ſalis armoniaci medietatẽ ponderis aluminis iameni. luuat etiam ad fixandum. a f Aqua de lithargyrio. 5 1 N Ccipe fruſti lithargyrij partem vnam, alis alkali, alum inis iameni ſepars torum ana quartam partem fruſti præ dicti, ſalis armoniaci medietatem eiuſdem fruſti: diſſolue alumen&ſalẽ alkali in duplo vel triplo ſui de ace to prædicto modo& cõmoue omni die ter, donec totum in huiuſmodi ace to diſſolutum& clarum appareat, tunc diſtilla per filtrum,& ad opus tum reſerua. Fruſtum de lithargyrio. A Ccipe de lithargyrio quantum vis,& tere fortiter,& abl aqua de paropſide in paropſidem donec groſsiores parte ſubtilioribus, quibus ſiecatis adiunge ſibi pondus ſui de arſenico ue ipſum cum s diuiſæ ſnta ſemel ſublimato DE PERFECTO MAGISTERIO 2¹ mato,& ſublima ipſum ab eis bis: poſtea fac totum deſcendere per botum bar batum cum oleo intro donec fruſtum album deſcendat,& erit factum. Additio. Dealbatio lithargyrij: Accipe libram lithargyrij& mole bene, po ſtea accipe quinq; lib. de ſale,& mole bene cum lithargyrio,& pone in aqua per nouem dies, miſcendo bis quotidie: poſt laua bene a ſale& ſicca:& habe-· bis lithargyrium dealbatum, ſi ſit verum.. Aquæ rubeæ Auicennæ ad tingendum quatuor ſpiritus ſublimatos albos. A P. IJ. i Ccipe atramenti Aegyptiaci, limaturæ faulec ana vnciam vnã, floris æris A tertiam partem vnius vnciæ, aluminis albi candidãtis pannos(rochæ pu do vel fæcis vini vſtæ) quartam vnciæ vnius: ſulfuris, arſenici citrini& ru bei lapidis armeni& lazuli ana vnciam ſemis, mellis albi deſpumati quartam libræ vnius, ſalis armoniaci, ſalis gẽmæ ana vncias tres& ſemis: ponantur hæc omnia in quinque libris aceti,& dimittatur ad Solem per menſem vnum: vel ſinõ, fac ipſum bullire donec conſumetur eius humiditas: prædicta tamen ſint optimè trita& calcinata: tunc diſtilla acetũ ã fæcibus, quæ in ipſo ſunt ſepties & inde imbibe quidquid vis rubificare. e E A d 11 15 Ccipe limaturæ faulec libras duas& infunde eas in decẽ libris aceti per decem dies, tune cola huius acetum,& pone in ipſo arſenici(ſiue auripigmenti rubei)ſublimati& puluerizati libram vnam, ſalis armoniaci ſublimati ter& puluerigati quartam libræ vnius, tunc pone ad Solem,& augmentabitur ſibi rubedo:tunc diſtilla ipſum per alembicum,& diſtillabitur albũ attinẽs citrinitati:deinde reduc ipſum ad limaturam aliam recentem quam in ipſo infunde,& diſtilla ipſum per alembicũ vt prius: Et ſic ſemper renoua limaturam donec diſtilletur rubeum vt ſanguis: nam hæc rubedo nunquam remouetur. Quum autem præparaueris atramẽtum cum aceto& remoueris illud, ſemper egredietur bene rubeum,& erit color fixus. Scias autem quòd nulla res rubea colorem retinet niſi illum qui imitatur eius naturam. f„ a Et melius eſt vt diſtilles acetum à ferro donec diſtilletur rubicundũs,& acetum ſimiliter ab atramento:& tunc iungas ambo inſimul,& colores cum eis quicquid vis. „ Qu quæ faciunt rubeum ſine iteratione diſtillationis ſunt aqua Tutiæ Iſublimatæ,& aqua ſedine lapidis ſiue hæmatitis, in quibus ponatur acetum,& diſtilletur ſemel quia ſufficit: Aqua verò æris ſola eſt melior iſtis: & fortior eſt aqua ferri cùm ſublimatur,& rubificatur:& ſi poſueris ipſum in aceto fiet aqua rubea ſicut ſãguis,& eſt color ixus: Hæ duæ aquæ licet ſint pro lixæ, propinquiores tamen ſunt breuioribus. — 5 C A. P. V. 1 de limatura faulec partem vnam,& tere ipſam cum quarta parte . ſui de atramento,& ſuper eam proijce quadruplum ſui de aceto forti,& diſtilla ipſum per alembicum ab ea,& ita fac decies renouando qualibet vice atramentum, 8 decima vice diſtillabitur aqua rubicundilſsima ſicut ſanguis, quæ tingit omnia ſuper quæ cadit:& nunquam calor eius remouetur ab eis. N 8 8 a e calcis viuæ partes quatuor, ſulfuris viui partes tres,& proijce ſuper ipſa aceti rubificati cum limatura cupri partes decem(alibi quatuor) 80 dimitte ſic ſtare per decem(aliàs ꝗquatuor) dies,& tunc decoque donec ace tum fiat ſieut ſanguis, deinde cola ipſum& diſtilla: hoc facto, R. 8 ee vi4 212 T ridis arſenici ſublimati rubei ana vnciam vnã, aceti lib. vnã, atramenti rubely clam ſemis, ſi ipſum inueneris, ſin autẽ, ſublimaviridem vel citrinum cum 5 pura: aqua enim diſtillata remanebit atramentum rubeum in fundo e quod pone in omnibus operibus tuis: tere ergo prædicta tria cum aceto pradicto,& inhuma per ſeptem dies, et ſi ſolutum fuerit, diſtilla ipſum: ſin autem reinhuma donec ſoluatur, et tunc diſtilla ipſũ et diſtillabitur vt hiacyr lora ergo cum eo quidquid vis colorare colore bono et firmo. nr Acipe de limatura faulec partem vnam& proijce ſuper ipſim duplũ ſul Ade aceto forti,& ſine intus ſtare, donec optimè rubificetur: tunc diſtilla per alembicum donec acetum diſtilletur rub eum,& tunc colora cum eo quidquid vis,& ſimiliter fac de limatura æris donec acetum optimeè ſit viride:unbi be ergo quod volueris& aſſa& rubificabitur optimè rubificatione fima. Additio. Cum limatura faulec( puto ferri)appone vitriolum rubilicatũ,& diſtillabis oleum fixum, rubeum, philoſophicum. n f Ccipe duenec, ſalis armoniaci præparati ana quantũ vis,&tere ipſi cum A 80 de vitellis ouorum, ſint ſicut medulla,& tunc aſſa hæc aſſationeleui & repone,& colora cum eo quidquid vis coloratione ſirma. R IX. i 1 Ccipe limaturæ ferri faulec partes decem, atramenti Aegyptiaci quatt eſt quarta pars limaturæ, terantur& proijciantur in acetò vini albi diſtl lato,& illud acetum ponatur ad Solem ſeptem diebus,& tunc cola ipſum, etin eo pone chalcanthi viridis vel colcotar rubei aduſti ſi inueneris, ſin autẽ atta menti Aegyptiaci ana ad vnã lib. aceti dicti, vnciam vnã duenec, id eſt vitriolum, alacar vel alabric, id eſt ſulfur ana vnc. ſemis(alids vnc. tres) tere hæc quatuor,& proijce in dicto aceto,& pone ipſum ad Solem ſeptem diebus,& tune cola ipſum,& accipe de lapide lazuli in quo ſunt venæ aureæ quantum volueris,& proijce ipſum tritum in dicto aceto,& decoque vel frãge eum intus pet diem,& tunc in dicto aceto pone tantum ſalis armoniaci cryſtallini quantum ipſum eſt,& miſce bene totum terendo fortiter inſimul:hoc facto, inhuma totum donec ſoluatur:& cum totum factũ fuerit aqua clara rubea, rubifica cũ ea quid quid volueris colore firmo. i een 4 4 Ccipe de atramento Cyprino aſſato partem vnam,& tere ipſum cũ qua. druplo ſui aceti fortis,& diſtilla ipſum ab eo, et ita fac decies renouando qualibet vice atramentum, et diſtillabitur rubeum ſicut ſanguis: quod f. lie nõ fuerit decima vice, reitera hoc toties donec id contingat: et inde rubifica quid quid vis colore firmo. Modus rubificandi rem aliquam ex dictis aquis. A Ccipe rem quam rubificare volueris& imbibe eam ex quacunq; volueris prædictarum decem aquarum,& tunc aſſa eam,& impreſsionẽ faciet aliquam in prima vice: deinde itera hoc opus donec fiat rubea vthiacynthus Nota denique quòd ſpiritus rubificandi hoc modo debent prius eſſe ſublima ti albi,& corpora ſimiliter debent eſſe calcinata alba,& tunc tinctura inſepara biliter in eis figetur. f Aqua rubea, à qua quatuor ſpiritus ſublimati albi, rubei ſablimantur. i 7 Ccipe ſalis cõmunis, ſalis gemmæ, ſalis armoniaci, aluminis ſameni 105 5 ratorum ana lib. i. ſalis alkali quantum de omnibus, vitrioli citini p 0 g i 3 i& ana rati lib. 5. ferri& æris quæ cum arſenico deſcenderunt albæ limatur 1b 1 5 thus: co. * /CͤCCͤͥũ ũ T 213 lib. vnam,& vncias duas aceti vini albi lib. 4. cum iſto igitur aceto& calce viua vapora prius ſulfuris viui lib. quinq;,& poſtea diſſolue in dicto aceto omnia prædicta, excepto ferro, ære, vitriolo:& tunc diſtilla huiuſmodi acetũ per filtrum, deinde ignito limaturas dictas in cacia ferrea& extingue in dicto aceto multoties,& omni vice poſt extinctionem tere huiuſmodi limaturas optimè in mortario zebaico, id eſt ferreo cum piſtillo ferreo,& poſt contritionem ablue eas in dicto aceto: Et ſic itera ignitionem, extinctionem, contritionem, & ablutionem, donec omnino huiuſmodi limaturę ſint in dicto aceto diſſolutæ: Hoc facto, igni vitriolum prædictum extinguendo in dicto aceto ſepties omni vice in mortario prædicto fortiter conterendo: tunc inhuma in ſterquilinio ſeptem diebus, vel donec aqua clariſsima& rubicundiſsima videatur: Et tunc diſtilla totum per alembicum aqua& cinere mediante toties donec rubi cundilsima diſtilletur, ſemper ſuper fæces ſuas reducendo:& tunc ſerua eam ad opus tuum. f a Præparatio mercuriſ, arſenici, ſulfuris ad rubeum.. cipe de quocunq; horum volueris ſeparato ſemel partem vnam,& ipNum imbibe cum pondere ſui de aqua rubea prędicta ſcilicet, qua ſpiritus ſublimati albi, rubei ſublimantur:& tunc ſublima ipſum ab eo toties donec ipſum rubeum ſublimetur: Et accipe huius ſublimati rubei partem vnam et imbibe ipſum cum quarta parte ſui atramenti pręparati, ſoluti et diſtillati ru be, et ſublimetur ab eo toties donec in fundo vaſis figatur: hoc facto complea tur cum oleo philoſophico rubeo ſecũdum ordinem ſupradictum: Et hoc eſt complementum mercurij, arſenici et ſulfuris ad rubeum. a Alia præparatio horum trium ad rubeum ex alijs libris. Accipe de quocunque horum volueris ſeparato partem vnam& imbibe ipſum cum pondere ſui de aqua rubea, à qua quatuor ſpiritus ſublimati albi, ru bei ſublimantur:Et tunc ſublimai pſum ab ea toties donec rubeum ſublimetur & in fundo vaſis figatur. Tunc ab lue inde ſalem cum aqua dulci& ſicca,& tũc cera ipſum cum ſale armoniaco præparato rubeo& ſolue& diſtilla& coagula. Et tunc hoc coagulatum cera cum oleo philoſophico rubeo„& proijce de eo deſuper arg ſeparatũ,& fiet aurum optimum. Hoc eſt complementũ præparationis mercurij, arſenici& ſulfuris ad rubeum. g Præparatio ſalis armoniaci ad rubeum. Ccipe de ipſo ſublimato quantum vis& ſolue ipſum& diſtilla per alemI bicum,& tunc adiunge ei medietatem ponderis ſui de vitriolo præparato,& ſoluantur inſimul& diſtillẽtur inſimul per alembicũ,&tunc coagula inſimul: Hoc facto reitera ſuper ipſum ſolutionem& diſtillationem& coagulationem ſepties, vel donec ſuper laminam fundatur vt cera,& non fumiget. 5 a N Alia præparatio eius ad rubeum. Accipe de eo ſublimato quantum vis& ſolue ipſum& diſtilla per alembicũ & tunc adiunge ei æquale pondus ſui de oleo trium generum ſeparato ab occulto lapide,& atramentum PræParatum, inhumato& diſtillato,& rubificato rubeo,& hæc duo coagula inſi i Additiones. Omne ſal poteſt ſie rubificari. Tere ſal,& appone aliquam aquarum rubearum& tere bene& ſicca ad Solem, deinde tere& appone de aqua illa rubea,& ita fac ſepties aut octies& 0 ne ad diſſoluendum,& cum diſſolutum fuerit, diſtilla per filtrum 5 poſtea 5 214 AR IST OT EERS gela,& iterum diſſolue, deinde congela bis aut ter, deinde tere Nappone mo dicum de oleo rubeo Philoſophorũ,& erit rectificatum:& inde poteris fac aquam ſi voles,& poſtea ſerua. 2 Hoc etiam modo poteris rubificare quatuor ſpiritus, ipſos ſublimando bis aut ter& miſcendo ſemper id quod ſublimatum eſt cum eo quod erit inf do vaſis: Et ita in qualibet ſublimatione imbibere debes de aqua illarubea 5 1 de prius eos imbibiſti:& cum tibi ſuffecerit pone ſublimatũ cum eo quod 11 ſit in fundo vaſis in vno crucibulo,& appone de oleo rubeo Philoſopbonm tres aut quatuor guttas,& poſtea ſerua. Et ſi citius vis rubiſicare tuos ſpiritus & tum fal tere& appone de aqua rubea,& ſicca ad Solem,& ita fac ſepiie aut octies, deinde ſicca et ſerua, et quando fuerit exiccatum, ſexies aut ſepties tere bene et appone de aqua rubea, et poſtea diſſolue, deinde congela, et melius erit: Et tunc rubificabis calces metallorum. Sed oportet quòd lemper in. bibas cum oleo Philoſophorũ ſuper ignem in crucibulo, quia aliter dictæ cal ces non poſſent leuiter fundi, nec reduci ad naturam metalli, niſi cum humidi tate alligante et penetrante ſuas partes ſiccas et combuſtas: quod it apponen do ſatis de oleo rubeo guttatim ſuper ignem in crucibulo, donec fundaturyt cera: Hactenus additio. N i Oleum album fixum philoſophicum. Ccipe fruſtum lithargyrij albi, ſtanni extracti cum arſenico lib. i.& lima ö hoc ſubtiliter,& adde ei ſulfuris, arſenici, ſeparatorum alborum ana vnc. Aduas, mercurij ſeparati albi vnc. quatuor& contere hæc omnia fortiterin ſimul cum octo vnc. aquæ ſalis armoniaci præparati albi,& tunc ſicca& aſale ui aſſatione,& pulueriza fortiter,& pone in vaſe ſublimationis,& ſublima toties donec nihil de eis aſcendat: tunc iterum cera totum hoc, quod erit in findo ſublimatorij cum pondere ſui aquæ prædictæ:& tunc totum proijce in du plo ſui aceti ter diſtillati in 2 lib. aluminis iameni candidi& hene plumoſi,& omni die moue bis vel ter fortiter, donec omnia in dicto aceto ſoluantun: vel pone acetum illud cum prædictis in loco ſolutionis, quod melius eſt. lis ſolutis, diſtilla per alembicũ ſepties ſuper fæces ſuas,& egredietur vel diſtillabitur aqua alba clariſsima, qua vtere circa vltimam cerationem cor porũ& ſpirituũ calcinatorum ad album,& cerabuntur cum ea velociſsime cum Dei adiutorio eiusq́; virtute. Hæc enim eſt aqua alba permanens, aqua candida, et lac virgi nis, et acetum Philoſpphorum, et aqua ſerenans et penetrans, et aqua ſeparans et coniungens: occulta ergo ipſam, et operare cum ea: Et extingue in ipſolaminas æris ſeparati, et fiet argentum melius, quam illud quod de mineris extrahitur. Alio modo Oleum album fixum philoſoppicum. A Ccipe ceruſſæ de fruſto lithargyrij albiſsimi factæ,& ceruſſæ louis extracti cum arſenico ana lib. vnã,& cera eas& ſolue in duplo ſui aquæ ſalisar moniaci præparati,& tunc diſtilla per alembicum,& imbibe inde lib. vel lib. 2 argenti viui ſublimati& calcinati albi:& iterum ſolue& diſtila per lembicum toties donec aqua alba diſtilletur clariſsima: Et tune vtere ipſa circa vltimam cerationem rerum ad album. 5 In pluribus libris inuenitur finis huius olei albi fixi ſie: Quo d poſtquam diſtillata eſt aqua alba clariſsima, quòd ipſa coaguletur coagulatione bona& coagulabitur in laminam albiſsimam, quam cera ceratione hona& vltima 4 ſale armoniaco& oleo animalis(ſeu vitellorum ouorum) prius en 1 bo, et proijce ſuper æs ſeparatum, et fiet argentum melius eo quod eſt 3 neris. Et ſi laminam æris ſeparati in aqua prædicta ante coagulationem 5 DE PERFECT MAGISTERIO0 2157 keris iet arg optimum. Hoc autẽ oleum album fixũ e ani male album fixũ philoſophicum,&oleum ſerenans& penetrans,& germinãs & ſeparans& coniungens:& cum hoc oleo retinetur omne volatile à fuga. Oleum rubicundum fixum philoſophicſum. 59 Ccipe de ſulfure citrino lib. i.& vapora ipſum cum lib. i.calcis viuæ,& libris quatuor aceti fortiſsimi albi:tunc renoua calcem ſuper hoc ſulfur ter et poſtmodum renoua ſulfur et calcem et ſicca donec ipſum acetum opti me rubificetur, tunc hoc acetum diuide per medium, et in vna medietate diſſolue quartam partem ſui ſalis armoniaci ſeparatiʒ et in aliam quartam partem mitte limaturam ferri et æris quæ cum arſenico deſcenderunt, et dimitte totũ ſtare in eo ſeptem diebus: et omni die bis vel ter commoue: octaua die ſepara acetum à limatura: et limaturam ignias in cacia ferrea, et extingue in eodem acetoſter, et omni vice contere eam fortiter in mortario ferreo cum piſtillo ferreo, et ablue in prædicto aeeto antequam remittas ad igniendum; et ita poſtmodum reitera toties donec tota limatura in dicto aceto diſſoluatur, et acetũ illud ſanguis rubicundus videatur: Et tune diſtilla huiuſmodi acetum ſuper fæ ces illas per alẽbicũ toties, donec ab eis rubicundiſsima diſtillet᷑ sẽper ſuper fę ces ſuas reducendo, tunc hoc acetum ſerua ad partem: Deinde accipe aliã medietatem aceti quam ſuperius reſeruaſti,& adiunge ei ſalis armoniaci, vitrioli Cyprini aſſati de quolibet ana quartam partẽ ſui, et contere fortiter, et fac ipſam morari in eo tribus diebus: ſed omni die contere vitriolum fortiter bis vel ter in mortario ferreo, vt bene diſſoluatur in dictò aceto:hoc facto diſtilla ab eis acetum cum alembico, tune proijce fæces, et renoua huic aceto diſtillato atramentum vel vitriolum decies ſemper ad quartam partẽ aceti, et decima vice diſtillabitur rubeum vt ſanguis, et inficiet omne quodcunq; tanget colore rubeo: Accipe igitur de duobus acetis iam rubificatis ana et iunge eis tantundem ſalis armoniaci præparati rubei( alibi tãtundem aquæ animalis inhumatę diſtillatæ& rectificatæ ter& præparatæ cum pondere lui arſenici)& ad lib. i. huius aceti infunde in eo vncias duas mercurij ſublimati rubei(& calcinati)& dimitte ipſum reſolui in eum,& tunc pone totum in diſtillatorio& diſtilla inſi mul ter, ſemper ſuper fæces ſuas. Reſerua igitur hanc aquam,& colora cum ea quicquid vis:& lauda Deum qui eam tibi dedit, quia ipſa eſt precioſior omni precio: Quoniam ſLunam vel aliquod corpus dealbatum in ipſam extinxeris, efficietur Sol melior eo qui eſt de mineris. N Oleum rubicundum fixum philoſopbicum Ccipe croci Arabici calcinati vitrioli Arabici viridis, fruſti lith argyrij(alibi dicitur aurei)& ſtanni calcinati rubificati ana vnc. 3. ſulfuris viui, arſe nici citrini ſublimati rubei calcinati ana vnc. 6. mercurij ſublimati& calcinati rubei ſalis armoniaci præparati, ſoluti, diſtillati et rectificati cum oleo animalis diſtillato et inhumato et rectifſicato rubeo ana lib. i. conficiantur autem ſic: Incera crocum Arabicum et chalcanthum viride, et fruſtum lithargyrij ſtanni cum ſale armoniaco et oleo animalis prædicti, et quũ bene rorata ſuerint mitte ad ſoluendum donec ſoluantur in aquam peruiam et rubeam:Et tunc diſtilla per alembicũ,& inde cera& imbibe ſulfur& arſenicũ prædicta,&tunc iter mittelad ſoluẽdum:& cũ ſolutũ fuerit diſtilla per alembicũ toties donec clariſsi mũ et rubicundiſsimũ diſtillet;, et tũc coagula illud in vaſe coagulationis, et cũ coagulatũ fuerit, tunc cera ipſum vltima ceratione ſuper ignẽ leuẽ cũ oleo animalis(l. cilicet vitellorũ)in grediẽte donec fundat᷑ vt cera, tunc refrigera ipſum et proſjce de ipſo pondus vnũ ſuper centũ põdera Lunę aut louis aut Saturni ſepratorũ, et erit Sol optimus. Hoc autem oleũ, eſt oleũ philoſophicũ, quod 2 FFF non accenditur,& oleum quod ardet in perpetuum,& oleum permanens 8 oleum animalis rubeum: Occulta ergo ipſum, precioſius eſt enim omnip cio, quoniam ſi Lunam aut aliud corpus dealbatum in ipſo ter ante coa 10 tionem extinxeris efficietur optimus Sol. Nota ex hoc oleo dupliciter 1115 operari, ſcilicet ante congelationem in ipſo extinctionem ficiendo: pol 00 gelationem de illo puluere ſuper corpora fuſa proijciendo). Cum hoc elan oleo ante ſuam coagulationem coagulatur arg. viu. cum quo eriguntur corpo ra,& cum ipſo retinetur omne volatile d 8 hoc oleũ occultauerunt 15 loſophi,& cum eo fecerunt ex cryſtallo fuſo carbunculum, quia eſt oleum penetrans& colorans,& cum ipſo cerantur corpora& ſpiritus calcinati ceratione vltima ad rubeum: operare itaque cum eo,& lauda Deum, qui ipſum dedit. Additiones. Oleum benedictum ſic facies: Accipe lateres rubèos quos nunquzm tetigit aqua,& accende in igne donec igniti appareant, poſtea extingue eos inoleo oliuarum, tere ad modum ſimilæ,& imple ex eis ventres diſtillationis vitreatos, deinde præpara ſuper ventres capita eorumꝭ,& luta iuncturas luto ſapientiæ ita vt non reſpirent, poſtea mitte ſuper furnum diſtillationis,& nonſit velamen inter ventres& ignem,&intromitte ignem facilem ſub ventribus do nec diſtilletur rubeum vehementis rubedinis:cuſtodiatur ignis ne accẽdatur cum oleo,& non poſsit extingui& c. Alio modo. Accipe tegulas nouas& ignias eas fruſtatim,& pone in vaſe plumbato ſtri ctum os habente,& tunc pone intus oleum petroleon ſicut inuenitur venale, & bene cooperi ne inflammetur,& cum frigidum fuerit, pura,& accipe tegulas prædictas extinctas,& iterum ignias bene& pone vt prius in oleum prædictum,& etiam de nouo ſi non ſufficiat illud ad cooperiendum tegulas vtſu. perabundet ad denſitatem duorum digitorum: Tunc iterum depura oleum& tegulas bene tere& pone in diſtillatorio fortiſsimo vitreo,& cum prædicto oleo cooperi& diſtilla lento igne primò, poſtea fortiſsimo quantum habere poteris, tunc facias ipſum oleum ſic diſtillatum incombuſtibile ſic: Accipetegularum ſaracenicarum minutiſsimè contritarum partes duas, calcis viuæ bene tritæ,& cribratæ partem vnam, ſalis armoniaci bene triti partem dimidii, toſti ſalis partem dimidiã: ſales bene miſce, tunc incorpora cum iſto puluere prædictum oleum ita quòd non ſupernatet, ſed ſit parum madidum, ita quod pulueres dominentur,& quòd oleum non dominetur pulueribus,& pone in vaſe vitreo& diſtilla primò lento igne, poſtea fortiori quo poteris: Etiterũin nouis pulueribus diſtilla vt dictum eſt,&ſic fac toties donec ſit incombuſtibile, quod probabis ad candelam cum bombyce inuncto iſto oleo, quod extinguet candelam. Parua quantitas iſtius olei præparati valet ad multam congelationem mercurij,& ſubitam introductionem omnium ſpirituum fatorum. Oleum album philoſophicum: R. partem vnam calcis corticum aue pone cum ſex partibus albuminis ouorum: miſce omnia ſimul& pone add loluendum per ſeptem dies aut plus: poſtea diſtilla in cineribus ad lentũ 11 0 quovſque tota aqua ſit diſtillata, deinde reitera illam diſtillationem ſuper 15 fæces bene miſcendo& diſtillando vt prius: Poſtea recipe quod in fundo a ſtillatorij remanſerit,& tere& imbihe cum aqua ex hoc diſtillata: 1 5 ſtilla tot vicibus reponẽdo ſuper ſuas fæces quòd nihil amplius 1 ic 1 peries in fundo vaſis lapidem qui erit albus vt cryſtallus, quem ſerua:: 5 75 recipe vnc. ſex ſalis armoniaci,& vnc. ſex olei ouorum ſepties 1 1 125 ne purgati,& vnc. ſex lapidis albi ſupradicti:hæc omnia miſce inſimu ſuper marmor,& imbibe& ſicca quovſque biberit totam aquaàm& f DE PERPECTO MAGISTERIO 217 poſtquàm totum fuerit ſic bene immaſſatũ, pone& dimitte in vaſe vitreo per ſpacium quatuor dierum: Deinde proijce totum in vna libra aquæ albuminũ 1 claude vas& in fimo pone ad ſoluendum per quindecim dies,& ſoluetur in aquam claram&albam vt lac: Et hoc eſt oleum completum album Philoſophorum. 5 l en Eit etiam aqua ſeu oleum ex ſanguine ouis& capillis& alijs, quæ dicitur etiam Philoſophorum.. f Oleum rubicundum fixatiuum: R. vitrioli Romani lib. i.&ſemis, ſalis armo niaci, ſalis nitri, cinaprij boni& rubei ana lib. i.& fiat aqua fortis: Sed proijce laſciuam, id eſt e a. In qua aqua forti extinguantur fruſta laterum antiquorum candentia, ſiue laterum recentium nunquam tactorũ ab aqua,& clau datur vas vſq; quo materia fuerit infrigidata: poſtmodum fruſta laterum extrahantur& puluerizentur,& in cucurbita alembico ſuperpoſito ponantur& diſtillentur aqua vel oleum vſquequo fæces ſicciſsimæ remaneãt: in quo liquo re diſſolue mercurium bene mundificatum ſuper lentum ignem& fixabitur, & rubificabitur,& erit materia liquida ſicut thiriaca vel butyrum: de qua fac proiectionem vnum ſuper decẽ Lunæ puræ,& conuertetur in colorem Solis fixum ad omne iudicium& examen, ſed deficit in pondere niſi Luna primò fixetur. ö f i 10 Aqua ſeu oleum rubeum: R. atramenti& vitrioli rubificati,& parum ſalis armoniaci,& tantum limaturæ ferri,& pone inſimul& proijce acetum ſupra, & dimitte per quindecim dies,& diſtilla decies aut pluries, quovſque acetum diſtilletur rubeum vt ſanguis,& qualibet vice renoua atramentum. Hactenus additio. Crocum Arabicum,& uitriolum Arabicum uiride. 7 limaturæ endanici(vel acerij ſiue azarij)partem vnam,& aſſa ipsã cum medietate ſui arſenici citrini, cuius medietas ſit ſeparata ſolum,& alia medietas præparata ad comburendũ corpora: Et fac ipſum deſcendere per botum barbatum donec albiſsimũ& ſereniſsimum deſcendat: Et renoua ei ter arſenicum ſupradictũ: tunc fruſtum quod deſcendit lima ſubtiliter,& fac morari hanc limaturam in duplo ſui de aceto vini albi fortiſsimi per ſeptẽ dies, in quo prius ſit ſoluta decima pars ſui de ſale armoniaco ſeparato,& omni die cõ moue bis vel ter fortiter,& ſtet illud acetum ad Solem& in loco calido:ſeptimo die extrahe limaturam ab aceto,& ignias eam in cacia ferrea ter,& omni vice contere eam ter forriter in mortario ferreo,& ablue eam bene in dicto aceto, ante quàm ad igniendum reponas:& ita fac de ſeptimo in ſeptimum dit, donec limatura ferè diſſoluta ſit in dicto aceto,& ipſum acetum ſit rubicundiſ ſimum quaſi ſanguis: tunc diſtilla huiuſmodi acetum per filtrum,& poſt diſtilla ipſum per alembicum,& id quod in fundo cucurbitæ reſedit acci pe, quia illud eſt oleum Arabicum. Et ſi vis facere vitriolum Arabicum viride fac per omnia de limatura æris ſeparati, vt feciſti de limatura enda nici,& quod in fundo cucurbitæ reſederit illud eſt vitriolum Arabicum viride. 5 Ratio componendorum Elixirium ex prædictis peciebus præparatis. Ocipe limaturæ Lunæ ſeparatæ lib. ſemis, ſulfuris& arſenici ſeparatorũ A& calcinatorum alborũ ana vnc. tres, mercurij ſeparati albi lib.i.tere hæe omnia inſimul ſuper porfſidum& imbibe cum aqua ſalis armoniaci præparati albi lib. ſemis,& tunc aſſa leui aſſatione:deinde tere& pone totum in 492951 alembico ſuperpoſito cum ſuo recipiẽte bene concluſo,& pone ſuper athanor ſublimationis,& fac deſubtus ignem leuem donec tota humiditas per alembi cum in recipiente ceciderit, et tunc vigora ignem paulatim per duos dies,& E 218 ARISTOTELES duas noctes, donec vna pars medicinę ad latera vaſis aſcendat, et alia in kunde eius figatur: et tune dimitte infrigidari, et fracto vaſe, id quod aſcenderit ſu 5 rius tere fortiter et miſce fortiter eum eo quod remanſit inferius, et redde ei 0 quam ſuam quæ ab eo diſtillauit,& aſſa totum igne mediocriter fortioti fl cet q; prius aliquantulum:& tunc iterum tere,& ad ſublimandum vt pris: i mitte:& ſic reitera ſublimationem, contritionem& aſſationem paulatim vi 0 rando qualibet vice aſſationem donec nihil penitus ſublimetur ſed abu fundo vaſis remaneat. Hoc facto tere totum illud quod in fundo erit& imbibe imbibitione rorida cum vnc. vna aquæ prædictæ, alias cum vncia vna olei philoſophici albi:& tunc pone totum ad deſcendendum in imbereatum(puto vas vel alembicũ)& fac ſub eo ignem fortẽ per diem vnum,& fortiorẽ per alium,& tertio die fortiſsimum per tres dies& noctes, ſicut eſt ignis funded tunc frange imbercatũ& laminã vel fruſtum quod in eo inueneris cera vltimg ceratione in crucibulo tenui ſuper ignẽ cum oled albo philoſophico guttatim proijciendo de ipſo donec fundatur velociſsimè vt cera,& tunc extrane ctuci. bulum ab igne:& cum infrigidatũ fuerit, ex hac medicina pondus vnum ſupet 50 æris ſeparati pone,& fiet arg. bonũ cum Dei auxilio& eius virtute. Siautẽ medicinam prædictã cum fixa eſt in fundo aludel, vel poſt deſcenſionẽ ad ſol. uendum poſueris fiet aqua clara,& tunc ipſam coagulaueris in lapidẽ& kunt lapidem ceraueris cum oleo dicto in cruelbulo ſuper ignem, ſeias quòd labor tuus multiplicabitur. Et ſi poſtquàm ſoluta fuerit, ipſam ſemel ad minus pera. lembicum diſtillaueris antequam coagules ipſam in lapidem, augmentabitur adhuc eius bonitas& fructus laboris tui. Item ſi acceperis limaturæ Lunæ lb. 1. ſulfuris& arſenici ana vnc. 3. mercurij lib. ſemis& proceſſeris, vt ſupra dict eſt, ſcias quòd operatio non tantùm valebit vt prius,& adhuc minus valeretſi minus de ſpiritibus apponeres. Si autem hunc proceſſum vis ordinare ad rubeum, tunc aceipe ſpiritus ſublimatos& calcinatos rubeos,& aquam ſalis præparati rubei,& oleum tube & tunc procede per omnia vt dictum eſt: Et medicinam proijce ſuper atg. ſe paratum,& fiet aurum bonum: Et ſi loco limaturæ Lunæ, limaturã Solis poſue ris, adhuc operatio erit melior. Compoſitio uerißimi Elixir ad album. a 5 4 Ccipe arg viui præparati albi lib. ſemis& ſolue ipſum in duplo ſui aqut ſalis armoniaci præparati albi& ſoluti,& diſtilla per alembicum& inde imbibe lib. i. arg. viui ſoluti, calcinati, albi:& illam ſolue& diſtilla per alẽbicum & inde imbibe ſulfuris& arſenici ſublimatotum& calcinatorum alborum ana vnc. z.& iterum ſolue& diſtilla ſepties, quod eſt vltimum. Tunc coagula ilud diſtillatum,& tunc tere hunc lapidem,& rorando imbibe ipſum ex vnc uibus olei prædicti philoſophici( alis ex vncijs tribus aquæ prædictæ)& tune facipſum deſcendere in kimiam,& cum deſcenderit fac ſub eo ignem leuem duo bus diebus cum ſuis noctibus,& poſt mediocrem duobus alijs diebus ci ſuis noctibus, et fortiſsimum die vna cum ſua nocte, et tunc infrigidari pemitee et frange kimiam( eſt vas) et laminam cryſtallinam quam in fi ndo eius iuuenies accipe, et tere ex ea vnc. i. quam cera ſuper ignem leuem in 1 15 nui cum oleo philoſophico albo, proijciendo guttatim deſuper. 15 tur vt cera:dimitte ergo eam infrigidari, et tunc proba eam ſuper lamin 0 tã, quia ſi ſe reſoluerit velociſsimè᷑ vt cera ſine fumo cerata eſt: ſin 1 re 5 ipſam ad erucibulum ſuper carbones guttando deſuper oleum prædi 85 a tatim donec ſic contingat: Et tunc proijce ex ea pondus vnum ſuper quind inta æris ſæparati,& fiet arg. optimum. diau & ea pondus vnum ſuper viginti æris ſeparati,& fiet optima Luna. Et ſi 0 DE PE RFE CTO MAGISTERIO 219 Si autem hunc proceſſum vis ordinare ad rubeum, accipe prædictos ſpiritus præparatos ad rubeum,& oleũ rubeũ ſimiliter,& tunc procede per om nia vt dictum eſt,& proijce medicinam ſuper arg. ſeparatum, vnciã ſcilicet vnã ſuper quinquaginta,& fiet Sol optimus. ee Modus componendorum Elixirium cibando. 5 Ccipe de limatura argenti ſeparati lib. ſemis, arg. viu. ſemel ſublimati ere uiulficati ſublimando cum calce viua lib. i. ciba itaque ipſum cum prędicta limatura,& tere fortiter inſimul in mortario lapideo donec arg. viu.limaturam piberit,& fiat quaſi butyrum, ita quòd limatura non ſentiatur,& terẽ do ablue fortiter cum aceto& ſale cõmuni ſeparato donec acetum exeat inde clarum: tunc ablue inde ſalem cum aqua dulci,& permitte ſiccari,& cum ſiccatum fuerit addes ei ſulfuris& arſenici ſublimatorum calcinatorum alborũ ana vnc. tres,& contere inſimul fortiter donec fiat quaſi vnum corpus,& illud cor pus imbibe& incera cum vnc. ſex aquę ſalis armoniaci ſublimati, ſoluti, et rectificati, et tunc pone totum in aludel cum ſuo recipiente bene concluſo et lu tato luto ſapientiæ: et pone ipſum ſuper athanor, et fac ſub eo ignem leuẽ donec humiditas per alembicum in recipientem ceciderit:et tune vigora ignem donec totum ſublimetur quod aſcendere voluerit: Tunc ſine vas infrigidari: Et ipſo diſcooperto id quod eleuatum eſt ſuperius reduc ſuper fæces ſuas terẽ do et reddendo ſibi aquam, quæ ab eo diſtillata eſt: Tunc repone in aludel prę dicto ad ſublimandum, et ita fac donec inde nihil poſsit ſublimari, ſemper red dendo ei aquam ſuam. Tune pone totum ad deſcendendum cum Eimia(ſeu vaſe apto)vt prædictum eſt ſupra,& fruſtum vel laminam quam in fundo vaſis inuenies cera vltima ceratione in crucibulo ſuper ignẽ cum oleo ingredien te:& tunc ex hac medicina proijce pondus vnum ſuper quinquaginta æris ſeparati,& flet Luna bona. Et ſi medicinã cùm deſcẽderit& fixa fuerit per deco ctionem ſolueris in aquam peruiã& eam congelaueris,& congelatã ceraueris vltima ceratione vt dictum eſt, tune duplicabitur in proiectione. In quibuſdam libris inuenitur ſinis huius o pPerationis aliter ſic(vt inueni ita ſeriptum, cap. vltimum ex lib. Secretorum ad faciendum Elixir album&rubeũ perfectiſsimum, nec eſt opus alio quando perfeceris iſtud): Quòd cùm eximatura argenti lib. ſemis& lib. i mercurij vt ſupra ſublimati,& ſulfuris calcinati albi&(vt puto) arſenici ana vnc. tres, factum eſt quaſi vnum corpus, tunc il lud corpus ponatur in crucibulo bene lutato,& crucibulum ponatur in cinere calido tota nocte in latere dextro, alia nocte in latere ſiniſtro,& in mane extra hatur,& fracto crucibulo ponderetur quod eſt in ipſo: et ſi eſt tantum quantũ erat quando poſitum fuerit intus ad aſſandum, bene eſt: ſin autem, compleatur ei pondus ſuum de ſolo mercurio viuo prædicto,&iterum mitte ad a landum prædicto modo: et ſic ita fac donec habeas pondus primum. Hoc facto, cera totum illud cum aqua ſalis armoniaci Præparati albi, et tune pone in kimia ad deſcendendum,& poſt fac ſubter i nem per diem integram vel vt prædictum eſt ſupra. Et tune cera huiuſmodi medicinam cum oleo dicto:& tune proijce deſcenſionem ſolueris& congelaueris,& poſt cera 85 Et ſi hunc proceſſum vis ordinare ad rubeum, Ponatur limatura auri& aliæ ſpecies rubificatæ, nus vt prædictum eſt,& tantum argenti ſepara ueris, plus valet. tunc loco limaturæ argenti & procedatur nec plus nec mi a nt ti conuertet in aurum optimũ, quantum& prerdicta medicina conuertit æris in argentũ. Item ſi poſtquã medicina aſſata eſt ſecundum proceſſum vltimum& comple per alſationem, ſi ipſa imbibatur cum aqua ſalis armoniac tum eſt pondus eius i ſeparati albi,& ſuIL 2 220 ARISTOTELES blimetut in aludel donee de ipſa nihil aſcendat,& poſt deſcendat et tocech, tur vlterius vt dictum eſt, ipſa melior et fortior erit, ſiue medicina ſitadalbun ſiue ad rubeum. Item ſi medicina poſt deſcenſionem ſoluatur in aqua, et poſt diſtilletur per alembicũ ſemel ad minus, et tunc congeletur, et congelam ce· retur cum oleo dicto, adhuc erit melior et fortior:fac ergo ſicut volueris, qun vltra Dei auxilium non poſſet aliud. 4 0 Rectificatio occulti lapidis. Ccultus noſter lapis benedictus de re animata eſt ſicut dixit Hermes: Verum ſine mendacio certum certiſsimum. Sublimabis ſubtile atpild 8 ſuauiter cum magno ingenio,& aſcendat à terra in cælum, iteru ſcendat in terram, vſq; dum bene rectiflicatum fuerit. Additiones. Compoſitio Elixiriorum: R. auripigmenti Præparati& ter ſublimati& ta tundem mercurij purgati& ſublimati ter,& tantundem calcis Lunæ purgata & tantundem ſalis armoniaci purgati& ſublimati ter,& miſce has res inlimul luper porfidum,& tere inſimul& ſicca ad Solem, deinde iterum tere& appone de aqua tartari& tere bene& ſicca ad Solem, deinde iterum tere,& pone de aqua,& poſtea ſicca,& ita fac decies aut duodecies quovſque facias quod it vt vnguentum:& quòd partes adinuicem ſubtilientur terendo, imbibẽdo, & exiccando: Et ſi velis loco aquæ tartari potes apponere aquam albuminis ouorum, aut aquam ſanguinis rectificatam, aut aqua Lung aut ſtanni Et poſtquàm tu imbiberis& ſiecaueris tuam medicinam decies aut duodecies, vtdctum eſt, tere iterum& appone de aqua cum qua prius imbibiſti quovſqueſit magis mollis quam paſta,& pone in phiala vitri in vno vaſe terreo quod vocatur Solutorium,& claude bene cum panno lineo& terra aut paſta, et pone in fimo equino bene calido, et cooperi circumquaque et dimitte tamdiuin f mo quovſque totum diſſoluatur in aquam, et de ſeptimo in ſeptimum aut octauum aut nonum renoua fimum calidiorem. Etſi vis ſimum tuum calefacere proijce deſuper de aqua frigida et calefiet: Et ita fac de omnibus rebus quæ ſunt fortes et duræ ad reſoluendum et conuertendum in aquã quando volue· ris eas reſoluere. Etſi accideret quòd infra quatuor dies aut plus non vellentie ſolui, pone ſuper marmor et tere iterum bene,& pone iterum aquam deſupe, et ſicca ad Solem, et tere et appone aquã et ſicca, et ita facias vt prius diximus Deinde pone ad diſſoluendũ in fimo vt diximus. Et ſi accideret quòd tua medicina exiccaretur, extrahe& tere,& pone aquam vt ſupra dictum eſt,& ſicca ad Solem vt dictum eſt:& hoc ſæpe quovſq; materia ſit bene oleaginoſadein de pone ad reſoluendũ vt dictum eſt ſupra. Et quando fuerit diſſoluta in aqus pone phialam in vno diſtillatorio pleno cineribus vſque ad iuncturã cooperculi& ſit phiala diſcooperta,& claude diſtillatorium& uta iuncturam Poſtes fac ſubtus paruum ignem velut cum fit aqua roſacea:& quod diſtillabiturred pe& ſerua,& facies ignem per 24 horas aut plus, quovſque medicina ſitſicca, & quòd non videas plus de fumo exire per canalem diſtillatorij: tune ee ignem& dimitte infrigidari: Et eſt bonum quòd phiala vbi eſt de 10 beat largum os, vt fumus inde melius poſsit exire propter phialam quo 902 rumpatur. Deinde remoue medicinam de phiala,& tere i 15 pone deſuper aquam quam tu inde diſtillaſti,& tere bene& ſicca ad 80 5. prius,& pone ad reſoluendum in fimo. Et ſi non fuerit ſatis de eee, 0 15 lata. appone de aqua de qua prius imbibiſti quando primò poſuiſti a0 6 5 uendum: Et ſcias quòd reſoluetur in multo minori tempore quam prius 0 rat ¶t quando erit reſoluta, pone in diſtillatorio& congela& ſicca ſicut g 155 leciſti,& ſerua aquam quam inde diſtillabis: Deinde tere iterum,& pone 715 5 5 „ R DE PERTECTO MAGISTE RIO 221 deſuper& exicca vt prius ad Solem,& pone ad reſoluendum:& poſtea 3 15 gelatidum& ita facias quater aut quinquies aut ſexies quovſque totum 5 5 xum& expectans ignem: quia tantũ poteris reſoluere&. 1 6 155 hil inde amplius diſtillabit, quando tu congelabis,& tunc dicitur elle fxum: Et iam ſcias quòd quãdo tu reſolueris tuam medicinam quater aut quinquies, tu dultillabis fllam per filtrum,& poſtea pone in phiala vitri,& phialam pone in no potto pleno cineribus:&ſit phiala clauſa leuiter cum panno lineo, ita ꝙ fumus poſsit ince modicum exire,& fac deſubtus lẽtum ignem ſub potto per diem& noctem aut plus, quovſcʒ tua medicina ſit in lapidem congelata albñ. vt eſt cryſtallus,& ſerua: Sed nota quòd modus congelandi in diſtillatorio eſt ſecurior quam alter. Et quando tua medicina eſt congelata, tere eam& pone deſuper oleum ſanguinis aut ouorum rectificatum, aut de oleo communi diſtillato ſepties eum ale armoniaco& calce viua, aut de oleo trium ſpecierum (ſeu ſpiricuum) aut de oleo albo Philoſophorum:& non apponas multum de ill: Et poſtea mitte ſimul de aqua cum qua imbibiſti quando poſuiſti ad ſoluẽ dum. Poſtea tere inſimul& pone ad reſoluendum vt Prius,& poſtea congela. Et quando erit congelata, tere de ea modicum, et calefac laminam cupri,& po ne de hoc puluere ſupra,& ſi fundatur deſuper& dealbet laminam, tuum Flixir eſt completum:& ſi hoc non faciat, tere iterum tuam medicinam,& pone in crucibulo ſuper ignem,& appone deſuper quinque aut ſex guttas alicuius oleorum ante dictorum,& toties facias quovſq; videris ſignum dictum,& ita ſerua. Et nota, quod ſi pluribus vicibus reſolueris medicinam, etiam plus vale bit plutes partes tingendo: Et poteſt fieri iſtud Elixir abſque calce argenti, ſed non tantũ valehit, ſed citius fit, quia citius reſoluitur ſine illa calce:& illud proijcitur ſupra cuprum præparatum& conuertit in Lunam. 6 7 Alia compoſitio Elixirij: R. partem vnam auripigmenti præparati& ſublimati ter,& tantum mercurij,& tantum ſulfuris præparati& ſublimati ter,& tere bene,& pone deſuper de aqua ſalis armoniaci præparati& ſublimati ter,& imbibe& incera& exicca ad Solem:& ita fac decies aut duodecies aut plus, quovſque bibant ſuum pondus de ſale armoniaco quinquies aut ſexies. Dein de pone ad diſſoluendum vt diximus,& renoua fimũ ad tres, quatuor aut quin que dies, aut in tribus ſeptimanis: Et quando erunt reſoluta, congela in diſtilla torio in cineribus,& poſtea imbibe cùm aqua quæ inde exierit diſtillata,& cũ aqua ſalis armoniaci vt prius,& tere bene,& incera& ſicca ad Solem pluries, & pone ad diſſoluendum, deinde congela vt prius: Poſtea tere& pone aquam deſuper, quæ inde erit diſtillata,& de oleo trium ſpecierum, aut de oleo albo Philo ſophorum,& tere bene& pone ad ſoluendum, deinde congela vt prius, & habebis in fundo vaſis lapidem albũ:& appone deſuper de oles dicto ſeptẽ aut octo guttas,& pone ad ſoluendum, deinde ad congelandum. Alia compoſitio Elixirij quæ dicitur melior: R. lib. i. calcis Lunæ præparatæ& tres vncias ſulfuris præparati& ſublimati ter,& tres vnc. auripigmenti prææparati& ſublimati,& lib. mercurij præparati& ſublimati,& tere bene omnia ſimul,& appone aquam ſalis armoniaci præparati& ſublimati,& exicca ſu Per paruum ignem carbonum& cinerum,& quando fecerint magnum fumũ, rem oue patellam ab igne,& pone longè᷑ ab igne: ſed melius valeret ſiccatum ad Solem. Et quando erunt omnia ſicca tere& pone in diſtillatorio& facias paruum ignem quovſque tota humiditas ſit inde diſtillata, quam ſerua. Poſtea fac fortem ignem quaſi ſublimationis,& facias igniem tribus diebus et tribus noctibus, et tunc ſublimabitur vna pars illius medicinæ et alia remanebit in lundo: Dimitte omnia infrigidari, et tere omnia ſimul ſcilicet quod ſublimatũ 3 222 ARISTOTELES eſt,& quod remanſit in fundo,& pone cum aqua quæ exinde diſtllata eſt.& ſicca modicum,& poſtea pone ad ſublimandum vt prius,& toties ſublimabl hoc modo quòd tota medicina remanebit in fundo,& quòèd nihil amplla 2 ea ſublimetur: Deinde tere& incera, pone deſuper vnam vnc. aut duas de ö leo Philoſophorum albo,&pone in deſcenſorio et fac deſcendere vt feciſi 5 ripigmentum. Et facias primo die ſubtus paruum ignem, et ſecunda deli fortiorem, et tertia die fac fortiſsimum quaſi eſſet ignis fuſionis cup. Etitad. mitte infrigidari, et reperies in coopertorio deſcenſorij lapidem album quem recipe et tere et pone in crucibulo ſuper ignẽ, et proijce deſuper duas aal reg guttas olei albi Philoſophorum quovſque fundatur vt cera: Tunc depone cu cibulum ab igne, et tuum Elixir eſt perfectum: et de hoc proijce vnam partem ſuper quindecim cupri præparati, et totum erit argentum. Etſi vis ampliare vir tutem tui Elixirij, tere iterum bene, et pone deſuper de aqua ſalis armoniaci prædicti, et duas aut tres guttas olei albi Philoſophorum, et pone ad diſloluẽdum, deinde congela vt prædictum eſt, et ſerua: Et poteris proijcere ſuper 80. aut 100. ſed expefſaris. 8 Alia compoſitio Elixirij. R. lib. i. mercurij ſublimati& imbibe terendo cum aqua ſalis armoniaci& ſicca: Deinde tere& pone duplũ ſui ponderis de aqua alis armoniaci,& pone ad diſſoluendum per octo dies, deinde diſtilla per diſtillatorium& pone in illa aqua duas vncias auripigmenti ſublimati, deinde pone ad diſſoluendum et congelandum ſepties aut plus aut ter vel quater, et vltimò congela in lapidem durum, deinde tere et pone deſuper de oleo albo Philoſophorum, et fac deſcendere in deſcenſorio, et facias paruum ignem pet duos dies et duas noctes, et vltima die ita fortem ſicut ad fundendum cuprt, poſtea dimitte infrigidari, et tu reperies in vaſe lapidem cryſtallinum: de quo accipe parum et tere et pone in crucibulo ſuper ignẽ, et proijce deſuper duas aut tres guttas olei albi Philoſophorum quovſque fundatur vt cera, et dimittè infrigidari, et pone de illo modicum ſuper laminam calidam ferri aut ætis et fundatur abſque fumo bene eſt: ſi non, tere iterum& pone in crucibulo,& pro ijce deſuper de oleo dicto quovſque ſignum iam dictum appareat:& proßce vnam partem ſuper quinque cupri præparati,& efficietur Luna. Etſi velis di ſoluere aut diſtillare& congelare ſemel aut bis, augmentabitur virtus Ellxith. Alia compoſitio Elixirij: R. lib. ſemis calcis Lunæ præparatæ,& totidẽ mer curij lauati non ſublimati,& pone calcem ſuper mercurium, quoyvſque bibenit totam calcem,& ſiat ſicut butyrum,& nihil ſentias ad digitum, quin totum ſit molle, deinde laua cum aceto& ſale pręparatis, quo vſque acetum exeat da rum, poſtea proijce deſuper aquam calidam quovſq́; extraxeris alem,& aqus exeat vel effic iatur dulcis, deinde dimitte ſiccari,& quãdo ſiccum fuerit pone cum duabus vncijs auripigmenti bene ſublimati,& tantundem fulfuris bene ſublimati,& tere inſimul quovſque totum miſceatur in vnum,& appone ſeptẽ aut octo vncias aquæ ſalis armoniaci purgati& ſublimati bene,& pone in di. ſtillatorio& cooperculum deſuper,& facias ſubtus paruum ignem 11 tota humiditas inde exierit, quam ſerua: Deinde fac fortem ignem quai 10 5 mationis, quoyſque totum ſublimetur, et dimitte totum infrigidari et 178 1 uentum fuerit in coopertorio tere cum eo quod remanſit in fundo va 80 5 ſuper pone aquam quæ inde diſtillauit,& tere bene iterum& pone ad 155 diſtillatorio,& inde diſtilla aquam ad lentum ignem,& fac be qualis eſt ſublimationis,& miſce ſublimatum cum fæcibus& tere 1 e 1 aqua& ſublima vt prius quovſque nihil plus ſublimetur. Deinde tete 10 ne de oleo albo Philoſophorum in erucibulo ſuper ignem,& proba ſup 9 DE PERTECTO MAGISTERIO 223 aun ferri calidam aut eupri, quovſque fundatur vt cera,& erit c ompletum: 8 na pars ſuper quindecim cupri,& per iteratam ſolutionem& congelationem augebitur virtus eius. Hactenus additio. e 2 Compoſitio aquæ uitæ ſimplicis& rectificatio eiuſdem. g 5 f Cculti igitur lapidis albi recentis quantum vis aſſume, quem ſubtiliter commiſces in vitreata ſcutella& commollies ſine omni xe alia bie fermentari per diem& noctem dimitte: deinde in vaſe vitreo bene ſigillato, vt non reſpiret ad humandum per ai dies pones, ita quòd ſingulis heb domadis renouetur fimus. Completo itaque hoc numero, pone de lapide lib. ſemis in aludel vitreo, alembico ſuperpoſito cum ſuo recipiente bene ſigillato cum luto magiſterij vt non reſpiret,& pone aludel ſuper laterem( potius larẽ) præparatum cum ſuis vaſis aqua& cinere mediante vt ſcis,& fac à principio ignem leuem per tres horas: Poſtea vigoretur ignis paulatim vſque dum tota aqua eius candida diſtilletur. Hanc autem aquam vocauerunt Philoſophi ſal armoniacum, arg. viuũ, lac virginis, aquam vitæ,& aquam penetrantem& ſerenantem, ac domum illuminantem. Hæc enim aqua candelas accendit& om nes oſcuritates fugat ã domo in qua rectificata fuerit vſque in ſinem cum tota ſua ſubſtant ia, id eſt ipfſamet et oleo eius, et igne& terra calcinata ſicut ſcis. Di ſtillata autem huius aqua prima vice vt dictum eſt, inhuma iterum eam per vnam hebdomadũã vt dictum eſt, tunc diſtilla iterum per alembicum vt prius, et ſic itera tribus vicibus: Hoc facto diſtilletur iterum ſine inhumatione tribus vi eilbus cum cinere ſine aqua. Poſtquãm autem huiuſmodi aqua ſepties diſtillata fuerit, proba aliquantulum de ære ignito ad modum ſcilicet nũmorum extinguendo tribus vicibus in ipſa, quia ſi dealbentur intus& extra, bene eſt:& i non, reduc eam ad primũ opus, donec ſie contingat: Et tunc ſerua eam in va ſe vitreo bene ſigillato cum cera. i i Olei rectificatio. 8 5 Imili modo oportet vt rectificetur eius oleum cum humatione& diſtillaO tione itavt fiat album: cum probatione æris ſimiliter, vt dealbetur in eoꝛet tunc ſerua ipſum ad partem in vaſe vitreo bene ſigillato. Ignis verò remanebit in fundo vaſis ſiccus& niger, quem ſeorſum repone in vaſe vitreo bene concluſo. a Rectificatio terræ. He peractis, exteriora lapidis à tela purgabis,& in vitreato vaſe bene cocto& nouo vndique argilla circumlutato diligenter cooperculo terrec cooperto, in quo ſcilicet cooperculo ſint tria foramina parua, repone:& in furno figuli octo diebus dimitte, vt niuis candorẽ aſſumat. Huus calcis par ti yniſex Partibus aquæ prædictęadiunctis vas vitreum vſque ad duas partes impleatur alembico ſuperpoſito cum ſuo recipiente,& clauſis iuncturis cuni luto magiſterij ita vt non reſpiret, ipſumq; in alio vaſe fictili ferreo, ctibrato ci nere pleno reconde: deinde in alio vaſe cum aqua ponatur,& ſubijce lentum ignem(nota hunc diſtillationis modum quia ſingularis eſt et lentiſsimus) per totam hebdomadam, vel vſque dum nihil aquæ vitæ diſtilletur: Poſtea die vna& nocte refrigeraridimitte,& inuenies in fundo vaſis laminam cryſtallinã, cui redde ei aquam ſuam, quæ ab ipſa diſtillata eſt, vſque dum eam totam ebiberit:& tunc ſerua eam ad partem vſc; dum dicam tibi. His peractis, accipè ſalem armonia cum ſublimatum ter& ſolutum& diſtillatum per alembicũ,& coagulatum,& iterum folutum& diſtillatum& coagulatum,& itera tertia vice: Et ſi ſolutum fuerit ſepties cum aqua vitæ,& diſtillatum& coagulatum qua libet vice,& in fine reſolutum in aqua, ſoluit omnia corpora calcinata„Iimata, T 224 ARISTOTELES Sc etiam combuſta:& ſpiritus omnes calcinatos& ſublimatos ſolutio 0 bill in crucibulo ſuper ignem in vna hora cum Dei auxilio& ei 8 Compoſttio aquæ uitæ completæ& perſtcte. Omponamus aquam noſtram philoſophicam cum Dei adiutorio& e ius virtute. K. de aqua ſalis armoniaci ſoluti& diſtillati ter ad minus N. cias ſex, olei prædicti rectificati vt dictũ eſt vnc. ſex(vel ſeptem) miſce hæc duo,& inde imbue ſuper porfidum vel ſuper tabulam vitream vnc. ſex de prædicta lamina paulatim donec totum ebiberit:& cum totũ abſorbueri dimitte fermentari in ſimili vaſe vitreo tribus diebus: quarto autem die projce hoc ceratum in duabus libris aquæ vitæ prædictæ in ſolutorio Polltæ,& lg. la os bene ita vt non reſpiret:& inhuma per quindecim dies:& decimaſextz die inuenies laminam ſolutam in aquam albam vt lac. Et hæc eſt aqua vitæ co. pleta,& oleum Philoſophorum vel philoſophicum,& aqua penetrans&ſerenans, candelas accendens,& domum illuminans, per quam omnes Philoſophi ſuſtentati ſunt. Et cum hac aqua retinetur omne volatile à fuga, ſcilicetmereu rius, ſulfur, arſenicum,& aquila: mercuriũ dico ſulfurem& arſenicum ſublimata& calcinata: quæ omnia quomodo flant, dictum eſt ſuperius. i Additiones. 9 Rectificatio olei communis ad incerationem ſpirituum& ingreſſum faciẽ dum. R. olei communis quantum vis,& cum calce viua optimè confice vt ſit vt farinatũ:& quidam ponunt de ſale cõmuui& ſale tartari,& ita per duos dies dimitte, poſtea per alembicum diſtilla,& renoua ſuperi pſum diſtillatũ calcem & diſtilla quater donec non comburatur. Alij fa ciunt prius bullire oleum cum multa quantitate aquæ,& ita immun ditia deſcendit ad fundum: deinde colant oleum quod natat ſuperius,& ponunt cum calce viua in vaſe ad diſtillandum,& diſtillant ſemel,& ſeruant in vaſe clauſo. 0 Oleum incombuſtibile ad incerandum Elixir ad album: R. mercuri fat per circulationem cum aqua lapidis occulti albi rectificati a calce corticum,& pone in furno reſolutorio cum tertia parte aquæ mercurij,& die quarta diſoluetut in oleum album fixum incombuſtibile, et non rectificatur alio modo ni. ſi quòd aqua ſeparatur per diſtillationem,& oleũ manet in fundo vaſis, quod non poteſt diſtillari niſi cum maximo labore cauſa ſuæ fixationis, quia repugnat et perſeuerat in et contra ignem: et cum hoc oleo poteſt fixaii omnis mer curius ſublimatus, et diſſoluit omnia corpora, quia eſt ex natura metallina: Et cum ed incerantur magna Elixiria: et bene ſeruetur in loco calido iuxta ige quia eſt naturæ calidæ: ergo ſi poneretur in loco frigido congelareturin duũ lapidem fuſibilẽ ſimilem marmori albo, qui poſtea non poſſet diſſolui nec venire ad talem diſtẽperantiam cauſa ſuæ infrigidationis. Nota quòd fit quædam diſtillatio olei cum virgis paruis poſitis in fundo cu curbitæ,& attingunt ſummitatem,& aſcendit oleum per virgas illas ſuperius, aliter non aſcenderet:& debent eſſe virgæ paruulę& decorticatæ:& credo q de iſta diſtillatione loquitur Ariſt. cum dicit, Mods ſcias quèd olei diſtilato fit lecundum tres modos:et eſt in cap. de L. maiori. nie mira Us virtute. Sed ſcias quòd Raſis certè loquitur de illa diſtillatione cum weten in ſuis libris de yo& de zo verbis: dicens in libro de 70: Sic etiam ole, aliena ſequaris veſtigia, manabit. Compol DB PERFECTO MAGISTERIO 225 5 Compoſitio Elixirij Benedicti. i 85 I Omponamus igitur Elixir noſtrum benedictũ cum Dei auxilio& eius Virtute. N mercurij ſublimati& calcinati lib. 2 ſulf.& arſenici ſublimatorum&calcinatorũ ana lib.i.& de aqua animalis philoſophicè cõpoſita, & rectiſicata iam dicta vnc. iʒ.& de huius aqua imbibe ſpiritus prædictos pau latim ſuper porfidum aut in paropſide vitreà quæ melior eſt cũ piſtello vitreo donec totũ bibit:& cum hoc factum fuerit, pone totum illud in aludel ad ſubli man dum alẽbico ſuperpoſito cum ſuo recipiente& bene ſigillato cũ luto magiſterij, vt nullo modo reſpiret:& tunc pone aludel ſuper athanor,& fac deſubtus ignẽ leuẽ de carbonibus, donec tota humiditas in recipientẽ ceciderit, poſtea vigora ignẽ mediocrẽ quaſi per ſex horas,& tunc ſine vas infrigidari,& cum infrigidatũ fuerit, quod intus eſt extrahe& pone in paropſide vitrea:& ſi aliquid de ipſo ſupereleuatũ fuerit, reduc ſuper fęces ſuas cũ piſtello vitreo ſua uiter,& reddẽdo ſibi totam aqua, quæ ab eo diſtillata eſt: Et poſtea da ei potãdum alias i. vnc. aquæ philoſophicæ prædictę,& cum totũ biberit, remitte ad ſublimandũ vt prius: quòd ſi pigritauerit ad ſurgendum vel bibendũ, aſſa ipsũ in aludel cum amplioti ore ſemper alẽbico ſuperpoſito cum ſuo recipiẽte&be ne ſigillato, ꝙ non reſpiret,& hoc fac cũ lento 17 donec totũ ebibat,& tunc ſublima vt prius feciſti:tertia vice reduc luper ſi aliquid eleuatũ fuerit,& da ei ad bibendũ alias iʒ vnc. aquæ prædictæ,& redde ei aquã ſuam ſimiliter vt prius ſuauiter terendo donec totũ hiberit,& tune ſublima vt prius. Quarta autẽ vice redde ei aquã ſuam tantũ,& ſublima vel diſtilla,& hoc ex tunc fac toties ſemper reddendo ei aquã ſuam quæ ab eo diſtillat tantũ,& reducẽdo inferius quod ſuperius eleuatur ſi aliquid ſit, donec inde penitus nihil diſtilletur. Et ct ita factum fuerit, inuenies in fundo vaſis laminã cryſtallinam ſtantẽ, penetrantem, profundantẽ tingentem,& permanentẽ: cuius vna pars ſi ſuper 50 partes Veneris proiecta fuerit, ipſam in veriſsimũ arg tranſmutabit. Hermes dixit in ſecreto ſuo vnũ ſuper milſe. Rogo te per ſœdus Domini ne hoc ſecretũ alicui oſtendas niſi flio noſtro: Et quicunq; de hoc arcano ſecreto dignus fuerit, noſter erit filius:& Deus alleuiet ſuper te. Tuautem cum exaltatus fueris ſuper omnes circulos mundi huius Lunaris, memento viſitare& diſtribuere paupe ribus& pupillis, viduis,& ſimilibus,& eis ſuccurrere in tribulatione eorum, vt valeas in die iudicij audire verbum Domini promiſſum, Venite benedicti patris mei, percipite regnum quod vobis paratum eſt ab origine mundi: infirmus fui, nudus fui, ſitiui,& omnia neceſſaria dediſti mihi cùm viſitaſti pupillos & viduas,& his ſimiles propter nomen meum: centuplum accipies,& vitam æternam poſsidebis. Amen. Explicit liber Perfectionis. Odo libri huius breuiter talis eſt: Primò rationes huius artis abunds deſeribit octo capitibus primis. Secunda pars de Metallorum generatione ſingulatim capitibus 6. Tertia part de Separatione metallorum& mineralium cap. 18. Que pars Præparationes omnium metallorum e mineralium aut foſili 45. Vbi al. ö ö ilium cap. 48. præparantur quæ ad opus conueniunt. ec. 5 b f ee e Junta pars, Olea bhiloſophica parare docet pro Elixiri complendo, capit. 4. f 5 8 110 8 1 ndorum Elixirium ex prædictis Heciebus præparatis: item compotones aquæ uitæ philoſophicæ, rectificati i 15. 25 875 175 Philoſophicæ, reckificationes omnium elementorum, Ex tandem compoſtionem Eli dingulis pertibus additiones poftte ſunt optim a ad doctrinæ abundantiam 226 ˖ LIBER MAGIT RI IOANNIS DE RVpPE SClssà DE CON FPECTIONE VERI LAPID Is PHILOS OPA rum clarè& abſque quacunque palliatione, editus ab eg viro vtique a f Deo illuſtrato, quem libellum compoſuit ad hoc diuina præmonitus reuelatione. RN UA. AT VR A ſeu materia lapidis eſt res vilis precij, vbique repe ribilis: cuia eſt aqua viſcoſa, cum ſit arg viu. cõmune ſicut extrahitui de terra. Et quia aqua viſcoſa ſcilicet arg. viu. generatur in latrinis, dixerunt aliqui, quòd in locis vilibus reperiebatur: Et multi beſtiales non intelligẽtes intentum Philoſopho. rum, ipſum ad literam in ſtercoribus quæſiuerunt. Hæc autem natura operatur aliquid, a mouendo ſcilicet terreſtreitatem, quam habet,& aliquid apponendo, ſcilicet ſulfur Philoſo phorum: quod nõ eſt ſulfur vulgi, ſed eſt ſulfur inuiſibile, tinctura rubedinis: Et ego nominabo tibi eum nomine ſuo & certè eſt ſpiritus vitrioli ſeilicet Romani. Et iſtæ duæ præparationes fiuntſi mul ſic: R. ſalis petræ& vitrioli Romani ana lib. duas,& tere eas ſubtiiter,& in patella ferrea mouendo, deſicca ad ignem lentum aliquantulum, vt aques humiditas recedat: deinde R. lib. i. mercurij de minera extracti,& non de plũbo facti,& volue ipſum in corio leporis,& ſparge ipſum ſuper materiam prædictam calidam aliquantulum, quia ſeminabitur, et exibit, et mundificabitur tranſeundo ꝑer poros corij prædicti vt non appareat in eo. Et pone totum in vaſe aludel( ſeu alembico) ad ſubl imandum primò cum lento igne, donec humiditas per foramen capitis vaſis recedat aliquantulum, quod cognoſces cum gladio, ſi poſitus ſuper foramen non recipiat ex fumo aſcendente humorem: poſtea claude foramen cum luto ſapientiæ: ſed tutius eſt vt ante materia paulu lum deſiccetur,& in aludello nullunn ſit foramen,& fortifica ignem per duode cim horas,& in fine da fortiorem igmem, vt bene totus mercurius ſublimetit, et extrahe ipſum album ſicut nix eſt. in iſto autẽ opere feciſti duo: Primò enim purgaſti ipſum à terreſtreitate& nignedine ac humiditate maxima: quæ vndique currit,& coagulaſti eum,& reduxiſti album vt nix,& contribilem& miſci bilem& aptum ad digeſtionem in ſtufa ſicca:& aptaſti eum ad reducendum in aquam provt inferius apparebit. Secumdò, poſtea miſiſti in ipſum ſulfur inui ſibile Philoſophorum, quod eſt tinctura rubedinis,& ſpiritus vitrioli Romani:& eſt ibi miraculum maximum: quia cum ſpiritus ille inuiſibilis habeat tin. cturam rubedinis, tamen coagulat mercurium in ſublimatione in albedine nimis. Et hoc eſt quod multi maximi Philoſophorum ſcripſerunt, quòd lapis fit ex mercurio& ſulfure, quod non eſt ſulfur vulgi, ſed ſulfur Philoſophorum Et de prædicta præparatione, ſublimatione,& operatione dixit magiſter Amol dus de Villanoua in Tractatu parabolico de maiori edicto, Niſi granum ftumenti cadens in terra mortuum fuerit, ipſum ſolum manet: ſi autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Intelligas per granum frumenti in terra mottit, candum, mercurium mortificandum in terra ſalispetræ& vitrioli Romani: 8 ibi mortificatum,& cum igne ſublimatum multum fructum affert, nempe api dem magnum, quem omnes Philoſophi quæſierunt. Signum autem quod 5 ritus vitrioli incorporetur mercurio eſt, q uia licet mercurius ſublimatus 5 5 tas fæces terreas dimittat in terra, tamen ſi poſueris libram vnam, tantun 8 rehabebis:ſed hoc eſſet impoſsibile, niſi quòd mercurius albior niue ſecũ 1 DE CcOoNFE CT. VERI LAPIDIS 127 kit puriſsimum ſpiritum vitrioli prædicti, quod eſt inuiſibile ſulfur. Demõſtra tur autem ſpiritus inuiſibilis vitrioli ad ſenſum per ingenium ſic: R. acetum& in eo extingue ferrum quatuor vicibus: Deinde pone ibi mercurium ſublimatum&tritum per vnam noctem, in craſtino diſtilla acetum per linguas bis vel ter donec ſit clarum, poſt mitte in ampulla vitreata ad ignem lentum,& amoue cappam nigram fer eam, quæ eleuabitur,& poſt purgationem da ignem & euapora acetum& remanebiꝭ ibi ſpiritus vitrioli in fundo 5 de colore floris gaudij amoœniſsimo ſupra modum ſi experto credatur: Et ita habebis ad partem mercurium mortuum effectum,& ex alia parte ſulfur inuiſibile ſupradictum. Quare mihi eſt monſtratum, quòd mercurius per vitriolum ſublimatus, ſecum portat ſpiritum eius, quia ſulfur inuiſibile lapidis tinctura appellatur. Nam de mercurio ſine vitriolo ſublimato, non poteris extrahere ſpirit ũ prædictum. Hæc eſt operatio prima. 5 8 EC VN DA OPERATTIO 8 Ecunda operatio huius artis eſt, Ab illo mercurio ſublimato, qui eſt albus vt nix, extrahe ſpiritum eius qui à quibuſdam magnis Philoſophis quinta eſſentia clamatur, quia ſpiritus ille eſt incorruptibilis ferè vt cælũ, licet ſit nõ fixus volatilis, quia ſic eſt neceſſe: extrahatur enim hæc quinta eſſentia, hoc eſt ſpiritus mercurij ab illo ſupra ſublimato ſic: R. lib.i. ſalispetræ& tantundẽ vitrioli Romani, et extrahe aquam fortem,& tere mercurium ſupra ſublimatũ, & diſſolue eum in illa aqua forti ſupra cineres calidos in amphora vitri clauſa per duodecim horas: quòd ſi non diſſoluatur pone intus de fale armoniaco ſeptem partes aquæ vel plus:& hoc eſt maximum ſecretum in arte:(¶ N. ſi in prin cipio ſumatur ſal nittum pro ſale petræ, puto fore melius.) Appone ergo cor tuum ad ipſum, et poſt diſſolutionem pone in vrinali, et deſuper alembicum, et mitte ſuper ignem, et diſtilla aquam fortem, quam recipe, et poſt totalem di ſtillationem continua ignem, et aſcendet per jatus vrinalis ſpiritus mercurij: et hæc eſt quinta eſſentia albior niue: in fine fortifica ignem, et totum aſcendet: Deinde aperi vas, et extrahe quintam eſſentiam, et inuenies in fundo vaſis fæces combuſtas et nigras à ſpiritu mercurij ſeparatas. In hac autem o peratione feciſti duo: Primò ſeparaſti illud quod in albo mercurij ſeparato erat terrenum corruptibile et imperfectũ: totum enim combuſcsit illud aqua fortis: Et eſt mirum valde, quòd de re alba vt nix, poſsit extrahi res terreſtris et nigra. Secundo imbibiſti intra ſpiritum mercurij amplius de ſpiritu vitrioli, qui eſt in aqua forti: et hoc eſt quod in prędicto tractatu dixit magiſter Arnoldus, dicens fic: Bibat, bibat, bibat quantũ bibere poteſt per duodecim horas,(N. vices) quia mercurius diſſolutus eſt in aqua vitrioli, hoc eſt de ſulfure inuiſibili, quam habet: Et hæc diſſolutio fit in duodecim horis. Secundò diſſolue ſpiritum mercu 11 125 7 0 8 1.*** in igne fæces nõ tot yt prius opus, enigris fæcibus, aut parum inuenies,& tunc habebis perfect quintam eſſentiam materiam lapidis ſecundariò præparatam, in corruptibilem, volatilem non fixam, et niue albiorem. f i ＋ ERTIA OPE RATIO Ecipe præfatum mercurij ſpiritum ſeparatum ſeu eius quintam eſſentiã. & tere mundiſsimè ſuper lapidem,& pone puluerẽ in vaſe vitreo.& mitte in furno Philoſophorum in ſtufa ſicca ad digerendum, provt 3 volunt nominare: licet alij dicant ad calcinandum ad ignem jentum 855 8 85 nibus factum per ocko dies, vel plus, quem furnum fortaſſe inſerius deſerib vel alibi inuenies:Ibi enim decoquitur vt poſsit diſſolui i quando aliter diſſolueretur, nec o pus perficeretur. bam n aquam: quoniam 10 AN. DE RVPESCISSA QCVARTA OPERAT IO. Varta operatio eſt, vt digeſtionẽ prædictam in vrinali ponas cauſo in balneo infra ollam plenam aqua, donec tuus ſpiritusdiſfoluaturina i qua diſſolution e facta& completa, ponè deſuper alembict: vel in principio quando vrinale ponis in balneo potes deſuper alembicum adapta· re: Demum da ignem,& aſcendet ſtilla roris madij in modum aquæ vitæ lud da lacryma oculi, lac virginis, puriſsima lapidis materia occulti vltima prępata tione perfecta, guſtu amara, ad literam acetoſa, volatilis non fixa, incortuptibilis ferẽ per digeſtionem in puluerem, à Gebero nunquam cognita ab Auicen ignorata. Hanc Hermes palpauit, Alphidius be intellexit, magi ſter Arnoldus dictauit: Nam de hac quarta operatione quæ dicitur 7 lactis virginis, dicit magiſter Arnoldus, Quòd oportet exaltare filium hominis in aeris cruce: quod eſt ad literam, de materia in tertia operatione digeſta, quæ trita ponitur ad diſſoluendum in fundo vrinalis, aſcenditq́; quod ibi eſt, puriſsimum& ſpirituale,& in aerem ſurſum conuertitur,& in eruce exaltatut capitis alembici, quaſi Chriſtus, vt magiſter Arnoldusidicit, eleuatur in cruce. Et iſta diſſolutione completa, habes tuam materiam vltima præparatione præ paratam& perfectam:& ſi vnam guttã ex hoc lacte virginis ſuper laminã igii tam proieceris, dealbat eam intus et extra. Et ita vidiſti quòd materia lapidis eſt vna, non ſimplex omnino, ſed compoſita ex ſpiritu mercurij,& ex ſpiriiu vitrioli Romani, quod dicitur ſulfur inuiſibile, non vulgi, ſed Philoſophorum: quia eſt tinctura mercurij& rubedinis: licet mercurius in ſe non habeat tinctu ram ad rubeum intrinſecus abſconditam: ſed propter purgationes quia nimis eſt terreus, dimittit,& ob hoc indiget ſulfure puriſsimi vitrioli imbibi ad plenum vt ſupra. Nac autem diſtillatione completa, inuenies in fundo vrinalis elementa tiia miſta ſimul, quòd remaneat terra craſſa& combuſtibilis:& extraxiſti ab eo ele mentum aquæ animatum anima ſpirituali vitrioli Romani:& eſt per ſe ſinealijs tribus elementis ſufficiens materia lapidis maximè ad album,& ad rubeũ conſequenter vt dicetur. Si autem vis ſeparare alia tria elementa ab inuicem, operaberis in hunc modum: R. illas fæces terræ,& pone ad digerendũ in ſtu, fa ſicca vt prius: poſtea pone in balneo ad diſſoluendum& diſtillandum vt pi us cum fortiſsimo igne:& quod aſcendet per ignem balnei eſt elementum eris de colore olei: recipe ipſum& ſerua:& cùm nihil amplius poterit aſcendere, transfer vas de balneo ad ignem ſublimationis in cinere,& da ignem bonũ & aſcendet per alembicum elementum ignis rubicundum in liquore olei mbei: N. ipſum& ſerua ad partem:et ita habes à mercurio quatuor elementa ab inuicem ſeparata. Primum elementum aquæ, quod lac virginis dicitur: Secun dum elementum aeris, ſcilicet oleum reſplendens in balneo diſtillatum: Ter tium elem entum ignis, ſcilicet oleum 1 diſtillatum ad ignem· Et quarto hab es in fundo 8 elementum terræ nigerrimum vt carbo, quod nihil vltta valet. Intellexiſti hæc omnia: Neſcio quid de mercurio clarius dici poſsit 3 QVINT A. Lapidis O PE RATIO. ö Ateriam lapidis perfectè præparatam in hac quinta operatione 5 bo: quomodo videlicet materia præparetur ad album, id eee lac virginis digeratur& reducatur virtute ignis in puluerem 111 15 15 lem, vt non ſentiatur per tactum manus. Recipe igitur lac virginis: h 15 dem lac dixerunt quidam Philoſophi, animal cum ſanguine ſuo: 1 415 creſcit in ſublimando,& habet animam ſanguinis, id eſt tin cturam tubec ig: 7 5 5 5„ 7 1 f i l mcf ſpiritum vitrioli ſupradictum:& pone infra vitri amphoram in fundo Kuen — * — 2 2 72 22 W C DE cONF ECT. VERIT LAPI PD. 229 & ignias ei collum& ſtrangula ipſum cingendo cum forcipibus, caute tamen 1 Her ita quòd nihil poſsit exire quoquo modo et ponas tegulam perforatam in col Meti. lo furni inter ignem& amphoram, vt lac virginis nõ deſtruatur ab igne:& po ne vas in furno philoſophorũ ad digerẽdum in igne, vbi vas habebit per inge nium ignem ab omni parte, vt vas æqualiter ignem reci piat, vt ad nullam partem lac virginis poſsit euolare quomodocunque: id quod fieret niſi ignis ab omni parte daretur æqualiter. Et eſt ars ad dandum ignem tem peratum, non exceſsiuum& operis deſtructiuum, vt ſubtus tot carbones accenſi ardeant, vt manus hominis teneri poſsit in aere inter latus furni et vas in quo eſt materia ic eſt lac virginis fulgentis:& cõtinuabis hũc ignem donec videas materiã de nigrari. Quod ſi nimis tardaret, adauge ei ignẽ:&cũ videris materiã denigrari gaude, quoniã principiũ digeſtionis tunc habebis:& continua ignẽ donec omnes carbones cõſumentut᷑: et vidẽs materiã aliquantulũ dealbàri tũc augmẽ ta ei ignem paulatim et ſenſim donec videas materiã magis ac magisdealbari. Et cum videris materiam perfectè dealbatã, habes perfectè lapidem ad albũ. Sexta operatio. 5 5 ¶ Exta operatio docet lapidem iam completum perfici ad rubeum, nil pe8 nitus addito nilq́; remoto, ſic videlicet: Extrahe de uaſe prædicto quod vocatur ſepulchrum philoſophorum: Et magiſter Arnoldus dixit, quòd lapis eſt clauſus in eo, vt Chriſtus in ſepulchro:& partem vnam quam volueris pulueris ſine tactu accipe: per ipſum enim conuertes omnia metalla imperfecta in verius metallum quam eſſet de minera. Reliquam partem conclude in vaſe vt prius,& fortifica ignem ei, jubente magiſtro Arnoldo qui dicit, Poſtquàm lapis peruenit ad perfectionem albedinis, non ſentiat pœnas creſcentis ignis, nec periculum 5 d, etiam ſi notabiliterfortificetur: quia ſic ei expe dit,& eſt omnino neceſſe: cuius cauſa eſt in veritate per ignem lentum qui fit, quando digeritur ad albũ. non poteſt decoqui ſulfur inuiſibile abſconſũ vitrio i ſcilicet ſpiritus latẽs ſub albedine lapidis: ſed digeritur ſpiritus illo igne ad al bum. Quapropter neceſſarium eſt ignem augmentare, vt attingat profundius & digerat tincturam rubedinis& ſulphur latens vitrioli,& ipſum exterius apparere faciat,& nihil addito, nihilq́; remoto, quod lapis albus per maiorem ignem efficiatur, reſuſcitatus à mortuis cum diademate refulgente& glorioſus vt magiſter Arnoldus excellenter teſtatur. Sed nota quòd in duobus vaſis ſimul operari debes: in vno ad album, in altero ad rubeum. Et nota quòd aliqui operantur per omnia vt dixi de lacte virginis,& de elemento aeris:& ignem non curant. Et eſt opus eorum per ſolum lac virginis nobile& perfectum pro certo,& maximè ad album. Alij verò miſcent tria elementa ſimul: ſcilicet vnũ põdus ignis, quatuor põdera aeris,& octo põdera lactis:& hic modus fortior eſt ad rubeum, debilior verò ad album. Tres lios modos potes facere ſimul in vno vaſe de ſolo lacte ad album: in alio vaſe de ſolo lacte ad rubeum: in tertio vaſe de tribus elementis ad aurum,& in eodem furno, vt probes ſublimitates diuerſorum modorum,& videas mirabilia maxima Deo glorioſo creata in rebus. Credas vir Euangelice quod ante me nullus hominum in aperto hanc ſcientiam& veritatem ſcri pſit. Scito autem& aduerte quòd philoſophi magni quibus reuelatum fuit myſterium huius artis reuelationibus veritatis, imprecati fuerunt maledictiones horrendas timentes ne veniret arcanum ad manus indignorum. 5 S EPTIMAP ARS. S. en pars huius operis eſt praxis virtutis elixir, ioc eſt medicin tæ:virtus autem reſeruatæ eſt,& perfectæ ad album eſt, 0 vt cõuertatur mer 230 10 AN. DE RVPESCIS SA curius in plumbum, cuprum, ſtannum, latonem,& chalybem in argentum veriſsimum. f Neliqua duo capitula: Vnum fuit de modo fornacis Philo ſophorum uod alibi melius ſupra polui: Aliud de modo tingendi& proijciendi Elixir quod etiã ſatis alibi poteſt inueniri. De fermentatione autẽ Solis velLunænufqu mentionem facit hic magiſter, cum tamen omnes philoſo phi concorditer dicant, quòd Sol facit ſolem,& fixum figit: Et quale ſemen in terrã ſeminaueritis tale& metetis: Et non poteſt inueniri in re quod in ea non eſt: et cætera ſimilia multa& c. Tu autem ſicut prudens& diſcretus elige quod bonum eſt(omnibus probatis)& applica fermentum vt ſcis&c. r FEE N RN ANN OT ATI OG. o A quòd ſal petræ& ſal nitri ſunt vnum& idem: tantum differunt quòd ſal nitri eſt ſal petræ præparatum& purgatum à ſale quem labet:& ita præparatum inuenitur copioseè in apothecis:præparatur autem ſic: Contunditur,& in aqua communi bullitur aliquotiens, vltimò bull tur,& feruens in vas proijcitur ligneum, quod vas habet multos erectosſti pites quibus in hullitione adhæret prędictum ſal petrę: quibus frigefactis col ligitur:& tunc ſal nitri vocatur. Scias infallibiliter& in veritate, quòd ex ſolo aceto noſtro aceirimo& abſolutè nullo alio extraneo addito, opus noſtrum perficitur: quo abſente, nec nigredo nec albedo nec rubedo conſiſtit, quod facit Solem& Lunam purum eſle ſpiritum. Quiare aliquſ hic grauiter errant operando, qui ſoluunt amagama noſtrum in aqua forti:& per hoc, opus deſtruitur: quis in pluralitate rerum ars noſtra non conſiſtit. Venerabili igitur vtimur natura, cui aliena noliteintroducere, nec aquam fortem, nec ſalem, nec puluerem: quia natura non emen datur niſi in ſua natura. Et natura noſtri aceti acerrimi benedicti, eontinet om nia neceſſaria in ſe&. Reci pe igitur de Sole foliato partem vnam,& de aceto noſtro partes ſeptem,& fac amalgama more ſolito. Deinde pone in vna veſt ca bouina de vitro,& obtura os vitri,& pone ad diſtillandum in fimo equino calido& humido per tempus, ſic quod caput vitri remaneat in aere exua f. mum: diebus finitis, extrahe vitrum de ſimo,& pone ipſum ſupra cineres cal. dos,& ibidem permitte ſtare ore clauſo dando ei lentiſsimum ignem tanduu quouſq; videris materiam in vitreo eſſe coagulatam& c. ſicut ſcis N De ſale. Ignoſcat mihi Deus. 1 Atio de ſale cibi: Scias quòd ſales ſunt multi,& nobilius eorum 1 qui dicitur Andaram, deinde ſal panis,& ſal Indus, qui eſt rubeus, 50 nabati,& ſal calcis, deinde ſal amarus qui eſt in Hiſpania in loco quid citur Bolongi. Eius quidem natura eſt calida&ſicca:& eſt aqua quam 0 8 lauit ſiccitas ignis:& ex proprietatibus eius elt, quoniam lid efscitas cum ignis vehementia,& addit in ipſo albedinem,& vertit ipſum a 8 te ad ſpiritualitatem:& ſimiliter facit de auro, in quo ruborem augment 5 abluit corpora à ſorde,& corrodit ſordiciẽ eorum,& cum ipſo e pora,& non cum alio. Et propter hoc nominauerũt ipſum Sapientes 5 5 communicans, propter albedinem ſuam: Et quoniam omnes homin ö i 77 r. Et gent& vtuntur ex eo in omnibus rebus,& cum eo rectificantur cieatu 8 DE coNFE CT. VERI LAPI PD. 231 Deus excelſus non laudauit creaturam in lege veteri ſine illo,& præcepit vt nullum ſacrificum& oblatio fieret ſine ſale& c. Et ſal inuenitur in omnibus membris plantarum,& calcibus lapidum,& oſsibus animalium,& in omnibus rebus: Ergo ſecretum totum eſt in ſale. Et qui ſcit ſolutionem a lationem ipſius, iam tunc eſt eleuatus ſupra ſecretum occultum quod eſt lapis ſapientum:& ipſe dealbat corpota& mundificat& reſoluit ea,& coagulat ſpi ritus,& retinet eos,& prohibet ab eis aduſtionem ignis. Pone ergo mentem tuam in ſale,& præpara ipſum,& ne cogites præterquam in ipſo. An non vides apud complementum omnes redire ad ſalem armoniacum ſapientum,& dicere ipſum multotiens?& ipſi volunt ſalem ſibi poſt præparationem eius: peruenit enim ex eo ſal ſapientum, nobile, fixum,& non fugiens ignem. Et Hermes quidem dixit filio ſuo: O Fili, quando ſciueris ſaponem ſapientum, conſequèris concupiſcentiam,& euades cum parte meliori. Et ipſe quidẽ eſt difficilis ſuper eum qui neſcit, tamen peruius ſuper eum qui ſcit eum. Inquit au temCõpilator, Non perit quærens ad proprietatem niſi ignorantia eius quod verè occultauerunt ſapientes,& de quo euacuauerunt omnes libros:& non explanauerunt. Et ego iuro per Deum ſine quo non eſt Deus, qui eſt ſciens, ablens, præſens: Vir qui ignorat ſecretum ſalis, non comprehendet parũ vel multum ex eo qui conceditur ei comedere: quoniam cum ignorat naturam cius, eſt ſicut qui ſagittat ſine corda. Dę modo vtẽdi eſt, vt accipias de ipſo partem,& tere ipſum optime,& vltimatè ponas ipſum tritum in olla,& bene obſtrue ſeu tege& pone ad furnũ panis die ac nocte: Deinde ſolue ipſum in duplo ſui in aqua dulci, deinde coagula ipſum,& veniet ſicut nix: repone ergo ipſum, et vtaris de eo non niſi ſoluto per modum vt ſcis&c. 5 De Flixin. f OC Elixir tingitur tinctura ſua,& ſubmergitur oleo ſuo ſeuaere,& fig tur calce ſua, ſeu terra ſua. Et oleum quidem eſt aggregans vel coniungens inter tincturam ſubtilem valde:& aqua id eſt argentum viuum eſt deferens tincturam id eſt elementum ignis,& oleum antecedens cum ſale tin gente:& tinctura perfundatur cum eo:& quando figitur calx, figitur cum eo propter vehementiam commiſtionis. Et exemplum calcis eſt terra. Et album quidem completur tribus, in quibus nõ eſt ignis: Et citrinum ſeu rubeum, com pletur quatuor totis elementis ſeu partibus lapidis. Totius mundi ſtatus periret, ſi noſter in libris nominaretur lapis. O felix ſcientia quæ à ſciente quæritur: non immeritò ſuper omnes huius mundi ſcien tias perquirenda eſt: Quia qui eam habet, incomparabilẽ habet theſaurum: In ſalubri cõſtellatione natus eſt in hoc ſeculo, diues diuitijs infinitis ſuper reges & principes huius mundi. quis non diliget talia? quia ſanum& longęuum ſe vtentem conſeruat ſuper omniũ medicorum medicinas. Hæc ſunt bona, iuſta coràm Deo& hominibus, non per vſuram acquiſita, ſeu per fraudem& deceptionẽ plurimorum: ſed eſt ſpeciale donum Dei, vt dicit Pſalmus, Labores ma nuum tuarum manducabis, beatus es&c. 8 Vt placeat cunctis, nullum decet eſſe ſuperbum: Qui ſic inflatur, deſerit omne bonum. Sit blandus facie, ſit mitis, ex ingenioſus: Ni contemptibilis fortè ſit ipſe citò. Officio proprio ſapienter ſit ſtudioſus,. Vt flat doctus quiuis in arte ſua. 232 6 125 DE LAPIDE PHILOSOPHORVM SECVN DVM vg RVM MODVNM FORM ANDO EEFEERRARIVS Ronachus ad Apoſtolicum quendam ſcribit. 1 2 N vo ſunt principia huius artis. Eſt ergo primò ſciendum quòdres e de qua omnes philoſophi antiqui tractauerunt, eſt argentũviuum E ſapientũ: quod alijs nominibus nũcupatur aurum, medicina, lapis r philoſophorũ, Elixir, et alijs infinitis nominib. vt per ea quęinſerius dicẽtur perpẽdi manifeſtè poterit. Vocatur autẽ aurũ iſta medicina phyſi ca, quia vt dici t Geber: Qui metalla naturalia conuertit& transformat in verũ Solem, eſt Sol: ideo bene dicit, quod facit Solem, eſt Sol: ſed medicina philoſophica facit hoc, ergo& c. Et ſciendum eſt quòd huius rei principia ſunt duo principaliter, videlicet materia& agens: Materia autem vt dicit quidam philoſophus, eſt argentum viuum et ſulfur ſeu arſenicum, quod idem eſt. Aduerta tis tamen pater ſlancte, quoni am, vt dicunt philoſophi, non eſt argentũ viuum in ſua natura, neq; in natura ad quam reduxit illud minera ſua, huius rei principium, ſed ad quam perducit eorum artificium. Et ſimiliter de ſulfure,& cuius corpori eſt inducere. Et ratio qua moti ſunt eſt, quia nõ inuenetunt in mineris argenteis et aliorum metallorum aliquid quod ſit argentum viuum in natura ſua,& aliquid quod ſit ſulfur ſimpliciter: minimè per ſe vnumquodq; ilorũſeparatum& in propria ſua minera& in ſua natura iſtud iuueniet. Iſtud autem at gentum viuĩ et ſulfur quia vt dixi vobis et expoſui productum ſeu deductum ad aliquam naturam aqueam ſubtiliſsimam clariſsimã albiſsimã et amœniſsimam, quã philoſophi vocant arg. viu.& ad quãdam terrenam natura lubtillſimã quam vocant ſulfur per artificium, quod philoſophi mirabiliter occultauerunt,& diſcretè occultum eſſe voluerunt, nec in aliquo loco totum tradiderunt: ſed per eorum libros ſparſim& per partes ae e De quo artifcio pater ſancte nihil intendo pertractare, eo quòd vobis impoſsipile eſſet experi ri, nec eſſet expediens quòd per aliquem experiri faceretis: Et eſſet etiã proli xum omnia quæ in dicto artiſicio ſunt neceſſaria enarrare. Eſt autem præfitum artificium prolixum& ſumptuoſum& maximè laborioſum,& inexpertis valde periculoſum. 5 5 Eſt autem notãdum, quòd Philoſophi iſtud arg. viu.& iſtud ſulfur nam re dixere: Et verẽ ita res eſt, quòd vna res eſt& de re vna exiuit, ſicut alias vobis expoſui Quòd vna res ſit, demonſtratur: Quia aliquando nominãt dictum ar gentum viuum ſulfur,& ſulfur vocant argentum viuum:& totum ſimul, arg. viuum et ſulfur. Quòd autẽ ſolùm ſit vna res, omnes philoſophi in pluribuslo cisdicunt. Dicit enim Lucas, Pluribus rebus nõ indigemus niſi vna. Et Efie. dicit, ſciatis huius artis fundamentum, propter quod multi perierunt, vnum quid eſſe. Et Diomedes ait, Venerabili vtimur natura, quoniam natura non c. mendatur niſi in ſua natura: quibus noli alienum quid introducere. Et Bocoſen ait, Cauete ne alienum quid introducatur: Eſt enim, vt ſuperius dixit Geber, in pluralitate rerum ars noſtra ſuperflua. Et Aſtanus ait, Natura. 0 tum quæ omnia ſuperat. Itẽ Pithagoras, Omnibus nuncupatur nominibus, g ius nomen vnum& idem eſt. Et multa talia dicunt ſimilia qua: longume 15 enarrare, ad oſtendẽdum et demonſtrandũ quòd vna res eſt ſola, ſuper 1 actionẽ ſuam in huius operatione fundat natura. Quæ rect ſuperius 50 arg. viu. et ſulfur quod Vobis demonſtraui. Sed quęri poſset, are else. loſophi rem iſtã, ſi non eſt niſi vna, omnibus nominibus nominauetunt, 5 eit enim 5 r N rationes: Dicit en nibus rebus comparauerunt? Ad hoc aſsignant plures rat Piomedes pH ILOSOHOR VRN. i 233 Diomedes, Quia hoc fecerunt quatenus inſipientes et ignorãtes iſtã rem nõ cognoſcerẽt. Item Morienes, Inuidi nomina multiplicauerunt,& poſteros ſeduxetunt. Vocant autem ſeipſos Inuidos, quia inuidẽt ne alijs quam ſibi ipſis gc ſciẽtia proueniat. Item Pithagoras, Multis iſtam rem Vocauerunt nominibus propter excellentiã ſuæ naturæ. Bonellus autem dicit, Quòd nomina mul tiplicãt, quia in operatione huius rei omnes colores, qui excogitari poſſunt in mundo, apparent:& ſic eius nomina diuerſiſicauerunt ſecundum diuerſos co lores. In opere omnia elementa cõtinentur: quare ipſi rem nomine cuiuslibet rei elementatę nuncupauerunt. Quòd autem in hac re ſint elementa quatuor, Orpholeus dixit, Scitote quòd in noſtro magiſteriooportet elemẽta pura, cru da, ſyncera,& recta ſuper ignem cõmiſcere,& cauere ignis intenſionẽ quovſq; coniungantur elementa,& ſint ſe inuicem complectentia. Elementa igitur igne leui cocta diliguntur, lętantur,& in alienas conuertuntur naturas: hęc Orpholeus. Ait etiam philoſophus, Conuerte elementa,& quod quęris inuenies: Conuertere autẽ elementa, vt quidam alius, eſt facere humidum ſiccũ,& ſiccum humidum,& fugiens fixum. Ergo habetis p. ſ. quò d in iſta re vna, ſunt quatuor elementa, quæ viſibiliter videntur& naturaliter extrahuntur: et ideo 5 phi vocãt aquã iſtam, quatuor corpora& quatuor naturas: Dicit enim ermes, Aqua illa eſt natura cęleſtis, quæ in corporalibus exiſtentia elementa ſua regione ſeparat,& iterum ea componens, in vnum reddũt. Dicit enim Nimidus, Fit hoc compoſitum perfectum in omnibus quatuor elementis. Hæc autem multiplicatio nominum, fuit cauſa erroris illorũ qui operantur in nõ de bita materia, ſicut in ſalibus, aluminibus, vrinis, ſtercorib us, ſanguine humano, ſulfure er argento viuo in natura, in marchaſitis,& in multis alis rebus: ignorantes quòd in re non poteſt inueniri quod in ea non eſt, vt dicit Geber: nec intelligentes quòd philoſophi ſimilitudinariè et metaphoricè in dictis ſuis ſunt locuti: hanc artem precioſiſsimã& ſecretiſsmã, penitus nulli reuelandam putãtes. De hac aqua ſiue de hac re, multa& infinita dixerũt philoſophi, quod eſſet prolixum narrare. Habetis ergo p. ſ. quæ ſint principia materialia huius rei, ſeu cauſa materialis quæ dicitur medicina philoſophorum; quia arg. viuũ & ſulfur. Reſtat conſequenter determinandum de cauſa agente. Agens ſeu mouens ipſam materiam ad corruptionem, eſt calor qui eſt inſtrumẽtum mouens ad putrefactionem,& non eſt aliud agens in mundo: Et hoc eſt quod Al phidius philoſophus dixit, Scitote filij quòd ſubſtantia agẽs in hoc toto mun do eſt vnum ſcilicet calor: Calore autem priuato nullus eſt motus aut actus, ipſius enim diſpoſitionis materiæ radix, eſt calor:ſed tamen multi ſunt gradus caloris ſeu ignis. Eſt autem videndum quis eſt iſte ignis,& in quo gradu eſt Certe iſte ignis, eſt ignis caloris fimi equini: Vnde Alphidius dicit Igne co 1 tur quem tibi oſtendam: Eſt ſe abſcondere in equino ſtercore humido 5 5 ſapientum ignis, humidus ſcilicet& obſcurus: qui ignis eſt calidus in primo gradu& humidus in ſecundo. De iſto calore omnes locuti ſunt philoſophi ſub verbis erroris& metaphoricis: Vnde aſsimilauerunt eum calori Solis,& calori naturali homin is ſani. Dicit enim Meſig, Calore Solis res congela tur: Vnde decipiuntur inſipientes qui vtuntur ignibus diuerſis, non intelligentes verba philoſophorum, ſcilicet ignorantes quòd generationes& procreationes rerum naturalium habent ſolùm fieri pe qualem,& non ſupra excedentem. Modus Miſtionis. 8 principijs naturalibus huius rei, ſubſequenter videndũ eſt de modo miſtionis ſeu conceptionis eorũ adin r calorem temperatiſsimum& æuicem. Eſt autem ſciendum quòd 3 * Naturam 234 DE LAPYIDE principia materialia huius rei ſuper quæ fundat natura actionem ſuã in eiuso, peratione mirabili, ſunt ſulfur& argentum viuum, vt dictum eſt. Vnumquodque iſtorum adinuicem eſt fortiſsimæ compoſitionis& vniformis ſubſtantix: Et hoc ideò quia vnitæ per minima, vt nulla ipſarum partium in reſolutione poſsit alteram dimittere: imò quælibet currit, quælibet reſoluitur propter formę vnionem, quam habent adinuicem per minima à calorea ente æquall in ſua natura ad exigentiã illorum eſſentiæ. Eſt tamen aduertendum quòd pte dictum ſulfur& argentum viuũ conuertitur in terream naturam& ex amba · bus terrenis naturis reſoluitur fumus tenuiſsimus à calore multiplicatus in va. ſe. Et hic duplex fumus, eſt materia metallorum ſeu medicinarum vel lapidis philoſophorum immediata: a ſumo& à calore temperato in vaſe ſuæ deco ctionis vel decoctus conuertitur in& materiam eiuſdem terræ: ideoq́; fxionẽ quandam ſuſcipit, qua defluens aqua per vas eius ſpongioſitatem diſloluit,& ei vniformiter inuiſcatur,& per vnionem deueniunt omnia elementa ſecundum debitam naturalem proportionem,& miſcentur per minima quovſq; fciant vniformem miſtionẽ per ſucceſsiuam decoctionẽ& diuturnam& temperatiſsimam in vaſe ſuo donec inſpiſſetur& induretur: Et ſicut medicina ſiue metallum ſiue lapis philoſophorum. Ideò dicit Morienus, Diſpoſitio ſapientũ & naturarum, mutatio eſt earum naturarum calidi, frigidi, humidi& ſicci ſubti li diſpoſitione admirabilis commiſtioꝛet eſt argumentum vnicum ſapientum. Nota tamẽ quòd ingrelsio, ſubmerſio, fixio, connexio, inſpiſſatio, coniunctio, complexio, compoſſtio,& miſtio, quia ipſa congregata per diuiſionem omnix alia cõmiſcentur: Et hęc omnia vnum& idem ſunt ſecundũ Democritum. Cõ miſtio eſt miſcibilium id eſt elemẽtorum, nam ipſa ſunt prima principia vnius cuiusque commiſti. Nec ipſius miſti naturam manifeſtam& occultam ſcite poſſumus, niſi ſciamus ipſa elementa commiſcere ſeu componere: Vnde Het mes, Intelligete filij ſapientum quatuor elemẽtorum ſcientiam, quæ ſuis pati tia ſunt rationibus in ſua abſcondita apertione. Eorum enim abſcondita aper tio nequaquam ſignificatur niſi componatur, eo quòd non perficitur donec ſui colores peragantur. item nota, per minima id eſt per indiuiſibilia: Nam minimũ eſt illud quodeſt in diuiſibile: nam ſi poſſet diuidi nõ eſſet minimum apparet autem quòd per minimas particulas ipſius corporis id eſt per indiuiſ bilia, fit commiſtio elementorum: nam elementum eſt ſimpla& minima parti cula ipſius corporis. 8 DB BFFPECTIBVYS PRINCIPTOR VM. f E quitur declarandũ de Effectibus dictorum principiorum videlicetarg. viui& ſulfuris. Ideò ad euidentiam i pſorum, eſt notandum quòd in opera tione ipſius rei conſiderãtur plures gradus. Ait enim Lucas in Turba, Plu ribus rebus non indiget niſi vna. Et illa vna res in vnoquoque graduopemm noſtrorum, in aliam vertitur naturam. Huiuſmodi autem gradus ſunt ſecundũ diuerſas proportiones miſcibilium elementorum, quæ in eius operatione eue niunt. Et quamlibet operationem in gradu ſuo ſecundum ordinem quem 35 tura tenet in via&proſecutione generationis ſuæ nomine alicuius„ cauerunt: nam primum gradum operationis ſuæ, vocaueruut ferrum ſeu] 5 tem: Secundum gradum, vocauerunt æs ſeuVenerem, Tertium, plumbum N Saturnum, Quartum, ſtannum ſeu louem, Quintum, argentum ſeu 2 xtum gradum, Solem ſeu aurum: Et infinitis alis nominibus iſta ſua* metaphoricè nominauerunt,& totum iſtud ad occultandum er ee, 1900 autem metalla inquantum generantur ab eiſdem principijs primis 1 5 ab vna prima materia quod eſt argentum viuum& ſulfur, dicuntur feckus N Pp HILOSOPHOR VN. 235 fectus dictorũ principiorũ ſcilicet ſulfuris& arg. viui. Et de quolibet prędicto rũ in ſpeciali philoſophi tractauerũtdiffiniẽdo ſecundũ diuerſas eorũ proprie tates quilſbet per ſe, eo ꝙ diuerſam cõpoſitionem ſeu generationẽ in ſui creatione ſeu productione habuerunt. Eſt tamẽ aduertendũ quòd philoſophi aliquando nominant illud quod vocant aurum ſuum, ferrum vel plumbum&. & ſic de alijs: Et etiam è conuerſo, ferrum vel plumbũ,& ſic de alijs vocant aurum: Et hoc diuerſis reſpectibus: Quia in quanttt reſolutio& corruptio vnius generatio vel cauſa eſt alterius,& effectus in ſua cauſa. Vnde dixerũt quod au rum eſt ferrum,& ſic de cæteris. Nota cauſam erroris illorum qui operantur in metallis naturalibus, videlicet calcinando, diſſoluend o,& congelando ea, credentes ab iſtis medicinã philoſophos creare, eo quòd philoſophi dicũt quòd ex ferro, plumbo,& cæteris generatur aurũ, eo quòd illa res quam ipſi vocant aurum vel medicinam aur, generatur ex reſolutione ſeu corruptione aliorum metallorum: Nam in eadem operatione generantur& corrum puntur omnia dicta metalla,& ex eiſdem generatur aurũ eorum. Vnde etiam dixerũt quòd ferrum,& ſic de cęteris, eſt aurũ, eo quòd cauſa aliquo modo eſt ſuus effectus. Per eaſdem etiam conſiderationes communicantur etiam ſibi nomina adinui cem aliorum metallorum, inquantum corruptio vnius eſt generatio alterius. Eſt autem notandum quòd omnia iſta metalla vocant philoſophi arg. viuũ& ſulfur, eo ꝙ ipſa ex eis fiunt& generãtur. Prædictas ait generationes metallo rũ philoſophi cõplectionesVocauerũt: ſed omnes inęquales excepta auri& argenti: Et ideò etiã arg. reſpectu auri dixerunt inæqualem. Solùm autem auri cõplexionem ſeu pertectionẽ eſſe æqualem dixerunt, nec aliquam aliam di ctarum cõplexionum ſeu generationũ quęſierunt philoſophi, niſi ſolům illam quã vocantæqualem ſcilicet auri, de qua dicit lolianninus Quod elementalis cõmiſtio, eſt illa quæ cũ moderatione corpus dicitur incolume. Et nota quòd dicit cũ moderatione ſcilicet quatuor naturarũ, ſcilicet caliditat.frigidit. humidit. et ſiccit. nam quando ali qua iſtarum naturarũ aliam nõ excedit, tunc dicitur corpus æquale, quia tantum eſt de vna me id eſt ſanũ velmundũ ab omni cauſa c ſtannũ vel plumbum, ipſum aurũ vel medicina auri:Ideò dicit * eſt plumbũ puriſsimũ,& eſt in eo qualitas flxionis vel ſpiſsitudinis duorũ cõponentiũ, ſcilicet arg. viui et ſulfur is, non qualitas quantitatis, quoniã in miſtio ne uincit arg. viu.Iltem Hermes& Filij philoſophorũ, Corpora ſunt ſeptẽ, quo rũ nota quòd aurum nõ eſt primũ via Senerationis, ſed intẽtionis naturę, quia natura ſemper appetit quod melius, nobilius& perfectius eſt, et ad hoc intẽdit. Vel dicitur primũ nobilitate& dignitate. Primum eſt aurũ eorum optimũ eaput& rex, quod nec terra corrum pitur, nec re cõburente cõ buritur, nec aqua alteratur, eo quòd cõplexio eius eſt tẽperata.& natura directa in calido& frigido, ſicco&humido nec in eo quod ſuperfluũ eſt nec minus. Et ideo philo ſo phi prętulerunt illud& magnificauerunt& dixerunt, Quia ſic ſe habet aurũ in corporibus videlicet metallicis, quemadmodum Sol in ſtellis.Sunt aũt quæ reſtant determinanda principia a rtificialia huius rei quã quærimus.nota quꝭ „*„*—„ 2**„ 5 8 uod iſti modi dicuntur Principia artificialia, licet ſint naturalia, eo quòd fitted miniſterio& artificio eorum operatur. Et hi ſunt modi o Pęrationis ipſius, quibus sen cõplexiones. Juærimus generatur,& in eſſe actuali de tur: Et eſt vnus modus ſublimati cenſi 555 uartus calcinatio, quintus ſolutio i i ixi iteratio:Et his mii dicunt en e—— e 18 Qui quidem modi, licet ſint ad inuicem ratione diuerſſ, ſu hiloſophi conſide. V 4 nt tamen ijdem in re. Aliquando enim p . N 36 DE L API DE rantes materiam eorum, quæ quando eſt in vaſe ſuo& ſentit Solem&calorem incontinenti exhalatur ſeu euaporatur in ſpeciem fumi ſubtiliſsimi Kelcendt in altum in capite vaſis:vocauerunt talem aſcenſionem ſublimationem. Vide tes poſtea talem materiam quæ aſcenderat deſcendere ad fundum vaſis voca uerunt diſtillationẽ ſeu deſcenſionem. Adhuc videntes inſpiſſari iſtã mater ſuam& denigrari& fœtorem malum dare, vocauerunt putrefactionem. Vi. dentes colorem nigrum ſeu fuſcum& malum poſt longum tempus dimittere & aliqualem albedinem ad modum cineris coloris venire, vocauerunt incinerationem ſeu dealbationem. Ideo Morienus ait, Totum magiſterium nihilaliud eſt niſi extractio aquæ ex terra,& aquæ ſuper terra dimissi0 donec putre fiat ipſa. Et hæc terra cum aqua putreſcit,& cum mundificata fuerit auxilio cuncta regentis, totum magiſterium perficitur. Adhue videntes terram cum ſua aqua commiſceri,& aquam paulatim propter temperatam decoctionem diminui& terram ereſcere, dixerunt omnes, quòd hoc erat ceratio perfect: Vnde ait philoſophus, Quòd terra cum aqua ceratur, imbibitur,& tempetata decoctione caloris Solis deſiccatur& in terram vertitur tota materia. Vnde idem ait, ęe eſt vis integra, ſi verſa fuerit in terram. Item videntes quòd tota materia veniebat in quãdam diſsipationem,& quòd modo reducebat ſeadſo lidam ſubſtantiam,& quia non fluebat, imò ſtabat ſtricte, dixerunt quòd eſſet perfecta congelatio. Ait Plato, Soluite lapidem noſtrum& poſtea congela te cum magna cautela, ſicut vobis eſt demonſtratum& habetis quaſi totum magiſterium. Idem alibi: Accipe lapidem noſtrum,& pone in vaſe& aſſa igne leui donec confringatur,& poſtea coque ad calorem ſolis donec congeletur:& ſcitote quòd totum magiſterium nihil aliud eſt, niſi facere rerum ſo lutionem,& perfectam& naturalem congelationem: hæc Plato. dem, ſoluite & congelate,& ſic ſcietis totum magiſterium. Item, Videntes materiam prædictam perfectè congelatam& inſpiſſatam, ita quòd nullo modo vlterius reſoluebat ſe in aquã nec in fumum, dixerunt, quòd verè erat fixata, quia eãdem congelationem& inſpiſſationem ſeu fuſionem propter maiorẽ decoctionem caloris, viderunt venire ad perfectam deſiccationem,& dealbationẽ,& quod iſta albedo erat ſuper omnes albedines, dixerunt quòd hæc erat perfecta caci natio. Item videntes hanc materiam ad ſuũ colorem ſtare,& coloribus infinitis mutari, quia hoc fieri non poterat niſi per materiæ reſolutionem, ideo hanc reſolutionem, dixerunt ſolutionem: nam in ipſa reſolutione diſcontinuantur elementa,& viciſsim agunt& patiuntur: Et ideo philoſophi dicta elementace iuges vocant. Quare turpiter errant inſipientes, qui credunt medicinam phy cam creari ex alia re, cum tamen dicant philoſophi, Filij Alchimici ac creden tes ſuis cunctis diſſolutionibus, ſublimationibus, coniunctionibus, leparallonibus, congelationibus, præparationibus, contritionibus, alijsq; inſiſtunt deceptionibus. Et ſileant prędicãtes aliud aurum à noſtro, aliã aquã noſtra què etiã dicitur acetũ acerrimũ, aliam diſſolutionem et congelationẽ noſtta 55 fit igne leui: aliã putrefactionẽ à noſtra, aliquid aliud volatile ſiue 3. aliquẽ à noſtro videlicet arg. viuo& ſulfure, aliquid aliud alumen lite er 7 ſtro, quod in albedine cõpoſitũ, dicit᷑ flos ſalis albi, vel ali uod aliud 1 50 ſtro, Vel aliũ ſanguinẽ humanũ à noſtro, vel aliquid aliud à re vegetabiliv 0 mine vel bruto animali extractũ, fore in noſtra operatione opportun 5 0 vel vtile. In hoc enim fore decipiuntur ꝙ noſtri lapidis tot ſunt ee ſunt res. Audiãt enim plures philoſophos dicentes, ꝙ nõ oritut ex 3 8 ſi homo, nec ex brutis animalibus vel vegetabilib. niſi ſibi ſimilia, nili err 1 ſequẽtes aliquas fallas applicationes, per huiuſmodi talia quęrant per d pl HIL OSOPHOR VH. 237 ipſi meritò falſarij appellentur. Et taceant etiam cred entes ex puluere bruti animalis baſiliſci opus noſtrũ fieri. Ex hoc enim fortè fallentur, quòd noſtri lapidis odorẽ eſſe dicunt philoſophi tanquam odorem ſepulchrorũ. Et propte· rea fortè credunt ipſum eſſe baſiliſcũ, quod fœtidiſsimũ dicitur eſſe animal. Si autẽ inuenias hanc rem noſtram nutriri ſicut infans in vtero, ſicut quidam phi loſophi dicũt, hoc tradunt illi ad ſimilia nõ ad temporis quantitatem, ſed ad le nitatem decoctionis, quia res calore temperato congelatur: et cum dicitur nu triri ouorũ nutritione, hęc omnia, vt videtis etc. Notate ꝙ totum magiſterium & tota intentio philoſophorum nõ eſt aliud niſi diuidere, mundare,& congre gare. Et iterũ, Tota perfectio nõ eſt aliud niſi perfectè ſoluere& cõ gelare. No tate quòd totũ regimen conſiſtit in igne& calore. Tota perfectio nõ eſt aliud niſi elementa conuertere. Jotũregimen non eſt aliud quàm coquere, et aſſare in tabulas tenues coaptare, limare, cũ forſicibus incidere, cõminuere, putrefacere, incinerare, aquare, ſe eparare, diuidere, mundare, dealbare, rubifacere, ſoluere, foliare, celare, cõmiſcere, calefacere, pilare, cribrare, rigare, humectare, in fimare, imbibere, im paſtare, deſiccare, decoquere, ſubtiliare, fundere, gladio igneo incidere, malleo percutere, animam à corpore ſeparare, perfundere, corpus in ſpiritũ et ſpiritum in corpus cõuertere, coire, im prægnare, ſublimare, figere, deſcẽdere, calcinare, ſoluere, corrũpere, coagulare: hoc totum vnum,& non aliud eſt niſi in igneo hoc calore, cucurbita,& alembico diſtillare. Et iſta Pro magno ſecreto in iſta arte habeantur, vnde verſus, f Quinque res eſt und, nas ſolum, coctio ſola, Huus ſolius, non eſt medicamen alius. a Generalis philoſophorũ regula eſt hęc: Dicunt enim quòd non fit inſpiſſa tio alicuius humidi niſi prius fiat ex humido partium ſubtiliſsimarũ exhalatio: Et niſi fiat prius ſimiliter ex humido partium in magis craſſarum ſubtiliatio: ſi it tamen humidũ in cõpoſitione ſeu cõmiſtione ſuperans ſiccũ, et vera miſtio ſicci& humidi, vt humidtt contẽperetur à ſicco,& ſiccũ ab humido: Et hocnõ fit niſi per diuturnam commiſtionem humidi viſcoſi et ſubrilis terrei per mini ma, quovſq; humidũ idem cũ ſicco,&ſiccũ idem cũ humido fiat: Et huius ſub tilis vaporoſi ſeu fumoſi nõ fit reſolutio ſeu exhalatio fubitò, imò paulatim& multo ac longo tempore: Et cauſa ſiue ratio eſt quoniã vniformis eſt ſubſtãtia Principiorum et naturæ:ſi ergo ſubitò fieret ab eis ſuperflui humidi reſolutio, cum non differat ibi humidũ a ſieco propter fortem eorũ miſtionem adinuicẽ reſoluendam, vtiq; humidum à ſicco in reſolutione propter fortem vnionem quam habent adinuicem reſolutio humidi viſcoſi, ſubtilis, fumoſi diuturna& æqualis eſt cauſa inſpiſſationis ſeu compoſitionis metallorum. Explicit. THESAVRVS PHILOSOPHIE. E ſerat nobis eius ſalutare, cuius ſunt omnia, cælum, terra, mare, qui de ni hilo cuncta creare potuit:& diſſona conſona ligare voluit:& ægra ſtatuit medicinis curare ex ſua bonitate: quod antiqui ſapientes ad plenũ intelligentes, duplicem de hoc modum ſuis in libris poſuerunt, vnum verum alium vero deuium. Verum quidem modum poſuerunt verbis obſcuris, vt a nullo niſi a filijs ad plenum intelligeretur. Hoc autem celauerunt, ne im pij hãc ſcientiam vſurpantes, ad prophana perpetranda fierent promptiores:& de eo rum peccatis eſſentrationem reddituri. Idcirco caue tibi cariſsime ne hanc ſci entiam alicui indigno participes, ſed more philoſophico eã celes quam cum Vero experimento cognoueris, amor eius& dilectio in te augebitur, N 238 DE THE SAVRO Falſum autem modum in verbis liquidis poſuerunt: quem modum et eins errores cum ſuis cauſis dicere prætermittã. Sed cariſsime audi& intellige,& Deus tuum illuminet intellectum. Scito quòd ſcientia noſtra eſt ſcientia qua. tuor elementotũ, et temporũ,& qualitatum, et eorum ad inuicem cõuerſio: et in hoc omnes philoſophi conueniunt. Et ſcito quòd in omni re ſub cælo ſunt quatuor elementa, non per viſum, ſed per effectum. VndePhiloſophi ſub vela mento ſcientiæ elementorum, ſcientiam iſtam tradiderunt,& operati ſunt:ſed non intelligentes literam operationis, hæc omnia in ſanguine, capillis& ouis nec non& multis alijs truffis tentauerunt, et ego tentaui, et in ſtuporem ful redactus. Et ideò tanquã de ſciẽtia deſperatus, magiſterium poſtpoſuialiꝭs re probaui imbecillitate proprij intellectus. Ad me ipſum tamen poſtea reuertẽs tadem cumAuſcenna cogitare cœpi, Si hæc res eſt; quomodo eſt:Etſi noneſt quomodo non eſt? Sciui igitur quod omniũ metallorum materia& ſpermaleſt mercurius decoctus et inſpiſſatus in ventre terræ, calore ſulfureo, ipſum deco· uendo,& ſecundum varitatem ſulfuris& eius multiplicitatis diuerſitatẽ, dl. uerſa metalla procreantur in terra. Ipſorum enim prima materia eſt vna& ea. dem: ipſa tamen differunt ſola actione accidentali,& in decoctione maiori vel minori, temperata vel intemperata, adurente vel non adurente:ſic cõcorditer aſſerunt omnes philoſophi. Certum quippe eſt omnem rem eſſe ex eo vel de eo in quod reſoluitur: nã gelu conuertitur in aquã mediante calore: Clarũ eſt ergo ipſum primò fuiſſe aquam: ſic et omnia metalla co nuertuntur in mercuriũ, ergo ipſa prius fuerunt ex mercurio:modum autẽ conuertendi ipſa in mer curium, inferius oſtendam. Hoc autẽ ſuppoſito, ſoluitur dictumriſt. dicenti quarto Meteororum, Sciant ergo artifices Alchimi gʒſpecies metallorũ permu tari nõ poſſe. Et hocverum eſt, niſi ipſa(vt ſequitur)reducantur in primã mate riam. Reductio verò ipſorum eſt facilis et polsibilis ad inuicẽ: nam omne creſcens& naſcẽs multiplicatur, vt patet in omnibus plãtiset arboribus& anima libus: nã ex vno grano mille procreãtur grana:& exvna arbore mille procedũt ramuli,& ab vnd homine omne genus hominum procreatur: ſicut vnũquodque augetur ex ſua ſpecie, ſic et metallum poteſt per conſequens ex ſe augmẽ· tare ſuum metallum. Et non eſt differentia vt dicit Ariſt. vtrum hæc fiantin ot ganis naturalibus vel artificialibus. Metalla verò omnia in terra naſcuntur creſcunt:poſsibile eſt ergo in eis augmentationem et multiplicationem fieri, & ita vſq; in infinitũ. Sed hoc non poteſt fieri niſi per illud quod eſt perfectius in linea metallorum: perfectioris generations eſt illorum metallorumcöpleta medicina quæ eſt elixir philoſophorum. Ad hoc autem elixir Peruem nõ eſt poſsibile niſi per ſuum medium. Vide naturã medij, in quo ſemper eſt contin tia extremorum. Extrema verò ſunt ſulfur& mercurius,& elixir cõpletum: ex illis iſtorum quæ magis depurata et decocta ſunt& digeſta, lla ſunt melioraet perfectiora& etiam propinquiora. O cariſsime non oberres, quæ enim ſeminauerit homo, hæc& metet. lam ſatis patet quis ſit lapis quæ medicina eus cui nihil extraneum additur, niſi quòd ſuperfſua remouentur:quia non 1 niunt rei, niſi quæ propinquiora 19 0 ei ex natura. Nunc igitur. 5 cabo dicta philoſophorum& verba ſapientum obſcura in parabolis celata iudices me verba philoſophorum intelligere,& ipſos verum protulille a 5 mes. Eſt igitur illud primum quod philoſophi vocauerunt ſolutionem.q i cum gummi vero Solutio. 5. 111 f eſt artis fundamentum: Vnde dicit Maria, Copula gum doſopbussit, Nit matrimonio,& fac illa ſicut aquam torrentem. Roſinus ph iesde corpora in incorporea vertatis, in vanum laboratis. Item Parmeni J.. s; i utant ſolutione tractat dicens in Turba, Quidam hanc ſolutionem audientes, P 10 PpHILOSOPH IAE. 239 eam fieri abſque corpore ſuo cum coniuncta eſt,& factum eſt vnum permanens: Non eſt enim philoſophorum ſolutio aquæ iubilatio, ſed corporum in aquam ſolutio ſeu conuerſio ex qua primò creata fuerunt, vt videlicet in mercurium, prout gelu conuertitur in aquam liquidam ex qua prius fuit. Ecce per Dei gratiam vnum elementum quod eſt aqua,& ipſius corporis in aquam liquidam reductio. Secundum verbum eſt, quòd ex aqua fit terra leni decoctione totiens reiterata, donec nigredo ſuperemineat: Nam vt dicit Auicenna in titulo de Humoribus, Calor agens in humido corpore primò generat nigredinem, vt eſt videre iu calce quæ apud vulgum fit. Ideo dicit Menabdes, lubeo poſteros facere corpora non corpora per diſſolutionem& incor porea corpora per ſuauem decoctionem: in qua ſummè cauendum eſt, ne ſpiritus conuertatur in fumum,& euaneſcat per nimium ignem. Vnde Maria dicit, Cuſtodi ipſum,& caue ne fugiat aliquid in fumum. Et ſit menſuraignis caliditas ſolis lulij menſis, vt ex ſuaui& longa decoctione inſpiſſetur aqua,& fiat terra nigra. Sic ergo habes aliud elementum quod eſt terra. Tertium verbum quod præceſsit, eſt terræ mundificatio. Vnde dicit Morienes, Hæc terra cum aqua ſua putrefit& mundificatur: quæ cum mundata fuerit, au xilio Dei totum magiſterium dirigetur. Hermes quoque ait, Azot& ignis latonem abluunt,& nigredinem ab eo auferunt. Ideò dicit Philoſo phus, Dealbate latonem,& liberos reponite, ne corda veſtra rumpantur. Hæc eſt enim compoſitio omnium ſapientum,& etiam tertia pars totius operis. Iungite ergo, vt dicitur in Turba, ſiccum humido id eſt terrã nigram cum aqua ſua,& co quite donec dealbetur. Sic habes aquam& terram per ſe,& terram cum aqua calbatam. Quartum verbum eſt, quòd aqua quæ cum terra fuerit inſpiſſata gihlimatio: & coagulata, aſcendat ſublimatione. Sic habes terram, aquam,& aerem. Et hoc eſt quod dicit Philoſophus, Ipſum dealbate,& cito igne ſublimate, quovſque ex eo exeat ſpiritus quem in eo inuenies, qui dicitur auis aut cinis Hermetis. Vnde& Morienes ait, Cinerem ne vilipendas, nam ipſa eſt diadema cordis tui,& permanentium cinis. Et in libro Turbæ dicitur, Ignis regimen au gmentate:& per albedinem peruenitur ad cinerationem, quæ dicitur terra cal cinata. Vnde dicit Morienes, In fundo remanet terra calcinata, quæ eſt naturæ igneæ: Et habes in prædictis proportionibus quatuor elementa nempe aquam diſſolutam, terram dealbatam, aerem ſublimatum& ignem calcinatũ. De iſtis etiam quatuor elementis dicit Ariſtoteles in libro de Regimine princi pum ad Alexandrum, cum habueris aquam ex aere,& aerem ex igne,& ignẽ ex tetravtunc plenã habebis artem philoſophiæ. Et hic eſt ſinis primæ cõpoſitionis vt Morienes dicit. Nunc ad ſecundam cõ poſitionem tranſeamus, quæ habet inſpirare, tingere,& viuificare prima compoſitionem. Vnde dicit Calin dus philoſophus, Nemo vnquã potuit, vel poſt 10 Nemo v ea poterit tingere terrã foliatã niſi cum auro. deò pręcipit Hermes dicens, Seminate aurum veſtrum in terrã albam foliatam, quæ per caleinationem facta eſt ignea, ſubtilis,& aerea: In iſtam ergo terram aurum ſeminamus cum tinct mus. Sed numquam aurum poteſt perfectè pſum: Certe hoc non poteſt niſi perficiatur arte. Vnde ait Raimundus, Quanuis hic lapis noſter iam in ſe tincturam naturaliter contineat: nam in 5 7* corpus magneſiæ creatus eſt perfect, per ſe tamen non habet niſi perficia-· tur arte& operatione. Geber dicit in Operatione radicum, Ad hoc fi 72* vt melioretur tinctura auri in auro plu vt flat Elixir iuxta ſapiẽtum allegoriam id eſt dum condimentum, antidotum& medicina PurganCoagulatio. Mundatio. Tinctio: Dre e. 240 DE THE SAVRO purgandorum& transformandorum in Lunificum& Solificum verum. Sed nun quid Solo auro,& non alio corpore indigeamus, audi Hermetem dicentẽ Pater eius, id eſt, primæ compoſitionis eſt Sol, mater eius Luna: Pater eſt calidus& ſiccus, tincturã generans: Mater eius eſt frigida et humida genitũ nutri ens. Ideo Sol per ſe, et Luna per ſe, ſunt difficillimę fuſionis. Et dum coniungi tur in modum quo fit ſolidatura ad aurum, funduntur citiſsimè. deo dict Maria: Accipe corpus proiectum, ſiue monticulum clarum, quod non capitur pu treſactione, et tere cum elſapenos quod comprehendit tincturam ſſ pirituũ& appropinqua igni, et totum liquefiet cito, ſi ſuper eum proieciſti vxorem ſui unam. Igitur ſi in lapide noſtro eſſet tantùm alterum ipſorum, nunquam faci le flueret medicina, neque tincturam daret: Et ſi daret, non tin geret niſi inquã tum eſſet:& reliquum, vt mercurius, in fumo euolaret: quia non eſſet in eo rece ptaculum tincturæ. Sed noſtrum finale ſecretum eſt, habere medicinam quæ fluat ante fugam mercurij. Iſtorum autem duorum coniunctio eſt neceſſatia in opere noſtro: Dicit enim Geber, In perfecto magiſterio precioſius metallo rum eſt aurum: ipſum enim eſt tinctura rubedinis transformãs omne corpus. Ipſum eſt& fermentum totam maſſam conuertens ad ſuam naturam. Ipſum quoque eſt anima coniungens ſpiritum cum corpore: quia ſicut corpus huma num ſine anima eſt mortuum et immobile, ſic& corpus immundum ſine fermento quod eius eſt anima terreum et inuegetabile: Nam fermentum præparati corporis totam maſſamconuertit ad ſuam naturam. Et non eſt fermentum niſi Sol& Luna planetis appropriata: Quia ſicut Sol& Luna cæteris planetis dominãtur, ſic iſta duo corpora dominantur alijs corporib. metallorũ quæ ad naturam prædictorum duorum conformiter conuertuntur,& ideo fermentũ dicitur: Nam ſine ipſo gramina non emendantur. Dicit enim Raimundus Sed hanc emendare non poteris niſi prius ſubtilie tur arte ac operatione. Quare Hermes dicit, Fili extrahe à radio ſuam vmbram. Igitur præparatio& ſubtiliatio fermenti nobis eſt neceſſaria, ſicut eſt in fonte, quia quantum eſt ad creatio nẽ perfectè naſcitur, ſed non quantumad operationem niſi prius alatur pauco lacte et poſt pluri, deinde plurimo, ſic contingit ex toto in lapide noſtro. Ac. Doſis. cipe igitur quartam partem ſui, hoc eſt vnam partem de fermento,& tres partes de corpore imperfecto, diſſolue fermentum in æquale ſui aquæ mercuiſ: Coque inſimul lentiſsimo igne& coagula illud fermentum, vt fiat ſicut cor pus imperfectum, et orificio vaſis clauſo. eodem modo& ordine vt dictum eſt ſit præparatum: hoc autẽ præcipit Hermes dicens: Cariſsime, in principio operis recentis æquales partes permiſtionis commiſce inſimul,& tere donec deſponſetur, et ale vt fiat in eis conceptio in fundo vaſis,& generationes geni ti fiant in aere. Morienes quoq; dicit, Fac in principio vt fumus rubeus capiat fumum album in forti vaſe firma coniunctione ſine ſpirituum exhalatione, 80 hoc eſt quintum verum. Sextum verum eſt, vt quartam partem fermenti ſubti liati coniungas cum tribus partibus terræ dealbatæ,& aqua ſua imbibe huic & vt prius toties hæc coque& reitera, donec duo corpora vnum fiant ſine co loris diuerſitate. Vnde dicit Morienes, Cum corpus album fuerit 1 mitte in eam quartam partem ſui de fermento auri: Nam aurum eſt m mentum panis, quod totam maſſam paſtæ conuertit ad ſuam naturam O5 que ergo ipſum in aqua ſia donec fiat res vna,& corpus vnum ſiccum 9 vt dicit Maria, Percuriet ipſum aer, congelabit eum,& erit vnum corpus 0 lud eſt ſecretum Scaliæ: Tunc intruditur fermentum in ſuo corpore quo 0 50 eius anima. Et hoc eſt quod dicit Morienes, Niſi corpus immũdum 1 5 N ris& id dealbatum reddideris, et in id animam mileris, nihil in hoc 76 . r r T./ e. PHILOSOPHIAE. ſterio direxiſti. Ideo fit permiſtio fermenti cum corpore mundato,& nõ cum corpore inmundo. Nam vt dicit Gaſius, In perfecto magiſterio lapides non re cipiunt ſe adinuicem, niſi vtroq; prius fuerint mundati. Non enim 8 0 corpus ſpiritum, neque ſpiritus corpus, ita quùd ſpirituale fiat corp 200 de corporeum ſpirituale, niſi prius fuerint ab omni ſorde depurati perfectiſsimè. Quando verò mundantur, mox complectuntur inuicem corpus& 5 peruenit ex eis opetatio vna perfecta, quia alterata ſunta natura& craſſa, facta ſunt ſubtilia. Hoc etiam dicit A anus in Turba: 8 pititus non conjunguntur corporibus, donec ab immunditijs perfectè fuerint denudati:& in hora coniunctionis maxima apparent miracula:tunc corpus imperfectum co loratione firma coloratur fermento mediante, quod fermentum ſit anima cor poris imperfecti: Et ſpiritus mediante anima cum corpore coniungitur 8 li gatur;& cum ea ſimul in colorem fermenti conuertitur,& fit vnum cum eis. Hoc eſt igitur Elixir, vt dicit Auicẽna ad Aſſem philoſophũ, quod tingitur tin ctura ſua,& ſubmergitur oleo ſuo,& figitur calce ſua:cuius aquam inuenimus ſicut eſt argentum viuum in mineralibus,&oleum eius ſicut eſt ſulfur aut arſenicũ in mineralib.& calx eius ſicut eſt calx in mineralibus: Verùm etiã melius, abũdatius& ſublimius eſt opus: vt albũ cõpletur tribus, in quibus nõ eſt ignis: & citrinum quatuor rotatur rotis. De iſtis rotis etiam dicit Maria, In hac ſchola non ſumt niſi mirabilia: intrant nanq; in eo quatuor lapides,& eius regimen verum eſt. Ex prædictis igitur patet ſubtiliter intelligenti vel intuenti, philoſo Phos in eorũ verbis obſcuris verũ dixiſſe: Nam dicufit, Lapis noſter eſtex qua tuor elementis:& ipsũ elemẽtis cõparauetunt. Et primò oſtẽſum eſt qualiter quatuor ibi ſunt elemẽta. Quia vt dicit Raſis: Omnia quæ à Lunari globo infe rius à ſummo condita ſunt opiſice, participant quatuor elementis, non tamen per viſum, ſed per effectum. Nam japis eſt vna ſola res, tantùm vna ſubſtantia, radix vna,& vna natura. Hermes dicit, lncipe in nomine Domini,& cognoſce naturam lapidis. Ipſe enim eſt à radice materiæ ſuæ, quia in eodem& de eodẽ: nec ingreditur aliud ſuper eo quod non ſit ortum ab eo: Re vera non conuenit rei, niſi quod propinquius eſt ei ex natura ſua: nam vnumquodque diligit ſui ſimile: Idcirco dicit Plato, Subſtantia vna,& vna eſſentia:in lioc vnò eſt cali dum, frigidum, humidum,& ſiccum: Ideò dicitur minor mundus„ quoniam ex eo& per eum& in eo& cum eo ſunt omnia metalla. Ipſe quoque eſt ſicut arbor, cuius rami& flores& fructus ſunt ex ea& per eam:& ipſa eſt totum ſimiliter. Vnumquodque non generat res niſi ſibi ſimiles ex ſpecie ſua: ita hæc res vna eſt& eadem,& quicquid de ea eſt, vnum& idem eſt& non diuerſum. Hunc autem lapidem nominant philoſophi nomine omnis rei corporis,& omnis ſſ peciei: Vnde Pithagoras, Omnibus nominibus nũcupatur, cuius nomẽ proprium eſt tantùm vnum: vnde verſus: Dicitur hæc Luna noninibus ommibits und. Et dicit Phieras, Tenebroſorum nominum pluralitatem dimitte. Natura quidem vna eſt quæ omnia ſuperat, non autem diuerſæ naturæ illam rem emendant: Verum quidem vna ſola natura eſt, quæ ſe ipſam germinare facit. Igitur, vt dicit Diomedes, Venerabili vtimur natura, quoniam natura non emendatur niſi ſua natura: cui noli alienum introducere puluerem, neq; vllam rem. nech res diuerſæ illam rem emendant: Nam ipſa ſeipſam facit germinare. Maria tam en dicit, Quod exibit album&calx humida. quę ſunt vnũ de vno ſunt radices huius artis. Et philoſophi nominauerunt illam multis vel omnium vna ſola res eſt tantùm vt dicit Morienes: Ego veriquod nihil aliud duxit modernos in errorem niſi nominum multitudo. Sed omnis ſapiens ſciat, quòd hæc nomina non ſunt niſ colores in & sign perfecte ſolutionis. 142 DE THESAVRNO coniunctione apparentes. Et ſic nõ errabis in viahuius operis, quanuis phie ſophi dicta& nomina ſua multiplicauerunt, tamen non intelligunt niſi rem vnam,& viam vnam operandi,&uicem vnam caloris(vel colotis)oſtendi t nota, iſta diuerſitas colorum non apparet in noſtro lapide, niſi in coniunctione animæ cum corpore, vt dicit Morienes, Vna tantùm vice ignis in eo innouat diuerſos colores. Dixerunt Philoſophi, quòd lapis ex corpore, anima,& ſpiritu eſt:& verum dicunt. Nam corpus imperfectum dixerunt corpus, ler. mentum animam,& aquã ſpiritum:& bene quidem. Nam corpus imperfectum per ſe eſt corpus graue& infirmũ, ac mortuũ: Aqua eſt ſpiritus corpus purgans, ſubtilians,& dealbans. Fermentum eſt anima quæ corpori impetlecto vitam tribuit, quam prius non hab ebat,& in meliorem formã perducit. Corpus eſt Venus& fœmina: Spiritus eſt Mercurius& maſculus: Anima eſt Sol& Luna. Corpus habet liquefieri in primã materiam ſuam, quæ eſt mer. curius, vt dicit Morienes noſter, Mercurius non habetur niſi ex corporipus liquefactis liquefactione non vulgari, ſed ea tantùm quæ durat donec coniuges vero matrimonio ſociantur,& etiam vniuntur:& hoc eſt vſque adalbedinem. Et nota quòd corpus liquefactum eſt ex toto, cum in decoctione apparuerit nigredo. Vnde dicit Bornellus, Videntes autem nigredinem ili aquæ imminere, ſcitote illud corpus iam liquefactum eſſe, hinc coquite eum in aqualeni igne, vſquequo cũ ſuo vapore compari deſiccetur,& fiat res, qu in ea a ſuo corpore introducitur. Spiritus verò corpus ſubtiliatũ conuertit ad ſe& penetrat ideoq́; dicitur aqua permanens& aqua vitæ. Vnde dicit Mundus in Turba, Mercùrius eſt aqua permanens, ſine qua nihil fit: Vis enim eius eſt ſpiritualis, ſanguis contritus, vnde cum corpore iſtum in ſpiritum vertit,& ſibi adinuicem miſtũ,& in vnum redactum ſecundum virtutem virtutum cot pus incorporat ſpiritum, ſpiritus verò corpus in ſpiritum tinctum, provt ſan· guis vertit: Nam omne quod ſpiri tũ habet, habet& ſanguinem: Et ſanguis eſt humor naturalis naturam confortans. Et ſcito, quanto magis corpus decoqui tur,& in ſuo humore abluitur, tãto magis limpidius apparebit& melius. Sed vt dicit Morienes, Nihil eſt quod à latone poſsit ſuam vmbram auferre niſia· zot, quando in eo decoquitur, donec eum coloratum reddit& album, velut oculi piſeium: tunc enim expectat ſuum bonum vt confortetur ſuo fermẽto. Nota autem quòd fermentum eſt anima fixa lapidis, tingens, uiuificans,& cõ plectens. Vnde dicit Maria, Corpus fixum eſt de materia Saturni comprehẽdificans digeſtionẽ tincturarum,& complens ſapientia fediarum, ſine quo hoc magiſterium nunquam perueniet ad effectum, donec Sol& Luna in ano corpore coniungantur: Nam totum huius artis artificium, vt dicit n eſt in Sole& Mercurio: ipſa enim in vnum coniuncta, tincturam habent in nitam. Nam in opere quærit colorem ſanguine rubicundiorẽ. Modicũ quippe huius coloris in album infuſum, conuertit magnam albi quantitatem in citrinum colorem, ſicut experiri potes, ſi ſanguinẽ proieceris in lac velin 1255 Igitur, vt dicit loſephus, Commiſce ignem& aquam,& erunt quatuor? 1 de fac iſta vnum,& perueniſti ad illud quod quæris: tunc enim fiet corpus 1 corpus, debile ſuper ignem non debilem,& erit ſupet eo Pax. Prepare o il harum rerum à principio, vſque ad finem eſt aqua fixa„bone en f manifeſtant tincturam in proiectione:& ipſa eſt mediatrix ine w ipſa eadem eſt principium, medium& vltimum. Intelligens ipfamakk 1 dit ſapientiam. Dixerunt etiam quidam Philoſophi, Niſi corpore ve. non corpora,& incorporea in corpora, regulam veritatis no verum dicunt. Nam corpus primò fit aqua,& n inueniſtis: f lit incorporeũ, ſic corporeum del PHILOSOPHIE. 1 5 id eſt ſpiritus:deinde in coniunctione ſpiritus aqua fit corpus. deo dicit Her 1 con. mes, Conuerte naturas,& quod quæris inuenies:& hoc eſt verum. Nam in 5 noſtro magiſterio primò facimus de craſſo gracile, id eſt de corpore a uam: Poſtmodum verò facimus de humido ſiccum, id eſt de aqua terram:& ſic vere naturas conuertimus, quia facimus de corporali ſpirituale,& de ſſ pirituali corporale. Et hoc eſt quod dicit Senior, Eſt conuerſio corporum de ſtatu in ſtatum, de re in rem, de infinitate ad potentiam, de craſsitie ad tenuitatem, de corpore ad ſpiritualitatem, ſicut conuertitur ſemen hominis in matrice mulieris conuerſione naturali de re in rẽ, donec formetur homò inde perfectus. Ex quo fuit radix& principium eius: nec mutatur ab hoc. nec ex ſua radice aliqua diuiſione. Nam vt dicit Ariſtoteles, Omnis generatio eſt ex conuenien tibus in natura. Et hoc eſt verum, maximè in generationibus metallicis: deo enim Philoſophi dicunt, Ne facias ingredi ſuper eum alienum, neque puluerem, neque aquam, neque vllam rem: quia ſi intrauerit ſuper eum alien, corrumpit eum,& deſtruit eum. Vnde dixit Arabs rex quidam, Aqua non conglutinatur niſi cum ſimili ſulfuris ſui in hoc quod ex eo eſt. Deinde facimus il lud quod eſt. ee eſt illud quod eſt inferius, id eſt, vt ſpiritus flat cor pus,& corpus Ipiritus, ſicut eſt in principio noſtræ operationis, vt in ſublima tione, quod eſt inferius eſt ſicut quod eſt ſuperius,& totum vertitur in terrã. Idcirco dicit Hermes, Quod eſt ſuperius per ſublimationem eſt inferius per deſcenſionem,& quod eſt inferius per confti pationem, eſt ſicut quod eſt ſuperius per aſcenſionem, ad perpetranda miracula rei vnius: aqua& terra habent locum inferius: aer& ignis aſcendunt ſuperius: aqua& terra concipiunt & nutriunt: aer& ignis, agunt& coniungũt. Et iſta quatuor in noſtro lapide conueniunt, vt dicit Senior, Quòd quatuor elementa in lapide noſtro purificata ſunt, quia in eo eſt aqua fixa,& aer quietus,&terra quieſcens,& ignis circundans omnia:& in hac repugnantia in eo conueniunt. Et hæ quatuor natu ræ in eo, ex eo,& per eum generatæ ſunt. Patet ergo ex præmiſsis, quòd lapis noſter ex quatuor elementis eſt. Dixerunt ergo Philoſophi, Quòd lapis noſter habet corpus, ſpiritum,& animam: Et iſtà tria dicuntur ex vna natura,& vna re cum vna aqua de vna radice:& certè verum dicunt: Nam totum magi ſterium noſtrum fit cum aqua noſtra,& de ea,& ex ea ſunt omnia neceſſaria: Solatio philoſo Nam ipſa corpora ſoluit, non ſolutione vulgari, provt tradunt ignorantes, h bhicc. conuertantur in aquam nubis, ſed ſolutione vera philoſophica, vt conuertan tur in aquam, ex qua ab initio fuerunt. Vnde dicit So crates, Secretum cuiusli bet rei& vita, eſt aqua: ipſa ſoluit corpus in ſpiritum,& de mortuo facit viuũ. Ipſa eſt acetum acerrimum quod omnibus imminet,& omnia ſuperat. Terite ergo lapidem noſtrum aceto acerrim , Albificatio. gat, dealbat,& ruhificat: ipſa eadem in cine 0 intrat: iuxta quod dicit Marchos rex, Ablatio. & denigrat ea:& ipia abluit omne co. tingit omne nigrum:& viuificat omnia mortua 8 genes quoque dicit, quòd Azot& ign. mundiificant& ob ſeuritatem eius penitus ab eo eripiunt. Laton autẽ eſt cor. unfcatio. Pusimmundum, Azot verò eſt mercurius. Et hæc aqua coniungit corpora di gu uerſamodo prædicto Præparata tali coniunctione, quòd non poteſt ignis 355 234 DE THESAVRO potentia ea ſeparare. Ipſa facit matrimonium inter corpus& fermentum.& eorum vnum mutat in aliud,& ab ignis combuſtione defendit. Calcinatania terra& dealbata ipſa altiora petẽs loca, fit ſpiritualis& aerea: Et quod eſt pirituale& aereum, eſt incorruptibile& penetratiuum. Vnde dicit Hermes Aqua aeris inter cælum& terram exiſtens, eſt vita vniuſcuiuſque reinam b ſa eſt mediatrix inter ignem& aquam per calorem& humiditatem ſuam. vnde ipſa aqua ſuſcipit aerem: nam ipſe aer ſuſcipit ignem, quia i pſe eſt vicinus „ igni per calorem,& propinquus aquæ per humiditatem: idcirco facit matrigpiritus quid. monium inter uirum& mulierem. Omnis enim ſpiritus conſiſtit ex ſubtilita te fumoſitatis aeris. Nam omne animatum vegetabile attrahit ſpiritum& vitam ex aere. Ignis igitur aquam aeris viuificat mortuam, facit matrimonium, & à combuſtione ignis protegit compoſitum. Ideo dixerunt Philoſophi, Cõ 1 uerte aquam in aerem vt fiat vita: vita tamen cum vita, quia ipſa eſt vita&ſpidublimare quid ritus cui ipſa intrauerit. Igitur aqua noſtra ſublimat corpora non ſublimatio 25 ne vulgari, quã intendunt Idiotæ credentes quòd ſublimare, ſit ſuperius aſctdere: Vnde accipiunt corpora calcinata& miſcent ea cum ſpiritibus ſublimatis, vt ſulfure& mercurio cum ſale armoniaco coniungunt,& per fortem iguẽ ſublimationem faciunt, vt corpora ſimul cum ſpiritibus aſcendant,& dicunt tunc quòd ſpiritus& corpora ſunt ſublimata,& à ſuis ſuperfluis optimè depu rata: ſed deluſi ſunt: quia ipſi poſtea ipſa magis immunda reperiunt, quam Ars. Prius fuerint. Nam ars eſt debilior quàm natura: Vnde dicit Albertus in llbto de Mineralibus, Quoniam duo extranei humores à ſulfuris ſubſtãtia artificio & ingenio naturæ purgati ſunt, melius ab arte purgari vel depurari non poſ . artificium naturæ certius eſt& ſublimius omni arte. Igitur noſtrum sublimetio pi ſublimare non eſt ſuperius aſcendere: ſed ſublimare Philoſophorum eſt de re loſopha. Parua& humili, ſeu baſſa& corrupta, magnam facere, altam,& puram. Vnde quum dicimus, Ipſe ſublimatus eſt in Epiſcopum, hoc eſt promotus eſt in Epiſcopum, hoc eſt, promotus eſt ad dignitatis gradum. Sic dicimus cotpota ſublimata, id eſt ſubtiliata,& in alteram naturam translata: Vnde ſublimare idem eſt quod ſubtiliare, quod totum facit aqua noſtra: Vnde dicit Morienes, Aqua à corpore mortuo in quo non eſt anima aufer fœtorem,& quando dealbauerit animam,& eam ſublimauerit,& corpus cuſtodierit, aufert ab eo ob ſcuritatem,& omnem odorem malum. Albides quoque dicit. Accipite tesa mineris ſuis,& ſublimate eas ad altiora loca ſua,& mittite eas à cacumine mõtium ſuorum,& reducite eas ad radices ſuas. Sublimare igitur eſt rẽ groſſam ſubtiliare: Vnde dicit Hermes, Sublima ſubtile à ſpiſſo ſuauiter cum magno ingenio. Aſcendit enim terra in cælum, iterumq́; deſcendit in terram,&tecipit vim ſuperioris ſubtilitatis penetrandi,& inferiorem grauitatis remanẽdi Sic ergo intelligite ſublimationem philoſophorum, quia multi ſunt in hoc de cepti. Item aqua noſtra viuificat corpora& mortificat, deducit ad occaſum c. redu cit ad ortum. Ipſa colores nigros apparere facit in mortificatione, dũ cõuertuntur in terram putrefactione: Poſtmodum apparent multi colores&va rij ante dealbationem, quorum omnium finis eſt albedo ſtabilis: pſa 0 e vt granum frumenti cadens in terram, quod ſi mortuum fuerit, ipſum ſolum manet. Sic ſemina omnium terræ naſcentium mutantur,& putrefiunt, 7 ingreditur ſuper eis corruptio:dein germinant& augmentantut ſicut il 50 quibus radicem habuerint: Sic aqua noſtra nutritur, putrefit,& corrump 8 deinde germinat, reſurgit,& le ipſam viuificat. Idcirco dicit n e 5 uidi aquam ee e ipſam, tunc certificatus fui, quòd res vera t cut 5 iditas eius ſignatur. Coquite ergo eam cum corpore ſuo donec ſiecetur humidits 1 Pp HILOSOPHIA. 245 ab igne,& ſit ſicca, donec videatur eam collegiſſe ſpiritus eius ab ea,& feciſſe manſionem in radice elementi ſui: hoc autem erit quando mortificaueris, cor pus album decoxeris:tunc erit aqua ſpiritualis, potens naturas conuertere ad alias naturas: tunc autem corporà mortua viuificat& germinabit. Item, Aqua noſtra eſt mater diuerſorum colorum mirabiliũ, quia per ipſam diuerſitas colorum apparebit, et hoc erit maximè in miſsione aquæ corporis præparati& fermentati: tunc enim infiniti colores apparent tot, quot excogitari poſſunt, quia tunc ſpiritus coniungitur cum corpore& anima mediante, nam ſpiritus eſt locus animæ,& anima d corporibus extracta eſt aquæ tinctura. Vnde Senior, Hæc aqua eſt tinctura ſoluta in corpore deportata, ſicut portatur tinctu ra tinctorum ſuper pannum:deinde recedit aqua per deſiccationem,& rema net tinctura ſua per impreſsionem: Similiter eſt de aqua animæ in qua portatur tinctura, quam reducunt ſuper terram ſuam albamſitientẽ, foliatam. Hanc aquam vocat Hermes auriſpinarum& florum,& croci, quia tingit terram eorum calcinatam: Vnde etiam dixit, Seminate aurum in terrã foliatam: deinde recedit aqua ſpiritualis,& in corpore remanet anima, quæ eſt tinctura Solis: nam ipſa eſt ſicut fumus ſubtilis, inſenſibilis, non niſi in effectu apparens: Sed eius actus eſt manifeſtatio colorum,& ignis ex igne generatur& nutritur in igne,& eſt filia ignis, ideo oportet reduci ad ignem, Vt non timeat ignem, ſicut reducitur puer ad vbera matris ſuæ. i. Hunc etiam lapidem noſtrum aliqui ęs album vocauerunt. Vnde Lucas& Eximeus in Turba, Scitote omnes ſcientiã quærentes, quòd nulla fit tinctura niſi ex noſtro ære albo. æs enim noſtrum, non eſt æs vulgi. æs vulgi corrũpitur& inficit omne cui imponitur: æs verò Philoſophorum perficit& dealbat cui aſſociatur. Ideo dicit Plato, Omne aurum eſt æs, ſed non omne æs eſt aurum: nam in natura aurum aſsimilatur æri, vt in grauitate, tactu: ſed in natura æris non eſt aliud quam eſt in natura auri, ex corruptione in terra& manſio ne in Patientia. in igne,& manſione in mari. Itaque æs noſtrum habet corpus, animam& ſpiritum:& illa tria ſunt vnum: Nam ſpiritus, corpus,&anima, ſunt vnum: quia ipſa omnia ſunt ex vno& de vno,& cum vno, quod eſt radix ip ſius. Aes igitur philoſophorum eſt Elixir eorum ex ſpiritu, cor ore,& anima completum& perfectum. Sic enim philoſophi lapidem diner nominibus nominauerunt, vt ſapientibus eſſet manifeſtus,& inſipientibus occultus. Sed quocumn que nomine nominetur, ſupereſt vnus& idem:& de eodem: Vnde dicit Merculinus hæc earmina: Est lapis occultus e in imo fonte ſepultus, Vilis er erectus, fumo uel fercore tectuß: Vnus habet uiuus lapis omnia nomina diuus, Vnde Deo plenus ſapiens dixit Morienus Non lapis hic lapis eſt animal quod gignere fas eſt, Et lapis hic auis,& non lapis aut auis hæc ect: Hic lapis eſt moles, qtirps, e Saturnia broles: lapiter hie lapis ect, Mars, Sol, venus,& lapis hic et. Alliger e Luna lucidior omnibus una, Nunc argentum, nunc aurum, nunc elementum, Nunc aqua, nunc uinum, nunc ſanguis, nunc chryſolinum: Nunc lac uirgineum, nunc puma maris, uel acetum, Nunc in ſentina feetenti fillat urina, Nanc quoque gemma ſalis, almixadir, ſal generalis, Auripigmentum primum ſtatuunt elementum, Nunc mare purgatum cum ſulfure purificatum: Colorum dppa-· ritio. Aes album. Corpus, anima, & ſpiritus uni ſunt. 246 DE THESAVRe siccine tranſponunt quod Rultis pandere nolunt, Sicq́; fi guratur ſapiens ne decipiatur, Et quod tractatur ſtultis ne distribuatur. 1153 Item, vt dicit Morienes, Lapis noſtet& confectio ipſius magiſterf ai. milatur in ordine creationi hominis. Nam primum eſt coitus, ſecundum con· ceptio tertium pręgnatio, quartum ortus, et quintum ſequitur nutrimentum. O cariſsime, hæc verba Morienis intellige,& non errabis in veritate. Apen ergo oculos tuos,& vide quòd ſperma philoſophorum eſt aqua viua, terra au tem, eſt corpus imperfectum, quæ terra meritò dicitur mater, quia ipla eſt ma halig e ablu tio idem ſunt. ter omnium elementorum: deo quando ſperma mercurij coniungitur cũ terra corporis imperfecti, tunc coitus appellat: tunc enim terra corporis diſſolul tur in aquam ſpermatis,& fit aqua ſine diuiſione vna: Vnde dicit Hal, Solutio corporis,& coagulatio ſunt duo: ſed habent vnam operationem, quis ſpitiius non coagulatur niſi cum coagulatione ſpiritus: Et corpus& anima quando coniunguntur, agit vterque in ſuum conſimile: Exemplum cum aqua coniun gitur terræ, aqua cum ſua humiditate& virtute conatur eam diſſoluere: nam facit eam ſubtiliorem quam prius erat, et reddit eam ſibi conſimilẽ, quia aquz eſt ſubtilior terra:ſimiliter facit anima in corpore, et eodem modo inſpiſſatut aqua cum terra, et fit conſimilis terræ in denſitate, quia terra ſpiſsior ell quam aqua. Ideo inter ſolutionem corporis et coagulationem ſpiritus, non eſt differentia temporis, nec diuerſum opus in aliquo, ita quòd fiat vnum ſine alio, ficut non eſt inter aquam et terram in ſua coniunctione diuerſa pars temporis: quod cognoſcitur ſi coniungatur vel ſeparetur vna ab alia in earum operatſo nibus: Sicut nec ſperma viri ſeparatur à ſpermate mulieris in hora ſui coitus, ſic& earum vnus eſt terminus, vnum factum,& vna& eadẽ operatio inſimul cernitur ſuper ipſa duo. Ideo Merculinus rerum miſturam, coitum vocat& genituram: 1 2 Semina miſcentur quaſi lac, quæ miſta videntur. Secundum eſt conceptio, quum terra in nigrum ſoluitur puluerem,& incipit aliquantulum de mercurio ſecum retinere:tunc enim agit maſculus in fœminam, id eſt azot in terram: Ideo dicit Arifleus, Maſculi adinuicem non gignunt, nec mulieres cõ cipiunt. Generatio enim eſt ex maribus& fœminis,& maximè ex inuicem conuenientibus. Mar ibus nanque ducentibus fœminas, natura gaudet,& lt generatio vera. Natura autem alienæ naturæ ineptæ coniuncta, nullam veritatem ſpermatis gignit. Coniunge ergo filium tuum Gabricum dilectiorem tibi omnibus fllijs tuis cum ſua ſorore Leya, quæ eſt puella fulgida, ſuauis, 8 tenera: Gabricus eſt maſculus,& Leya fœmina, quæ ipſi dat omne quod exipſa eſt, et quanuis Gabricus ſit carior Leya, tamen non fit generatio ſine Leya, Gabricus enim cum Leya concumbens protinus mortuus eſt: nam Leys alſcendit ſupra Gabricum,&includit eum ſuo vtero, vt nihil penitus videri po tuerit de eo, tantoq́; amore amplexata eſt Gabricum, quòd ipſum totũ in ſui natura cõcepit,& in diuerſas partes diuiſit:& hoc eſt quod dicit Merculinus Quod quaſi lac fuerat, conceptio ſanguine mutat, Pallida nigreſcunt, rubea diſtuſa nigreſcunt.. Tertium eſt prægnatio, quia dealbatur terra: dominante nanque aqua tes ra creſcit& multiplicatur,& augmentatio nouæ prolis inde generatul: 1 0 oportet te terram nigram ab luere, et igne calido dealbare: Vnde lait 1 Accipe quod ad fundum vaſis deſcendit, et ablue iſtud cum igne ee vſque auferatur eius nigredo, et recedat eius ſpiſsitudo, et fac ab eo euo 5 additiones humiditatum, donec deueniat calx nimis alba, in qua non 1 1 E — S r P HILOSOPHIAE 247 cula: tune enim terra ad recipiendam animam eſt habilis& depurata, ideo Merculinus. 8 N Firmans mutatum, preægnatio ſpondet hiatum: Qu bene purgantur, concordi pace ligantur. 8 5. Quartum eſt ortus, quando fermentũ coniungitur terrę dealbatæ, ita quòd vnum fiant ſubſtantia& colore: tunc enim natus eſt lapis noſter in vitam ſempiternam, quia tunc ſpiritus cum corpore, anima mediante, coniungitur. Hæc nanq; eſt compoſitio quæ, vt dicit Hali: fit cum putrefactione& matrimonio: & mateimonium eſt ſubtile cum craſſo ſeu ſpiſſo commiſcere,& animam cum corpore cõmilcere. Putrefactio verò eſt aſſare, terere,& rigare quouſc que inſimul commiſceantur& fiãt vnũ,& non ſit in eis diuerſitas neq; ſeparatio, ſicut non eſt ſeparatio de aqua miſta aquæ, tunc conabitur ſpiſſum retinere ſubtile, & conabitur anima pugnare cũ igne& ipſum pati:& conabitur ſpiritus multum alienatus in corporibus fundi cum eis. Ideo Merculinus: Quartum prægnatum, producit ſtercore natum: f Natis uita datur, non natis uita negatur.. Quintum eſt nutrimentum, quia fœtus extractus non niſi lacte nutritur& igne, parcè& paulatim, dum paruulus eſt.& quanto magis eſurit oſsibus confortatis in iuuentutem perducitur: in quam perueniens ſibi ſubſiſtit& ſufficit, & ſic oportet te in hac operatione facere, ſciens quòd abſcq; calore nil vnquam generatur:& intenſus calor perire facit:& frigidum balneum compoſitum fugat, temperatum verò& ſuaue balneum& igne leui corrumpentes humiditates corporis extrahuntur: ideò dicit Merculinus: Poſſra nutritur, quod natum lux reperitur, Ignis a ſuam ſuperat, fornax alimenta miniſtrat: Hinc etiam lapis natus noſter appellatur. Vnde Plato in libro Turbæ dicit, Honorate Regem ab igne venientem, diademate coronatum,& ipſum illuminate quovſque ad ætatem peruenerit perfectam.& nolite ipſum comburere, nec fugetis ipſum comburendo nimio igne: quia ſi ipſum prouocauerit ad iram, aufert à nobis regimen ſuum: Cuius pater eft Sol, mater verò Luna, quam portauit ventus in ventre ſuo:& nutrix eius eſt terra, nutritur autem ſuo lacte, id eſt ſpermate ex quo fuit ab initio: imbibatur ergo ſæpe& ſæpius parc& paulatim ſuo mercurio„ quovſque bibat quod ſibi ſufficiat. Tunc aut, vt dixit Hali, erit corpus cauſa retinendi tincturam:& erit tinctura cauſa retinendi colorem,& color erit cauſa demonſtrandi tincturam in qua eſt lumen& vita naturæ. Vnde hæc eſt via recta, breuis, ſumma perfectio rei,& conſeruatio totius magiſterij. O cariſsime amice ſingulariter dilecte, per ea quæ dicta ſunt faciliter potes intelli gere verba obſcura,& cognoſces omnes in eo conuenire, quòd nullũ eſt magiſterium niſi illud quod dixi. Iam enim habes corporis ſolutionem,& ipſius ad primam materiam reductionem. Deinde habes ipſius in terram conuerſionem Præterea terræ nigræ dealbationem,& in aerem leuigationem, quia tunc diſtillando humidita. tem quæ in ea inuenitur, fit aereum quod aſcendit,& terra remanet calcinata, & tunc eſt igneę naturæ: Et habes conuerſionem ipſorum adinuicem:& acciPit augmentationem tantam, cuius vtilitas maior eſt quam Poſsit perci pi aliqua ratione. Amen. d Finis Theſauri philoſophiæ. Fermentatio. Matrimonium. Putre factio. 248 PRAXIS VNIVERSALIS MAGNI OPBERIS, Rx TERTIA DISTINcTIONE LIBRI QYIN TARA eſſentiarum Raimundi Lullij. 6 ORP Vs Solare vel Lunare calcionatum, in oleum cõuerſum pern ſtruum noſtrum: Et ſcias pondus cuiuslibet: ſi fuerint menſtrui lbra tres ponas, de corpore vncias duas,& fac eorum coniugium adinuicem id eſt miſtionẽ in vaſe tibi noto fortiſsimè clauſo ex luto facto ex albumine oui, papyro&calce viua diligẽtiſſimè carminata, pone in balneo aut fimd ealdiſ ſimo:ſecurior tamen eſt operatio cum balneo cinerum, ne calor in alio balneo aut fimo recedat: nam ignem actũ ſuum ibi habere neceſſe eſt. Qui calor etiam ſi defuerit, ad malum terminabitur. Miniſtra ergo ignem lentum quouis iſto. rum modorum ſucceſsiuè& continuè ſine intermiſsione, quovſque per menſtruum diſſoluatur, vt fiat miſtio menſtrui in oleum,& rurſus olei in menſtruum per minimas partes,& tranſeat materia à diſſolutione miſtionis ad alte ram potentiam elementorum,& per conſequens ad generationem: non ad ge nerationem quæ eſt poſt totalem lapidis corruptionem, ſed ad accidentalem generationem, quę largo termino generatio dicitur: quòd cognoſcas quando alius color incipit generari ſcilicet niger. Non arbitreris ipſum eſſe nigtumſicut encauſtrum, ſed ſicut in colore mali granati: qui color niger, eſt finis alterationis,& principium digeſtionis. Ergo hæc generatio huius coloris non eſt ex corruptione formę ſubſtantialis ipſius auri& menſtrui, quam in inſtante ſe uitur generatio formæ ſubſtantialis ipſius auri& menſtrui, quam in inſtante equitur generatio formæ ſubſtantialis lapidis philoſophorum cum expoliatione terreſtreitatis ingreſſum prohibentis. Iſto colore viſo intelligas corpus Solare tranſire per diſſolutionem, alterationem,& digeſtionẽ in generationẽ, quia ibi facta ek colligantia amoris intra corpus& menſtruum, quia corpus conuerſum eſt in menſtruum,& menſtruum in formam. Deinde continuando digeſtionem ſine intermiſsione temperatè continuando, tune corpus cum menſtruo ingrediuntur digeſtionem& generationem:& durat digeſtio& ge neratio per tempus mutationum. DR LAPIDEPHILOSOHORVM QVI DAM SVYMN A/ tim multa epilogando ſic dicit. ESTA x nunc quatenus breuiter teneatur memorialiter totum magiſterium ſub ſermonis breuitate recapitulatiuè: Vnde dicimus, quòd totahu ius operis noſtri intentio in ſumma nihil aliud eſt, niſi vt ſumatur lapis philoſophicus,& cum operis inſtantia alijs etiam regiminibus completis aloiduetur ſuper ipſum opus ſublimationis atqʒ diſtillatſonis primi gradus, vtpet hoc mundetur à corruptionis impuritate: Deinde verò 5 755 ita quodm aſcendat:& cum fixus fuerit, ſolue ex eo quod ſubtile eſt,& in ignis temperamento ſerua, quouſque per modum ſublimationis, ſolutionis, atque di 51 nis eleuetur,& eleuari poſsit. Cum eleuatum fuerit, in ignis temperamento 5 ua, quovſque totum figatur,& in aſperitate ignis quieſeat:& hic 7 0 155 parationis appellatur gradus:& in hoc quidem præparationis& perfecl 15 meta conſiſtit. Tertius verò ſimiliter gradus lapidis adminiſtretur: quo 1 tum principium, medium& finem conſiſtunt præparationis eee Et eſt vt fixum lapidem cum manet ſublimatus per adminiſtrationem Fang 0 latilem facias,& volatile fixũ, donec in ignis temperamento quieſcat, ita 00 1 r ſalis petræ,& uarta parte libræ einaprij,& du P HILOSOPHOR VN. 249 nil videatur aſcendere: Et hic tertius modus eſt completus. Qirarta verò admi niſtratio eſt, vt lapidem diſſoluas,& per modũ diſtillationis volatilem facias: et cum iſta fuerit tota materia cum igne ſibi appropriata donec quieſcat ſine aliqua ſeparatione. Et cum iſta facta fuerit, veriſsima via inuenta eſt. Quinta adminiſtratio eſt, vt lapidem congelatum diſſoluas,& volatilem facias:& iterum volatile fæum. Sexta adminiſtratio ſimilis eſt quintæ, ſimiliter& ſeptima:& ſummarieè nihil aliud eſt, quàm, ſolue, congela. PRACTICA MAGISTRI ODOMARI ad diſcipulum. oss me frater Ludouice contra omnium philoſophorum præcepta militare: ſed quia tui amore ſanctiſsimo cor meum accenditur, ideo ſecretum quod hactenus paterfilio negat, tibi cariſsimo fratri fideliter iun go · Recipe Lunæ puriſsimæ à ſulfure ſuo combuſtibili purgatæ per modum calcinationis vnciam vnam,& pone in vrinali vitreo cum duplo aceti diſtillati per modũ diſtillationis aquę vitæ, quod melius eſt,& claude os vrinalis ne reſpiret: poſtea ſepelias in caſdario aquæ pleno& ſtraminibus, ita quòd aqua ferueat per vnam horam:& diſſolutum diſtilla per filtrum: diſtillatum deſiccat eſiccatum, in furno reuerberationis calcina: calcinatum, iteratò cum aceto diſſolue per omnia faciendo vt ſupra, ſex vicibus itera: vltimò calcina. Tunc re cipe mercurij ſublimati vncias duas,& incorpora diu, optimè ducendo cum magna cautela. Poſtea illud ſublima in Aludel plani fundi cum igne fortiori quam expedit in fuſione æris,& totum aſcendet. Et hoc iteratò totum contere ſimul,& ſublima donec figatur, fixum diſſolue ſex vicibus vt prim. Vltimò calcina,& cum nouo mercurio cryſtallino ſublimato iterum eleua,& tantundem illud fixa:hos autem ordines fixationis& volatilitatis quinque vicibus itera, quia vltra quinque vices non poterit bene calcinari, nec eleuari: imò omnia adęquantur in fundo, in fermentatione& maturatione. Tunc vncia vna iſtius lapidis cadit ſupra centum. Sed ſi vncia vna in fimo equi vel in balneo Mariæ diſſoluetur,& in cineribus tepidis congeletur, illius vncia ca dit ſuper lex millia. Et ſi ſecundò diſſolutionem& congelationem reiteraueris, cadet pars vna ſuper decem mille millia. Si tunc ſolueris& congelaueris, ita quòd la pis amplius coagulari non valeat in quo cunq; paruo igne, imò quòd ignis in naturam ſolarem conuerſus, quam citò ignem vel Solem ſenſerit, pars vna cadet ſuper inſinitas. 8 autem vis facere rubeum: Recipe mercurij rubificati, fx,& in ſpiritum verli partem:& adde Elixiri albo,& fiet citrinum:& habes opus tuum rubeũ. Rubificatur autem mercurius in aqua acuta, quæ fit ex libra vitrioli,& libra abus vncijs aluminis iameni: 5 8 probatiſsimum facit vir ſtallum ſi ſuperproieceris, inde naturas proc Omnem infirmitatem, debito modo ſump iuuenem gaudioſum conuertit:& ſim plicite comam inducit. 75 aurum: etiam vitrum vel cryurabis ſecundum ſuum colorem. tus, in hora expellit:& ſenem in x crines canos eijcit,& pulchram 1 n calide eins. N — 250 DE RACTICAMAGIS TRI i in Gallijs homo quidam qui oleum rubeum compoſuit, in quo cleo poſtea ponebat laminas tenues Lunæ, quas ſuper lentum ignem Gin 5 bat aliquibus horis, deinde ſigillabat vas& faciebat ignem deſuper K ta illa Luna cum materia tota conuertebatur in aurum: ſed ex quo fieret ois neſcio. Credibile tamen eſt medicinam factam ex corpore, ſpiritibus& animabus fixis, rubeis,& per diſſolutionem in oleum redactis. a Nota pro præſeruatione à fumis alchimicis venenoſis(præter alia adiutoria) vt obtures nares cum bombyce ſeu bombace madeſacto in oleo violar Contra ægritudines genitas ex fumo mercurij vel aliorum ſpirituum al chimicorum, prodeſt vti edoaria,& bacca lauri,& pipere,& allio,& vino Albertus in libro ſuo de Mineralibus inquit, Quòd operarij qui metalla fo diunt, quando igniunt ea, obſtruunt os& nares duplici vel tripliei filt ro ne va Pore nimis lædantur in ſpiritualibus,& noceant valde præcordijs ARCANVNM PHILEOSOPHORVNM, Vr Ex 83. turno facias aurum perfectum. B cipe libram ſemis mercurij philoſophorum,& vncias duas ſulfuris eorundem: amalgama vtroſque ſimul, ita quòd de alterutro nil appareat, ſed remaneat puluis niger ex his duobus: quem recipe&pone in phiala ſtricti oris,& pone ſuper fornaculam ſeu furnellum olla mediante cum cineribus cribratis, vt ſcis:& fac quòd cineres non aſcendant ad materiam,& da in Principio ignem leuẽ per octo dies, ad hoc vt ſpiritus non aſcendant, ii quid aſcenderit in illis octo diebus, reduc cum illo quod in fundo vaſis remanebit frangendo vas ſingulis octo diebus poſt primam materiam factam quæ eritni gra:& ſic frangendo vitrum, tere materiam tuam,& repone in alio vitreo vaſe: & ſic facias omni octauo die, donec videas materiam tuam in colore cineris: tum diminue cineres per vnum digitum, ita quòd non remaneat de cineribus niſi per duos digitos,& ſuperpone igni,& tandiu permitte donee materiaſit rubea. Et quando videris eam rubeam, diminue iterum de cineribus per digitum,& ſic per conſequens quouſque ſit albiſsima vt nix& quòd poſteareuertatur in colorem rubeum. de qua medicina recipe vnciam vnam,& proijce ſuper octo Saturni præparati,& fiet Saturnus niger& durus vt ferrum: de quo ita duro& nigro proijce vnciam vnam ſuper vncias octo Saturni,& fietubeus:de quo rubeo proijce vnciam vnam ſuper octo libras Saturni præparati,& habebis aurum perfectum. Laus Deo. 5 a Ad album. Accipe mercurij ſublimati, arſenici ſublimati, argenti calcina ti, ana: tere& imbibe cum aqua tartari, vt ſit totum liquidum,& per alembicũ diſtilla, reddendo qualibet vice aquam fæcibus, donec amplius non diſtilet aqua,& remaneat in fundo maſſa fixa: quam tere& imbibe ac ſicca ter vel qu ter cum aqua ſalis armoniaci fixi. Poſtea pone dictã materiam in alia phiaa ad diſſoluendum in loco humido:& ſoluãt diſtilla per filtrum, poſtea conge la:& vtere ſuper æs calcinatum& reductum. PERFEC TA SALIS COMM VNIS PRAE PARA. tio ad lapidem philoſophorum. l. 5 eas VE ſalis communis quartarium vnum ſiue libras decem, 1 11 ſcrucibulum tam grande quod totum hunc ſalem capiat prius a „ 22 2 7 um extraneis rebus mundatum: dali in crucibulo poſito, ſup 0 O DOM ARI. 251 tooperculum, igniq; crucibulum admoue ad ignitos carbones circumquaq; ac ſuprapone in fabri ferrarij officina,& continue bonum ignem cum manticibus ſeu flabellis facito, quoad crucibulum bene rubeſcat& crepitare deſinat: tunc enim ſal præparatum erit. Sequere augendo ignem& ſufflando cum flabellis ac ſi argentum fundere velles: tunc ſal fundetur ſiue liqueſcet in crucibu Io non ſecus ac ſi argentum eſſet. hunc ita fuſum proijce in maſſam tanquam fi foret argentum,& in vnum fruſtum ſponte denſabitur, ſed erit tamen frangibi le. Nam& ſi hic ſal ex ſalſa aqua ſeu marina factum ſit, ſuſtinet tamen ignem,& funditur ſicut metallum. Fac ex hoc bonam quantitatem,& hunc tere ſubtiliter non nimis tamen,& habeas veſicas bubulas& ex eo ſale trito imple,& collum veſicæ cum funiculo forti liga, atq; in loco quantum potes humidiori appende,& cum fibula ſeu acu mediocriter magna in fundo veſicas perfora pluribus in locis ſingularum,& ſuppone catinos terreos vitreatos, vt quod effluit eveſicis colligatur. Potes etiam dictum ſal tritum ſuper idoneum marmor ponere& nocturno in aere diſſoluatur. Tantum autem huius aquæ confice vt libras decem habeas:demum per filtrum eam diſtilla, deinde rurſus per alembicum diſtilla,& in bociæ fundo inuenies maſſam albam pulchram& cryſtalli nam:& hæc eſt primus ſal id eſt prima congelatio& præparatio aquę ſalſæ, ex qua fit prædictum ſal cõmune. Hunc verò cryſtallinũ ſalem diſſolue ſuper mar moreo lapide, vt ſuperius dictum eſt, vel in loco humido quantum tibi ſatis vi detur: neque illum in crucibulo fundas, quia tam ſubtile& penetratiuum eſt quod à crucibulo transflueret& amitteretur: igitur cum diſſolutus in aquam erit, eam diſtilla in alẽbico, eamq; ſerua:& in vaſis vitrei ſeu bociæ fundo maſſam reperies albiſsimam& cryſtallinã:& hæc eſt ſecundus ſal cryſtallinus, nem pe ſecunda congelatio. denuò tere illam maſſam,& diſſolue, vt ſupra, in loco humido,& aquam alembico diſtilla,& aquam ſerua,& in phialæ ſeu bociæ fundo maſſam id eſt ſalem cryſtallinum inuenies, qui tertius eſt,F id eſt tertia cõ gelatio. Accipe rurſum hunc ſalem, tere tenuiter,& ſuper lapide ad diſſoluendum colloca,& aquam diſſolutam diſtilla per alembicum: aquam exeuntem ſerua,& maſſam in fundo albiſs imã& cryſtallinam accipe, quæ quartus ſal ſeu quarta ſalis congelatio vocatur: atq; hoc modo pluries facere licebit,& ſubinde ſal erit cryſtallinus ſubtilior& penetrantior:& ita oleum ſixum facies& ſalem fuſibilem ſicut cera,& mercurium philoſophorum facies,& tandem opta tum aurum:& hoc eſt ſecretum officij naturæ,& fundam 5 8 5 tallorum lapidumq́; precioſorum& ſulft,& eſt n & ſecretiſsimum philoſophorum ente 5 4 2 ee in argentum viuũ& in ee& aur 8 150. 78 1 ne operari ſcieris. Et 25 iſtud ee 8 e 85 ee ee fit lapis philoſophorum. G'ꝛ Alia ſalis communis præparatio. Salis communis partem vnam reſolue in quatuor partibus aquæ pluuialis, poſtea diſtilla per filtrum: pone deinde ad i . 1 donec tota aqua deſiccetur. 5 Alius modus. Salis qua i i ida i ö & 7805 ſolutum 8&. e ee Pit e quid remanet de ſale in mortario, iterum ſuperfunde alia ee cut prius terendo ipſum donec habeas totum ſalem ſol 5 quam illam& deco que in vaſe plumbes vel cupreoſi olutum: tunc accipe adonec aqua euaneſcat,& ſal reuertatur ad pri 1 ba ſalem,& pone in ollam f ad brimam ſubſtantiam: Tunc recipe lers. Phloſoph— dum caleimationie, G ſicca peroptimè ac 55 pręparatos, cũ fluũt ſuper laminã ſicut cera,. eee 252 HISTORIOLA ANTIGQVA DE ARGENTO in aurum verſo. dem portauit 20. argenteos, vt eos ad ignem in cruſolo mitteret: qui dus fuſis, faber ærarius ſuper ipſis proiecit puluerem quem dedit li Maurus: erat autem puluis viridis, fumũ citrinum in igne faciens: argentũ conuerſum eſt in aurum,& illud aurum ærarius vendidit aurifici ad precium aul precioſiſsimi.Aerarius inde re diens dedit precium Mauro:tãdem Maurusmi ſericordia motus erga ærarium, dixit ei, Nanc confectionem pulueris te doce bo. Recipe auri calcinati vel puluerigati, ęris vſti, croci ferriʒ;ana vnciam vnam ſalis armoniaci, rubificati vncias tres, alibi additur, vitrioli rubificati vnciaſoluatur ſal armoniacũ,& eo ſoluto incera, id eſt cum ſua aqua imbibe dictospul ueres auri, ęris, vitrioli& croci ferri, ſuper porphido aut marmore molendo& terendo per longam contritionẽ: Poſtquàm pulueres biberint totam iſtam aquam ſalis, pone in phiala vitri habente collum longum ſub fimo equino calido per dies 21. mutando fimũ calidum de quatuor in quatuor diebus. Poſt. uam ſolutũ hene fuerit& in aquam conuerſum, congela ipſum in aliqua phia la ſuper furnello ſuper cineres calidos: quo congelato, pone partem vnam ſuper decem partes argenti fini præparati& ſeparati. Nota quòd ſi aliqua pars remanſerit inſoluta, molias adhuc cum aqua ſalis armoniaci, quouſque ſittotũ ſolutum: hoc fac vt non perdas aurum tuum, ſemper reiterando imbibitionẽ cum aqua ſalis armoniaci. Si autem dictã congelationem reſolueris iterum,& omnia per ordinem vt ſuperius feceris, vna pars tinget viginti:& ſic multotiens multiplicare poteris, augebis enim 10. ſingula vice. Illum ærarium vidi in Toleto, qui mihi iſta retulit& cuidam conſanguineo ſuo ſeni:& æratius illee· rat ſenex,& ego& magiſter operati ſumus ſecundum modum prędictum, Hu rum ſic debet puluerigari cum odore plumbi, vel cum aqua in qua ſæpius ſt extinctũ plumbũ. Vel fac aliter: Soluatur plumbũ invaſe quod ſuperius habeat foramen modicum ad quantitatem vnius aurei,& ſuperponatur aureus ita vt recipiat odorem plumbi ex illa parte, deinde verte ad aliam,& cum ſic factum erit aliquoties, aurum poterit conteri. Aes vſtum autem cum ſulfure viuo cal nari debet:& antequam in illis miſceatur, debet ablui cum aqua pura vel aqua && ſale, donec ab eo exeat aqua limpida. Crocum ferri flat cum aceto ad ignem jentum vt flat rubrum. ſie verò fit: Lĩmaturram ferri aceto forti imponas& ſa acetum rubeum& clarum,& ponatur ad Solem duobus vel tribus diebus: po ſtea effundatur leniter acetum, ac ſeruetur,& aliud acetum limaturæ ſuperponatur ad Solem:& fiat ita donec tota limatura ſoluatur vel redigatur in puluerem tenuiſsimũ:& iterum totum acetum deſiccetur adSolem. Sal armoniacus ſoluatur per frigidi& humidum, vel per calidum& humidũ. Recipe lolutio· nis eius partes duas, æris vſti partem vnam, croci ferri partem vnã, ſalis armoniaci ad quantitatem omnium: Soluatur ſal armoniacum,& ex eo m pulueres per longam contritionẽ, poſtea ponantur in fimo equino 55 1 f loluendum quindecim diebus:potes iſta reſoluere in fouea mutando æpe 55 mum calidum: deinde coagula ſuper cineres ad lentum ignem. B le lationis ſeu cõgelationis pars vna tingit io. de Luna præparata Etſi e cundò/ modo prædicto omnia faciendo, pars vna tingit 20.& ſic augm tare p otes. a Licet hanc eſſe rei veram deſcriptionem putem, ponam ta diuerſitatem quam in alio ſcripto non ita aatem dico reperi: 4 Que Maurus in terra Maurorum acceſsit ad quendam fabrum,& ci. men 1 biſi 15 „.„ 1 * F IN AVRVM VERS O. 273 æs uſtum ee ſepties in oleo oliuæ, uel donec habeat colorẽ croci. Con/ gelatio ſie fit: Ponatur materia diſſoluta in amphora( ſeu phiala) rotunda, firmiter clauſa,& locetur in medio uaſis ubi ſint cineres,& ſub hoc uaſe fiat ignis lentus per diem naturalem,& congelabitur in puluerem uiridem. Crocus ferri ſie fit ſecundum Albucaſim in libro qui dicitur Seruitor. Aceipe de limatura ferri quantum uis,& pone ſuper lamina ferrea,& ſufla cum folle quouſq; calefiat lamina( uel tubefiat)& limaturam pone in mor tario ferreo ita calidam& tere bene:& iterum repone in lamina& pone ſuper ignem,& ſufla donec caleflat, ut prius,& ita facies decies uel amplius, quia quanto plus feceris, tanto melius. quando ergo uerſum fuerit in colorem croci, ſi adhæret alicui rei color non ſeparabitur. Rubificatur uitriolum ſic. Vitriolum ignitum ſuper tegulam uel in cacia ferrea extingue in acetodiſtlllato decies:& dimiſſo in quiete per triduum, poſtea diſtilletur per filtrum, diſtillatio uerò coagule tur, coagulatio aſſetur,& eritrubeum ſpeciale. 5 Ad rubificandum uitriolum Romanum. Vitriolumuel atramentum pone in ollam non coopertam,& pone in furno calcis uel panis per diem,& fiet nigtũ: uerte cum ferro,& repone,& cumerit bene rubeum, extrahe. Rubiflcatio alia. Vitriolum diſſolue in urina puerorum cocta& deſpumata, poſt fac euaporare urinam& calcina in olla clauſa in furno reuerberationis per ſpacium quatuor uel quinq; horarũ,& erit rubicundiſsimũ,& perpetui coloris. Aliter. Pulueriza uitriolum& coque in eochleari ferreo ſuper ignem, donec optimè rubificetur. Flos martis qui intrat in rubificando& fixando ſulfur. Accipe limaturam martis quam pone in uaſe terreo ad ſpiſsitudinemdigiti,& da ſibi ignem tam for tem quàm poteris per tres uel quatuor dies lignorum ſemper& fufficienter in furnello:& quando fit alba, da multo maiorem ignem,& inuenies florem mar/ tis rubicundiſsimum& precioſiſsimum. f Aqua calcinationis omnium metallorũ: etiam mercurij. R. Vittioli Romani ſalis nitri ana partem unã, ſalis cõmunis partes duas, calcis uiuæ partem ſemis: redigantur in puluetẽ& diſtillentur per alembicũ. hæc corrodet omne metallũ. Præparatio atramenti uiridis, ex Emanuele. Accipe illud, tere& imbibe cum acetomali granati& ſorbarum, quia augmentant rubedinem,& fi icca ſeptẽ ui eibus in uno die in einere: deinde tere, nam bene teritur,& mitte in 3 anis per diem unum,& inuenies rubeum& ſubtile calcinatum calce kubeszdeln de ſol ue in aceto mali gtanati, uel in aceto de uino rubeo in duplo ſui,& pone ſub fi mo per diem unũ: ſed antequàm ſoluatur in aceto, pri i N prius ſoluantur in aceto unc. 4. de ſale armoniaco: deinde extrahe à fim& congela: poſtea iterum ſ Rig 8 ceto& pone ſ ub fimo per alium diem& diſtilla,& habebis optimum puluerẽ 8 850 eſt.— 1 die poteris ſoluere in aquam ſine aliqua imbibitione ed ſolummodo tere in ui l itur in tere,& pone in uiſcere ſub fimo per diem unum,& ſoluitur in aquam per acuitatem ſalis in eo. Reconde, quia eſt ſublimi i uirtutem retinendi& ſoluendi. 5. 3 3 Rubificatio uitrioli. Puluerizentur,& libram una uel aceti diſtillati diſſoluas: deinde bulliat uſq; ad 0 ede 5 55 edietatis cõſumptionẽ de(uel in potto nouo gne lento ru inde per linguas diſtilletur,& ſuper ignem euapo ſigillato rubificetur) alij in gelbalg ſi laroin ö bificant: ut habetur in Alberto. 254 DE MARC HA SITA, TRA CTATVS DE MARCHASILT A, EX YA TAN dem cum elijs dicendis fit Elixir ad album ueriſsimum. a LTO RV genetum& multis in locis reperitut Marchaſſ H uulgo dicta, à Græcis autem Pyrites: eſt aulem ex metall b nam cum plumbo miſtum efficit notularum pro typis uirgulas. o N or montiumuel lapidum aut terræ, ubi reperitur, eſt purpureus 9 e. inuenitur in primis ſupra ciuitatem Brunduſij in Apulis ptope ſanctum Iohannem de Migento, eſtq́; Marchaſſta argentea nigti colotis. 0 in partibus Romandiolæ apud Britonorũ inuenitur argentea Marchaſſta. Item in Corſica prope quoddam caſtrum quod uocatur Caaui in loco qui uocmtut Bagnaria,& eſt albi coloris multum ponderoſa, nec funditur niſi cum magna difflcultate. Item circa Balnea de Porretta inuenitur aurea Maorchaſita. Itempot tatur alia ex Sardinia, ubi foditur uerum argentum in loco qui dicitur Villa de Glexia. Inuenitur item iuxta maritima multis in locis,& præſertim loco dicto 8 luena. Inuenitur in Boemia Marchaſita alba, ualde fuſilis,& propè Bernam in loco ubi foditur ſtannum,& ſtridet ſubdentibus,& leuiter puluerizatur. Inue/ nitur magna copia ubi foditur mercurius,& uocatur mater mercurij, eſtq; tali optima Marchaſita albiſsima, ponderoſiſsima, nec funditur niſi attificialiter. in diſtrictu Vincentię in tetris illoſ um de Vinaria,& eſt glauca,& põderoſa ualde, E nomine igitur altiſsimi creatoris& Domini noſtri leſu Chriſti. R. Ma chaſitæ argenteæ lib. i.& tere eam ſubtiliter,& impaſts eam cum ſale nitro & ſapone Gallico, ut ſit ſicut paſta,& eam repone in crueibulo ac funde ipſam, de cum ſuſa erit proijce eam in aquam inferius ſcriptam,& hoc iteretur tet& ſie erit optimè ſeparata à putredine terræ. N Aqua uerò in qua debet projjci, ſie fit. R. Calcis uiuæ lib a. ſalis gẽmæ diach. 4. aluminis rochæ drach. 3. aluminis zucharini drach.. aceti optimi lib..& it bene calidum,& ſoluantur alumina& ſales& calx in ipſo aceto,& per filttum diſtilletur,& in ea dicta Marchafita fuſa proijciatur. Modus componendi medieinam talis eſt. R. de ſupradicta Marchaſita ſa præparata lib. ſem.& tere eam ſubtiliter& adde ſibi mercurium ſublimatum& falem armoniacum ſublimatum an. lib. ſem. Modus autem præparandi merelrium& ſalem armo niacũ pertinentia huic operi, talis eſt. R. mereurium ſubli matum quantum uis,& ſublima ipſum cum ſale cõmuni præpsrato,& critſicut eryſtallus: ſimili modo ſublima ſalem armoniacũ,& erunt optima:& ſal quod debet poni cum prædictis ſublimationibus ſic præpatatur. R. Sal cõmune qu tum uis,& pone in aquam calidam ut bene diſſoluatur,& dictam aquam diſtlle per peciam panni linei uel filtrum, ita quòd ſit elariſsima, quam congela in base uitri uel terreo interius uitreato:ſupradicta terantur in mottariolo lapideo ſimul & bene ſimul incorporentur ſine aliquo liquore,& pone in ampullam uus loca ipſam ſuper furnellum,& da ſibi lentè ignem de mane uſc; ad tertiam, ue quouſc; humiditas ſit cõſumpta, poſtea uigora ignẽ gradatim, tanduduod a armoniacũ& mercurius aſcendantad collũ dictæ ampullx, deinde permtte frigidari,& frãge ampullam,& quod eſt ſublimatũ cum fæcibus ſuis terũmiſck & tere,& ſublima,& hoc itera ſeptem uicibus, ſemper miſcendo cũ boek in ſeptima uerò uice remanebit Marchaſita caleinata albi coloiis& fiſtbil deinde aceipe eam& ſerua in uaſe mundo uitri clauſo bene. ge Deinde R. Salis alkali lib. 10.& tere ipſum,& madefac cũ modico aceto, 5 pallas ſeu pilas ad groſsitudin ẽ ouſ gallinæ,& ad ſolẽ ſiccare permitte lufee ne ad decoquẽdum in fornace uitrariorum, uel alis ſimili fornace.&. 85 donec dictæ pilæ ſint albiſsimæ: tũc extrahantur de fornace,& in mort deo cõterantur, deinde habeas paratum acetum calidum ad libitum,& 1 8 DE MARCHASITA. 255 uatur ſal& diſtilletur pet filtrum mundum,& diſtillatum in uaſe uitri 5 rius uitreato congeletur,& iterum tere,& in aceto calido ut ſupra ſolue 5 5 ſtilla& congela uſq; ad quindecim uices, poſtea proba ipſum ſuper laminã, 4 funditur ad candelam, perfectè laboraſti: ſi nõ, itera donec leuiter 3 pone ſuper marmor in loco rotido ad ſoluẽdum,& cum ſolutũ 55 ip 3 aqua incorpora calcem Marchaſitæ,& pone in uaſe uitreo. ſi uper furnellum 5 congelandum cum leui igne,& congelabitur uſq; ad triginta dies& citius, tũe lauda Deum qui dedit tibi tale ſecretum. Et quando uolueris experiri, Recipe Mercurij lib. x.& ablue eum cum aceto& ſale,& cum bene lotum fuerit, exic/ cetur cum panno, poſtea exprime per cotium, tũe pone ipſum in eruxolo mundo,& pone intra carbones uiuos,& quando mercurius incipiet fumigare, aſper ge ſuper ipſum de prædicta medicina unc. i. tune audies magnum rumotem crepitationem, tunc ſuffa leuiter quouſq; non plus crepitet, tũe ſuffla ſecurè& cooperi eruci bulum cũ carbonibus,& ſie permitte per magnũ tempus, poſtea euacua ipſum ubicunq; uolueris,& iuro( inquit autor) per Deum quòd habebis Lunam ueram ad omnem examinationem meliorem, quàm de minera terræ extrahatur. Marchaſita ſoluit ferrum cum ſpargiturſuper eum,& combutit cuprum& at gentum,& confringit aurum,& ſtringit plumbum alkali, id eſt ſtannum. Aliqui dicunt, quòd cum ſolo oleo lini incerando Marchaſita funditur cum forti igne, ualde leuiter. 5 Nota hunc alium modum, quem in optimo manu ſcripto libro ſeparatim inueni, ſic. De Marchaſita aurea& argentea, uel ſagimine nitri, quancunq; eatum uis tere cõtritione ultima,& linias eam ſapone& nitto,& funde eam in crucibulo,& accipias quod egreditur de fuſs parum,& eijcias fæcem:& ſi tu fuſionẽ iteraueris, ſicut dictũ eſt, ſecundò& tertiò melius erit. Deinde accipe quod purum eſt ex ea,& eſt ftuſtum album liqueſcens,& eſt res magis ſimilis argento, excepto quòd frangitur ſub martello,& tere illud cum ſale armoniaco ſoluto in aceto, imbibendo& ſiccando, donec totum ebibatur: nam ipſum erit Elixir bonum quod excuſat te ab alio cum Dei auxilio. Proijce ergo de ipſo ſuper ſtannũ mundatum, quoniã ſtringit ipſum& indurat,& incidit ſtrido rem& fœtorẽ eius. Deinde proijce de illo ſtanno ſupert æs rubeũ, albificabit enim ipſum fotmoſa albedine. Coniunge ergo ipſum cum argẽto ſicut ſcis,& proficies cum eo ex uno die, ſed hoc fac arte.& eſt ex melioribus quæ ſunt,& ſtudij leuioris,& excuſabe/ ris per hoc ab alio: occulta ergo ipſum. Separatio Magneſiæ& Marchaſitæ ex libro perfecti Magiſterij Raſis. Accipe de quaciiq; earũ uolueris quantũ uis,& ign ias eam in cacia ferrea ſepties, omni uice extinguẽdo eam in aceto fortiſsimo,& qualibet uice poſt extinctionem extrahatur abaceto,& ponatur ſuper porfidum ac fricetur fortiter,& cum aqua dulci abluatur. hoc facto igniatur ter,& omni uice extinguatur in aceto citrino, & eſt optimè ſeparata. Aliqui dicunt, quòd non eſt neceſſe ſublimare Tuthiã, Magneſ. iam, uel Marchaſitam, dũmodo tamẽ bene fuerint præparata. Magneſia uerò& Marcheſita ſic præparãtur, Tere quouſq; fiat puluis minutus: deinde fac bullire in aceto& in aqua tartari per dimidiũ diem in quolibet,& poſtea in mo-/ dico aceti, deinde cola acetũ& laua cũ aqua cõmuni,& ſicca puluerem& ſerua: & ſi hoc modo præparentur, non eſt neceſſe ſublimare. Ne quid huic tractatui de Marchaſita deſit, he ſequentia non inutiliter addi/ mus exmirabili quodam libro excerpta. 8 f f Accipe Marchaſitæ argenteæ quantum uis, tere in mortario cupreo: pulue/ rem diſtẽpeta cum melle, pone in crucibulo, funde& fac ter: deinde R. unc. i. ſa/ lis armoniaci, aceti unc.. de dicta medicina unc. i. pulueriza ſuper marmor, imbibe pariter quouſq; ſiccetur ad ſolem, unc. i. huius medicinæ cõgelat perfectè 2 1 2576 T RACTAT VS mercurium ſupra ignem calidum. Item aliter. R. Marchaſitæ calcinatæ prius! aceto bullitæ per eonſumptionem aceti unc.. arſenici ſublimati lib. ſem f armoniaci quart.i. calcis corticum ouorum unc. 4. mercutij per ſe monie lib. i.& ſem. miſce omnia in phiala uitrea, pone in fimo per menſem deinde di ſtilla,& aquas diſtillatas obſerua in fimo calido,& poſtea tere cum 2005 10 minis ouorum,& iterum diſtilla& omnes in ſimul coniunge,& diſtilla de 5 in uenttem quouſq; amplius non diſtillent: una pars tingit centũ Veneris pt; paratæ in Lunam. i 8 Marchaſitam integtã ignias,& proijce in aceto diſtillato,& erit pulus albil/ ſimus:deinde facias puluerem Marchaſitæ deſiccare ad ignem uel ſolem, einde fac deſcendere cum baurace quouſq; habeas unum granũ,& ad y. une. Marchaſitæ, pone drach. i. de borace& pulueriza& imbibe cum mercurio,& claude in crucibulo cum borace& funde,& erit Luna bona: ſed dicitur quòd botax pe/ troſa meliot eſt hic. Ablutio Marchaſitæ. Marchaſita argẽtea teratur& ponatur iu aceto forti& coquatur, donec egrediatur eius obſcuritas& nigredo,& renoua acetũ quatuot uicibus donec exeat limpidumiipſa albificat æs,& etiam ſtringit ſtannum. Sublimatio Marchaſitæ, poſt ablutionem& exiccationetn. Pone in alutel& ſublima igne lento duobus diebus& nocte una, poſt inftigidationẽ uaſis aper cum ſuauitate,& inuenies ſimilem argẽto uiuo ſublimato extincto:cuius dach. 1. ſuper 40. plumbi mundificati cõuertit illud in Lunam. Alibi ſic incipit. Sume eam& tere,& in aceto uini infunde,& ad Solem per decẽ dies dimitte: poſthæc cola& ſicca,& pone in ollam de alutel,& c. Purgatur Marchaſita per mercurij lauacrum: deinde calcina in uaſe terteo ſi/ gillato ad magnum ignem tribus uel quatuor horis: quo inftigidato, inueniesto tum tedactũ in terram mortuã nitidam, tere ipſam cum calce corporis, median/ te borace fit liquabilis elixir, qui conuertit uenerem, iouem,& mercuriũ in una hora in ueram Lunam,& augmentatur modicum ex eo cum mercurio uſq; in infinitum, nec eſt ſcienti opus reiterare. Proba an poſt lauationem Marchaſitæ poſsit ſublimari cũ ſale armnmiaco to. tiens quouſcʒ figatur, deinde lauari cum aqua uitæ,& inde facere ptoſectionẽ aut primò diſlolui& iungi cũ auro diſſoluto, aut Luna diſſoluta,& poſtea con uerti in Elixir. Marchaſitæ ſublimatio ex tractatu Petri Hiſpani, articulo ſecundo. R. Mat chaſitæ quantum tibi uidebitur expedire,& pone eam in uaſe ſie diſpoſito ſu/ per carbones ardentes,& ſuffla cum ſufflatorio quantum potetis, donec totum ſulfur Marchaſitæ aſcendat ſuperius album ſicut nix. Marchaſita ſic cõbutitur, melle uncta, in carbonibus mittitur& flabellatur, quandiu colotem tufum faciat. Alij uerò in multis carbonibus igneis coquunt,& ſecundo melle unctam reponũt ad ignem quouſq; ſe fregerit, deinde exirahunt,& lauant ſicut cadmiã. De Arſenico. Rſenici optima ſublimatio. R. libram unam de ipſo bono& electo in mortario ęneo ſubtiliſsimè tere: quo remoto& ſeorſum poſſitoaccige nn tundem æris uſti, quod in eodem mortario ſubtiliſsimè teres,& ipſum 2 0„ Arſenico pones, tunc accipe tantundem ſalis gemmæ,& eodem modo tere 5 pone cum duobus prędictis, ultimò de blãcheto quod proptiè cerulladle ne hæc quatuor ſuper tabulam uitream(aut uitteatã) terendo fortilsimè co ſuper primò ea cummanu vel uirga groſſo modo, poſtea ita fortiter& Aue 11 tabulam marmoreã cõterendo quouſq; ad plenum partes f. ingule f 8 17 0 g cõmiſtæ. His ita peractis, aſſabis hoc modo: calefacias primò larem aeg al tegulis, uel de terra forti,& cum fuerit calefactus, cõſperges eee qua. bellatos uſq; ad ſpiſsitudinẽ duorum ueltriũ digitorum,& puluetẽ ilotum% DE ARSE NICO. 257 tuor ſic miſtorum in una pelui uitrea, uel ſaltemuitreata& bene lata quanto mi/ nus poteris conſperſum& diligenter ſi parſum impones: Deinde N* unam calidam, quæ ad ignem æqualiter ex omni parte fuerit calefacta& uide ne calor eius notabiliter excedat calorem laris,& pone crapam ipſam ſuper larem calidum peluim, cum prædicto puluere i ncludendo, quanto magis æqualiter 18 teris ita cautè quòd calorem æqualem ab omni parte habeat,& uas intus poſitũ in parte aliqua non cõtingat,& ita permitte quieſcere, donec totum infrigidatũ ſit perfectè,& tunc extralle:& ſi inueneris puluerem ſubtilem non congeſtum neq; cõglobatum, bene eſt: ſinautem iterum ſuper marmor pulueriza& aſſa, ſi eut prius toties, quouſq; totum per aſſationem in ſubtilem puluerẽ conuertatur. Hæ autem aſſationes optimè fierent in ſtufa uel fumo cale facto,& dicto modo ſpecialiter ad hoc temperato. Cum ergo per aſſationem totum in ſubtilem pul/ uerem fuerit ſie conuerſum, pones in uaſe ſublimationis ſubſternendo unum bo num lectum de ſale aſſo non crepitante, uel de calce teſtarum ouorũ, uel alio cõſimili. Vas ergo claude cum luto ſapientiæ, quanto æqualius& leuius poteris: ita quòd nullatenus teſpiret, quod ſie fit. Accipe eineres cribellatos,& parũ minus de ſale cõmuni,& cum albuminibus ouorum diſtempera terẽdo ſubtiliter ſuper matmor& nõ ponas multũ de albuminibus: quia cũ modico de illis poteris face/ re multũ lutũt. Caue etiã ne facias multũ molle, ſed aliquãtulum durũ,& cum iſto luto cõiunges ollã, ſiue diſcũ, ſiue alutel cum ſuo cooperculo, cautè ori licia ua/ ſorum ad paruã ſpiſsitudinẽ liniẽdo,& ipſa prius orificia cum ſaliua leuiter madidãdo aliquãtulum, ut lutũ eiſdẽ adhærere ualeat. eodẽ etiã luto iunctura ip ſius ad paruã ſpiſsitudinẽ dehet deforis illiniri,& ſie elauſo,& in furno ſuo poſito lentiſsimũdabis ignẽ, ſicut triũ uel quatuor carbonum,& ipſos accẽſos groſſos ſuperpones,& ipfum ignẽ ſic tẽperatum cõtinuabis aliquãtulum diu:& cum lu tum ori ficij ſuncturæ fuerit deſiccatũ, linies iterum deſuper illũ,& permitte ad il/ lum ignẽ tẽperatiſsimũ deſiccari. Poſſet etiã fieri bonũ lutum ad hocde aqua ſalis cõis ſoluti in aqua calida, diſtẽperando cum ipſa aqua cineres cribellatos, ſed ptimũ eſt melius: Cũ ergo ſecunda linitio fuerit deſiccata, uigora ignẽ paulatim quouſq; cooperculũ caſefiat in tãtum quòd poſsis manũ deſuper tenere, ſed nõ multũ diu. Poſtq; uerò fuerit ſic fortis ignis, caue cum diligẽtia& cautelaut nõ augeat᷑ uel minuatur, ſed cum manuũ cõtactu frequẽti ſuper cooperculs ꝓba: nã ſi manũ ſuper cooperculũ tenere nõ poſsis, ſcias quòd arſenicũ cõburitur& de/ ſtruit᷑ etiã in colore& efficit᷑ croceũ primò, deinderubeũ ꝓpter magnã aduſtio/ nẽ:& niſi uas remoueat᷑ ab igne, uel ſubtrahat᷑ ignis, credo quòd penitus deſtrue retur. Si ergo iſtud cõtingat antec; tota humiditas ſit egreſſa, reduce ignẽ ad tẽpe ramẽtum ſubtrahẽdo ſeilicet paulatim à parte inferiori,& cũ pãno nò multũ ma dido refrigerãdo cooperculũ ſublimatorij quouſq; poſsis bene tenere& diu ma num deſuper.& cõtinua ignẽ æqualẽ quouſq; tota humiditas ſit egreſſa, ꝗͥd quide experiri põt pro certo uitrũ uel fertum politũ ſuꝑ foramẽ cooperculi coaptãdo& ſæpe aſpiciẽdo ſi madidũ ſit. Sẽper autẽ etiã à principio ignis tene lanã in tus ꝑ for amẽ, quæ plus ualet ibi nigra, q; alba, mũda tamẽ ualde: huiuſmodi enim lana etiã ſpiritũ retinet ne recedat,& humiditatẽ nõ impedit, quin aſcẽdat: ceſſan te autẽ omnino humiditatis aſcẽſu, claude foramẽ coopereuli cũ pãno lineo benecõpreſſo uel retorto. quãcito autẽ uideris quòd aliquid de ſublimato lang prę dicte adhęreat, uel ꝑ foramẽ cooperculi exeat, claude foramen prędicto modo, & aliquãtulum fortifica ignẽ& ualde parũ, ſiccʒ cõtinua uſq; ad finẽ ſublimatio nis ignẽ æqualiter quãto magis poteris faciẽdo. Si aũt uis quòd ſublimet᷑ quaſi in ſpeciẽ cryſtallinã. habeas duos capellos de filtto non cõpreſsẽ, uel de aliquo pãno lineo groſſo ad mẽſurã& formã coogculi factos alternatim madefactosin . pones ſuꝑ cooperculũ, ita quòd cooperiat totũ excepto foramine itatis, tunc alternatim teneas illos ibi à principio aſcenſus uſq; ad finẽ,& caue diligẽtius, ne aliquid de aqua ꝑ foramẽ alutel ualeat ſubintrare& habebis 3 Luti Sapientiæ. 258 DE ARSEN IC O. Fpoſitũ. lanẽ᷑ aũt ſemper de carbonibus facias, ꝗa de lignis equaliter ſieti noi letet. Si aũt prædicta intẽtio cõtingeret circa primũ aſcẽſum Arſenici prrdcz madefactionẽ cooperculi de necelsitate fieri oporteret,& ignẽ quaſi ine 0 11 liter ad æqualitatẽ& tẽperamẽtũ reduci,& ex tũc inilla quãtitate cötinuet al ad finẽ: quod ſi de ſublimatiõe nihil ꝓceſsiſſet in aſcẽſu antè prædicta 0 1 remouẽdum eſt totũ uas ſublimatiõis de fornace,& imponẽdum eſt in derb cribratis,& ſepeliẽdum eſt in eis uſqʒ ad iuncturã uaſorũ& coopereulum cũ 5 dictis capellis infrigidãdum, quouſq; ſit bene frigid d, poſtea eſt aperiẽdũ 8 0 eſt ſublimatũ bene album& mundũ extra eſt reponẽdum, qͥd uerò croceſt delia beum eſt effectũ,& q̊d ſine fęcibus de uaſe extrahi nõ poteſt, aceipe& tere iter cum frigidioribus fęcibus ſuper marmor,& lẽtiſsimo igne ſ ublima,& eius ſubli mationẽ expecta. Tẽpus aũt ſublimationis& mora, poſtq; uaſa debitẽ clauſa fue rint,& locata eſt octo horarũ ſcilicet ab aurora æſtatis uſq; ad ueſperas, hoc ta men eſt principaliter attẽdendutn, ne anteq; ab aſcenſu ceſſauerit ignis, in aliquo minuat᷑ uel aliquatenus extinguat᷑, quia nõ poſſet poſtmodũ emẽdari. Quãdoet go dubitaueris, utrũ ceſſauerit ab aſcẽſu, per foramẽ ſuperius longã lanã immit/ tes, ita ut poſsit deſcendere propè fæces,& poſt morã al iquantula extrahes,& ſi quid ei de Arſenicoaſcẽdẽte adhęſit, ſcias quòd nõdum ceſſat aſcẽſus, ſind ad. hæſit, nõ dubites quòd ceſſauit,& cognoſces ꝓ certo. Eodẽ modo poteris experiri, quãdo aſcẽdere ineipiet, cũ aliquid eius lanæ prædictæ adhaferit Vaſa eius nunq; aperias quouſq; plenè refriguerint, uel per ſe, uel prędictorũ capellorũ ap· poſitione in caſibus ſupradictis. Arſenicũ ſublimatũ in Uaſe uitreo eſt ſeruãdũ,& cũ papyro uel mundo& albo corio cooperiendũ,& loco ꝗnõ ſit expoſitusuẽto ela eri humido. Si aũt ęs uſtum nõ habeatur, limatura erisuel ferti mũdata, tamẽ ab omni puluere per ſufflationẽ, uel per lotionẽ aquæ ab omnirubigine poni po teſt loco æris uſti.(Rogerius tamẽ dicit, quòd melius ualet cum caleibus corpo⸗/ rum. c; cum limaturis. Si aũt uis ſcire, utrum in fæcibus aliquid temãſerit de Arſe nico, proijce ſuper carbones,& ſi fumum fecerit, adhuc eſt ibi aliquid,&c. Pręparatio ſalis armo. ſecundũ Raſim. R. de ſale arm. cryſtallino, tere cũ tan to ſpumę maris& ſale nitro& ipſum ſublima,& ſume ſi ublimatũ, coque ipſum poſitũ in cãnis in aqua: ſoluet᷑ enim, diſtilla ipſum, aut ſolue ipſum in ueſica, uel in fellis kiſti ſupet aquã,& diſtilla iꝑſum,& ex eo operare. Alij ſublimantcũ ſale gẽma, ſed illud ſal debet eſſe optimè ſiccatum antè ignẽ,& cum ſale armoniaco optima tritũ. Salem at mon. fixũ ſoluere eſt difficile: imbibe ergo ipſumex aceto & inhuma in fimo, ſoluet᷑ enim, diſtilla ipſum,& caue tibi ne totã aſſumas aquz, ſed tãtum quãtum poſuiſti de ſpiritu quẽ ſoluere uoluiſti. Puluis dans malleũ & dulcedinẽ Soli& Lunæ, ſi ſint cõbuſta& calcinata, facit etiã ferrum fuſile,& eſt lani Lacinij. R. Salis armoniaci, ſalis petrę,& boracis ana tere& cõmiſ ce,& ſolue in modico uini,& deſicca,& de puluert quartum pondus, pone cum iibus cuiuſcunq; calcis uoluetis,& reuertetur ad malleum multum bene, Caput de Sale Alchali. Al Alchali, ſcilicet uitri, eſt de minera lapidis ſimilſis uitri albi omnifundi& cũ eo lapides uertuntur in naturã albi uitri,& eſt fortior omnibus ſalibus in ſuo tegimine. Volo dicere quòd uitrarij hoc ſale utũtur ad fundendum& cduertendum in uitrum cęteros lapides. Accipe igitur de eo quantũ vis,& Eee 5 & ſicca in furno per diem unum,& tere& ablue cum àceto albo acerrimo dus bus uel tribus uicibus,& ſicca ad ſ olem:& ſic remanebit in eo uittus scuitetis 1 ceti,& melius ſubtiliantur partes eius: deinde tere& imbibe cum adua late 10 depurantur& ſubtiliantur omnes ſuperfluitates partium ſalis:deinde 87 4 uaſe ſublimationis,& ſublimetur tribus uicibus, ſemper remouẽdo fæces, 1. duos ſacculos. Deinde pone ſub fimo tribus diebus, quia per ſubtilitetem 5 1 a 0 atur cuitatem ſalſedinis ſalis,& humiditatem fimi melius depurantur,& e —2— 7 EX e en 6 — 2 DE SALE ALCHAILI. 259 dmnes partium ſalis ſuperfluitates in ſuo regimine: deinde extrahe& 1 5 uici⸗/ bus tribus,& per unamquanq; colationem dimitte per diem unum, ut 5 255 teſideat: deinde poſt tres uices colaturã accipe,& pone in caldario paruo 5 ente tria foraminaʒ uel quatuor in cooperculo optime ſtagnato: deinde accipe duas maneries ſcilicet album& uiride unumquodcq; per ſe,& tere,& ſic in furno pone ad deſiccandum,& ſolue iterũ in duplo fui de aqua dulciid eſt, de aqua putei,& pone ſub fimo duobus diebus: deinde cola& cõgela,& ſie tribus uicibus facies: deinde ſolue in uiſcere, id eſt, in ampulla, ſub fimo pone per diem unum,& ſic ſol ue:deinde diſtilla ſemel,& proijce fæces,& cõgela,& ſinon uis ipſum congelare, reconde aquam quam ſoluiſti ſub fimo in uiſcere,& diſtilla. Nota ad ſimilitudinem, qubd de Luna fit ſal alchali hoc modo. R. Lunam in laminas,& pone in uno crucibulo,& claude bene uas ne exhalet,& pone in furno reuerberatio/ nis,& fac ſtare in igne 24. diebus in bono igne, poſtea extrahe& fac puluerem, iſtum puluetem pone in uaſe uitreo cum aqua cõmuni,: hoc eſt, cum aqua Mercu rij teſtamentarij Raymundi de Lullio diſtiſlata ad alembicũ uitreũ,& bulliat tan tum quòd ſolùm tertia pars temaneat. iſtam partem diſtilla pet filtrum, ut ſuprã: poſtea congela,& iſta congelatio eſt ſal alchali,&c. i QVAESTIO AN LAPTIS PHILOSOPHIC VS VAleat contra peſtem. vtrum lapis philoſophorum, ſi haberetur, ualeret contra morbum peſtilentialem. Ed uidetur quòd non: quia ſi lapis philoſophicus talem haberet uirtutẽ, utiq; Reges& principes mundi, ſimiliter& prælati eccleſiæ Romanæ, qui uehementer abhorrent morbum illum,& qui diuitijs affluunt,& penes ſe habent ua-/ lentiſsimos uiros medicos& philoſophos naturales, deberent curare confici la/ pidem illum,& uterẽtur eo pro ſe& amicis ſuis. Oppoſitũ patet per Arnaldũ de Villanoua in penultimo ſui Roſarij cap. ubi dicit: Sic etiam habet uirtutẽ effi/ cacem ſuper omnes alias medicorũ medicinas omnem ſanandi infirmitatẽ, tam in calidis quàm in frigidis ægtitudinibus, eo quòd eſt occult ę& ſubtilis naturæ, conſetuat ſanitatem,& roborat firmitatẽ& uirtutem: de ſene facit iuuenem,& omnem corporis expellit ægritudinem: uenenum declinat à corde, arterias umectat, contenta in pulmone diſſoluit, uulneratum conſolidat, ſanguinem mun dificat, contenta in ſpiritualibus purgat,& ea munda ſeruat:& ſi ægritudo fuerit unius menſis, ſanat eam una die: ſi uetò fuetit ægtritudo unius anni, ſanat eam duodecim diebus: ſi uerò morbus fuit antiquus ex longo tempore, ſanat eum in uno menſe: undenon immeritò hæc medicina ſuper omnes alias medicinas& ſu per mundi diuitias eſt perquirẽda, quia qui habet ipſam, habet incomparabilem theſaurum. Pro huius autem quæſtionis deciſione, multa ſunt inquirenda:& primò, quid cauſetmorbum peſtilentialem? an ſcilicet uenenum, an alia res? Ad quod mihi uidetur eſſe reſpondendum, quòd uenenum poteſt dupliciter capi, ſtrictẽ, uel largè: ſtrictè capiendo, nihil eſt uenenum, niſi quòd applicatum corpori humano aptum natum eſt ipſum taliter diſcraſiare ſeu alterare quòd mots ſubſequitur. Large uerò capiendo, poteſt omne illud uocari uenenum, quod in/ terficit, uel aptum natum eſt interficere corpus humanum,& ſic quicquid indu-/ cit, uel aptum natum eſt inducere mortem, ſiue ſit febris, ſiue dyſenteria, ſiue hydrops, ſiue lepra, ſiue quęcũcq; alia infitmitas ducẽs, uel apta nata ducere ad mortem, poteſt uacari uenenũ. Quo pręmiſſo: ſit iſta propoſitio, Venenum, qualitercunq; ſumatur: ſſue ſtrictè ſide large, eauſat interdũ morbũ peſtilentialem:appa-/ 1 5 8 e e infici per flatd alterius ho/ rupt. Si uerò latgeca iatur uenenũ 1 8 0 5 1 8 N 797770 e b piati i cõtingit inter 0 ominẽ nedum ab extrinſe 5 inſeco, ut puta febre uel alia infirmitate infici peſte, prout ſ: æpe i* * 260 QAESTIO DE LAV. docuit experientia.Secundò notandum quòd corpus humanũ eſt ex ſubtiliſ mis elementis cõpoſitum, quæ in genere miſtorum haberi pofſunt: quia de ſu 1 ma impoſitione,& eſt cõplexio eius anatica ſeu æqualis, ſub tamẽ certa bull ne. Exempli gratia: Si imaginemur aquã ſummè calidam,& decẽ graduum in caliditate,& ſummeè ftigidameſſe decẽ graduum in frigiditate, tune tepidum erit medium, ſub tamẽcerta latitudine. Quãdo uerò aqua excedit in qualitatibus pti mis latitudinẽ illius tepidi, non meretur illa aqua ad modũ dici tepida, ſed uelca/ lida uel frigida, ſic eſt de latitudine cõplexionis humanæ, quando ſuperuenit ho mini aliquod ipſum diſcraſians, ſiue diſtemperans ultra latitudinẽ humanę natu ræ, ſiue ad caliditatem, ſiue ad frigiditatẽ: hoc eſt ei uenenũ, large capiendo uene num. Secunda propoſitio reſpondens ad quæſitũ: Lapis philoſophicus habet cu rare tactos morbo peſtilentiali ſi applicetur antequã ſanguis patientis totus in ciatur:ſi uerò expectetur quouſq; ſanguis totus ſit corruptus, minimè. Prima ppoſitionis pars apparet ex hoc: quia aurũ quod eſt materia lapidis philoſophici, ſi fuerit diſſolutũ ſecunda ſolutione philoſophica, quæ fit per aquam permanen tem, licet non fuerint elementa ab eo ſ. equeſtrata, depurata,& reducta omne impurum& ſcorioſumexpellet ab eo, prout experientia docet: Quid ergo faceret, ſi elemẽta fuerint ſequeſtrata, depurata, reducta, refixata, incerata,& totus lapis in ſe multiplicatus? utiq; corpori humano applicitus in principio ægritudinis, ante quãm totus ſanguis inficiatur, omne ab eo noxium expelleret. Secũda pars propolitionis, uidelicet, Si expectaretur quouſq; tota ſanguinis maſſa cortupia eſſet, non proficeret, apparet: quia potẽtia ſenſitiua principaliter conſiſtit infan guine& in ſpiritibus à corde cauſatis: ſiq; ſanguis totus eſſet corruptus, non pur garet eum lapis philoſophicus: quia non eſt cõpoſitus de ſanguine humano, ſed de purils ima auri ſubſtantia. Verùm quia lapis eſt anaticæ( ſeu tẽperatæ) cõple/ xionis,& naturæ eius ſunt apertæ& abundantes in gradibus aureitatis integtis laboraret expellere omnem ſanguinẽ corruptũ,& tũe maneret corpus omnino exhauſtum ſanguine,& per cõſequens oporteret illum hominẽ mori, cum non poſsit homo uiũere abſq; ſanguine. Nunc aũt uidendũ eſt, quidueritatis conti neat dictũ illud Arnaldi de Villanoua: Quod lapis philoſophicus declinat uenenum à corde,& dico Arnaldũ uera dicere. Pro cuius intelligẽtia notãdumeſt, uenenũ duobus expelli modis à corde: uno modo ꝑ uiã tractus,& ſie Theriaca magna, cuius baſis ſunt carnes Theriorũ trahit ad ſe uenenũ: qa ſimile naturalitet applaudet ſuo ſimili: alio modo per uiã pulſus,& ita lapis philoſophicus, qu eſt anaticæ cõplexionis ſimilis in qualitatibus primis humanæ cõplexion expellet uenenũ à corde, eo quod ipſum uenenũnð eſt ſub latitudine anaticę cõple xionis, ſed longè ab ea diſtãs. Lapis enim philoſe ophicus, nihil aliud eſt, quĩmaàu rum in gradibus ſuis multiplicatũ, ſtante propottione quę fuit in auto primo ut ſeilicet quod fuit unius integri gradus aureitatis, iam eſt centũ& mille 5 Si igitur aurũ unius gradus integri ſolutũ philoſophicè expellit omne ſuperfla ſibi obnoxiũ, ſicut docet experientia utiq; aurũ centũ uel mille graduũ integtorum, quod eſt lapis philoſophicus, ubi omnes naturæ ſunt apertæ 8. e, prõptęq́; ad cõmunicandum alijs metallis anaticitatẽ ſuã,& ad tranſmutan 1 5 ſubitò in ueriſsimũ aurum, expellet omne uenenũ à corpore humano. Pro in 1 gentia uerò cuiuslibet rei ſciendũ eſt, quòd auri cõplexio& temperati ad 105 1 hominis cõplexio, in nullo differunt, quoad proportionẽ qualitaet me 15 mentorum, ſed quo ad craſsitiẽ& ſubtilitatẽè elementorũ differunt e 5 Eſt enim aurũ de elementis primæ impoſitio nis naturæ generatũ 1 0. it.& intuitũ ſpecie minerali: ubi elementorũ effigies primò coniunctionẽ ſu 1105 ubi ſpecies lapidea ptimò ſe oſtẽdit in forma. In uiſceribus enim tetris 0 primò pyramis generationis miſtorũ,& ex illis miſtis, uidelicet ex malo ulbas minoribus mineralibus, fiunt reſolutiones debilioris compoſitionis, volſdane herbæ generantur, plantę,& arbores, quæ ſunt de ſecunda miſtorũ imp Kqur / re litit ri PpHILOSOPHOR VM. 264 & quæ herbæ, plantæ,& arbores, eo quòd radices habent in 8 5 VVV uſtruoſo pet umbilicum tracto, q 8 orie 3 8 5 1 plantis& arboribus,& omnia quæ ſunt e 1 ne uegetant: illa uerò quæ ſ unt de prima impoſitione, non: 1 natur e cõponit. Tertia uerò impoſitio quæ eſt quadrupedum&. nut 3 85 ſitione ſecunda,& quę ſunt de hac impoſitione uegetant& e. ro impoſitio in qua eſt ſpiritus uitę& imago Dei nutritur impo Aae 2 8 da& tertia,& uegetat, ſentit& intelligit,& eſt de ſubtiliſsimis e 5. 3 oritur dubium, an aurum exiſtens in craſsitie ſua inſolutum, cum ſit in 05 l 885 primarum cõplexione omnino conforme humanę 5 at us 5 num, ſicut facit lapis philoſophicus:& dico quod nõ: quia naturæ 778 5 in 1 apertæ, ſed clauſæ:& ideo non emittit uirtutem ſuam, ſicut facit phi 01 5 1 pis, in quo ſunt naturæ apertæ ac abundantes ad cõmunicand um 1 e uirtute ſua,& c. UHuius tei ueritatem docet experientia rerum ma giſtra. Videmus. in iſtis florenis iandiu cutſum habentibus, quòd aurũ permiſtum eſt cupro quo eſt ſcorioſum& immundum,& tamen aurum quod in illis eſt florenis nõ 9 5 rat ſcoriam plumbi ſibi cõmiſti. Similiter(quod dolenter refeto) huiuſmodi florenitincti ſunt in ſuperficie exteriori cumuiridi æris,& tamęn aurũ non 8 rat illud nec reijcit à ſe: ſecus aũt elt de auro ſoluto,& maximè ſi ſolutũ ſecunda ſolutione quæ eſt philoſophica. Prima enim auti ſ olutio, quæ eſt 5 quodammodo depurat ſcorioſitates mercurij ſihi admiſtas: ſed ſecunda ſolutio abijcit omne impurũ ſibi admiſtumitertia uerò ſolutio quæ eſt tinctura, lõgè 58 hucmelius purgat quam ſolutioſ- ecunda. Et de hac tertia ſ olutione loquutus eſt Arnaldus de Villanoua quum dicit: Quòd lapis philoſophicus omnẽ à corpore expellit ægritudinem. Nũc aũt reſtat foluere arg umentũ in quæſtionis principio factum, uidelicet, Si lapis philoſophicus haheret uirtutem curandi morbum peſtilentialem, utiq; reges& principes& prælati abundantes diui tijs,& qui habent penes ſe medicos& philoſophos naturales, facerent fieri hunc lapidem,& ute/ rentur eo pro ſe& amicis ſuis: Dico quòd licet reges N prælati habeant penes ſe medicos& doctos philoſophos naturales, paueiſsimi tamen illorum ſunt qui ſa piant in hac re:& ſi qui ſapiunt, uitant expenſas& labores neceſſarios pro hu iuſmodi te adipiſcenda: uitant etiam tempotum protractiont᷑. Sunt enim multi laborantes pro habenda hac ſcientia,& putant eam perficere à principio ad finem uſq; in duobus uel tribus annis. Et ego dico, quòd in tribus uel quatuot an/ nis uix aliquis; niſi ſummẽ doctus, attinget aquam permanẽtem, quæ eſt initium lapidis: cum ergo credunt ſe habere lapidem perfectũ, uix ſunt in principio. Vidi enim unum ſenem Anglicum qui per annos forſan quadtaginta, uel amplius la. borauerat pro lapide acquirendo, qui nunquam tamen peruenit ad aquam permanentem. audiui enim ab eius ore in fine dierum ſuorũ hoc uerbum: Nullum aurum, quantuncunq; credatur, eſſe ſolutum, ſed ſolummodo incineratũ. Dice/ bat quippe quod omne aurum quantumlibetſ olutũ, ipſe uellet iterũ facere conflui in uerum aurum.& quia aurũ non eſt(ut ipſe dlicebat) ſolubile, nõ poteſt ah eo extrahi lapis philo ſophicus.& ideo dixit lapid ẽ philoſophicũ extrahendum fore à metallis impuris& ſolubilibus, uidelicet, ex cupro uel ſtãno. Verùm ſcio quòd indoctè loquebatur, licet tamẽ multi adhuc ſint hoc idem putantes, qui in unc autem reſtat uidere, nouani, cum dicit: Lapis phi expellit ęgritudinẽ:& reſmembrumeſt, de ſene facit etur eſſe de ſermonis uirtuguenem, nihil enim meretur ſtercoribus lahorantes, ſtetcora inueniunt in fine. N quid ueritatis cõtineat illlud uerbum Arnoldi Villa loſophicus facit de ſene iuuenem,& omnẽ corporis pondeo, uerbum hoc duo habere membra:primum ſuuenem,& quantum ad illam partem, oratio uid tefalſa. lmpoſsibile eſt enim aliquem ſenem fi eri i 262 QYAERSTIO DR IA5. proptiè dici ſenexuel iuuene, niſi uegetabile.& omne uegetabile habet tripll/ cem natutæ ordinem, augmentum, ſtatum,& declinationem. In augmento 5 retur dici iuuene, in ſtatu meretur dici perfectum, in declinatione ſenex. In 1 uentute eſt multum de humido radicali, in ſtatu minus, in ſenio minimum,& ib lud minimum haud poteſt in ſe reuiuiſcere ac fieri multum. Sed poteſt ſelanmodo uirtutem ſuam fundere in ſibi quaſi omnino ſimile.& hoc potileimé percipitur in homi ne cum nutrimentum fit adeò tranſmutatum, ut omnino pro. pinquum ſit carni, hoc eſt, quando ipſum tranſmutatum eſt in cambium, quod immediatè in carnem tranſmutatur uel in ſemen maſculinũ. ſi in ſemen, tune eo in matricem, utcõuenit, effuſo fit embryo:& ex embryone nouus homo ui& nuttitur uegetabiliter,& fit iuuenis:poſtea fit adultus, id eſt air, deinde ft& ſenex. Mens autem Arnaldi de Villanoua fuit talis: De ſene lapis philoſophicus facit iuuenem, id eſt, abiecto omni ſcorioſo& impuro, ipſe lapis reuocat in pu/ ris potentiam ad actum,B& emendat humanæ complexionis lapſum, reducendo ipſumuerſus temperamentum naturæ ſuæ.& ſic leptuagenarius luxuriat, ſibih uiſum eſt ſe eſſe in diſpoſitione omnia faciendi quæ fecit dum eſſet annotũ qunquaginta. uel forſan quadraginta. Quantũ uerò ad ſecundam partem, uidelicet quòd lapis philoſophicusomnem expellit ægritudinem: dico hoc eſſe uerum, niſi forſan chronicis hæreditarijs, cuiuſmodi eſt articularis morbus, à paterno ſemine relictus, lepra,& huiuſmodi paſsiones, quæ conceptionis tempore in parentum ſeminibus remanſerunt: Nam talium infirmitatum radix difticulter aut forſan nullo modo extirpabilis eſt. Verùm in alijs morbis chronicis uel a/ cutis quæ ex malo regimine ſuperuenerunt, uel ex cõplexio nis lapſu adunam uel ad aliam differentiam, ipſe lapis ratione anaticitatis& puritatis ſuæ nihil permittit ſcorioſitatis& immunditiæ latete iuxta ſ e, quin totum eijciat& ex/ pellat,& in puris actum prouocat ſuſpenſum, adeò quòd ſi lapis philoſophicus eſſet tes uegetabilis, tranſmutaretur utiq; in ſubſtantiam humani cotporis, & ſic homo tali cibo nutritus fieret perpetuus: ſicut uidemus quòd cotpora me. tallica ægra& corruptibilia depurãtur per lapidem,& tranſmutantur in uerum aurum quod eſt incorruptile. Nunc autem, quia lapis philoſophicus eſt de pri/ ma impoſitione miſtorum, non poteſt fieri cibus uegetabilium& ſenſitiuorũ, niſi moriatur ex toto, id eſt, niſi elementa in eo reſoluantut ſimplicitet, ſicut uidemus in hominum cadaueribus elementa ſimpliciter reſolui. Sed tuncdiceret forſan aliquis: Amice, nonne in lapidis confectione oportet elementa diuidi, ignem, aẽrem, aquam& terram,& unumquodq; à ſcoria ſua depurari: quod ſi aliquod elementorum maneat in alio elemento, ſabor erit caſſus, prout diſtin/ ctè ponit Raſis in Lumine luminum: reſoluto autem ipſo lapide ſic per elemen ta, ipſe poteſt utiq; fieri nuttimentum uegetabilibus& ſenſitiuis. Reſponſio. Nũquam poteſt lapis philoſophicus ſie diuidi per elemẽta, quin in unoquoq; elementorum maneant cætera elementa: hoc eſt dicere, in igne manet aer, aqua & terra, in aëre, aqua terra& ignis, in aqua, terra ignis& aër, in terra, ignis at & aqua. Quòd ſi unum illorum elementorum ex toto corrumperetur, nunquam poſſet lapis reduci, ſed omnia manerent inutilia, caſſa& uana. Sed forſan diceres tu: Quomodo poteſt hoc fieri, cum immediate dixeris, ſi quid unius elemel⸗ti maneat in alio elemento, labor erit caſſus?& nunc tudicis in unoquoch quatuot elementorum manere omnia elementa: Reſponſio: Elementorũ duo ſunt aquatica,& duo lapidea: aquatica ſunt aqua& aẽr: lapidea ſunt terra 8 1 aquatica depurãtur ſi ublimationibus: lapidea uerò calcinationibus quodſe 705 deorũ elementotũ aliquod remãſit in elemẽtis aquaticis, aut aquaticorũ in bang deis, labor erit caſſus. Et ratio eſt, quia lapidea elemẽta nõ poſſunt mundari ni per calcinationem, prout metra diennt: Eſt impoßibile ſalfur fene 5 Calcis aductibile quod prægtat foſſaminere. Aquatica uerò mũdantur e 1 pl ne/ iu⸗/ il m/ mè rood eO u/ „ p HILOSOPHORVM. 5 5 or out metrũ canit: ſi uis mundare limphas, ſurgendo lauabis. Et ideo philoſo e d unius elementi, hoc eſt, lapidei, maneat in alio elemento deere fü ia nec unum nec aliud elementorum ö leconttà, labor erit caſſus, quia num! 8 6 e eee d& natura requirit. Aliud aũt occurrit dubium, cum guide dl um 0d N& hominis tẽperati ad pondus cõplexio 85 1 1 e proportionem qualitatum primarum 1 3 8 uippe eſt& nullicedit in dubium, quin 5 5 3 5. es homogenia,& in eo ſint duplex calidum, ignis ſeilic c acre due Rande 15 ſcilicet ac tetræ: duplex ee„ aëris& 25 8 8 ſiccum, terræ& ignis. Sed in nullo homine uidetur el eic, eo quòd hot 1 beat corpus heterogenium, cor ſcilicet ealidum& ſiccum, cerebrum frigidum 8. Nan ſunt contraria, hepar calidum& Wi 5 frigidum& ſiecum, quæ iterum ſunt contraria.& iſta 1 repugna 1 ſunt principalia membta humani corporis nihil autem aliud e 988 10 755 ſuæ partes integrales. Reſponſio, in nullo differunt complexio aur 1025 5 nis temperati ad pondus quoad proportionem qualitatum. e 1 5 torum, prout ſuperius poſitum eſt. Et tunc e 5 15 poſsit temperatæ complexionis, ex eo quod in ipſo eſt dup 555 17 8 100* frigidum, duplex humidum,& duplex ficcum non uidetur ſic eſſe g 155 ne, cuius corpus eſt heterogenium,& cuius partes iategrales ß es i 15 cem contrariantur, ſicut cor cetebło,& hepar ſtomacho. Dico quòd licet cor di catur contrariari in qualitatibus primis cerebro& hepar ſtomacho non eſt ta/ men ſic inre: omnia enim membra hominis quantuncunq; dicãtur ſibi inuicem contraria, nutriuntur à ſanguine in quo eſt anaticitas(id eſt æqualitas uel pro/ portio) elementorum, uel quaſi.& omnia eius membra ſimul capta conſtituunt hominem complexione anaticum, uel quaſi.& ſic eſt etiam de auro, dum exipſo conficitur lapis ꝓhiloſophicus. ſoluto nempe auto diuiduntur ab eo quatuor elementa, ignis, aer, aqua, terta, non autem ſimpliciter, ſed ſecundum quid. Vbi/ cunq; enim eſt ignis ab alijs elementis diuiſus, in illo igne ſuntatr, aqua,& ter ta, ut ſuperius dictum eſt, uerùm ignis prædominatur 8 ita de aère aqua,& terra cenſendum eſt. Sic etiam eſt imaginandum de membris principalibus ho/ minis:licet enim in corde prædominetur ignis, tamen in ipſo corde ſunt in actu omnia alia tria elementa,& ita de cerebro, licet in eo prædominetur aqua, tamen ibi ſunt aer ignis,& tetra in actu,& ſie conſequenter de hepate& ſtoma⸗/ cho dicendum eſt.. 4 VETVS EPISTOLA DOc ISS. DE METAL. lorum materia,& artis imitatione. Go tibi apetite conabor optatum, quod ad ueterum uiſumeſt mentem ac/ E siſſe: nam uulgares(& meritò) illud Ariſtotelis inlibro Meteor. de ſulfure& mercurio, quòd ſunt omnium materia metallorum, non plenè intelligentes, in ſua opinione mentiti ſunt. Non enim credas ex ſolo ſulfure metallum poſſe generari: quia putant compoſitionem hanc ex ſulfure& mercurio, tanquã ex duobus diuerſis componi, ex uno tanquam ex materia, ex alio tanquam ex fore ma, quod non eſt ſic: nee tu nec alij ſic intelligentes, intellexerũt Philoſophum: ibi enim expreſst᷑ innuit, hæc ambo locum obtinere materiæ: quia non eſt intel ligendum quòd mercurius& ſulfur ſpecificè diſtent à ſe primitiuis& ſpecificis & hæe eſt prima m ex materia caauit Philoſophus m, cui iungitur,& diſtantijs: nam ſulfur in compoſitione prius eſt ſimplex fulfur, materia: poſtea uerò putrefactum, conuertitur in atem attritu liditatis, uel loci, uel influentiæ:& hanc conuer ſionem appell mercurium, qui eſt diſpoſitus ad omnem ſpeciem aſſumenda 284 DB METALLORV& MATERIA hæc proprietas dignoſcitur ab ilio f 215& pla neta qui talis eſt proptietatt in quòd denominatio hæc poteſt eſſe fimilitudinaria,& effectiua: quia à fimiiſ dine aſsimilationis proprietatum, uel effectiua ab effectuipſius 5 urputsprab, tæ influentiæ. Qui quidem mercurius ſecundum maiorem uel minorem de i ctionem àcaliditate matetiæ, uel loci, uel inff uentiæ, uel ex ſpiſsitudine W ritate materiæ, uel gtoſsitie, uel mundicie, generatur& conuertitur in det metallorum ſpecies. Et quod hoe ſit nerum naturaliter, probatur: ut puta qubd mercurius per ſe non intret ſpecificꝭ᷑ diſtincta à fulfure compoſitione. Namu/ demus inmineris apparere ſulfur, non autem mercutium: qui quidem mereiriqs habet diſtinctas pet ſe mineras ab aliorum mineris metallorum, quod acciditex loci leproſitate, utputa ſuperflua caliditate& humiditate: quæ quidem calidtas& humiditas non conſtringit materiam ſulfuris in mercuriũ alterati, ſedcon/ ſtrictionem impedit.de qua quidem compoſitione ſi uperius eſt artificialis pto/ ceſſus, ſicut eſt naturalis. Operationes Alchimiæ ſine uirtutis mineralis auxilio perfici non poſſunt. quoniam enim generans metalla eſt uirtus mineralis, ſed ut patet per primam eius parabolam, quòd intendentes imitari natutam in fa/ ciendis metalllis, neceſſarſum habent operari per uirtutem mineralem habẽtem formam cæleſtis agentis, ſine qua, materialia ptincipia non acquirunt formam. non enim exit forma metalli à principijs materialibus, quæ ſunt ſulfur& argen/ tum uiuum, ſine eductione uirtutis mineralis in actum formæ,& proptet hoe ars quantuncunq; diſponens& depurans materiam, nunquam inducet uetã ſot mam ſine uirtute n eee ſicut in aquis per loca mineralia fluentibus defertur,& in arenis ex uaporibus proportionatis, metalla genetat, ut patet per ſecundam hulus, ſie magis ineſt toti generato per ipſam,& per unumquodq; ipſorum, ut ex materia diſpoſita fieti poſsit ipſorum genetatio, ſi materix mundæ ſuſcepuibili, quæ menſtruum eſt metallotum paterno commiſtum ſemine, artis beneficio infundatur, tune enim ſimile generabit ſibi ſimile ſecundũ ſpe/ ciem& formam,& extra hoc, eſt error artis: niſi fortè medela fiat debilitatibus metallorum per alia. non tamen fit eſſentialis in metallis tranſmutatio, niſi re ducantur ad materiam primam,& hæc cõmiſceantur ſecundum formam quæſi/ tam. intelligentibus, dicta ſufficiant. Ad pleniorem opetrum naturæ ac artis intelligentiam clarius& amplioribus rationibus capeſcendam, conſulo, amice lector, ut uideas librum x. Catdanide Vatietate rerum cap 1.& 2. quæ huc non attuli, cùm quòd quæcʒ apud fontem ſuumuidere expediat, tum quia quæ hic poſita ſunt ex ſe etiam ſuffieiant,& per fecta ſint. PRACTICA cARAVANT IS HISPANI. Eeipe ſulfuris uini& ſalis nitti ana, tere omnia ſeorſim, poſtea miſce pu R& pone in bocia uitrea bene lutata,& ad ignem ſentum appone per horas duas, poſtea ignem auge, donec fumus ceſſet: poſt fumum ueniet flamma extra collum bociæ& aſcẽdet per ulnas ſeu brachia duo ueltria,& ceſſata fam. ma remanebit ſulfur in fundo quaſi albus& fixus: tunc exttahe, ac teciped ctum ſulfur fixum,& tantundem ſalis armoniaci,& tete omnia& bene in pal uerem redige ac cõmiſce, deinde omnia pone ad fublimandum dando ptimiius ignem lentum, deinde fortiorem, donec aſcendat per horas Justuotili ben, extrahe,& omnia, nempe tam ſublimatum quàtn fæces ſimul incorpota:& 0 rum ſublima ut primò, uſq; ad ſex uices,& ſulfur remanebit in fũdo wn e accipe& tere ac ſupet marmor aut uitrum in loco humido pone,& i in oleum: de quo pone duas uel tres guttas ſupet uns ducato in crueibulo 1 facto,& fiet oleum, quod pone ſuper marmor,& congelabitur: de quop partem unam ſuꝑra quinquaginta mercurij purgati,& fiet ſol optimus. tis in nilitu/ æla/ deco/ lelta, uerſas quod m ui cllriug ditex alidi/ icon/ pto/ xilio 5 ſed in fa/ tem mam. gen/ r hoe täfot s de/ er ſehip/ mun/ nine, ſpetibus ſi te/ uxſi/ ibus hide ntem per/ pul/ per mma ame ci/ pal tus natũ tepod etut que/ yolle lapis noſter, Lunaria, chimolea, viliſsimum, ni * LAPIDIS PHILOSOPHICINOMENCLAturæ, à Gulielmo Gratarolo collectæ. A Vrum, Sol. æs Philoſophorum, corpus magneſiæ, corpus ſyncerum, mitdum, fermentum, Elixir, maſculus, argentum viuum ficum, ſulfur incombuſtibile, ſulfur rubeum fixum, rubinùs filius, kibric vit, vitriolum viride, almagra, laton, terra rubea& c. Aqua quæ diſtillatur ab eis nominatur à Philoſophis cauda Draconis, anima, ventus, aer, vita, domum illuminans, lux meridiana, lac virginis, ſal ammoniacus, ſal anetron, ventus ventris, fumus 9 0 aqua ſulfuris rubea, oliua, gallus, tartarum, aqua crocea, æs vſtum„ compolitio alba, aqua fœtida, mortui immunditia, ſanguis, argentum viuum, cucurbita cd alembico ſuo, vas Philoſophorum, homo altus, homo galeatus, venter hominis in medio, ſed in ſine pes dicitur, pes vel pedes, vel in quo, vel in quibus pe dibus calcinatur terra noſtra, aſſatur, congelatur, diſtillatur,& ſubtiliatur: vmbra Solis, corpus mortuum, corona vincens, nubes, cortices maris, magneſia nigra, Draco qui comedit caudam ſuam, fæx ventris, terra inuenta in ſtercore, putredine, vel ſtercore equino vel igne leui, ſulfur& Mercurius, duo numero & vnum eſſentia, nomen in nomine, lapis, corpus, ſpiritus& anima. Vo catur terra, aer, ignis, omnia, quia in ſe continet quatuor elementa. 7 Vocatur animal, vel homo, quia habet animam, corpus& ſpiritum:& tamẽ non putauerunt Philoſophi rem animatam, ſed lapidem. 4 Vocatur aqua ſulfuris, aqua mũdi,ſputum Lunæ, Solis vmbra, antrum, ſeb, elephas, ſuccus albus, oculi piſcium, beya, ſulfur viuum, aqua acuta, lac, acetũ animatum, lacrima, aqua coniungens, vrina, vnguentum ſolutum, pater mira bilis, pater mineralium, arbor fructifera, fons viuus, ſeruus fugitiuus, centrum terræ, venenum, acetum acerrimum, gumma alba, aqua perennis, mulier & fœminas, res vilis precij, azot, menſtruum, laton, ile, natura, azoc, aqua, mate ria prima, principium mundi.. 5 Et nota quòd arg viu. Mercurius, azot, Luna plena, lapis noſter, æs noſtrũ, aqua noſtra, Mars, argentum, ſtannum, albedo, lu iter, minium, albus, hypoſta ſis alba, album plumbum vel rubeum, idem 15 ſecundum diuerſa tem pora& gradus operationis. Et nota quòd Lauare Philoſophorum, eſt totam animã in corpus reducere vnde non intelligas eos loqui de alba lauatione vulgari, quæ conuenit fieri cũ aceto& conſimilibus. f 8 Item nota, quòd quando apparet nigredo, tunc dicitur deſponſatio mariti & fœminæ,& eſſe matrimonium inter eos,& tunc acquiſiuit ſpiritum, qui eſt delator virtutum animæ per corpus,& corpus recepit actionem animæ& ſpi ritus,& fit aquila,& medium naturarum. Et nota, quòd terra alba, ſulfur al bum, ſumus albus, auripigmentum, magneſia,& echel, idem ſi gnificant. Lapis item vocatur chaos, draco, ſerpens, bufo, leo viridis, quinta eſſentia, um nigrius nigro, lac virgini humidum radicale, humidum vnctuoſum liquor i e fur noſtnum naphta: anima baſiliſcus, vipera, ſecundina, ſanguis, ſperma metal Senn e be venenoſa, aqua ſapiẽtum, aqua mineralis, ſapoee 708 Phorcbarg vin, noſtrum, primordialis materia, anti 5 ũ fœtens, plumbũ Philoſophorũ, Sol, Mercurius, aurum noſtrũ una, germen, numus noſter, duenec, ſal alumen de Hiſſ pania, atramentũ, ros cęleſtis gratię, ſpiritus fœtens, borax, Mercurius corporalis, vinũ, aqua ſieea aqua metallina, ouum, ſenex, aqua perma nens, auis Hermetis, minor mun 266 HOM ENCLATVRAR dus, cambar, aqua vitæ, auripigme i i 5 tis e eee 1——. Secretum ſecretorum, e lapis Phi- f Si felicitari deſideras, vt Bengel dee viui in æternũ, viuit hæc veritas tecum. Vnũ eſt in mundo able ce 1 propriè dicitur Philoſophorum: in teſtudine manet, album Kr Seu quod tinet:vnum maſculus, aliud fœmina nuncupatur animale v 1 bil 85 5 18 55 rale: nullum reperitur tale: actiuã vim habet&paſsiuam lubftan ile&mine& viuam ſecum habet, ſpiritum& animam, quã vocant ignari 0 1 quatuor continet elemẽta in ſuo gremio contenta:vbi elt re 0 ae bus cõmuniter habetur:paruo redimitur precio: libra a 58 f Aſcendit per ſe, nigreſcit, deſeendit& albeſcit, creſcit& dere 1 05 terra producit,& de cælo deſcendit, palleſcit& rubeſcit: naſci 1 m e 438 i elcit: naſcitur, moritur, regit, poſtea in æternum viuit: per plures vias tendit ad finẽ:ſed propria deco ctio eſt ſupra ignẽ: eſt lenta, modeſtas, fortis, augmẽtatur uoyf. 0 ſcendo rubificetur. Hic eſt iuxta votũ lapis dictus Philosophen Fee lege quæuis,& clarius nunquam inuenies:& ſi adhuc fueris 11 1 tunc nunquam huius artis eris gnarus. Deo laus. e N o ſimul:hæc 5 pita,& vnum corpus,& vna natura,& mi 3& c. intelligentibus ſatis dictum ſit. N 518 9 4 85 1 8 1 1 nec firmatur niſi cum Sole& Luna,& non per alios vt 1 0 per montes in corporibus, in plano in Mercurio,& in mari. e ex concurſu iſtorum duorum Philoſophorum dicitur aqua 1 6105 We 17 7 8 1 815 19 5 aqua aurea co quere, diſſoluere trefacere& digerere,& non e md 75 8 alda 5 peragere: quare multi ſunt deceptiin Scias quòd æs quod eſt Philoſophorum aur, eſt aurum eorũ; dixit autem Senior, Aurum noſtrum nõ eſt aurum vulgi:& hoc eſt verum. Quæſiuiſti autem de viriditate, putans quod æs eſſet corpus leproſum pro pter illam viriditatẽ quam habet. Vnde tibi dico, quòd totum ilud quod eſt perfectum in aere, eſt illa ſola viriditas quæ in ipſo eſt: quia illa viriditas per no ſtrum magiſterium vertitur citò in aurũ noſtrum:& de hoc expettiſumus. Et ſi vis probare, regulã tibi damns: Accipe ergo æs vſtum,& perfecte rubifcatt detere& imbibe ĩpſum cũ duenec ſeptẽ vicibus quantũ bibere poterit ſemper aſſando& reducendo, poſtea fac ipſum deſcendere: deſcendet autẽ purum au rum, eiusq́; viride fiet rubeũ ſicut grana clara. Et ſcias quòd tãta rubedo deſcẽ det cum ipſo, quòd tinget argentũᷣ in aliqua quantitate veriſsimo zuri colore: & totũ hoc nos probauimus, quia operatur operationes magnas. Nullo tamẽ modo poteris lapidẽ præparare abſq; duenec viridi& liquido, quod videtur in mineris noſtris naſci. O benedicta viriditas quę generas cunctas res. Vnde noſcas quòd nullũ vegetabile atq; fructus nullus apparet germinãdo, quin lit ibi viridis color: Similiter ſcias ꝙ huius rei generatio viridis eſt: quare Phioſo phi germen ipſum appellauerũt,& ſimiliter aquã eã appellauerunt ſuæ purif cationis ſeu putrefactionis,& veritatẽ dixerũt, quia cũ ſua aqua punfcktutee à ſua nigredine abluitur,& albũ reddit ipſum, poſtea rubeũ. Vnde ſeſas quòd nulla fit tinctura vera niſi ex ære noſtro. Coque ergo ipſum cũ ſua anima tere, coque, reitera, donec ſpiritus cõiungatur cum ſuo corpore,& e bis intentum. 0 LAPIDIS PHILOSOPHICI. 267 Sapientes autem multa nomina impoſuerunt: ſed tu conſidera illam en rẽ quæ argento viuo& corporibus adhæret,& habebis ſcientiam 8 ed vt non erres, ſcias quid ſit adhærere corporibus. Aliqui dixerunt, quod arg. viuu vulgi adhæret corporibus, quod eſt falſum: putant enim ſe intelligere eapitulum Geberi de argento viuo, vbi dicit, Cum in rebus cæteris exquirentes no inuenimus inuentione noſtra rem aliam magis, quàm argentum viuum coĩpo rum naturis amicati. Hoc autem totum intelligendum eſt de argento viuo Phi loſophico: ipſum enim ſolum adhæret in corporibus:& nullam aliam rem inuenire potuerunt Philoſophi antiqui, nec moderni aliam inuenient tem quæ corporibus adhæreat, niſi argentum viuum Philoſophicum: Quia arg. viuum vulgare non adhæret in corporibus, imò corpora adhęrent ipſi argento viuo: & hoc eſt certum per experientiam: quia ſi coniungitur arg. viuum vulgi cum aliquo corpore, argentum viuum manet in natura propria, aut recedit,& non vertit corpus in ſuam naturam,& ideo non adhæret corporibus:& propter hoc multi ſunt decepti in operando in illo argento viuo: Quia lapis noſter, ſci licet argentum viuum occidentale, quod prætulit ſe auro& vincit illud,& illud quod occidit viuificat. Scias quòd arg. viuũ coagulatum eſt pater mirabilium omnium liuius magiſterij noſtri,& eſt ſpiritus& corpus: Et hoc eſt quod Geber dixit, Conſideratio veræ rei quæ perficit, eſt conſideratio electorum puræ ſubſtantiæ arg. viui. Sed ex quibus maximè argenti viui ſubſtantia elici poſſit, quęri poſſet: Et nos reſpondentes dicimus; quòd in his in quibus eſt, ex illis elici poſſit. Ergo fili conſidera& vide vnde ſit illa ſubſtantia,& iſtam accipe& non aliam, ſi venire deſideras ad verum intellectum. Dico tibi in charita te Chriſti, quòd nullo modo inuenire potuerimus, nec Philoſophi ſimiliter inuenire potuerunt aliquam rem perſeuerantem in igne, niſi ſolam vnctuoſitatem illam perfectam, non cremabilem:& illa quando eſt præparata vt oportet omnia corpora quæ tangit ducit ad veriſsimum Solare complementum,& ſuper omnia corpora Lunam. b e 225. Nota particulariter, quòd Mercurius noſter ſublimatus conteri debet cum ſale ammoniaco præparato: quo trito, ſublimari in vitris& in vaſe terreo: quæ ſublimatio tunc in aquam ſoluatur in ſpacio. 14. dierum in loco humido ſuper lapide inclinato. Iſta aqua ſoluit Solem vel Lunam finatam in aquam puram & claram,& vocatur aqua Mercurialis ante impoſitionem Solis vel Lunæ. Impoſitis autem Sole& Luna,& intus ſolutis, aqua perennis dicitur& vocatur. Impone igitur limaturam Solis vel Lunæ in aquã Mercurialem,& erit vna aqua: qua habita, eũ in ouo Philoſophorũ coagula: quæ coagulatio fit in ſ pacio. is. hebdomadarũ:& ſic erit tinctura ſuper Mercurium crudum& vulgi te pefactum: vna pars ſuper. ioo. quo viſo, regratiare Deo. Modus tingendi ſic eſt: Cape Mercurium vulgi& crudũ,& pone in tegulã & calefac: quo facto, proijce vnam partẽ dictæ tincturæ ſuper 100. partes arg. viui,& erit bonum aurum vel arg. ſecundum quòd tinctura eſt præparata:& in proij ciendo erit ſtridor& clamor ſatis magnus,& arg. viuum diuidetur in multas partes in modum granorum lauri, in quibus cutis nigra cõtinetur, quæ eſt ſulfur corruptum, quod deponitur immediate ſuper teſtam. Quomodo quinta Eſſentia extrahatur ex rebus mineralibus, e primò 5 5 4̃e auro. In Dei nomine, Amen. i Ecipe aur puriſsimi limaturam,& ad ignem pone cum bona quantitate Mercurij, ita vt non euaporet,& moue miſcendo cum Mercurio:& poſt derte. Hals commtnizadignem tent bferelgsnn rum IBctereen 5 ignem poꝛtiè vt Mercurius recedat. Vel recipe 1 168 DE GVYIN TA ESSENTIA ſolis laminas& fac vt dictũ eſt:& hoc idem poteſt fieri de Luna terendo eiu limaturam ſuper lapidem cum Mercurio ſublimato& bona quantitate vitrio. li Romani,& claude cum bono luto inter duas teſtas bene iunctas& ponein· ter carbones quaſi per vnum diem vel medium vel minus,& ipſum inuenies n ductũ in calcem: poſtea emunda ſicut ſcis. Tunc recipe acetum diſtillatum vel vinum antiquum, quod in vaſe vitreo loca,& ſit liquor in altitudine quatuot digitorum,& intus proijce calcem ſolis contritam,& pone ad fortiſsimum 80 lem,& videbis adinuicem eleuari quaſi liquorem olei deſuper natãtem in modum pelliculæ: collige illud cum cocleari vel cum penna infundẽdo in cyatho vitreo in quo ſit aqua:& ſic pluribus vicibus in die collige, donecnili deli quore plus aſcendat. Poſtea ad ignem facias euaporari aquam ex cyatho,& re manebit tibi quinta eſſentia ſolis. Et multi Philoſo phorum vocauerunt ilam quintam eſſentiam oleum incombuſtibile, quod poſuerũt Philoſophi pro ma ximo ſecreto.quòd ſi hanc quintam eſſentiam affixeris in cælo noſtro, poterit ſine omni falſitate perditam naturæ virtutem reparare, iuuentutem reducere, & vitam noſtram prolõgare vſq; ad vltimum vitæ nobis à Deo conſtitutum, Et nunc tibi veraciter aperui illud quod eſt in re ſecreta& in maximis rebus quas nunc docebo reſeruare. Et habet oleum iſtud ſiue quinta eſſentia dulcedi nem maximam ad mitigandum dolores vulnerum,& ad ſanandum vulnera& vlcera,& mala multa,& infirmitates multas pluſquàm credi poteſt. Ad extrahendam quintam Eſſentiam ex argento, plumbo,& anno. Q Vanuis quinta eſſentia ex argento extrahi poſſit ſicut ex auro, tamen aliter te docebo: Et eſt vt habeas acetũ optimum diſtillatũ intra quod infunde nobilem terram calcinatam, aut ſalem ammoniacum in amphora vitrea, quam in inſtanti claudas, quia virtus exhalaret exarg· immilſo infra amphoram iſtam. indue eum in calcem quam ſupra te facere docui ſtaudiſti, qu ſigilla cum luto ſapientiæ:& in fimo calido pone octo vel decem diebus vtpu trefiat: poſtea pone in diſtillatorio& aſcendet acetum primò, deinde, quod mi rabile eſt, aſcendet quinta eſſentia argenti in modum arg. viui: quod tais& tantæ virtutis exiſtit in operibus, vt nemini liceat reuelare. Ad extrahendam quintam Eſſentiam ex antimonio. Eus cæli ipſe teſtis eſt quòd nunc tantum ſecretum reuelabo, quod reuelatũ expreſſe nunquam fuit vel patefactum: Et hoc eſt arcanum ſecte torum omnium extrahere Quintam eſſentiam ab antimonio. Cum hot facere volueris, antimonium pulueriza vt ſit ſine tactu: Tune tollatur acetum nobiliſsimum, in quo pone puluerem antimonij donec coloretur in rubeum: quo facto auferatur acetum,& nouum acetum ſuperponatur: Et ſic fac donec acetum non coloretur amplius. Tunc coletur acetum, colatum pone in diſti latorio in balneo,& aſeendet acetum primò, deinde videbis miraculum ſtupẽ dum, quoniam per roſtrum alembici videbis quaſi mille venulas liquorum be nedictæ minerę per guttas rubeas, ſicut eſſet ſanguis: quem benedictum liquo rem recollige ad partem in amphora vitrea. Ariſtot. dicit quòd illud eſt plum bum ſuum in libro de Secretis ſecretorum, licet non nominet naturam 1 uolue libros ſecretorum omnium Philoſophorum,& quæras plumbum Ph 1 ſophorum, nec inuenies quid illud ſit, nec artem veram vt quàm e, uum poſſit minera aliqua in colore rubeo ſublimari. Sed hoc ad rem medic potius ſpectat,& à Ioanne de Rupeſciſſa ponitur. 10 AN. 5 REH NIN. N ö * C ö 9 N f . N 4 b 1 VV F 2 R been IOANNIS AVRELII SO POEIA AD LEONEM X. Vriferam paruis animi pro viribus artem Queſitam nobis,& longo tempore partam, 5 Vt rerum inuolucris tantarum euoluere moles Se potuit, claro perhibentes carmine nuper Luſimus,& Muſis hac cõmendauimus almis Quod nulli ex omni numero fecere priores. Cumq; operi autor, cuius ſub nomine tutũ Pergeret, optarem, foret& res præſide digna Leſa ex ſe magno, uariaq́; hiuc mente tenerer, Cui meritò eũcta hæc,& non ingrata dicarẽ, Interea nobis tute uelut æthere ab alto Miſſus ades mundi feſſis ſuccurrere rebus, Qui belli ſcelerumq́; faces, incendia tanta Extinguas, placidamq́; pijs ſperare quietem Des populis, ſolidamq́; per aurea ſecula pacẽ. Quiue etiam, ſi parua licet cõponere magnis, Ad ſanctos hæc noſtra pedes ars aurea tẽdat. Vt quo te ſidei ſacræ nunc cœtus honore Proſeꝗtur cunctus, hoc te ueneretur,& omni Ipſa tuum pro me cultu ſie numen adoret. Hanc igitur, ſi non immenſa negocia prorſus Impediunt, permitte, precor, ſe prodere tãtũ, Quo tibi, detracto ueluti uelamine uirgo Nobilis ingenuo vultum perfuſa rubore, Occultum incipiat ſemel oſtentarę decorem. Hæc etenim prima quanquam ſe frõte legẽti Non adeò oſtendat, paulũ tamen ipſa recluſis Detecta arcanis, mira& gratiſſima pandit. Quam ſi forte legens interdũ nomina dium Offendes, quos uana olim coluiſſe uetuſtas Dicitur, extemplo haud renuas, ſacra optima Exerces, uerãq́; fidẽ, cultũq́; tuèris.(quanꝗᷓ Illa etenim tanquàm priſcis conſueta vocari Vatibus, enixè quos tunc imitabar, adiui Supplex,& paribus curis in vota uocaui. Materies etiam ſolitum conquirere Solis Et Lunæ auxilium, necnon Vulcania uelle Arma uidebatur, quorum implorare fauorem Fas erat,& mihi iam per te licuiſſe, ſit id nunc Conceſſum,& uenia dignum peccaſſe fatenti. Mox tñ hinc aliud quæſitũ ad carmina numẽ, Et precibus ſolum cunctis quandoq; uocatũ Fortè aderit, præſens fuerit ſi gratia cælo Tata mihi, magnũ multo ſeu carmine Moſen, Seu quẽ flagranti uectum ſuper æthera curru Mirati uidere patres, oculiſq́; ſequuti Aẽra per purum, cæli diſcindier oras, Aſtrorumq́; globos intro aſpexere micantis, Seu qui voce palàm porrectoq́; indice prodit Veniſſe auxilio iam tuum mortalibus agnum Ipſe canã, Vatem quamprimũ matris in aluo Exultantẽ,& adhuc puerũ ad deſerta ferẽtem Antra pedes, puri mox& Iordanis ad undam 69 AVGVRELILII CHRY/ PONTIfICEM MAXIMVM. Dignatum caput illius contingere lympha, Qui proprio antiquã nobis ſic languine labs Abluit, ut ſcelerũ maculas abſterſerit omnis. Nomine cuius itẽ tibi quõdã& morib. aucto Defuit haud unquam fauor, ac cęleſtis abũdè Gratia, qua tantũ meritis conſcendere culmẽ Poſſes,& iuſtas mundi regere vnus habenas, Magnanimos æquãs propria virtute Leones, Pontificum decus egregiũ iam ſæpe repertos Eſſe, nec Italię ſub iniquo tempore,& uſqua Chriſticolis vllo Pioffß in diſcrimine deeſſe. Hæc ſed erunt mihi cũ dicendi facta poteſtas Iam fuerit, dabiturq́; loqui, quæ iuſſeris ipſe Sancte pater, cuius nobis ſtant omnia nutu. Interea certis hominum vis vlla ne poſſit Indicijs aurum facete,& mutare metalla Percipias primũ. dehinc quæ ſecreta laboret Ars 10 perficere,& naturam æquare potenti Ingenio, inſpicias. Demum quis rite ſequatur Hine modus aſſiduis doctiſq́; laboribus artẽ Peruideas,& quo tandem experientia ducat. Omnia quę gnaro paſſim tibi certa patebunt, Si quo hæc iter ſe nexu, qubue ordine cõſtãt: Ipſe acie, qua cuncta ſoles diſcernere, mentis Inſpectans, paruum nõ dedignabere munus, Qudd tibi nõ parua offerri ſuper arte laboro. — IOANNIS AVRELII AVGVRFLLI cuRTSOPOEIAE LIBER PRIMVs. mana experiens naturæq́; æ N 10 m ula virtus 2 2 Aurum num uereè faceret, qua fideret arte, uisue modus foret, eſt ania mus quærentibus ultro Dicere, quaq́; palàm ueſtigia nulla priorum Apparẽt, proferre pedẽ. uos numina greſſum Dirigite, eſt hominum quib. experiẽtia curæ. Tuq; adeò in primis, auro cui plurima tellus Spargitur,& uaſto uenas ſub corpore cõdit Siderei ſucco plenas meliore metalli, Phœbe ades.& tecũ accelerãs nõ paſſib. ęquis Alma e argento cui ſæpe fatiſcit Orbis item, ſummaq́; oſtentat brachia terra Candoris grato ætherei fucata colore. Ju quoq; nec cœptis Cylleni audacib. uſquã Defueris, tibi nam puro de fonte perennis Riuulus argentum, uulgo quod viuere dicũt, Sufficit„& tantis præſtat primordia rebus. Deniq; tu pater ignipotẽs, quẽ feruida flamis Antra iuuant, tentis q; expreſſæ follib. auræ 8 270 10. AVR. Fornacesq́; incudesq́;& liquefacta caminis Maſſa æris ducti auriq́; clecbich recocti Inuictum exercent ſemper, tu maxime præſis Artifici Vatiq́; ſimul tua facta canenti. Nil ſine te ſolers ars incohat, eia age ſanctum Coniugis ut tecum pergat deſcendere numẽ Effice, quã penes eſt generãdi plena poteſtas. Hæc mihi ne curſu naturæ auertar,& uſquam Declinẽ, oſtẽdet quot cõſtent cuncta, ꝗbuſq́; Principijs, quæũe hinc ineũda eſt ſemita, ꝗᷓtus Sit modus, ut certã capiant humorq́; calorq́; Temperiem, cuius ſuaui perfuſa uigore Omnia, perpetuo fœtus in ſecla propagant. Tu molli è gremio ſurgens uxoris amatæ Arte pari prorſus genitalem imitaberis ignẽ. Per te ſublimi pendent in uaſe metalla, Per te eadem triti ſpecie ſub pulueris imo Fundo hærẽt, eadẽ per te calefacta liqueſcũt. Tu mihi, tu lentum ſolus pater alme calorem Intendes,& cum tempus dabit, ipſe remittes. Tu princeps operis tanti, tu carminis eſto Principium, feruens dulcis mihi ſpiritus oris Extet, eatq́; uirùm per te Vulcane per ora. Nec tu non faueas tantis æquiſſima uotis Priſci perpetuum ſecli decus Heroine,(phæ uã circũ exultant laudata ad flumina NymMinciades, Phœbiq́; chorus comitatur eũtẽ, Aut fouet Andino recubãtẽ in gramine Mato Læta trium nodo neptem complexa ſororũ, Sic mihi iã gradib. creſcent incepta ſecundis Nec rerum ſeries illis, aut copia deerit, Et ſua ſcribendis arcedet gratia rebus. Immenſo primum cæli quodcunq; ſub orbe: Seu ſimplex fertur corpus, ſeu corpore cõſtat Multiplici, tendit ſobolem proferre, diuq́;, Quaq́; poteſt, augere genus, ſpeciemq́; tueri. Nanq; ubi materie ſparſus cõprehẽderit ignis Victor agit flammis, donec cõuertat in ignẽ. Inficit humectatq́; liquor, nec deficit uſquam, Quin in ſe quicquid tetigit, ni maior ibidem Vls obſtet, uertat, tenuesq́; effũdat in undas. Sic ar, ſic terra ſibi conferre laborat Vndiq;, ſic longo cũcta in ſe tẽpore tranſfert. At quæ compoſitis cõſtat, quæcunq; ferũtur Viuere, de proprijs uel ſemina ſtirpib. edunt, Vt fœcunda Ceres, ut germen fertile Bacchi, Vel ſibi conſimiles natos animantia gignunt, Vt bellator equus, bos vt bene iũctus aratro, Vtq́; hominũ proles mira& cæleſtis origo. Hæc inter uariant, quæ nec primordia rerum Extant, quæq;; frui uitali ſorte negantur, Vt media quæcunq; ſedent tellure metalla, Quiq; latent miro grati fulgore lapilli, Nullo nãq; genus ſobolemũe augere putãtur Semine, ſed cunctos æui torpere per annos. Verùm hæc ipſa etiam ſecreto uiuere quiuis Sentiat,& uitæ diuino munere fungi, Hæc& oriri eadem ſi contemplabitur,& ſi Augeri ex ſeſe penitusq́; increſcere cernet, Vt moxèͤ uarijs patefactis noſſe licebit. AVGVRELLI Quòd ſi nõ ſobols educunt, nò cætera uertũt In ſemet, cauſa eſt, quòd multa piritwsilie Materie abſtruſus, uitam qui porrigit omne Explicat ægrè ex ſe uires ni viuidapromet 5 Has hominum uirtus denſa ſub mole latétig Hoc etenim quicquid diffunditur undiq; 5 Aẽraq́;& terras& lati marmoris æquor Intus agi referunt anima, qua uiuere mundi Cücta putãt 5 e bac mũdũ ducere uiti. Aſt animæ quoniã nil nd eſt corporis expers Mũdus at,& mũdi partes quoq; corpe collit, Spiritus hæc inter medius fit, quꝭ neq; corps, Aut animam dicas, ſed eum qui ſolus utroq; Participãs in idẽ ſimul hæc extrema reducat. Hic igitur maria, ac terras, atq; acra,& ignem Viuereq́;, augeriq;, atq; in ſe cuncta reſerre Semper auet, ſemper ſtirpes, animätia ſemper Gignere, perpetuamq́; ſequi per ſecula prolẽ. Deniq; ſic etiam fuluo detentus in auro Ipſe manũ cupit artificis, qui uincula ſoluat, t qui ſe propria reddat uirtute potentem. Quo d ſiquis properans hũᷣc artis uirib. unquã Explicet, atq; diu tepido poſt incoquat igni, Continuò aſpicies, uiſu mirabile, uitam Auro impertiri longo cum ſeminis uſu, Nec deerit, quin ex auro ſibi procreet aurum. Quod cũ ita cõſtiterit, durate& credite dictis Intenti artifices,& res ſperate ſecundas. Iam patet his, ut nõ tantũ ſub montib. aurum Natura efficiat, ſed ut id quoq; prodeat atte Quoq́; modo id ſieri poſſit, quãdoq; docebo. Interea, ne quid nobis quærentibus obſtet, Quo minus his adhibere fidẽ ſit forte neceſee Q contra ſoleant dici, nunc omnia ſolui. Mox eadem ualidis grata experientia ſigis Impetet,& grauium ſententia priſca uiroum Delebit, referens quæ iam uidere parentes Ipſi oculis, manibusq́; ſimul tetigere bezti. Atq; hinc incipiẽs cũcta hæc ex ordine pid. Nil mirandũ æquè, ꝗᷓ ſi quod longa peregit Annorum ſeries genitali ſemine cœptum, Audeat illud idem momento protinus boræ Ars facere, ac proprio naturam uinceſe curſu, Quem tenuit tanto in patio per grädiatent Vilcera, ſumma eadem ſeruãs ueſtigia ab ima Sede, per anfractus tantos, ac cæca fe- 1 5 Nec minus his mirum ſiquis primordiapo f Scire, quib. conſtet puri genus omne 1 Atq; ea componens, aurum dum ee Menſura exæquet, necnon 8c pondere 5 N Metitur quibus hæc natura,& pöderat 1 Quid locꝰ? an quiſquã poterit„ Aequare: exiguis qui circũducta cami e Nunc loca terrarum perfertur, 1 i Tellurem, mox& ſupraq́; infracb re 1 Vnus,& inſerto diſtendis cuncta 195 161 Qvis potis eſt unquä tät aa 5 s Munera naturæ? quæ uis mortal 1 10 5; f mina cælo Tanta fuit? non ipſi etiam, qui nu 77 Deijcere in terras conati, uellere abi 1 Cc HRTSOPOEIAEB LIIBI. I. lam potuere ſuis montes radicibus altos, Inuitæ auderent ſacra in penetralia terræ Tendere, ſcrutariq́; piæ ſecreta parentis. Adde, quòd in varias mutari corpora formas Natura haud patitur: neq;. n. velocis equi bos Induerit ſpeciem piger, aut Parnaſia laurus In ſe Chaoniam poterit conuertere quercum. Nec magis æs puro ſe commutauerit auro, Quaàm ſi quodq; etiã queat à quocũq; creari. Hæc ſunt quæ cælo miſſam diuinitùs artem Conãtur fruſtra indicijs tenuare puſillis.(crũ. At neq; ſcire ops eſt(quãꝗᷓ hęc ſit noſcere pul Quæ quib. extiterint gignẽdis vltima rebus Principia, aut quali fuerint ea lance recepta In numerũ& põdus: neq; enĩ ſi farrea tractes Semina, conſtituant quæ far primordia qᷓras, Qua ue ea cõueniant mẽſura& põdere farri. Farra ſed ipſa putri mandabis codita terræ,& eee e intus ſeſeq́; mouentem Irritans tantum, naturæ cætera linques. Nec lõginqua adeò ſpatioſi temporis ætas Cõuenit huic operi, uires qq promit ab auro, Ac non principijs èꝭ primis conficit aurum. Quid ſi nobilius quoddã, qd præſtet& ipſi Auro, contendant proprio molimine ſummi Perficere artifices? aptè cui nomen Elixir Experti fecere Arabes, ueriq́; dedère Indiciũ: id quoniã in melis quodcũq; metallũ Ducit,& ca mira depurat ab arte. Sic neq; ſpectandus nobis locus ille, calorq;: Quo calet incluſum ſemen genitale metalli, Quiq; diu fertur ſpecubus tellure ſub alta, Aft alio prorſum ducendi tramite greſſus Naturæ pariter ſeceſſus inter& artis, Qua ſimul ad metã proſpectans vtraq; ducit. Deniq; nec ſpeciem verti tunc arte putaris, Aere, vel argento duci ſi videris aurum, Sed priuũ hoc priuo fieri ex ære atq; argento Aurum credideris, veluti ſi farris in agro Infelixloliũ& ſteriles naſcantur auenæ. Aut ſi fortè boum videas per viſcera toto Stridere apes vtero& ruptis efferuere coſtis. Aut vt plura ſinu molli ſimul oua puellæ Riteè fouent, mults tenero ſub pectore bõbyx Palpitat,& lecta nutritus fronde virentis Dehinc mori, tenuis texto ſe velleris orbe Implicat, ac tandem pedibus munitus& alis Papilio de verme pedes volitansq́; recedit. Quid ſi cuncta etiam ſint vni ſubdita formæ, Quę ſpecie vulgò perhibent differre metalla? E quibus extiterit quodcunq; impurius, atq; Sordibus infectũ terreſtribus, exuet omnem Arte luem citius, purumq́; niteſcet in aurum. Atq; ĩdeo haud ſcire ops eſt, ꝗb. abdita terris, Et quibus è cauſis ſunt,& quot ſorte metalla, Qua variè primo fuerint diſtincta ſub ortu. Sed quis in arcanos terræ deſcendat hiatus? Quisue referre pedẽ poſsit loca tetra remenVeridicbue queat fari quę viderit ore?(ſus Vos Muſæ, quas noſſe decẽs& dicere par eſt 27¹ Omnia, vos diuæ nulli memorata priorum Dieite, ſic vobis ipſe aurea vaſa ſacerdos. Prima feram, æternũ fic aurea carmina durẽt. Lynceus, vt fama eſt, viſu prælatus acuto Omnibus, e ſummo Siculi qui culmine mõtis Pœnorũ in portus oculo contendere poſſet, Et numerare etiam verſantis littore puppes. Hic ſimul oppoſitas moles, ſimul edita ſaxa Inſerta montes acie penetrabat ad imos, Altaq́; ſecretæ ſpectabat viſcera terræ, Aèra per purum e vndas Aut liquida quondã cryſtallo miſſa videmus Spectra, quibus rerũ nobis reſpondet imago. O quoties patrij reſidens ſub rupe Pachyni Trinacriamq; omnẽ ſuprà[peculatus& infra Aetnei cauſas ignis motusq;; videbat. Qui ſimulac tanta vi ſe procul omnia ſenſit Cernere, non vltrà cunctandi certus,& altè Prouidus, externas animũ conuertit ad oras. Ergo ratem certa plenus ſpe magna videndi Conſcendit, pelagiq́; deos in vota ſalutat. Sicanio verùm pottu vix ſoluerat, ecce Cum fera tempeſtas cæliq́; marisq́; legentem Graiorum ob portus, Epyri vertit ad vrbes. Hanc Arethuſa illi Nymphas hortata marinas Immiſit, Nymphisq́; etiam adnitentibus ipſis Et totum ex imo paſsim miſcentibus ęquor, Nanq; illas metus in thalamis ne fortè videri Aequoreis poſſent inuaſerat æquus,& omnis Tum chorus obſcura ſeptum caligine cælum Texerat, ac noctem nautis obduxerat atram. Hinc ille aerij properans it proxima Pindi Culmina ſpectatũ, nec longũ tẽpus,& omnis Interis Rhodopes, Hemi, I omariq́; cauernas Fontibus irrigui centũ procul inde videbat, Oraq;; cernebat terræ penetralia centum. Quin Pindo exoriẽs aderat Achelous ab ipſis Sedib. ante oculos& ab imo viſcere lynceo, Altera qui longo retinet taurina receſſu Cornua, ſeq́; altè exporgẽs immẽſa per antra Occulit Herculeæ metuentem verbera clauę. Ille etiam lento præcelſa Ceraunia paſſu Circuit,& viſu ſimul interiora petiuit Omnia, mox Graiæ varijs in montibus oræ Conſedit, penitusq́; cauis rimatus inhæſit Obtutu ſpecubus, mirãdaq́; plurima primus Vidit,& hęc eadẽ nobis memoranda reliquit: Quæ dum alijs ad nos olim delata viciſsim Frodimus, ante oẽs hæc intrò prorſus ab illis Spectari cupimus, quib. alto in pectore Pallas Inſidet, atq; illic ſcitu pulcherrima verſat. Principiò locus& ſedes decreta metallis Gignẽdis, terræ eſt imũ atq; immobile viſcus Marmoreæ in morẽ pateræ ſub montib. altis Exciſum, velutiq́; cauo ſub fornice clauſum, Quo Solis radij penetrant, crebriq́; feruntur Siderei innumeris etiam fulgoribus ignès, Collectumq́; coquunt humorẽ, ac iugib. inde Saxa per& rimas loca cuncta vpe e Aſt vbi continuum paſſus vapor ille calorem 4 72 180. K Conſedit, nec iam ſecreta per antra volutus Amplius, imenſos poſt tandẽ induruit annos, Hæret in expletis venis informe metallum. Naq; liquor partes terræ diſperſus in omnis, Et tenuis mixtus tenui, lentoq́; calore Oõpoſitus, quondã fugiẽs& pinguis& uncto Exijt è uaſti fundo crateris ab imo. Sulphura ubi argẽto feruẽt immiſta perenni, Argento fluere inſigni, uitamq́; per æuum Ducere, queis primis gignũtur multa duobs. Hoc matris, patris illud eni uim cõtinet, huius Suſcipere, illius pars eſt præbere calorem. Hinc fului ſpecies auri pulcherrima fulget: Hinc nitet argenti candor, rubet ærea uena, Ferrea 1 ſub apertũ, plumbea pallet: Albicat at ſtanni facies imitata colorem Argenti, pondusq́; ferens, ni ſtrideret, æquũ. In primis igitur cupidis mortalibus aurum Quæritur ingentis inter uariosq́; labores, Perq́; laborantis manifeſta pericula uitæ. Nãq; ferunt Indos, regio qua uergit in Arctõ, Tendere furatũ„ eggerit auri Formicarũ ingens manus: at nõ ſegniter illas Exire, ac contra ſtare,& fugientia paſsim Vnguibus& roſtris lacerare,& figere terga, Aufugiat quamuis celeri gens illa camelo. Nec minus aut ſcrobib. curæ, uaſtisue ruinis Heſperij impendũt, ſi quàdo è mõtibus aurũ Eruerint: neq; enim nũc quę ramẽta ferantur Fulua Tago, expedia, ſed quæ maioribus illi Subſtineant ſubiecta laboribus, atq; periclis Innumeris,& quæ uincãt opera ipſa gigantũ. Nam ſteriles magno primũ conamine mõtes Excindũt, penitusq́; petũt, qua nulla dabatur Semita, per cuneos accenſis uiſcera lychnis. Atq; imas nulla phœbi ſub luce cauernas Noctes atq; dies penetrant, omniq́; receſſu Explorant aditus, humerisq́; exciſſa uiciſsim Exportant, traduntq;́; alijs lõgo ordine primi Per tenebras, donec lucem qui percipit unus Eggerat extrema pondus ceruice receptum. Aſtillos prædura ſilex ſi fortè moretur, Qualis iam Pœno rupes ſeſe obtulit hoſti, Dum ßferus aerias in nos tranſcenderet alpes, Hæc igni excoquitur tune,& mollitur aceto: Voluitur at picea circum caligine fumus, Et miſeris latitans compreſſo ſpiritus ore Obſtruitur, uitãq́; operæ ſub faſce relinquũt: Atqʒ ideo cędunt ingenti pondere ferri, Et uacuos ſummæ xreſerant telluris hiatus, Qua uapor incluſus cuneis exhalet apertis. Nec mora, nec reges, qn multo fornice mõtẽ Subſtineant totũ, cum iam maiore peracta Parte operis, cædunt extremæ fornicis arcus: Et rima ſigna præbent, quam peruigil vnus Aerio montis reſidens in culmine ſentit. Hic ictu, aut clara reuocari voce repente Cum famulis iubet artifices, ac deuolat ipſe Protinus, ingenti ſtrepitu longoq́; fragore Mõs cadit, humana nequeat qui mẽts referri AVGVRELLI Conceptus, quantũq́; obtuſas occupet aures: Aut incredibili quam cõpleat omnia flatu IIi naturæ gaudent ſpectare ruinmn l res, neq; adhuc illinc edutitur aurum: Nec ſciuere etiam tum, cum fodere, uel ante Eſſe, ſed una illos ad tanta pericula duxit Spes inuicta omnis per caſus, perq́ labores Sed ꝗd in his tantũ morer: aut q̃ mira ſapfunt Præteream? nihilo cũ ſint his fortè minora. Eſt deinceps aliud feſsis ſtudium J labosq;: Quo tantam expurgent immiſſo fonte ruin, Iamq́; igitur ſummo præcelſi è vertice mötis Qui reliquos longè ſuperet, centeſimus etſi Separet hũc lapis, huc immiſſa canalib. ampla Flumina deducunt tanto currentia tradtu Deſertas inter valles, perq́; inuia ſaxa, Rupibus exciſis, trabibusq́; inſerta cauatis. Ergo omnis vario 30 protinus vnda In mare colligitur vaſtũ, quo deinde recluſo Erumpit tanta ui torrens, omnia ſecum Vt trahat, ac latũ terræ prouoluat in æquor. Excipitur tendens varijs hic deniq; foſsis, Quas illi paſsimq́; cauãt, ſternũtq́; gradatim. Eſt Vlex aſperq́; frutex rorisq́; marini Perſimilis, retinet erebris qui ſtirpibus aurũ, Propterea includũt tabulis latera oia,& ipſis Altè ſuſpenſis ita, per prærupta canali In pelagus tendũt vda è tellure lacunę: Quod ſapereſt, ramis innectitur vlicis aurũ. Nec labor ille etià tenuis, cũ flumina tentant, Et grauibus dites cribris agitantur harenæ, Aut operoſum æquè quicꝗ quis pferat: vt cũ Effoſsis altè puteis quæcunq; latenti Eruerint penitus fundo, tundũtq́ lauantq́;„ Vruntq́;, in tenuemq́; molunt diducta farini. Hi quoq; iam fuerant Italis quandoq; labores Flumina per, puteòsue etiâ, montisue ruinas, Itala dum patuit priſcis exercita tellus Cui pòſt pia lege in terdicta pepereit Auri ſacra fames:neq; enim exhaurire metalla Italiæ, parca& prudens eſt paſſa vetuſtas. Nec foret hac etiam regio fœcundior ul, i Quæũe magis flueret venis nüc luste auri, Ipla diu cum tot fuerit no hauſta 3 di non mortales inter diſcordia, inon Mars eat hos inter vexans immania corda: Sed contra ditare orbem ſi regibus vna Cura ſit,& populis ditato fungiet orbe, 5 Pacis opus, qua cũcta vigẽt inuẽta 40 arte Ingenuis aptas animis quas inter haberi 10 Non imo dignata loco fortaſſe putan ae 5 Ipſa hæc, quæ grauide ferutatur vilcelstes 5 Diues vbi pateatlatebris auaritia e 5 Hac etenim reliquis precioſius arte 1 1 Eruitur, meritoq; id cunctis nomine 1 5 5 Seu color inſpicitur gratus, quo ſiera 92 Seu lentus facilisq́; tenor, quo 1 Partes, ſeu pondus rerum uperabile n l; f deperit auro Penditur, aut vni quoniam ni f P 7 0 Igne, velut ſolum conſumit nulla Vetus A, „ cHRTSOPOEIAE ILIB.. Ac nec; rubigo, aut ærugo conficit vlla, Cundta adeò Hrmis illic compagibus hærent, Sulfur vbi ardoris poſita pinguedine cauſam Perdidit,& fluidi, quo nõ velut antè, vaporet. Ac longo interea decoctum tempore Tura Mundicie,& clara perfuſum luce niteſcit. Atq; ita temperiem ſummã radicitus humor, Et calor exæ quant illi, pariterq́; colorem 5 Perſpicuumq́; ferunt. argento nec minus ip i Viuo etiam terræ partes miſcentur in o. anels Prorſus aquæ partes nullo diſcrimine iunctæ. Hinc calor argenti, necnon& ſulfuris una Perſpicua inter ſe denſet corpuſcula paruo Multa loco, ſimulvnde color põdusq́; reſultat Et longo conſtans illorum tempore nexus. is è principijs poteris 1 e certo Ordine, quo diſtent inter ſe quæq; metalla. Sulfura ſi fuerint lutulenta, argentaq́; uiua, Principio, inficiẽt pariter quodcunq; ſub ipſis Gignetur, magisatq; magis, quo no caloręquꝰ Cõcoquet, aut iuſto quo iã maiorue, minorue Durarit perſtans multos coctura per annos. Hinc variæ rerũ formæ, quæ nomine quõdã, Qudòd ſint ſæpe ſimul, Graio dixere metalla. Singula ſeu propriam ſpeciẽ ſortita ſeruntur, Et diuerſa alijs adeò diſtin ctaq́; perſtent. Seu cunctis vnum natura ſemen inhæret, Et genere hæc vno ſeſe ſpecieq́; tuentur, Nec diſtant alio niſi quòd felicius illud Exijt, hoc miſerè ſecum ſordentia traxit Principia, atq; eadẽ cõſtans non exuit vnqui, Vtraq; cum menti ſedeat ſententia ſummis Patronis, neq; adhuc litem diſſoluere iudex Quiuerit incaſſum conatus, proxima veris Intuitus ne q; adhuc, tàtũ hic natura receſsit, Abdidit& grauium ſeſe in penetralia rerum. Hactenus obiectis tantæ rationibus arti Reſponſum, læto nunc experientia vultu Prodeat erroris expers,& neſcia falli. Hãc quoq; ſeruitũ pꝑhibẽt veniſſe Prometheo Foſt kmulas, quas ille polo deduxerat artes, Atq; diu illum opera famulãtis nauiter vſum: Veruùm vbi cõſenuit, tantũ prudentibus illam Ipſe viris fertur moriens liquiſſe volentem. Hos itaq; hæc certo docuit faciliq́; periclo Nonmulla inter ſe immutari ex arte metalla, Nec tatùm hæc, verùm fieri quãdoq; per artẽ Verè aurum, argẽtumũe alijs exẽptile rebus. Eſt lapis effoſſus Syriæ pictoribus, auri Pigmentũ vero quod& ipſi nomine dicunt. Fran gitur attritus ſpecularis more lapilli, In ſumma oſtentans auri tellure colorem. Hunc tu purgatũ doctè prius excoque multo Igne, per anfractus longos, qui ducitur vſq; 0 redeat flammis in ſe enn idem. Igne olim hoc Caij ſolertia principis aurum Fecerat, Obrizon lapiens cui Græcia nomen Fræbuit e ü mr virtute receptum, Seu multo quoniam purgatum redditur igni, Seu nulla quoniã maculatum ſorde renidet, 274 Nee pigmẽtũ auri fuit amplius ipſe, ſed aurũ. Qui lapis antè auri tantùm ſimulauerat aura: At ne 0b nimis videamur priſca referre, Carmine perpetuo nobis propiora canamus. Increſcũt hærentq́; cadis ſimul vndiq; cruſtę, Alba quibus longo ſenuerunt tempore vina, Has mes Euganeæ gẽtis Schola tũ decusimo Accipit eraſas fundo, coſtisq́; vetuſti Vaſis,& includit purgato fictilis ollæ In medio, atq; luto teſtam circumlinit omnẽ, Obturatq́; illi rimas, atq; obſtruit ora, Hanc deinde ardenti iubet in fornace diurno Nocturnoq;; calore coqui, qua vitrea feruet Maſſa datura olim varias liquefacta figuras. Verùm vbi iam ſatis eſt ea viſa caloribus vſta, Perpetuis, illam demit 1 repentè, Moris vt eſt, ſpectatq́; ſimul nũ ꝓtinus albet, Et teritur veteris iam fex decocta Lyæi. Interea ſed enim, cunctis mirabile viſu Scintillæ, conſperſa polo velut aurea ſigna Innumeræ argenti miro in candore videntùr. Sed quid in alterius viſis moror? inq; relatis, Atq; aliena premẽs nunc per veſtigia tendo: Vidi ego qui tenues argenti ritè tabellas Spargeret& lateris contriti puluere,& vnà Huic virides aeris ſquamas niueasq́; peruſti Contundi micas ſalis iniungiq́; iuberet, Puluereosq́; alijs grumos è rebus aceruans, Quas vetat& ratio, necnon ars ipſa referri, Hæc ne ſordentis vulgi vileſcat in vſus, Illa vt non vlli quæ ſunt celanda reuelet. Mox ita compoſitis anguſta in pyxide lamnis 8 incluſas arcto ſub fornice flammas, QVales crediderim torrere ad tartara ſontes, Aut vbi ſulfureis diros pᷣmit Ætna ſub antris. At poſtquã ardenti fuerãt hæc cuncta camino Joſta dies noctesq́; nouẽ, tũ demere maſſam Feruentẽ, deq́; ignis adhuc feruore rubentem Abluere algentis roranti aſpergine lymphæ, Quam ſimul in partis lima diduxerat acri Exiguas, phialæ ſecreta in parte locabat Artificis mirè ingenium, nam deſuper vndam Eundebat, quę mox argento excerneret aurũ. Tum viridem ſenſim in laticem liquere videri Argenti vis illa prius compacta, ſed imum Vas auri ſeiuncta grauis ramenta petebant, Jãtus aquę vigor eſt, tãta illo in puluere uirts Nec fortè apparet alibĩ concordia rerum Clarius, vt nectat quæ vix iungenda uidẽtur, Si quis particulas commiſti pulueris omnes Computet,& varios illarum exiſtimet vſus, Quæ tamẽ hoc vnũ cõcordi ex arte tulerunt. Nec minus, vt rebus proprias diſcordia vires Auferat, vt molli tenuari dura liquore Viderit, atq; breuis conſumi protinus horæ Momẽto,& tenues effundi prorſus in vndas. Lympharum verò ſpecies haud trahitur vna, Nanq; aliæ quæcunq; hominũ tellure metalla Erutaqͥ:& durata manu ſi tan gere crebris Contingat guttis, eadem mirabile viſu, 274 10. AVR. Aut minuũt in fruſta, aut in tenuẽ ocyus und Diſpergũt, liquidoq́; docẽt aſſueſcere fluctu. Sed tamẽ unũ adeò uis hæę non inficit aurũ, Nã ꝑſtat ſimul ĩcolume,& ſimul omnibs illinc Sordibus ablutum conteſtim purius exit. Eſt etiã Lymphe illius, ſi credere dignum eſt, Mira ꝗdẽ,& nobis nõ immemorã da poteſtas, Quę quodcũq; ſemel purũ& ſine labe metallũ Contigit, argenti tremula ſub imagine viui Cogit in alterius ſpeciem, formamq; reſolui. Quid quæ de veteri guttatim ſtillat Iaccho? Deinde fimo incoquitur putri, lentoq; calore, Donec in ætherei ſplendoris uerſa colorem Accipit ꝭ ſummo cæleſtum corpore nomen, Hac quoq; dura ferũt certo molleſcere ductu Corpora, quæ Phœbi uel quæ dignata Dianę Nomine, mortales rebus præponere cunctis Inſtituere, quibus precij menſura pateret. Nec tñ, heec quanuis ita ſint, immune putabis Eſſe aurum, certo quin ex humore fatiſcat. Acris aquæ hoc etiam dirę violentia rodit, Et terit,& liquidas tenuatim vertit in vndas. Verùm hæc exiguam lucem tibi recta ſequẽti Prætulerint, veri qua cernere culmina poſsis, Quo te diſcutiens tenebras induſtria ducit. Sunt aliæ ex alijs quærendæ fontibus vndæ, Iam quibus ex ſeſe, nulla vi, leniter aurum Humeſcat, nullo alterius veniente liquoris Auxilio, exterius propria ſoluatur in vnda. Hoc agite, hinc uobis ſummã pquirite laudẽ Diuint artifices, hæc nanq; potentia cælo Cæleſtis deſcendit aquæ, qua cuncta tuentur Robore ſe proprio, necnon producere fœtus Ipſa ſibi ſimiles,& in æuum extẽdere poſſunt Frogeniẽ, multos fragilem durare per annos. Nonne uides quanto ſecum natura tenore Cõſonet? utq́; modũ generãdi cõprobet unũ Semper,& vnius vi nitens ſeminis, vni i Seruiat una operi: quod& unũ nacta 17 Nec Bacchi ſi tentet opus, Cerealia miſcet Semina, nec, Cereris, ſi frumentaria quærat, Pinguia Cecropiæ, tractat plantaria diuæ. Ordea cui 5 ſerit ordea, ne tu Nunc aliunde pares auri primordia, in auro Semina ſunt auri, quanuis abſtruſa recedant Longius,& multo nobis quærenda labore. Nec maris immẽſi reputes, aut nubis aquoſæ, Vel liquidi fontis ſimilẽ: quã quęrere lymphã Inſtituis, neq; enim, ꝗd tu obſeruare memẽto Inficit illa, liquat aliquid, cum ſpargitur, aut id Hume ctat, propius cui venerit, arida nanq; Pulueris hæc extra in ſpeciẽ ſe prodit, at imis Vuida contuſi liquet in penetralibus auri. His olim veteres intenti gnauiter vndis In portum rexere ratem felicibus auris, Ignarosq́; uiæ medijs in fluctibus inter Gbltsteis ſcopulos fruſtra liquere natanteis. Hinc multa expertũ, necnon& multa docẽtẽ Inſula diuino Balearis munere miſit AVGVRRBLLI Alma uirum, cuius miro velamine tectus lpſe liquor, quo cũcta madeèt, id eredere mul Impulit, vt Bacchi cãdẽs& lipido humor 9 r Principia ablueret ſecretæ protinus artis 5 At non ille quidem ſentit, quæ dicere primt Eſt facie viſas, neq; tunc ſtillantia vina Miſcebat, cum iam præſtanti lentus in vrbe Inſubrum terens reſidens feliciter anno Eecit inexhauſtum pondus prædiuitis auri Ac ſocijs, quos ipſe ſibi coniunxerat, æquus Diuiſit tenuem diuini pulueris offam: Cuius in imẽſum quota pars traduceret aurũ Iampridem quæcunq; forent infecta metalla. Hinc quoq; cults Arabs vitreo de fte liquorẽ Deſertas inter valles, præruptaq́; purum Sa xa ſuꝑ ducit, nemorũq́; occultat in ymbra Altorũ, denſis paſsim quæ vepribus horeent, Aſt alias tamen hic uenas oſtentat aperte, Vher vbi emanat ſemper, nec inutilis humor, Et te dum varijs immenſa per auia rebus Detinet intentum, felices præterit vndas, Quas manibus quondã puris haurire ſolebat Ipſe, nec admiſcens aliud, longumq́; diuq; Compoſitas parua leuiter fornace N Vnde opera arcanæ naturæ oceulta recluſit Sæpius,& grates dijs immortalibus egit. Sic alij, quos experiendo maxima rerum Viſere iam decuit ſummo quæſita labore, Anguſtum per iter recto de tramite nunqui, Qua prius ingreſsi declinauere, nec ante Deſinere optarunt, licuit quàm tangere lætis Tandem exoptatũ longo poſt tẽpote ſinem. Hoc opus, hanc primũ tanta mortalibus art Interpres rerũ 8 ſanctiſsimus Hermes, Nec latuit tanto duxit quos munere dignos, Edoctos ſed iam docuit, penitusq́; remotos Rebus ab his, tanꝗᷓ non dignos, terruit omnis Ne peterẽt, quæ nõ vnquãa cõtingere poſſent, Iamq; ꝓbos tãdẽ accẽdẽs, vt quærere vellent Que ſciret, veroq; ipſe deprehenderat vſu, Admonuit paucis contentum pergere doctũ Artificem, tanquàm naturæ ritè ſequentem Certa ſolo preſsis ſtabili veſtigia ignis. Quinetiam humano docuit de corpore peli Hac omnes ualida morbos facilic; medela, Seruariq́; diu nitido cum flore iuuentam Et ſeniũ placidos produci grande per annos, Nec ſanctã violare fidem, nec fallere quenqui Ille potens ſacri patitur medicaminis vſus: Hoc ſed qui poterit dijs 2 vti, Et præſtare etiam quoties efecerit, ille i Plurima contemnens,& ſeruantiſsimus qui Hinc erit,& frugi, curasq́ eludet inanes, Et dites ſupra gradiens, ditiſsimus omnis, Pauperiem ſimulabit ouãs, ac ſepe benignus Proderit,& miſeris latitans ſuccurret 17 0 Innocuusq́; alijs ſibimet gaudebit adeſſe, f nta per omnia vitam, Et facilem ducet momenta per 10A c HR TSO POHEEIARE II B. II. Io ANNIS AVRELII AVS VRELLII CHRTSOPOEIAE LIBER SECVN DVS. A ctenus auriferam ſecretæ Palladis artem 0 0 lnuentam humana quondam uir miete coëgit Credere nunc ratio, nunc rie de ſuaſit. lamq; ea quid poſſit, quo prudẽs tẽdere pat, Hic canere icipià, dextro modo numine Thœ Difficiles adeò factu, dictuq́; per artes(bi Ingrediar, uerbis addens& re us honorem. Tuq́; ades ò cultũ Muſis& Apolline pectus Ante alios olim cunctos diuine Poëta, 5 Qus duce ſecretum per iter procedere tantũ Ipſe queꝭ, ut propius Pimplei culmina cernẽs Alta iugi, ne quo interea per deuia ducar. Iluc nanq; animus certa ſpe ductus anhelat, Et fidit gradibus creſcentis ſcandere fame, Nulla æui quam longa queat delere uetuſtas. In primis niueo ſparſus candore lapillus Quæritur, aut longo contritus tẽpore puluis E niueo in liquidum uerſus candore rubort᷑. Illius infecto tenuis pars miſta metallo Inſerit argenti ſubito, mirabile, pondus Et ſpeciem, uel ſi argento fit proxima uiuo: ed hoc fungi liquenti immobile uita. At rubor ipſo etiam puluis precioſior auro Quodcunq; ex illis primum calefeceris igni, Vertet in immẽſum põdus tibi protinus auri. Atq; ideo artifici maius nihil eſſe purato, Quã quib. è primis opus id cõponere poſſit: Noſcere, quæũe prius capiat ęircũq́; laboret. Mox ut naturæ ſe tum præbere miniſtrum Sentiat, exemptum latebris cum nobile ſemẽ Froferet in lucem ſolers, iterumq́; tenebris Reddet,& occulta ſeruatum pyxide claudet. Cũq́; alimẽta putri ſẽſim dabit humida maſſe, Agricola ut quondam telluri ſemine iacto Spargit rore leui tantùm ſitientia culta. Nec minus interea tepidũ cũ ſuggeret ignẽ, Et genitalem intus uim ui ſubeunte fouebit: Vt calor interius ſolet exteriore iuuari, Ac ſtomacho prætẽta manus præſtare uigorẽ Vt ualet, utq́; ægri uires releuare caducas Appoſita exterius poſſunt fomẽta medentũ. Nec uarias ſpecie res admiſcebit,& uni Quodcũq; obſtiterit iunctũ, procul inde moO tardas adeò mentes, aſſuetaq́; falli(uebit. Artificum uario rerum per inania ductu Pectora, cũ duris quid mollia uina metallis: Apta epulis, atq; apta bibi ſuauiſſima uina. Quid leuis humano miſſus de corꝑe ſanguis? Qid lapſi è roſea flaui ceruice capilli? Qua quid:& lectæ ſummis in montib. herbæ Qonueniunt imis foſſo ſub montibus auro: Hic tamẽ expreſſam prælis torquentib. uuam 273 Accipit,& phialæ poſtrema in parte reponit: Cuius in extremo roſtrum connectitur ore. Hanc ſuper ignitos cineres candẽte camino: Aut ſuper undoſum laticem feruentis Aeni Coll ocat, at tenuis fertur uapor intꝰ,& hęrẽs Alta petit, leuiusq́; liquens it fuſus in undas: Ardentemq́; uocant Lymphã uitæq́; liquorẽ-: Vitrea quem raris effundit fiſtula guttis. Hic ergo ut multis uicibus ſtillauerit, unà C e e uarios tandem ſeruatur in uſus, Præcipuè uerò, modico lenteſcat ut igne, Siue fimo incoctus nulla non arte tepenti. Fingitur oblongo uitreum uas ductile collo: Bina unde, exiles uelut anſæ, brachia pẽdent Cõcaua, quæ uentrẽ uaſis flectuntur ad imũ. Hic igitur liquor incluſus cũ ſumma per ora Fertur, continuò binas inclinat in aures, Ingreditur, repetitq; iterũ, quas liquerat imo Fun do feruenteis lymphas, iterumq́; reſertur Ad ſupera, atq; leuis nuſquamũe getus eandẽ Itq́; reditq́; uiam toties,& mobilis idem 1 18 in ſe ſua per ueſtigia confluit humor,. Ban paulatim niueam denſetur in offam. Tenuibus hæc tandẽ lamnis cõponitur auri, Et coquitur lento forſan, longoq́; calore.(to Verũ hõcne, anne alio quouis ea deniq; paCõmiſcẽt(nãq; hoc haud eſt exgrere noſtru) Incaſſum 7 7 exercent, fruſtraq́; laborarit. Nã ſpecie diuerſa ſimul dum iungere curant, Altera ut impediant primo mox altera motu, Efficiunt, ullo ne poſſint tempore quic quam Edere, quod 5 natura conſtet& unum. Nanq; ita principio ſtatuas cũcta eſſe ſub una Re, quib. hic ops eſt, nihil ut quæſiueris extra, Fræcipuè humorem, qui ſeſe iugis abunde Sufficit, atq; intus ſeruat, dum prodeat illud, Quod cupis,& S tanto conamine certas. Quinetiã duplicꝭ ſcito uim intrinſecus eſſe, Et quæ ſemper agat,& quæ patiatur, ut una Fœmina, masq́; agitẽt, ueluti cũ pullus in ouo Creſcit agẽte quidẽ hoc, atq; hoc patiẽte uiciſ Exterius tantũ miti atq; fouente calore(ſim, Adiutus, neq; tu quid conuenientius ullum Exẽplo hoc credas, neq; qq me iudice ſemꝑ Acrius inſpectes, atq; 5 quod cũcta reducas. Aſt alius puro uarias de ſanguine parteis Elicit, atq; adeò ductas elementa uocare Inſtituit, tanquam poſſint ea fortè uideri Simplicia, aut tägi manibus, ſeereta uel uſqui Eſſe, uel includi quoquã, quin protins omne Vas penetrẽt, duro quàuis Adamãte peractũ Id fuerit, ſimplex neq; enim cõſiſtere corpus Parte poteſt orbis uad. uiolenter in ulla, 5 S5 eren tantùm gaudẽs in ſede quieſcit. Sic ſæpe ex alijs rebus, ſic ſæpe ſeorſum Quatuor è tonſis ponunt elementa capillis. At non ſic natura potẽs hæc ſegregat unqua, Sed miſcet potius ſimul,& confundit eodem Frigida commutans calidis, humentia ſiccis, Atq; ita corrumpit ſolidum, neq; diuidit ullas e Se ee eee In parteis, ſeruans genitalem ſeminis illi Vim, qua corrupto corps de corpore gignat: Nanq; ex quo ꝗcꝗᷓ genitũ eſt, id putruĩt ante. Quid qui conatur quæſitæ longius herbæ uad aufugiens argentum ſiſtere ſucco: Idq́; gelat, duratq́; ſimul, ſed figere nulla Arte poteſt, ictu quo molli ducere poſſit. At non quod ſolidum faciat, uel ductile, tantũ Quęrendũ eſt, ſed quod uideatur poſſe priorẽ Auferre, atq; illi defecto inducere formam Mox aliam,& puri ſpeciem donare metalli. Sulphura gd memorẽ lõgo deterſa labore? Nitraq́;, purgatosq́; ſales, toſtasq́; Lyæi Longæui feces, uel quæ atramenta calenti Accenſa effundunt guttas è uaſe rubenteis:? Hinc ſoluũt, iterãtq́; uices, ac ſæpe reſoluunt: Deinde lauãt, iterũq́; terũt, moæ figere tẽtãt: In calcem uertunt etiam, miſſoq́; uapore In ſublime ferunt tenuati corporis auram. Compoſitos uaria uideas hinc lege caminos Innumeros, totidemq́; luto lita uitrea uaſa. Quæq; ſibi uertit Faber argentarius uſu, Sordidiusq́; aliæ quicquid fabrilibus artes Exercent curis, noſtri arripuere, ſuisq́; Inſani aſciuere laboribus: atq; ita ſemper Sulphur olent, ſemper faciem fuligine tincti Horrendas atra ſimulant ab imagine laruas. Nec miſeram magis affirmes ueraciter ullam Artẽ aliam, ᷓ quæ externis Alchymia uerbis Dicitur, obſcurisq́; tegens ambagibus errat Auia per, miſeros q; trahit ꝑ iniqua. Ac tandẽ eiectos in cæca Barathra relinquit. Vt uideas quandoq; bonum ſua prædia ciuẽ Vendẽtem, patriasq; domos, mercesq́; repoFornaces inter uerſari, ac follibus aurà(ſtas, Captare, in tenuemq́;, nefas, cõuertere fumũ Rem, dubias dum quærit opes inſanus, auitã. Difficilem interea coniunx meſtiſſima uitã Protrahit, illachrymant nati, fit ſordidus ipſe E lauto, ludusq́; patens& fabula uulgi. Quare agite exẽptã tenebris hãc cernite lucẽ Mortales, cæcisq́; uijs auertite greſſum, Ac prohibete nel tantũ,& depellite uirus, Infe ctum quo uulgus iners ſe poſſe per artem Diuinam miſcere manus putat, abdita rerum Quæ ualet& cauſas adeò ſpectare latenteis, Hanc nõ impuris manibus fraudator auaru Attingat, decoctor item, quiſquisũe fabrilis Arte ualet, mollisũe etiam, cui perdita cordi Ocia, mercatorũe uagus, uel deditus urbi Ciuis,& incumbens telluri aruisqͥ; colendis: Et ꝗ multa animo præſertim& magna mineVel ſi ꝗ ſimiles hęc uulgo quærere ſueti(tur, Fraude mala tãtũ, uel habẽdi prorſus amore. At ſapiens, ſuperos in primis qui colat,& qui Noſcẽdis penits cauſis modò gaudeat, hueè ſe Cenferat fane totis ſectetur uiribus artem. Huic comes hęrebit grauis exploratio rerum Intima naturæ paſſim ueſtigia ſeruans, Fũ mora ſollicitos curſus remorata ſequetur: Et uiſura olim ſtabilis patientia finem, 278 10. AVR. AVGOVRELII Mor labor, ingenuos q; moufs iduſtra gef. Haud aberit, uitreumq́; feret uas ſcllicet 10 Vnum opus, atq; unã ſecũ rem deniq; duc Ille igitur tanto comitatu ſeptus inibit 2 Longũ iter,& lento peruadens omnia paſſu Continuè miris oculos mentemq́; repertis Paſcet,& aſſiduum kellentſpectet beren, Donec in arcana tectos tellure recludet Thelſauros ignotum argenti pondus& auri Elo quar? an uulgo prorſus non creditauetla Expediam primus? nec erat cum talia cœpi Iam fari, mens iſta mihi, ſed compulit ordo Integer, ut dictis etiam maiorareuelem. Ille ergo ulterius procedens, ultima rerum Secreta inueniet, queis ſe natura peractis Oblectat, gemmasq́; pari confinget ab ante. Ac niſi dicendis ſupereſſent multa metallis, Gemmarum forſan cauſas, ſedesq́ referrem Sepoſitas, quibus in ſpecubus natura beatis Ludit,& in nulla magis hac mirabilis uſquam Farte ualet ſummas uariando promere uires. Perſpicuæ ut tells lymphæ cõmiſta minutim Pura ferat gemmas, ut cæli motus,& ardor, Sidereusq́; ſitus certam præſcripſerit lis Sedem gignẽdis canerem, nec gẽmeus unde Irradiet fulgor, uariet color unde, tacerem. Duricies etiam unde illis inuicta, nec igni Cedès, nec ferro, unde nitẽs diſtinctaq́ miris Interdum maculis facies, iam qualis Achaten acidæ ornarat Muſis& Apcline felix. Vos natura parens, nullacui motus ab arte Prouenit, ò Diuæ parua concludere Faun Spõte nouem uoluit proprijs 2 us oer Ornatas, mediumq́; ſimul conſidere Phobũ Depoſito mitem cornu Citharaq́ canentem: His ut teſtatum ſignis mortalibus eſſet, Quo numero& quali ſemp pręſtatis honore. Felicem tanto dignatum munere Pyrrhum, Et fortunatos licuit quibus iſta uidere. Indomiti hinc uirtus Adamãtis multa refer Debuerat, Solis ut quondam Regibus eſſet Cognitus, utq́; uno tantùm quæſitus in auro, Vtq́; actus ferro durisq́; incudibus ictum Ref uat, atq; etiam ferrum diſſultetutrinq Diſfliantcß iplis incudes ictibus acta Vt prædura ades uis hæc corrupta fecen Sanguine, calfactoq́ hirci rumpatnr.& ictu Crebro librantis grauiter per ee 5 Vt lapis acceſſu 50 5 Adamãtis o 7 Ferrum declinet, uefinhærens abdicet idem, Irritaq́; ut tandem faciat concepta nene, f Et pellat de mente metus Adamatinauittius, 3 i faſſa eſt uidiſſe Vetuſtas Omnia quæ quonda faſſa elt ue Prileis Credula, nanq; horũ fortè. 5 Certior arriſit quæ non oſtendere ſe 1* Quiuit adhuc nobis, ſeu nö gens illud i ſeu ſic, ut pleraq falo Congenitum pateat, ſeu ſic zur ine dickt Nunc alia, hoc etiam non uero 1 Artifices, ideoq́; ipſa re 23 1 fats uo neq; quæ Veteres ſup his ſcripler . t Eſſe, ſed in dubiũ reuocari tr adita pole 50 CHRTSOPOEIAE LIB. I. Ipſa hęc contendunt manifeſtis omnia Ani Nec uirides etiam fas hic tranſire Smaragdos Indictos, neq; enim color eſt iucundior ullus, Quàm quo ſe tellus horis genitalibus anni Veſtit,& oſtentat uultu melioreuirentem. a At mage nil uiret his, nihil eſt qc cõpleatęquè Cõtuitu his oculos, ſatiet minus, ipſaq; multo Obſcurata acies intentu protinus ipſo Aſpectu uiridis claret recreata Smaragdi. Fulgurat ut picto uiola Carbunculus igne Mox etiam canerem, uariuſq; ut fulget Iaſpis. Concolor& fuluo radiat Topatios auro. Innumeraſq́; alias ſpecie, uel nomine tantùm Diuerſas cœpto memorarẽ carmine gẽmas. N Verũ hęc iam ſatis eſt leuiter tetigiſſe uagãtẽ, Atq; alijs mõſtraſſe ui, qua tendere pergant, Si quos fortè iuuat naturæ occulta ſubiſſe, Hæc eademq; palàm dulci feciſſe Camena. Nunc age materia, tantæ quam præſtitit arti Natura, expediam, ne quis perferre labores Incaſſum ſtudeat tantos, ſed grandia uitet Detrimenta, quibus ueſani ſæpe tenentur Artifices, longe primis dum rebus aberrant, Quas capere, ac ſolas illos ſeruare decebat. Eſt lucus ſummo ſecreti in uertice montis, Fons ubi decurrit nitidis argenteus undis, Et ſpecus exeſum tendens aperitur in antrũ. Intus habet præſtans diuino numine Virgo, Ruricolæ Glauram priſco quã nomine dicũt. Huc denſos inter uepres anguſtus& aſper Accliuisq́; ægrè perducit callis euntem. Veſtibulũ ante ipſum ſpeluncæ læuis& qua Planicies, nõ ampla tamen, horrentib. umbris Cingitur, ac fluuij ripis,& margine Tophi, Obducta uiridi muſco ſpiſſisq́; Corymbis, Ingreditur uerò ſiquis feliciter, omnem Continuò labem humanam, mirabile dictu, Exuit, ac pondus ſubito mortale relinquit, Et purus penitusq; leuis fit ſpiritus illi Quiq́; aditus luſtret cunctos, agilisq́; feratur Per cuneos, quib. in medijs ſedet aurea NymAures& circũ thalams: ſupraq; renidet,(pha, Quin auri tabulæ pedibus calcantur euntũ, Atq; ip ſa ex auro ſplendet conflata ſupellex. Jaruiſijs: ne qua titubes in montibus antrum Hoc pete, qui rebus tantis primordia quæris, Quo dq; illic uiſum fuerit precioſius, inde Erue, nec ſumptu nimio, nec parce labori. Nõ tamen aut uiuũ ſulphur, tremulumũiè reArgẽtũ, uel quæ undãti delata uapore(pones Exit ab his primum putrisq́; infectaq́; uena. Sed purũ atq; omni purgatũ ſorde metallum Accipies, cuius ſecreta in parte receſsit Spiritus,& craſſa preſſus ſub mole latenter Victitat, ac ſolui uinclis,& carcere cœco Emitti expectat tenues effuſus in auras. Quæq́; erat innato ſubſidens pondere moles, Iam leuis aſſenſu ſuperas contendat in oras, Puraq; molleſcat naturam imitata per artem ximiam, retro quæ per conſueta reuerti 277 Imperat, ut longo ſeſe torpore bergie Incluſum ſemen, uegetantis e f gar Ardua conſtantis metuat iam uincula 77 i uod tibi ne mirum ualeat quandoq; Uidert Pullulat interdum proprij uirtutè uigofls. Auri perpe tuum germen, ferturq; ſub aura 5 Non ſecus ac ſumma fruticis tellure cacume Exit,& inde ſua ui ſeſe extollit, vt Iſtri Accola felicis ſæpe illud ſtirpibus en Capreoli in morem nati emen 950: Implicitumq́; etiam ſaxis inuenit obe 8 Vtq́; agiles ſerpunt eee Amplexæ lateres circum, pariesch farc Dirutus, ingreſſis rimas radicibus, atq; 15 Frõdibus, ac prętergreſſis latera obuia ra: 5 Sic Topho inſeritur creſcentis uiuidus aur Surculus, atq; intus partis explorat inanes, Egrediturq́ illine,& ſe diffundit in auras, Aut uariè illius ſummas complectitur oras, Quaſq; tenet ſolidè cõſperſas 8 5 e 5 Hinc duo præcipuè, quæ uerſet cura probati Artificis, ſtatuo. quid primum ſeligat,& quo Selectum pacto moderetur,& aptius edat, Quo poſſit modico ſolui lentoq́ calore. 5 Vtrũq; innumeris priſci inuoluère tenebris, Barbaraq́; occultis rebus coniungere uerba Haud dubij, centũ ſtatuerunt nomina, quorũ Quodcunq; incertã ſignaret remq́;, modũq;, Multaq́; quæ lepidi quonda finxere Poẽtæ, Quæq́; ſacrorum olim ueri uox nuncia Vatũ Protulit, his etiam ui ce ſunt interpretis uſi, Singulaq́; expoſuere, atq; inſeruere libellis Ipſa ſuis patefacta, uelut cælantia pridem Artis opus tantæ, cum porrò uana Poẽtæ EFigmenta illecebris uacuas captantia mentes Commenti, multo fuerint diuerſa loquuti. Qui uerò incõprehẽſum& inenarrabile muDiuinæ humanas aduẽtũ prolis ad oras(nus Pręfati, haudquaꝗᷓ parua hęc ſẽſere ſub ingẽs Os illud tam magna ſonans myſteria Vates. Hæc tamen, haud nullis noſtri ſuadẽtib. auſi, Vel quòd eos ea uana fides tenuiſſe putandũ Vel ſua quòd uarijs iuuit cælaſſe figuris.(eſt, Quin etiam huic uni, quo ſe mollire metalla Inuenere modo, cunctarum nomina rerum Impoſuere, quòd hæc cunctis uis inſita rebus Heæreat, incipiatq́; omnes,& compleat una. Cuncta adeò cunctis occultauere, neq; illi Nequicquã interdũ ſeriẽ abrupere loquẽdo Perpetem,& excurſus interpoſuere uacantis. Ergo altè ueſtigia animis,& rite repertam Materiam rebus tantis per deuia ſume. Nam nõ una tibi regio dabit, aut locus unus. Montibus at multæ ſpaciãtur Oreades altis, Antra quibus cura eſt ſeruare, ingẽtiaq́; intus Munera, iam quorũ uenientes ſæpe remittũt Farticipes, manibus puris& pectore ſi qui Acceſſere illuc, dites ubi pectine eburno Aurea perpetuo depectunt uellera Nymphæ, Qu prima heroũ pubes rate ſancta petiuit, A 2 278 Nec timuit tantos per fluctus quærere ſũmis Tũ ducib. ditẽ ſub Iaſone& Hercule Colchõ. Alter inauratam noto de uertice pellem, Principiũ uelut oſtendit, quod ſumere poſſis. Alter onus quantũ ſubeas, quantumq́; laborẽ Imnpẽ das craſſam circa molem,& rude põdus, Edocuit: neq; enim quã debes. Inueniſſe adeò eſt, habilẽ ſed reddere maſſam. Hoc opus, hic labor eſt, hic exercentur inanes Artificum curæ, uarijs hic deniq; nugis Seſe ipſos, aliosq́; ſimul fruſtrantur inertes. Et nunc urentis latices, Bacchiue liquorem, Nũc olidas miſcent lymphas, quæ mẽſtrua& Appellat, ueluti ſint, ut quę dulcia cõplẽt(ipſi Pignora perfectis materna menſibus aluo. Deinde coquunt lento ſpacioſi tẽporis igne Aſſiduè inſtantes fruſtra, longiq́; laboris Præmia decepti tardè uentura morantur, Nam uarias rebus formas adhibere ſerendis Nõ puduit, quæ ſic naturę monſtra repughãt, Hoc opere in toto pręſertim, quod nihil æquè FPoſtulat, ac quod ſit ſimplex, farragine nulla Rerum alia expletũ, quã quæ tellure ſub alta Continuò puri ſuffitu ſulphuris, atq; Comparis attactu uiui conflantur in aurum. Præparat aſt aliter alius, fortaſſe nec unus Eſt modus, una modo res ipſa& pura reduci Iam liquido uideatur,& in ſe ſola relinqui. Ars hic, ſed propius Naturã imitata, laboret, Illic ipſa ſuum conſtans Natura tenorem, Artificis ſed mota manu directaq́; ſeruet. Nanq; ubi compactũ ualida ſoluetur ab arte, Expoſitumq;; extra uenienti ui dabit ultro Sele& certa fœcundum prole patebit, Quod ſupereſt: ipſum ſecreta in ſede locabis, Perpetuoq; calore,& longo tempore fotum Exercebis,& huic ſenſim ſua pabula reddes. Nec graue decreti ſpatiũ tibi temporis eſto, Quicquid id eſt, certo nã prodit tẽpore quicExoritur, donec perfectũ circuat orbem,(4d Quo ſe uitalis profert in luminis auras. Ac ueluti informis paulatim matris in aluo Feœtus inaugeſcit, paruus dũ fingitur infans, Sic locus exceptus dextrè, cui ſemina mãdes Aurea, continuè producens illa fouebit, Donec inoptatos adoleſcent edita fructus. Tumq; miniſtrabis paruũ creſcentib. ignem FPrincipio, humentemq́;,& corrũpentib. aptũ, Temperiemq;́; illis, Mariæ quæ balnea dictat, Inter& humorem ſtatues interq́; calorem. Quodq; fimũ falſò appellant,& balnea, tantũ Tu mitem ac proprium gignẽdis uſq; teporẽ Sufficies æquus, neq; enim qui deficit, aut qui Excedit calor,& medium ſeruare nequit: Sed Alternat uariatq́; uices, hic profuit unquam Natis, aut certo naſcendis tempore rebus. Materia quoq; nec multam concludere parua Pyxide curandũ eſt, modico nanq; ipſa calore Haud poterit reſoluta ſuas expromere uires. Id quoq; non opus eſt, nã cũ ſemel ipſe beati 10. AVR. AVGVRILII Aut multũ, aut ipſum rurſus cõponere, Augebis quoties ulli tibi uenerit uſu. Illud nec parui facies, quod clara beatus Signa dabit puluis tibi, cũ manifeſtus habeli Cœperit,& uarios oſtendet rite colores. Sed ruber in primis quanuis optabitur, albũ Nõ tamẽ excipies, ꝗn& magni quoq; pẽdas, Atq; atrũ, nanq; hic operis tibi mõltrat apertè Principium magni, ſecretæq́; hoſtia pandit Prima uiæ, ignarũ fruſtra qua uulgus anhelat, Et uaga muftinij callis diuertit in ora. Ille iter inceptũ quondã, propiusq́ peractũ Iam mediũ, oſtẽdit, nec ia procul eſſe ruboris Indicium, gaudet cũ uis humana propinquũ Affore opus, quo non maius perfecerit ulla Ars ullis adiuta opibus, licet ipſa potenti Nil non ingenio peragat, quæ ſidera cæli Suſpicit, atq; obito ſignorũ inſpectat& ortus, Cõſcenditq́; polum gradib. ſubnixa ſuperbis, Ac maris& terræ tractus m etitur,& iplas Innumeras prorſus numero cõprehendit are. Cæleſtis etiam concentus uoce referti(nas. Edocet humana, fidibusq́; imitata canotis Aetherei ſeptem tentat diſcrimina cantus. Arte etiam inuentæ Leges& ciuica lura, Arte urbes conſtant claræ, ſanctiq; ſenatus, Arte regunt reges populos, exercitus arte Ducitur, atq; etiã præſtans Dux imperat arte, Ars& corporibus feſſis diuina miniſtrat f Adiumenta, quibus reparãt languentia uires. Fertilis& terræ cultus non abnuit artem, Cum dura ac ſterilis tellus manſueſcit arãdo, Et ſecreta prius ereſcunt uinetaſub vlmis. Hæc igitur, quæ nos inter uerſantur ubiq; Tractat,& illa etiĩ contemplans audet adire, Quæ procul à nobis tanto funt edita tractu. Quin bene ſi reputes, arti penè omnia certæ Attribuit genus humanũ, nec dicere quiequã, Aut facere illius recta ſine lege requirit. Salue hominũ præſẽs ſimul& gratiſſima cura Ars grauium, 25 te ſancta de Fallade natam, Seu famulam potius dica ſub Pallade primä, Nanqʒ ferunt illam propriũ ſeruaſſe pudorẽ Semper, eã quãuis adamarit Lemnius heros, Ex quo diſiecit patris caput ipſe ſecuri, Prodijt unde ferox patrio dea prædita ſenſu. Salue magna parens iterun, fcecunda uirorũ Atq; operum, tibi tot ſacris e uatibus unus, Quos æquo ad tantos greſſu procedere 11 Par erat, Aoni js auſim conſpergere lymphis Tantarum caulas rerum caliginè tetra Obductas, atrasq́ illis detergere ſordes a Et liquida ablutas aſpergine ferre nitentis Ante oculos. ergo cum tu deprehenderis atte Eximia ſeriem tantam,& manifeſta colorum Signa, procul longi ſperes Ran Præmia, nanq; tibi diuino munere 15 185 Pręſtò erit auripotens, parua qui quo 5 410 Parte ſui purũ ſubitò cõuertet in auru. 0 155 Fulueris extiteris compos, no amplius optes nanq; C HRTSOPOEIAE LIB. II. Ac ueluti modicus, ſi fortè 8 deſint, Caſeus extemplo lympha reſolutus& igni Adſtringit plena liquidi mulctraria lactis: Cogit& alterius lac in ſe uertere for mam. Sic argenta ſacer puluis liquentia ſiſtet, Sidereaq́; auri ſpecie donabit, ut omni Præſtẽt,& nullo prorſus ſuperentur ab auro. Ipſe etiam augetur puluis, ne fortè labores, 5 Neũe iteres opus expletũ ſemel, addere ſümã Vim licet, ut minimus tuũ puluis deniq; uiui Immenſam argenti ualeat cõuertere molem. Seu leuis& nulla demum non parte ſolutus Spiritus ingreditur longa in penetralia denſi Corporis,& toto penitus ſe uiſcere miſcet. Seu potius longo cõcoctus tempore puluis, Cõpreſſusq́; diu, multumq́;& ſæpe reductus In ſeſe, proprium cogit 1 uigorem. Vtq́; Croci exiguus pura flos ſparſus in unda Immodicum grato diffundit odore colorem, Plurima ſic agitans cõtracto in puluere uirtus O buia percurrit liquidi loca cuncta Metalli. Seu nulla hic ratio eſt hominũ dephẽſa ſagaci Ingen io, quare uis paruo in ſemine tanta eſt. Herculei neq; enim lapidis ſi fortè requiras Inuenies cauſam, qua ferrea uincula nectat, Et trahat abiuncti pondus per inania ferri. Nec mins unde regat nautas,& uergat ad ArSpectãtes parua clauſũ ſub pyxide ſidus.(ctõ Multa tetigit ſacro ĩuolucro Natura, neq; ullis Cas eſt ſcire quidẽ mortalibus omnia, multa Admirare modo, necnon uenerare, neq; illa Inquires, quæ ſunt arcanis proxima, nanq; In manib. quæ ſunt hæc nos uix ſcire putàdũ, Eſt procul à nobis adeò præſentia ueri. 1 Ne tamen haud ſperes artem perdiſcere poſſe Difficilem, atq; alijs grauiorẽ, percipe iã nunc Quæ dicam,& poſthac alta tibi mẽte reſerua. Qu ſciri poterunt, ea primùm ſola putabis Cognoſcẽda tibi, dehinc ordine cętera diſces. In primis etenim rerum cognoſcere Cauſas Ne dubita, nam ſæpe ferunt quærentibus illæ Seſe ultro faciles, ſi quem uia recta reducat Continuis ad ſe gradibus, nec ſiſtere detur Ante illi, quàm ſe thalamo concludere poſſit Quo ſe maieſtas ueri ueneranda receptat. Ilic quæ fuerint fingendis prima Metallis Semina uiſuntur, quæuie his coctura ſerendis Diuerſas adeò coniunxerit ultima formas. Nec minus apparet ratio qua poſſe Metalla Ipſa uices præbere ſuas, alienaq́; ferre Imperia, aſpicitur, necnon& gignere, ſi qua Ars iuuet, 115 manuũ Naturæ porrigat almę. Quin etia ut ſenſim madeãt,& mollia erſtẽt, Magnũ opus,& quo nõ credas— ullũ Eſſe aliud nec quo magis ars ſe maxima iactet N haud aberit longe, quin cętera de te ercipias ipſo, nam uinclo iuncta tenenturCucta uno, hincq; mods lẽti deprehẽditur igEt loco, atq; decẽs lapidis mẽſura futuri,(nis, Et color optato uaris ſub puluere fuſus, 279 Quoq́; modo augendus, deerit forſitan ante e to durarit tempore puluis. Omnia quæ læto paſſim tibi certa patebunt, Si rerum ſeriem longo ſeruaueris uſu. Et quandoq; probus non dedignabere forſan His equidẽ dignas meritis perfoluere grates, Qui procul ignari linquens ludibria uulgi Nunc iter ingrederis nobis ducẽtibus arctum Vſqueadeò, ut paucos capiat, paucosq́; remitIncolumes, crebris laceros ꝗn ueprib. oẽs(tat Id referat, niſi quos alta ſub rupe relinquit Errantes cæcis in flexibus, unde nec ipſi Se unquã, mortalisũe mans miſerata referret. Sed tu ne dubites ſinuoſa errare per antra, Cæca reges filo ueſtigia, quod tibi nuper Oſtendi, ut tutus ferres tutusq́; referres Ipſe pedem, quò d ſi ſinem aſſequerère beatus 0 ptatum, Diuis ageretur gratia primum, Deinde mihi merito: tibi qui præſentib i illis Conſului, uerùm ſi non contingere metam Fortè darent ſuperi, cœptum ſed ſiſtere curſũ Eſſet opus, caſu quo ſæpe humana laborat Conditio, at ſaltem falſi mendacia uulgi Exagitans, alios errantes cernere poſſis. Illu ſepe etiam in primis, iterumq;; monebo, Ne, ſi rara tibi contingat gratia cælo: Nanq; aliunde ſibi nemo ſperauerit, ulli Hanc uix inſinues caro fidoũe ſodali. Nedum alijs reſeres, ea nec te noſcere iactes, Quæ ſcieris, uerũ ſecreto in pectore ſeruans Jecũ habita,& tecũ tãtũ ĩpſa arcana reuolue, Na ſuſpecta probis ars ipſa inuiſaq́; multis Inuiſos etiam cultores efficit artis, Mendaces adeò multi quacunq; uagantur, Multaq́; polliciti uanè, quæ multa nec ipſi Reſciuere, neq; eſt illis ea noſcere promptũ, Qui recta, quæ nos ducit uia, prorſus aberrãt. Multos quinetiam inſignes,& cætera doctos Vidi cuncta equidẽ tractare,& pẽdere magni, Quęcunq; ignarũ probat ac ignobile Vulgus. Quidę qui deridẽt oĩs, quæ maxima turba eſt, Artifices, tanquam nihil hos interſit& illos, Atq;. pendunt examine cunctos. Sunt qui æpe petant, quæ nã ſit cauſa quòd Aut unquã tantos inter, qui talia curant,(uſq Apparet nemo, qui re miracula tanta Cõprobet, idcirco nullã, quã dicimus, artem Eſſe, ſed ingentis nugas,& inania mentis Inſanæ commenta 51 manifeſta uideri. Sed quis tam fragili munitus robore pectus Nõ queat hæc ulli nũ quam reſeranda tacere: am qus non prohibet rerũ prudentia fari, Qu ſibi cõtinuò, fuerint cũ dicta, nocebunt: Jutus ab inſidi js qua ſe uirtute tueri Poſſet, qui præ ſe ferret, ſe condere paruo Diuitias loculo ingentes, quib. undiq; regum Et regna aſſurgunt,& opes, opulentaq́; cedũt Omma, tanqua illis ſint unis quæq; minora. Theſauros gitur tantos componere ſiquis Iam potuit, mirè ſub amica ſilentia ſeruat, 1 2 280 10. Quod quoq; tu facies, neq; te deſiſtere cœptis Id moueat, nullos opibus quòd talib. auctos Videris, aut uulgo ſeſe oſtẽtare beatos.(dent Nec quoq; te grauia hęc, atq; importuna retar Tẽpora, quæ nunquã miſeri ſperauims ante, Hoſtis ut heu mites ĩuaderet has quoq; terras Barbarus,& longo ſeruatam tempore pacem Perderet en e nedũ turbaret iniquus. Nune licet inuaſas urbes, direptaq́; paſſim Oppida, nũc turpes prædas, raptusq́; nefãdos Audire,& miſeris iniecta incendia uillis. Naruiſia unde ſuam triſtis flet Muſa Bononi. Turpatos etiam cultus, uiolataq́; fœdo Milite templa deüm, ſcelerateq́; inſuper uſta, Et confuſa ſimul diuina humanaq́; tantum Bella nefas, ſcelerũq́; parens diſcordia nectit. Pectora e commota pauore, Et concuſſa hominum paucis ſic ante diebus Cernere erat, ueluti dirarum agitata flagellis, Vt ſibi quiſq; nouas trepidaret quęrere Sas, Collectiſq; opibus proprijs oneratus abiret, Atq; ſolum linquẽs patrium ſe ferret ad urbẽ Reginam, magna quæ cingitur amphitrite, Tan quam illo ſub tuta forent tunc oa cælo, Qs ſeſe quondam fugiens electa recepit Ges Italũ, ut paruis ſcopulis ſeruaret& unda Se modica, immenſus totã cũ exureret ignis Ita liam, accenſus ſæua penè undiq; ab omni Barbarie,& multos duraret fotus in annos. Quare age, 3 hæc fortunæ ſubdita Que bõa mẽdaci mortales noĩe iactat,(cernis Illius aduerſum uiolentos fulminis ictus Præſidio hoc ſtabili temet munire labora, Vt ſi forts metus pauidos inuaderet unquam Nos iterũ horrẽds, quẽ Rex bominũq; deũq́; Iniuſtos potius conuertat iuſtus in hoſtes, Ipſe tibi atq; tuis& amicis cõmodus adſis. Nanq; ubi diuinum ſecrete munus habebis, Diuitibus cunctis opulentior ipſe ſub ala, Aptius, aut loculo quouis, nulloq́; labore Quo te cunq; pedes, quocunq; in tẽpore tecũ Omnia ſecuræ geſtabis commoda uitæ. At ſi pax iterum nos exoptata reuiſet, i prope jam, ſiquid ueri mens augurat, eſſe Credimus,& nobis miſſum diuinitus ri; Quo eee tranquillæ munera pacis Exercere modo: quàm quo ſeu ſeria tractes, Seu tibi ſint cordi luſus,& honeſta uoluptas, Vtraq; tum frugi poſſis tum iuſtos obire. Nã neq; auaricies, neq; honorũ inſana cupido Nec qui perturbant reliqui mortalia— Affectus, uarieq́; mouent,& inaniter angunt: Illecebris poterunt ullis te uincere, tanto Fræſidio, ac placidæ mentis munimine tutũ. Sed neq; belſorum diri motus, neq; pacis Alma quies tantũ moueant te quærere cauſas Rerũ adeò obſcuras, nec opes, nec cõmoda, q Ferpetuò quocũq;uoles tà multa ſeqᷓntur.(te Verũ id præcipue moueat, quod munere diHoc ipſe euadas tãto, quo maxima poſſis(gus AVR. AVvEVREILI Intimaq́; ingentum penitus Noſcere, quas facils haud un qua Naturacrez Ni quis eã exteris iã nota adiuuerit arte.(ii Qusę qui ſcire queat, felix queat haud minside Eſſe, nec optandũ quicquã fortaſſe relinquat Præterea, quod nö inuentis talibus ſe a Poſthabeat, lætusq; uelit feciſſe minoris. Mens etenim arcanis ſolum contẽta recluſis Gaudet pars noſtri melior, nec plura requiri Cum ſeſe in ueri ſeceſſus intulit altos. primordig rerum IO ANNIS AVRELII AVGVRBELLI CHRTSOPOELAE LIBER TERTIVS. Rotinus optatos opulentipul ueris ortus Exequar, hanc etiam ſolertes Lſumite partem J Artifices, animoq́; diu uerſate Maxima iam uobis grauium miracula rerum, Ingenteisq́; auſus, artisq́ ex ordine ſummæ Ignes,& ſpacia,& numeros,& pondera dici. In magnis labor eſt, necnon par gloria, ſiquẽ Reſpiciunt placido præſentes lumine Diui, Inſegturq́; ardens uelut inde accẽſa uo lũtas Ne uos difficilis rerum experientia turbet, Neu me dicendi nouitas ingrata retardet. Ju quoq;, ſi quid adhuc tibi, quæ præluſims, Jentarũt pectus, uotis perſępe uocata(almũ Nympha mihi, dudum lacri cuſtodia fontis Extremam tantorum operum ne deſere curi Hanc noſtram oramus. Nec, ſi quæ maximus Ille tuus cecinit Vates ornantia ſupra(olim Tellurem cõplexa foues, cõtemnere prorſus Inducas animum, quæ nos imitamar,& ipſis Ilius impreſſis quæ nunc ueſtigia ſignis Ponimus internæ ſcrutati uiſcera tetræ, Ne uelut ex alto penitus deſpecta refutes. Quin uideas ſiqua pariles ea figere ſorte Conamur paruo uadentes grandia paſſu, Sie eat æternum puris tibi ſeniter undis Mincius,& tenera prætexat arundine iipas. Principio ſpõtis propriæ, ſemotus ab omni Sit cura,& uitam tranquilla per ocia dueat Secretus, latitansq́; etiam, cui talia curæ. 1 Illi ſit non ampla quidẽ, ſed commoda 1 Tractãdis domo,&uulgo quę abiũcta feced uaq́; locis habeat ſecreta cubicula 75 50 uo nullis aditus pateat: ni forſitan ipſe 5 Iulſerit huc famulos non nil in ferre mini 15 Qui neq; ꝗd geſtent norint, nec„ 1 Hic breuis æſtiua ſpaciantem. 8 Et modica exceptũ brumali tẽpore 13 1 Atria, contineantq́; domi, nec 1 1 Hortus, ubi uacuum toto ſe exerce 11 um eres (lit ide ſuat ulis irit II ul. tes ate i im us 8 CHRTSOPOEIAE LIB. III. Et uelut huic tantùm ſtudioſè deditus inſtet, Semina nunc olerũ properanti ſeligat ungue: Nunc eadem excultæ telluri condita mãdetMox animũ, atq; oculos paſcat florentib. herHuc etiã ĩterdũ dulceis admittat amicos,(bis Diſſimuletq́;, domi quid agat, gratoq́ ſodales Detineat lufu captos, ſuauĩq́; lepòre. Interea non ille tamen ceſſare calorem Occultum ſinat, Aurigerum ſi fortè locarit Semen, ubi proprios æui iã compleat orbes. Aut ſi id continuoq́; igni, multoq; labore Abſtruſum in venis auri per quirere tentet. Atq; ideo haud ab re fuerit, quæſiſſe fidelem Muneris egregij ſocium, longiq́; laboris, Interiore domus ſe qui tum parte recondat, Inque uicẽ partitus onus curanda miniſtret. Eſt etiam non illa quidem poſtrema beati Artificis ratio, qua ſe commendet,& ipſum Dijs ops ęternis, neq; enim ſine numine diuũ Hęc ueniũt, neq; ad hęc ulli 00 licebit, Qui non ritè deos ſtuduit ſibi adeſſe precãdo. Ipſe ego, qui tantùm hæc tenui nunc carmine Fãdere, ter Muſis feci pia uota, precesq́;(tẽto Intendi manibus ſupplex,& pectore puro, Vnde mihi inſolitum cælo adſpirare fauorẽ, FPaulatimq́; nouas in carmina ſurgere uires Sentio perq́; altos colleis, atq; auia ferri Per nemora incertus uideor, ducor ſed auẽti Mente tamẽ, quo fata ferũt, ut primo amœno Ex Helicone ſacra referã mihi fronde corona, Primus& Aonijs intextam floribus Aram, Quæ mihi cum fuerit teneris erecta ſub annis Et Phœbo, Phœbiq́; choro, Genioq́; potenti, Stat maris Adriaci ſecreto in littoreducta(dis, Ad culmen, placidis qua fertur Ariminus unAut rapitur torrens uaſtũ uiolentus in ęquor, Inclyta dũ ſubter pontis monumenta uetuſti Fræterit,& dulcis undas permiſcet amaris. Propterea inceptas artis, operumq́; labores Proſequar indictos prius,& fumantia circum Tecta ferar Diuùm, tenues qui follibus auras Captant,& liquido diſtendunt ære caminos, Et iam Cyclopum fremitus audire uidemur Cominus ingentes, cælumq;; incudibus actũ Murmurat,& lõgo Chalybũ ſtridore liquẽtũ Inſolitisq́ mihi reſonat mugitibus Aetna. Seu quis ſementẽ faciendi quæritat Auri, Seu prius Argenti rectè primordia poſcit, Noſſe gradus primũ uarios ne ſpreuerit ignis. Sũt plures etenim, per quos, cedat, oportet. Sed duo præcipuè, Naturæ 0 æmulus alter Tran quil læ, aſt alter uiolentæ conuenit arti. Nititur hic operum immenſa ui trudere ſemẽ E. ſolido innexum miris campagibus Auro, Cũ prius ut tibi mox reſerabo, ſolueris aurũ, Beg diderisc. humens, necnon& putre, ſubaVt facile id ualido demũ patiat̃ ab igne(ctũq; Exhaletq́; tumens, atq; in ſublime feratur. Exemptum fouet ille, nec excedentis adurit Tum uirtute caloris opus, frigere nec ante 281 Permittit, quàm ſe mirè componat,& ante, Quãàm ſeſe propria perfectũ ſponte reponat. Hic mihi compoſita dedatur mente Miniſter, Magna etenim referã primũ, tũ plurima fãdo Cõmods expedia, quę priſca& barbara turba Subticuit, quæũue ipſam etiã celaſſe uolentem Crediderim, aut uerbis neſciſſe potentius uti. Hæc ideo lingua nunc illuſtrare Latinorum Auſus, quinetiã numeros his addere conor, Grata magis doctas ueniãt ut m iſſa per aures. In primis auri lamnas, ramentale puri Accipiens, crebris contundes ictibus, atqʒ Pulueris in morem triti, aut fluuialis arenæ Diminues, longumq́; teres, quo deniq; putri Humore ex ſeſe interius reſoluta liqueſcant. Proderit huc etiam largos infundere rores Seminis interdum proprij, ne fortè alienum, Vt docui ſupra, quicquam miſcere labores. Ni quèd multa queat cõnectere, forſità addas Quodũe etia ſparſum rebus cõmuniter inſit: Nam ſimili gaudere ſuo ſimile omne putato, Atq; etiam exterius ſimili quodcunq; iuuari, Præſertim cum naturam natura requirat, Atq; amplexa parem cõtraria cuncta recuſet. Sic quoq; nõ digitis, aut plectro pulſa, moueForteè fidis, tanquã fidib. tũc aſſonet ictis(tur Ipſa, quibus fuerit concordi conſona uoce, In cunctis adeò rerum cõcordia pollet.(par, Quare id ne pigeat, quodcũq; eſt, quęrere cõ· Aut ubicunq; latet, ſeu montib. abditur imis, Vel maris eruitur ſcopulis, aut fontib. hæret In medijs, alto uel ſe producit olympo, Seu quacunq; patet, ſeu parte abſcõditur oi. Quic quid id eſt, totoue orbis ſe corꝑe miſcet, Cuius præualida tam compacta reſoluas. Ergo ubi iam humeſcent, anguſti uaſis in alto Fundo compones ipſa hæc non ordine nullo, Nanq; ꝑ æqua tibi maneãt diſpãſa neceſſe eſt, Vt calor ex æquo penetrãs per cuncta feratur Vnus,& ex omni compellat parte uaporem. Nũc, quibus exceptũ rebus cõponere poſſis, Inſtituam: Vas illud, ubi perferre calores Immenſos opus eſt aurum ſic ritè peractum, Eſt genus indomitæ mirum telluris, Hiberus Quã foſſor uitreas Italùm trãſmittit ad artes. Hac etenim argilla fictis uitrarius ollis Vitra liquat feruens, eademq;; liquentia totas Noctes atq; dies longo depurat in igne. Hanc igitur primùm creta compone tenaci, Qua figulus currente rota ſurgentia profert Vaſcula,& his pergit gratas inducere formas. Eſt etiam Euganeis tellus in collibus atra. Sulphurei ad fontes Aponi qua ſemita ducit. Nec minus effoſſis puteis quandoq; ſubalba Eruitur, marmor referens perſæpe uetuſtum. Quas ut tu cunctas unà coniungere cures, Eſt opus, atq; adeò manibs mifcere ſubinde, Vnam quo pariter poſſis inducere maſſam. Inde ſcyphi ſpeciem oblongi ſimulantia finge Pocula, queis etiam parua circundare zona 5 Aa 3 282 10. V. Os ſummũ ſtudeas, illis aptentur ut altè Vitrea uaſa ſuper tenues captura uapores. Nec minor illa quidẽ fuerit tibi cura Camini, Quo ualidũ accendas ignem, multumq́; diuq́; Accenſum ſumma foueas induſtrius arte. Hunc igitur duplici munitum pariete firma, Compoſitoq́; aptè limo duc omnia circum. Nec mihi Aiplenr uinclis pręcinctus& ære, Et ſilice inte ctus dura, quæ tegmine ferri Fortior, hoc melius tanti uim perferat ignis. Hac quoq; cõtinuo multoq́; foramine cõple, Vaſcula quo poſſis illic tam multa locare, Quàm multa eſt operi ſatis& ꝗᷓ multa labori. His ita cõpoſitis, cum primũ accẽderis ignẽ, Aeſtuat is clauſa rapidus fornace, feritqͥ; Vas recta inferius, totumq;; igneſcere cogit. At proprio quõdã ſpecies madefacta liquore Aurea, quis credat? tamen hæc uidere periti, Soluitur,& ſpondæ paulatim uaſis adhæret, Mox petere hinc ſenſim uiri cõuexa uidetur, Duraq́; quæ quondã fuerat,& denſa, grauiſq́;, Mollis habet, uolitatq́; leuis,& rara fatiſcit. Quin niueo candore etiam fucata renidet Principiò, mox cæruleo pallore repente, Et uiola leuiter tincto perſunditur omnis, Quæ prius aſtrorum cæliq́; imitata colorem Fulſerat, atq; Auri fulua perſtabat in aura. Non tamen indiciũ faciẽt hæc una, ſed ipſum Illius interea licet obſeruare ſaporem, Hæſerit os circum uix perceptus amaror. Indicio eſt etiam ſonus hinc obtuſus,& aure Deprehẽdi haud facilis, necnõ odor haud gra Sulph. extẽplo paulũ ſpirauerit atri.(uis,& ſi Quid: qd& interdũ liquidã ſe fundere in unIpſa üld een itẽ, quæ ſurſum repſerit offa,(dã Vſqueadeò non grande ſemel mutarier Aurũ Viſũ eſt,& ſuperas ferri graue põdus in auras, Hic liquor eſt, qui ſi certo ſit tempore lectus, Bina miniſteria ex ſeſe præſtabit abunde, Alterũ, ut hinc aurũ proprij quãdoq; liquore Seminis infundas, ipſum cũ ſoluere primum Cœperis,& prima ſimul id contriueris arte. Alterũ erit, quòd cũ hic doctè ĩmiſcebitur huForſitã aduectas Indo de littore Baccas, w(mor Cum ſenio obductæ non nil pallere uidẽtur, Reſtituet quondã proprio candore nitenteis. Aut ex arte nouas etiam, ſi fortè cupido Id facere inceſſit unquam tibi, fingere poſſe Perſpicuo inuenies flo puroq́; liquore. Q ſiquãdo ſequẽès rerũ See s quodEgregiũ meditari opꝰ,& cõponere uelles,(da Pulchrũ æ que haud ꝗcꝗᷓ, nec tã mirabile poſDeligere, humana 805 tũc imitere ꝑ artẽ,(ſis Has adeò circum ludit Natura creandas, Seu cũ ſe ſummo pãdũt in marmore Conchę, Vt genitalis eas anni ſtimulauerit hora, Implenturq;; leui cõceptu roris hiantes, Et grauidæ certo mox edunt tẽpore fœtus, Aetheriuſq́; illis fit candens Vnio partus. Siue animaduertas, cur non ſe roſcidus unã AVGVRELLI Induat in ſpeciem ſimili conceptus ab ortu 8 ubi ros purus cupidis influxeritillis Conſpicitur toto diffus corpore candor. JTurbidus at fœtum prorſus ſordeſcere cos it Quem rurſus uideas cælo piles 5 Quippe illo cõſtat, cæliq; his maior ineſt ui Quaàm maris, hinc uariãt,& p lurore uicillim Nubilis eſt illis color, aut pro luce ſerenus Dum fouet alba ſenis Tithoni Aurora cubile. Hinc etenim paſci tunc illas cernimus,& cum Se tempeſtiuè ſaturent, grandeſcere fœtus. Comptimitur uerò, ſi fal repente Concha pauẽs reſtatq́; minor ieiuna timẽdo. Verũ ſi intonuit, pariter compreſſa pauenſq; Inflatà uento ſpeciem,& ſine corpore gignit Atq; hi concharũ uerè perhibentur abortus, Nam cute multiplici ſani conſtare feruntur, Et penitus ſolido compleri corpore partus, Atq; ita, quo callum reputes id corporis eſſe, Quod ſale permulto ſoleant purgare periti Id mirum eſt, cælo tantùm gaudere ſereno, Sole rubere illas, càdorẽ& perdere,& ipſum Cuſtodire ideo merſas pelago altius, atq; Se radij ualeant uſquam contingere Phæbi. Flaueſcunt tamen,& rugas traxere ſenecta, Nec conſtat uigor ille, niſi durante iuuenta, Quem petimus, ſic his etiã longa officit ætas. Hæret& interdũ duris uetus Vnio conchis, Quẽ neq; ab his ualeas niſi forti auellere lima, Qua quã oĩs pariter ꝓprio ſit i ęquore mollis, Exemptus uerò dureſcat protinus idem. At ſi fortè manum capientis præuidet ipſa Concha, ſtatim cõpreſſa operit ſeſeq; ſuaſq; Intus opes, ſe gnara peti uiolenter ob illas, Atq; ita præueniens acie proſcindit acuta Sæpe manũ,& pœnas decepto ſumit ab hoDeniq; quod ſolers ſũmi prudẽtis Vatis( te. Eſſe apibus circa regem miratur: id ipſum O bſeruare ferunt Conchas, ut grandior æuo Imperet, atq; alias paſtum præcallida ducat: Quæ ſi fortè capi nam hæc urinantibus una Cura eſt, contingat, palantes protinus omnes Includi reliquas facile eſt tum retibus, atq; Incolumi quo maior erat fiducia rege, 5 Hoc illis capto ſubit inconſtantia maiof, leſt. Vſqueadesò in cüctisductorè amittere 7 1 Præcipua his uerò dos eſt, x uiſſimus orbis, Cador itè æthereus, tũ limpids undiq; uon, Et magno pariter iuſtũ ſub corpore 85 5 Sed ſatis hæc, nequa uidear cõtendere fm Ipſe uiris, meritò ſibi qui pepereſe 1 Semper,& in nullo languẽtem tepole ui Nec mihi certandi ueniat tam uana cuplco. Tu modo, cũ dabitur, collectũ rite 1 Nam non ſæpe fluit, tantos ſeruabis in 13 Nanq; illo ſparſus pallens prius Vnio N 5 Quin nouus efficitur, ſi bee Cætera, quæ cura nihilo 1 fene dr Vt referũt, qui hc egere& ſcrip inuẽta referre 1 rentum nueta 725 Poſſem multa tibi quæ Artificum, H ein. Artificũ, qui dum res has ſerutantur,& errant Nunc huc nunc illue, alienaq́; ſæpe ſecuti, 4 Quã peterẽt, miranda alids, nec cognita pridẽ Inuenere, quib. fruitur nunc vita repertis. Vt qui vitra adeò varias imitantia gemmas Effecere prius, necnon qui Nitra Salesq́; i Iniunxere ſimul lymphis& Alumina primi, Seiungiq; alijs Aurum docuere metallis. Vel qui tot nobis etiam oſtendere colores, Purpureũ viridemq;, aut quo cæleſtia tecta Interpicta micant,& crebris ignibus ardent. Seu quem floriferi tranquillo tempore Veris Lęta maris ſummas ſpargit Galathea ꝑ vndas. Quem facere eximia ſi qua cupis arte colorẽ: Nanq; illum nobis etiam natura miniſtrat Inuentum ſcabris in rupibus, hic tibi nulla Proueniet de parte magi s, quacunq; vel arte, Cærula qui placidi referat Neptunia ponti, Quãm qui prætenuis flauo detergitur auro, Hunc adeò ex ſeſe profert& detegit vltrò Aurea Cyaneo conſpirans aura colori, Cum floret miræ in morem rubiginis aurum Suſpenſum ſupra os ollæ candentis aceti, Marmoreoq́; etiam cõpletæ puluere primũ, Deinde fimo in putri, iugiue humore repoſtę. His ergo atq; alijs, quos enumerare colores Long eſſet, cũcta in tabulis ſimulata reponũt Pictores, quæcunq; procul propiuſue videri Contigit, vt Priſci mira expreſſere, neq; vlli Non eadem mirè nunc& pinxere Minores, Quos meus ingenio cũctos imitatus& arte Iulius, effingit quicquid natura ſub ipſis Expoſuit diuerſa oculis, ſeu ſurgere montes Aerios, imasq́; fimul ſubſidere valles, Collibusatq; etiã introrſum protẽdere hiatus Aſpicias, vacuisq́; ipſo; ſe findere rimis. Seu petere exiguo cõprehẽſos margine cures Proſpectu latè campos,& florida rura, Fluminaq́; immenſas inter currentia terras, Et maria, atq; lacus, viridiq́; in gramine fõtis, uo Nymphæ, Satyriq;,& monticolę Syluani Conueniunt, cæloq́; illic& ſole fruuntur Quiſq; ſuo, varijs intenti luſibus omnes. Multaq́; præterea, quib. artes haud pudet vti Ceu proprijs reliquas, ſi qua ĩmiſcere metallis Pergit ritè manus, vt cũ ſpirantia quondam Aera Myrhõ, vel nũc eadè cũ excu ere Criſpo Dertat fingendi præſtans& fundere iuxtà, Multaq́; conſtruere,& multa admiſcere, ſuũq́; Sufficere his ignẽ doctus. Nec inaniter illum Crediderim arcanã meditatũ plura per artẽ, Qui genus id nuper tormenti ex ære peractũ Horrendũ miſeris edit mortalibus, altos Quo murorũ apices lõgè quatit,& graue põdo Machina terribili iaculatur in aera bombo, Quo tellus tremit aſſultans, atq; oppida circũ Icta procul diro ſtrepitu, ceu fulminis, horrẽt. Quales attonita ſtupidi percepimus aure Littore nũc Veneto, Pataui dũ magns ad vrbẽ Rex ſedet,& latos diuerſo milite cam pos III. Occupat, at cõtrà Venetus ſe exercito intra Continet,& varijs arcet terroribus hoſtem.. Sed quid in hæc fando diuerſi venims an ad, Nos& agit, q nũc vertit fero omnia Mauors? Pierides cõtra contendite: nam neq; vobis Vnquã aberũt, auſint ꝗ talia: ſed neq; munus Ingratũ eſt ꝗd cũq; paro: nãq; hoc mihi tantũ lassiſtis quod& ipſe lubẽs præſtare laboro, Aequs in his quãuis labor eſt,& gloria diſpar. Nunc age continuus calor,& ſecretior ignis, Quo fouet ac reficit ſeſe vis ſeminis intus, Edetur, tempusq́; ſacri geniale Hymenæi, Perpetuisq́; almi ſuccenſa cubilia tedis Coniugis,& veri Veneris dicentur Amores. Ergo niuem cùm tu vitro deraſeris auri, Hanc Hyali paruo rurſus in vaſe repones, Cuius item modicũ feruenti os obſtrue vitro. Tum tibi ſeu lapide exciſum formare caminũ Siue luto fictum, ſtudeas, cui ſubdita lampas Ardeat aſsiduum producens vſq; teporem, Quem ſuper impoſitus dẽſè cinis aurea ſeruet Semina, quæ fundo phialæ claudãtur in imo, Et vitreo dum vaſe diu concluſa 8 Oſtendant prima varios in fronte colores: Nãq; ipſum quoniã præ cũctis quęrimus atrũ Poſt quater vndenos ſoles cũ noctibus actos, Vnde color tota candens educitur arte, Ex atro ad candentẽ alios extare neceſſe eſt, Quos ſpectes medios inter contrat ia ſenſim Apparere tibi: nanq; hoc natura 0b Quo ſibi cõueniat concors, atq; vndiq; tota, Nec niſi decurſis ſpacijs extrema tenebris: Omni nanq; dabunt tibi tot ſe parte vidẽdos, Quot trahit aduerſo ſolis ſplendore colores Iris, vbi terris cælo incuruata recumbit. Aut quot ſæpe leui motu variata videmus Colla referre auium, quas Iuno iungere curru Ante alias omnes volucres dignata, ſuperbis Centũ 1 voluit prætexere ſumina pennis. Aſt vbi ſe fuſco perfuderit ipſa colore Maſſa, putes proprium te ſuffeciſſe teporem, Quo femella marem ſuaui cõplexa foueret In gremĩo: aſt illi ſenſim inſtillaret amorem Fotus amans, dulciq́; ſimul langueret vterqʒ Connubio,& ditem. deniq; partum. Hinc ea paulatim pullam deponere veſtem Incipit,& ſeſe pallenti obducere palla, Inq́; dies minus atq; minus pallere, neq; vIlo Ceſſare interea momento temporis vnquam Dæpius innumero conſperſa colore vicilsim, Quin albere iterum maturet fœdere tanti Ooniugij iuncto, quo iam reſoluta latenter Putruit,& vires quo nunc recreata reſumit. Hic igitur ne qua tepidum ſummoueris ignẽ, Et genitalem intus vim vi ſubeunte foueto, Ales vt aſsiduè tepidis ſuper incubat ouis, Naſcendisq; adhibet pullis intenta vigorem. Quem tu continuè morem ſeruare memẽto, Hanc vt, dum Pheœbi circũ ſe verterit orbis, Plurimus exacto cõprehẽdat tẽpore candor, Aa 4 284 8 Hæc tibi tangenda eſt duranti deniq; meta, Hic equus eſt ſoluẽdus,& hic iam terminat ęQuo curſũ tenuiſſe diu lætere laborũ(quor, Tantorũ,& longum patienter multa tuliſſe, Ac iam tempus adeſt, quo felix præmia ſumas Debita, quæ tanto demũ ſudore pararis. Accipies igitur viui de more ſubactum Argenti pondus, triquetroq́; in vaſe repones, Quo calefacta ſolent immiſſa metalla liquere, Cũq; tibi in medio vas ipſum aptaueris igni, Cœperit& miſſo ſurſum ferueſcere fumo, Pulueris exiguam perfecti proijce partem Deſuper,& tantis ſuccendas follibus ignem. Nanq; id cõtinuò, quod tu mirere, liqueſcet Argenti in ſpeciẽ, quam fuſam deindè canali Anguſto in gracilem videas dureſcere virgã. Nõ tũ hic prorſus ſiſtendũ eſt, eia age longum Ingreſſo tibi reſtat iter, quo pergere cura Strenuus,& quondã felicem perfice curſum. Nec mihi det vitio quiſqua, ſi cõdita clauſtra Naturæ reſerare nimis, vel inutile forſan Humano quicquam generi proferre videbor, Cum, veluti cunctos auro diteſcere vellem, Ipſum qua fieri poſsit ratione docere Jentabo, abſtruſum quod ſic natura ſub imis Mõtib. occuluit, quo gens humana p omneis Id peteret patiens atq; exantlata labores, Qubue vno precijq; modũ ſummãq; tenerẽt Morales, illoq́; foret mutatio rerum Aequior,& varias inter cõmercia gentis Apta e ſi certa produxerit arte In lucẽ id quiſquã, vulgoq́; vt pergat in vſum, Fecerit, atq; ideo precioſum vt 55 putetur, Cõtinuò exciderint reliquæ tã ſegniter artes, Quantũ hæc extulerit caput indefeſſa, neq; ip Fortè pater curis acuet mortalia corda(ſe Amplius, inde graui paſſus torpere veterno Omnia, vel potis ſceleratũ mox genus omnẽ Iuſſerit humani ſpeciem mutare decoris, Ipſum autem, vt varijs agitauerit ants periclis Autorem ſceleris tanti, aut detrudet ad orcũ Fulmine, vel celſa religatũ in rupe perennes Aerernũ pœnas coget dare: nam ꝗd Olympo Oſſa ſuperpoſitus, necnon& Pelion Oſſæ Cœumq; Iapetumq́; magis ſęuumq́; Typhœa Finxerit horrẽdi Iouis ira,& fulmine dignos? Aut magis ęthereis ſubductus ſedibus ignis Caucaſea meritũ volucriq́;&rupe Promethea Quã, ꝗ hac imprudẽs aurũ inuulgauerit arte, Dignus erit pœna ſimul vt multetur vtraq;? Cauerat hac princeps re forſan Claudius vna, Hlexibile vt feret mirando examine vitrum, Detraheret ne ꝗd precia olim impoſta metal Vidit idẽ inferior lõgo pòſt tẽpore Cęſar(lis. Ipſe etiam fortaſſe, artis cum perdere tantæ Artifices voluit, iuſsitq́; exurere librum Multorũ aggeſtũ cumulũ, dum forte peragrat Milite cõpoſito Aegypti ditiſsima regna, Et timet imperio Romano prouidus arte Ex illa,& multis opibus tunc inde paratis. 10. AVR. AVGVREBLLI Quin fruſtra Phaunb Pico ſatus,& louis alm Ipſe nepos, merita ferretur laude quòd olim Primo ad Heſperios ſpecubus depmplert al Argenti latè venas, primusq́ per plum(s Aurum aditus tantos tellurè recluſerit ima Horum conditio ſi qua vileſceret arte. Verùm id non agimus: nõ omnib. ola nanq; Scribimus, hac tota vulgus ſed parte peroli Ludimus,& ꝓcul hinc certũ eſt arcere pfanũ Et terrere etiam ſcriptis, ne attingere lenſn Speret, quę paucis canimo prudetibus,& qut Non tanꝗᷓ artifices, ſed vt olim cætera tanqui Scrutantes opus id naturæ, dicimus,& quæ Vixillis pateant magno percepta labore, Qui moniti nobis digniq; ad tanta vocantut. Præſertim cum ritè volunt indicta relinqui Nõnulla, aut dici ſcels eſt ea quippe nefandũ, Ni penitus cæcis ambagibus inuoluantur: Ac nõnulla etiam(quod parcè nos tamẽ᷑ vlt Eecimus) interdum ſparguntur falſa:neq ille Omnia præcipus credas tibi vera referri, Ars vbi ſecretos duci tentatur in vſus, Atq; vbi quo pacto ſeſe experientia promat, Prodimus addicti perplexæ legibus artis. Quin vbi naturæ vires aperimus,& artem Illius aſſeclam decernimus, atq; vbi primùm Eſſe hanc, mox quę ea ſit, oſtẽdimus, oĩa paſi Vera tibi porrò occurrẽt magis,& magis inde Omnia percipies, quæ ſunt duceda laß vſum, Quã illinc, artis vbi nobis modus ipſe doceti Eſt viſus, noſtroq́; parens fieri documento. Nec fuit hæc fandi tantũ ſententia, quantum Hic mihi neſcio quis furor incidit, vnde fauẽti Numine non trito ductarer calle ſub alta Culmina Pieridum, lętosq́; inuiſere colles, Et fontes haurire ſacros,& carpere frondes Sperarem, doctæ iam præmia frõtis honeſta, Atq; adamata mihi,& multos quęſita ꝑ inos. Hæc nam ſollicitas inhibent ſolatia curas, Hic amor, hæc vacuã tenet oblectatio mente, Gratiaq;, atq; vna hæc aim cõplexa voluptas Explet,& hinc totũ percurrũt gaudia pectus Gaudia Caſtalidum dono conceſſa ſororum. Ergo hinc digrediens edico, ne quis ab igne 1 rexit opus, ne fortè remittat Conceptum durante diu virtute lane Sed contra intendat potius, quo ꝑferat ipfum Tacta manus tamẽ artificis, ne qñ mouentem Vim ſeſe excedat calor, at tam iugis& equus Perduret, quàm læta illum natura ee Ergo, quin pergas, tũc te mora nulla retardet Delieris cum iam vlterius proferre nitorem Sperati& demũ iam tum eandon eck 4 Sed tamẽ vt properes obſtet patiẽtia 1 Fida comes, quæ te pariter ne lõga f Ipſa dies, faciat. neq; enim tibi teporef 5 Tanta breui ſperes, quæ ſi cõqulrefe 0 41 Nulla aquè qrenda alia, aut ee i 5 Hic itaq; vlterius poſtquã 155 93 1 No vnus color, aut facies ſpectande, Quin g Im tal. (tis 25 05 l nũ, hug qua N tur. l di 15 lie tẽ, un em 8 eb er 48. „ te, c HR TSO POEIAE IIB. III. 285 Quàm tibi purpureus ſe ꝓferat ipſe videndũ, Paulatim croceo perfuſus candor amictu, Et variè immutans, totũ durabit in annum, 5 Cum ruber oſtendi mox cœperit, atq; ſub altã Perſpicuus florere cutim, violæq́; rubenti Aſsimilis, iuxtaq́; nitens Tytio hyacintho. Haud tamẽ hic etiam ſiſtas, ſed protinus vltrà Perge, nec à recta, qua te via ducit, aberres. Tum tibi ne in mentẽ veniat, nec ſuadeat vllo, Vt quicꝗ immutes ignẽ, ni fortè parumper Intendas, qu ferre tamen vel tangere poſsis, Cum libet, illæſus, quę fit tibi meta, modusq;, Quo nihil hoc toto ſeruandũ tẽpore credas Eſſe magis: nãq; hoc naturã imitabere tantũ. Cætera, ſi pecces aliꝗd, vel fortè relinquas, Corrigere, aut rurſus ee Rectè animaduerſa hæc pridẽ,& qᷓſita fuerũt. At ſi deſiſtas, quo vis intermoriatur Ignea, continuo quę fœtũ fomite paſcit, N Nil agis,& ſubitò cum primùm deſinet ignis, Cuncta ruent, quæ non vlla reparaueris arte Amplius, ac fruſtra tentes fulcire ruinam. Verùᷣm ſi contrà ſtudeas augere calorem Impatiens, pigeatq́; moræ te, protinus illud Amittes, longo quod dudũ tempore 9 Propterea aſsiſtens operi bombyeina lychnis Nunc ipſe imponas filo contorta trilici, Nunc oleo demiſſa leues, eademq́; retorto Profer acu, aut putres cõtũdas forcipe fügos. Contemplator item, cum ſe mutauerit aër, Sumpſerit& vires iam tempeſtatibus æquas, Si media, vt par eſt, torrenti æſtate caleſcet, Et tuus hic etiam nolens augebitur ignis. At ſi frigeſcet gelidis Aquilonibus aer, Et tuus hic etiam nolens ſedabitur ignis. Ju vero, ſi frigus erit, mox addere primis Fila tribus ſapiens accingere, quæ tibi ſperes Eſſe ſatis, ſed ſi æſtatis ſupereminet æſtus, Occurras, demasq́; celer quæ adiũxeris antè. Aut latera extẽplò attenua nimis ampla cami Et graciles illi ſpõdas aptare labora.(ni, Aut contra, tenuis paries vbi fortè maligna Ex ſeſe admittet vel rimis frigora, limo Tum latera hæc eadẽ craſſo duc omnia circũ, Quaq́; potes iuſſum cõſerues arte teporem. Nec pudeat cribro cineres agitare, neq; ipſos Ampullam circum tenues aptare tepentem Interea, quando videas inoleſcere fœtum Scilicet,& denſum magis affe ctare ruborem, Tertia quo tandem venlat feliciter ſtas, Quæ tibi præteritos demat perfecta labores. Nam ſimulac plenũ color 1 85 purpureus ſe, Cunctandũ nihil eſt, quin puluis vaſe beatus Dematur, variosq́ tibi ſeruetur in vſus, Cætera ſiue velis auro mutare metalla Seu libet affectis etiam mortalibus eſſe Auxilio,& triſtes illis depellere morbos. Haug tñ exactè quiſquã ſic cõputet annos, t nil diminuat numero huic, nil inſuꝑ addat. Nam ſeu materies habilis quandoq; reperta Acceleret curſus, eadẽ non apta retardet,. Seu calor intẽſus paulo minꝰ aut magis ęqua Menſurã exuperet, variet tẽpuſue, locuſue: Hinc tibi, ſi ſpectes, ratioq;,& cauſa patebit, In longum tanti ſpaciũ quæ duxerit ortus, Fecerit aut breuius: neq; enĩ quẽ ſeptimo edit Meſis, erit fallax hoĩm partus. Nec& hũc, quẽ Protulit vndecimus, non verũ dicere poſsis, Quanꝗᷓ hęc in ſuperos ſoleãt& in aſtra referri. Sunt qui deinde tamẽ non paruis ignibus illũ Noctes atq; dies ſeptẽ in fornace peruſtum Detineant, donec magis hic denſetur, vt aiũt, Quod tñ haud omni ſapiẽs ex parte probarit. Nã facere haud quicꝗᷓ ſimile huic natura videCœperit at ſi quẽ, ſeruat mox vna tenorẽ(tur: Semper,& incepto quæ ſint diuerſa refutat. Heęc tibi quo totũ peragãt, quẽ circũagis orbẽ Re ctius, integri, moneo, ne ſpreueris anni Obſeruare tuis in rebus tempora paſsim. Ac, ſi me quicquam ſtudeas audire, ſub ipſum Ver adeò incipies, quo totus parturit orbis, Et quo ſe cunctis aperit natura creandis, Cuius ad arcanum componas cuncta tenorẽ Me duce, quod monui ſemper, ne calle relicto Illius, à recta quoquam diſcedere tentes. Vere igitur tum vitra tibi conflare iubeto, Vere etiã formare luto atq; aptare caminos, Cũ deſęuit hyems, ac dum nò impedit æſtas, Vt quãuis validos pertractes cominus ignes. 1 hic numeros quæras,& põdera rerũ, Quas tibi cõſtituas, opus id Iperficis, antè. Veruùᷣm ſi reputes, tria ſunt primordia tantũ: Dehinc duo, dehinc etia, rectè ſi videris, vnũ Tantũ erit,& ſolo triplex cõſtabit in auro. Quin ipſa hæc vno cõprehẽdas põdere cũcta: Nam nihilo diſtant inter ſe iuncta, ſuumq́; Quodq; ſibi alterno permutat põdere põdus. Quæ tamen exactè prorſus ſic omnia tractes, Vt neq; tam tenui numero ſubducere curent, Ac 0 modica perpẽdere lance minutim Hi, quibus argento mirè ſecernitur aurum, Inſtrumẽta quib. maneãt, quæ tẽpla vocãtur. Nam tẽpli faciẽ præſtant ee e vitro, Et pedis vnius modulo conſtructa decenti, Q nuſquã tenui penetret vi ſpiritus, atq; Hic erecta bilanx præceps immotaq; perſtet. Atq; ĩdeo argenti maſſæ, quę cõtinet aurum Infuſum, dra chmã capiunt, quã rurſus acuto Incidunt ferro, mediamq́; Alus in acris Diffundunt latices parte, mox illa virentis Particulas auri linquit reſoluta per vndas, Hæ propria nigrę ad fundũ grauitate ferũtur, Quas illi excip iunt,& parua lance receptas, Exiguo en leues ſint põdere, pendunt. Subductisq́; ipſis, dũ qd ſub parte repertũ eſt Junc aurũ, artificis miro ſolertia ductu Oo putat, in toto reperit quæ ſumma reſultet. At quanquã numeris, opus eſt, vtare minutis VIqueadec, vel põderibus, ſatis attamẽ vna Tantũ electa tibi fuerit tribus vncia primis 286 10. AVR. ANGVR EI Ex illis, quam tu, vt docui, ſic ritè gubernes: Aut ſi fortè duas ſumis, nil amplius addas. Nam te, quod ſupereſt, etiã nonnulla docebo, Quæ tibi cum fuerint alta ſub mente repoſta, Noris, cur modica contentus parte labores. Hic ego non fictis, quæ ſunt tractanda, figuris Eloquar,& longis obducta ambagibus edam, Quæ quondam artifices ipſi celaſſe fatentur Conſultò, tanquam veteris mandata Sibyllæ. Extremo huic igitur prudens ne cede labori: Nã breuis atq; artis minimæ eſt, ſed diuitis vErgo vel in primis fuluo cõfũde metallo(ſus. Confetti paulũ medicaminis, idq́; beati Pulueris actutum præ ſe vim ferre videbis. Vel grauidũ puro ſemen cum rurſus ab auro Haud facili& multa extruſum collegeris arte, Qui modus ex illis, quę pridẽ exegimus, extat Expreſſus ſatis,& fari non omnia par eſt: Huic tu purpurei partẽ mox pulueris æquam Immiſce, atq; illis lentum ſuccende calorem, Ac geminos illas etiam ſimul excoque mẽſes, Quo ſeriem ſpacio cunctam prodire colorũ Peruideas, qualem ternos miratus in annos Videris, atq; breui ſumas, quæ maxima longo JTempore iam tota quæſiſti ſedulus arte, Idq́; iterũ atq; iterũ facias, quotiesq́; peractũ Id fuerit, toties vires illius,& ipſum Puluereũ exauctes cumulũ: nanq; ocyus ipſe Creſcit,& hinc aliam ſumit, retinetq́; priorẽ Virtutẽ creſcentẽ etiam:nec credere vanũ eſt, Illam adeò interdũ priſcis autoribus auctam, Ipſius vt tenui proiecta parte per vndas Aequoris, argentũ ſi viuum tum foret æquor, Omne vel immenſũ verti mare poſsit in aurũ, Neptunusq́; ſupra diuos ditiſsimus omnes Tum fieri,& ſtrato luſum Nereides auro Ire ſuper, puro ſiccantes ſole capillos Cæruleæ, quo non alius color aptius auro Hæret,& æthereo cui plenè conuenit aurũ. Hæc ſuper aurifera non inuidus arte canebã, Dũ ferus Auſonię populos agit vndiq; motus Atq; rapit reſides& longa pace quietos Arma ꝑ, innumerasq́; immani vulnere cędes, Horrendũ in facinus, quo miſtũ ignobile vulPrincipibs, rerũ ꝗb. eſt ꝑmiſſa poteſtas,(gus Præcipitat, ſtupidisq́; necẽ mortalibus atram Ingerit, atq; ipſa grauiores morte labores. Illo Augurellum me tempore tutus habebat Adriacus bacchante ſinus per cuncta furore Barbarico, magnæ vel cũ primoribus Vrbis Verſantẽ, aut ſtudijs Muſarũ multa vacantẽ, Carmina qui fidib. iampridẽ aptare canoris, Iũ doctos ſalibus Sermones par puris Tentaui,& demũ iam rectos auſus Iambos Edere nũc luſi ſomno velut excitsarcto,(uãt. Qua data porta inter geminas, quę ſomnia ſer Cornea nec nobis patuit, nec prorſus eburna Emiſſus cecini falſis inſomnia verbis, Chro ſopœiæ Finis. IO AVRELII AyGVRELLI AD PETRVI II bomanum Hieronymi E. Venetum P. Ge. ronticon Liber primus. 5 e mina curæ, E Cætera, quæ vacuã tenuiſſent 4 gaudia mentem, Omnia nũc ſemota, refert hæc e na voluptas ö uicquid dulce olim ſenſu percepimo omni. Hi ergo hanc grati ſecretam ponimus aram, Hic Hederæ& Lauri, necnò& amæœna vireta Apricos inter colles, hic Myrtea ſylua, Et Veneri facer eſt lucus, nec grata Lyæo Mitis abeſt pendet quæ ſpiſsis vua racemis. In primis ſternenda mihi eſt auro area multo, Tũ cœptæ è ſolido ſurgẽt Adamante colünæ, Queis altè ſupra impoſitũ conſiſtere tectum Inſtituam gemmis ornatũ grandibus, atq; Aeternis denſi vinctũ compagibus æris, Iam quibus inter ſe nexis non vlla vetuſtas Offuerit, quanꝗ validis conatibus obſtet. Stabunt in ell diuæ, teinplumq́; tenebũt. His ego dehinc cœtu vatũ comitatus honeſto Dona ferã, non quæ vulgò cõſueuimus illis Offerre: at rerũ prorſus rariſsima quęq; Nobilium, quales tantùm ſeponere ſummi Electas omni èꝭ numero potuere poetæ. Tuq́; ades 6 gẽtis Lipomanæ digna propago, Et rara iuuenis virtute ac moribus aucte Eximijs, ſumma quæ cæli ſede profecta Eueniunt, rectaq́; ſolent ſub mente reponi, Tu mihi te vacuũ da nunc,& pectore puro. His ego te ſacris adhiberi,& 9 1 5 opto, Quæ tibi nunc vni nobis cõmiſſa parantur. Ergo humeris primũ veſtẽ hanc candentib. al Induere,& mecũ tãtis accingere rebo,(bam Adſiſtensq́; mihi puris è fontibus hauri: Diuinum laticem, ac manib. cape lilia plenis, Collectosq; vnd vario de ceſpite flores. His demum latè, dum verba precantia fundo Ipſe hæc Muſarũ dudum Phœbiq́ ſacerdos, Sparge ſolũ,& ſuaui cõpleto cuncta 1 0 1 Phœbe, nous circũ quẽ numina ſancta 7 0 Semper habent, diuisq́; illic Pæana canendo Aeternã interdũ ſpargunt mortalibus auram. Vnde vigens ſumit dias in carmina Pires Spiritus,& ſummo deducit ab æthere vatem, U us huic hauſtum fas ſit 5 e 3 f 1 5 animo primisfamulatur aN 5 q; Iuuencam Is tibi candentem taurũ niueamq; 5 Conſtituet Muſis ertdend der Appendet templi medio ſub culmine. Atq; ignẽ hunc vobis, quo feruẽs 10 5 1 5 Et dabit,& longa lucentem ætate ſoue 125 nt cordi Muſę nobis, ſunt cat G ERONTICcON IIB. I. Vos rata am nutu facietis cuncta benigno. . 2 2 Hæc pręcor: at tu etiã ſupplex in vota pcesq; O iuuenis, quem mox ſuperi ad maiora reſerInſinua temet diuinis, omnia quãdo(uant, Rite tibi ſunt acta: deus nãq; omine certo Annuit,& liquidis fulſere altaria flammis. 2 PONT. MAX. AS CENſus primus ad Deum. Am multa mecum conor,& voluo diu 5 Promiſſa ſi qua parte perſolui queant, Quæ ſancte quondam fecerã 2 pater tibi, Vbi occupatas detinebam paruulo Aures libello forſitan ineptus tuas, Arcana quanuis ederem illie Dedalæ Naturæ,& artis præpotentis munera. An non ineptè facere ſum viſus quidem? Cum mira apud te illa fore tum confiderem Vecors, videri cui poteſt mirum nihil, Humanitatis cum ſupragreſſus modum Humana pariter cuncta parui feceris Statim, nec humile, imümue cogitaueris Quicquam, ſupremæ ſedis vt adiſti gradus, uumq; iniſti tantus in terris vicem.. Sed hæc fuere. Nunc quod inſtat, pergimus Tuo fauenti concitati numine Ordiri,& ea, quæ pollicebar, reddere, Vt quimus, vtq; ſpiritus cælo potens Afflat puſillis. Tu ſerena videris Hæc mente ſuppliciter precamur, qua ſoles Quæ offeruntur cunq; tibi, neq; abnuas Impendere mihi paululum interdum moræ, Hæc donec intus intuens, inſpexeris An fortè rectà tendimus per arduum, Quod nunc inimus hos ad aſcenſus, iter. Non eſſe, ſecum dixit inſanus, deum Excorsq́;& impos mentis, expers conſili, Rationis, ac pietatis omnis indigens. At eſſe ſapiens mente primũm concipit, Dehinc voce clamans ſplendida palàm facit Non eſſe tantùm, ſed potente dextera Eum tenere, regereq́;,& nutu ſuo Quę cuncta fecit, temperare,& omnibus Adeſſe vbiq;,& imperare ſingulis. Verùm haud leue eſt videre quos ſcandat gradus: Hæc quiſquis animo verſat,& tendit ſupra Id, quo poteſt nunquam vlla vis mortalium Oonata ferri, ni ſuperna cælitus Pirarit ura. ac ilſius niſi fauor — 5——* FPræſtò ſit, ipſa cuius hæc perquirimus Dicenda, nullo non furore perciti. auor tremorq;, cui comes reuerentia, 287 Qua non ſit alia maior, hine& hine premunt, Nos q; admonent ſic paruulos, p ödus graue Et impar humeris haud ſubire. Verùm amor Potens inacceſſa olim facere peruia, Cum ſpes fidesq; prodeunt illi obuiam, Hortatur, atq; penè cogit ingredi Orationis intimæ latens iter. Quid ergo agam tu mi impera deus meus, Rex vnus omnium, ac herus ſolus mihi. Iubèsne domine? forſitan quidem iubes: Nam nõ video vt aliunde ſpirari hæc queant. Experiar igitur, tu, precor, cœptis faue, Volensq;& adſis,& iubens præſis mihi, Si noſtra non ſuperbit hæc precatio. Leſtantur opera te tua, enarrant poli Tuam per orbem indeſinenter gloriam. Eſt nam quis adeò, cum ſuperna ſuſpicit, Vecors rudisq;:? qui ſtatim non cogitet, Ac voluat ipſe ſæpius ſecum ſtupens, Quæ, quantaq́; uſdeat, quibus vel orbibus Ferantur illa, aut quas viciſsitudines Seruent ratorum conſecuta temporum Semper tenorem, legis haud caſu datæ Iuſſu, ſed vna æquante prouidentia Cuncta hæc benigno diſtributa munere. Quis rurſus orbis cæteras partes videns, Interq́; verſans, deſinat mirarier Terræ patentem ſubiacentis ambitum? Fuſumq; ſupra continenter aera, Terræq; circum margines fuſum mare? Et quic quid hæc exornat, atq; in his ſimul Vitam petagit, vt omne ſtirpium genus 1 fe tollunt humo,& quę veſtiunt Telluris almis æmulam gemmis cutim? Vt multiformis ac vagans animantium Proles per amplos ſparſa tractus vndiq; Jerræ marisq́; creſcit,& ſemper ſua Vi fertur vna, qua poteſt,& qua prius Natura proprios impetus illi dedit. Adde his liquentis lucidosq́; fontium Fluxus,& altis amnium curſus vadis Ripas amœnas inter, inter collium Aprica,& herbis ſuauibus virentia Camporum. At imas montibus ſubſidere Valles,& altos erigi conuallibus Montes ab imis, limpidos ſterni lacus Subter virentum rupium cacumina Quis non, ſerena mente qui ſit præditus, Miratur? Aut cui non quoq; eſt miraculo Im menſa marium littorumq́; vaſtitas, Et inſularum varius ac gratus ſitus? Quicquidq́; tandem reddit& ſeruat decens rnatus orbis omnium pulcherrimus? Quidꝰ ſi quis ipſe ſe intus, ac extra æſtimet, Et alterum ſe tum eſſe mundum ſentiat, Opusq́ ſummi opificis ac munus ſciat, eumq; propeè, id eſt illius ad imaginem Et ſimi itudinem editum ſe nouerit, Diuinitatis qui capax, ſapientiæ Ac mentis æquè particeps ſit, dotibus * Et extet animi ac corporis tantis valens, Pro dignitate ut ſedeat, ut ſtet, ut ambulet, Oris venuſtas agilitasq́; totius Vultus vt illi gratior cunctis ſiet, Vis inſit animi tanta, tanta celeritas Mentis, vigorq́; tantus,& ſolertia, Qua penè cuncta ſuggerente diſcutit. Hæc ſi quis, inquam, ſerius ſecum putet, Emittet illam forſitan vocem ſimul Cum vate ſummo gentibus palàm canens: Quam magnifica ſunt opera rex regum tua, Sapientia in tua creaſti ſingula. Quin illud etiam ſentiet verum legi, Diuina quæ ſunt, cum videri non queant: Hæc poſſe in his conſiderata conſpici, Quæ fecit ille. Nam relictus vnicus Nobis ad illa eſt hic gradus, magno datus Scandendus olim Moſi, vt antè cerneret Queæ facta, non qui fecerat, ſed cum illa, quæ Feciſſet opifex ſummus ac pater omnium Immenſus, incomprehenſibilis, vnus potens Efficere, quæ fecit, eademq́; perdere, Vt vult: ea, in quam, cum potenter omnia Voluiſſet animo prouidus vates ſuo, Ex his adiuit omnium rerum vltimam Et ipſe cauſam primus, vt homini datum eſt, Dum vita ſupereſt: hic enim faciem dei Dum quærit auidus inſpicere, vocem audijt Dicentis, Haud faciem videre quiueris Meam, ſed hoc te ſub cauæ rupis loco Siſtam, manuq; protegam, dum tranſeam. At inde cum pòſt auferam petra manum, Videre poſteriora tunc mea poteris. Haud ergo quiſquã, quæ aſſe qui ſenſu nequit, Dluina quid ſint quæritans, intrinſecus Rimetur ipſa, vaſculo ne clauſerit Immenſa maria, ut indicatum conſtitit, Dum quærit illa maximus rerum quidem Scrutator olim. Propter alti littora Maris vndiſona tendebat inquirens grauis Senſus,& amplum Trinitatis ambitum Aurelius, in his totus, ac ſolis vacans, Quæ cogitabat, fortè nec tunc exitum, Habebat vnde inueniret anxius, Cum dulcis illi viſus eſt inlantulus Paruam tenella ſuſtinens concham manu, Vaſtiq́; lympha marmoris complens ſcrobẽ, Quam pronus ipſe fecerat ſibi prius Solis digitulis paruulisq́; nixibus. Quod ille cernens, Ecquid, inquit, cogitas Puelle tantos æquoris fluctus cauo Telluris iſthoc tantulo concludere? Cui puer, Et ipſe quid facere leuis putas? Qui te illius, qui cuncta ſoluscontinet, Vllo nec ipſe continetur, expetis Fieri capacem, dixit, atq; protinus Nubes per altas prodiens, euanuit. Eſt vnus ergo congruus nobis modus Intelligendi, parte qua quimus, deum, Per illa, quæ iam facta ſunt: nam ſenſibus AVGVRELLI Et ipſa capimus: mente deinde ſenſuum Sequace, tantorum creatorem vnicum Sentimus intus, eredimus, complectimut, Amamus, illi charitatis vinculo N Tenemur adſtricti, iliusq́ deniq; Aeterna meritis conſequi confidimus. Adſcenſus hic eſt, quo crearat primitus Nos magnos orbis vniuerſi conditor. Vt vita præſit ſenſui mentem ante eant Senſata,viſis cognitisq; exordia. Nam cum virentibus arborum tertam comis Ornaſſet, atq; floridis herbis ſolum Strauiſſet, atq; vt vberes fructus darent, Mandaſſet, his eſt vita tum primis data. At cum vel vndas, aeràue, vel aridam Animantibus compleſſet, illa ſenſibus Et appetitus aucta vi mox reddidit, Cum verò ſolers vltimò& mirum genus Feciſſet hominum, mente quamprimũ valens Effecit illud, non eis quoquam tamen Vſu remotis, quæ dediſſet cæteris. Quod eius etiam iuſſa declarant ſtatim, Deum, inquiunt, ex corde toto diligas. Qusd inde vita, fonte ceu, nobis fluat. Anima ex quoq; tua tota, id eſt ſenſibus Cunctis,& appetitu, vt ipſa eſt initium Animalia vnde dicta ſint: ex deniq; Tota tua etiam mente, qua ſola omnibus Præſtamus his, ubiq; quæ terras colunt. Hinc ergo per quæ viuimus, per quæ vndig. Sentimus,& per quæ creauit omnia Summus q;& vnus vniuerſi conditor: Hunc acie mentis eſſe apertè cernimus. At èſtne fortè conſequenter altera Tui ſequendi& aſſe quendi ſemita Clemens, miſericors, omnibus pręſens deus Hanc ipſe nobis cognitam reddas,& hac, Si qua eſt, precamur ſupplices, nos ducito. Eſt nanq; quippe,& omnium potiſsima. Aduerſus excors ierat humanum genus Mandata quondam, ac inquinarat omnia Vnum futura ſecla commiſſum ſcelus. Illoq́; cuncti ſempiternis luctibus Pœnisq́; eramus deſtinati crimine, Cum nos tuentem maximũ è cælo patrem Immenſa mouit charitatis copia. Natumq́; noſtra pro ſalute vt mitteret, Effecit ili tanta tum benignitas Fuit, miſericors tanta tum elementia. Verſatus ergo eſt ille nobiſcum diu Hic inter homines, inter ignaros deus Homoq; ſummi patris vt teſtis foret, Foretq́; nobis veritas& ſemita, Qua tenderemus ad ſupernam patriam. Teſtes at ipſi eſſemus ercellennun, Quas ille res hic egerat, nos 1 25 Illas per orbem panderemus ſingulie Hic ſanctitate puriter vitæ diu Actæ, ſerendis ille in vulgum vocibus, 5 nt nobis bond, f Quæcunq; frugem compara Docks 4 Dodtrina at alius atq; ſeriptis, myſtica Quæ ſenſa magnis eruunt ſacrarijs. Et qui volentes ſanguinem ac vitam pij Fudere cruciatus per omnes antea Ducti, labores inter ac anguſtias. Et quiſquis alto pectore hunc tandem gerit, Amoris arcto colligatum vinculo. Ipſumq́; præter expetens vnum, nihil, eſtatur eius mira, quę fecit patris Suoq́; ſemper ptædicanda nomine. Quorumq́; prorſus inſcius rerum prius Quid ipſe dicam: quid ſecundũ proſequar? Sic magna cuncta ſunt,& excedentia Humanitatis ſingulos captus ſimul. An cum relictis inſcijs parentibus Iam natus annos nobilis duodecim Inter peritos ſedit in templo puer Eos, quod eſſet omnibus mirum, petens Et audiens? an quæ deinde nuptijs Miranda fecit, vina permutans aquis? Vel cùm precanti regulo dixit, Tuus, I natus etiam viuit, ac illa quidem Iam morbus hora ſoſpitem reliquerat. Quid hæc ad illa, quæ ſequuntur, dixerim? Hæc mira quanuis ſint& ipſa maximè. Surgit vocatus illicò ægrotans ſenex, Ferensq́; ſanus lectulum perambulat. At cæcus is, qui viderat nunquam, videt. Ex quinq; panibus,& duobus piſcibus leſum ſequutus redditur vulgus ſatur. Puella ſaxis verberanda publicis Detenta ſummo liberatur iudice, Peccaret illa ne tamen quid amplius. Iam penè putridus excitatur mortuus, Et inter homines, vt prius, verſans ſedet, It, loquitur, audit, eſurit, ſitit, palm Quæcunq; viuens fecerat, rurſus facit. Verũùm quid infans ipſe nunc auſim loqui? Quæ nec piorum maximus cœtus virùm Explere pleno cunctus ore quiuerit. Hæc finis ergo: nanq; peccator miſer Quò nam per illa pergerem loquens modo? Quæ mortis atq; paſsionis vltima Juæ fuerunt impiæ myſteria, Noſtrüm redemptor omniũ promptiſsime. Quænam pauenti ſuppetent voces mihi: Quibus feratur concitus terris tremor, Lunæq́; lumen abditum, ſolem datas Circum tenebras, conditos ſuis patres Surreſſe monumentis,& in ſanctam vndiq; Veniſſe ciuitatem,& illic pluribus Apparuiſſe poſt ſecutam loriam Juam, ſubacta morte. Sed quis omnium Oculis potius hic lachrymas dabit meis? Vt flere poſsim traditam duram tibi Necem ab nefandis impijs mortalibus, Quorum ſalutis veneras huc gratia. Dabit quis, inquam, lachrymas mihi, quibus Juos ad imos procidens pedes fleam, Tuos ſolutis lachrymis lauem pedes, G E RON TICON LIB. I. 289 Exoſculer flens, abluamq́; vulnera, Inflicta ſancto tam nefandè corporiꝰ Te præter vllus non dabit, nullus mihi Oſtendet, vnde verus emanat liquor Vitæ, niſi tu. Nullus, vt fleam miſer, Docebit, atq; nullus, vt læter, dabit, Te præter. Vt commiſſa nunc fleam mea, Da pater, vt orem, vt ſeruiam[oli tibi, Compledtar vt te, cætera vt nihil putem. Concede mentem ãuſſa ſeruandi tua, Et ex iniquis exeundi ſemitam Oſtende, qua te ſedulus ſolum ſequar Emancipatus vnico tantùm tibi. 1 Vt memet abnegem e tollam crucẽ Oſtende mi nunc, poſtmodũ vt læter, dabis, Voles vt ipſe: nam voluntas maximè Tua hic,& vſq; fiet,& per omnia Semper, neq; vlli placeat id, quod diſplicet Tibi, neq; vnquam. Tu ſalus ſolus mea, Seruabis ergo, cùm vias oſtenderis Salutis ipſe, cùm mihi præſens dabis, Vt nocte tecum promptus, vt tecum die Sim ſemper, vtq́; ſupplicem volens tibi, Ne quo remittam temporis puncto tuum Nomen, quod extat omniũ nomen ſupra, Ardente leſu charitate proſequi. GVADRAGESIM A. KRgo animi interea ſemper pende „Nd bis?& vnde ö lnacipias ſemel, ignoras, cõponere . mentem? 5 tibi continuis tot fluctuet anxia curis. Semgꝑ idẽ ꝓgreſſus iter, nunꝗᷓ hæc bona lõgè Sepoſita,& nobis adeò diſtantia cernes? Quid differs? quid te varijs ambagibus iſtis Implicitũ inuoſuis magis,& magis ingeris vlNõ breuia attẽdis vitę momẽta caducę:(tro: Nõ ꝗd& hic oẽs peregrè ꝓducimur?& ꝗdꝰ Mox aliò nobis properandũ? vbi ſiſtere tandẽ Aeternùm ſit opus, penitusq́; recedere nulli, Atq; bonos illic factorum præmia rectè Accipere: at ſontes vitiorũ pendere pœnas: Sed non quas vulgò referũt perferre ſub imis Manibus, æternos ignes, aut frigora dira, Sint eadẽ& maiora etià tormenta licebit: Verũ ꝗd multo horrendũ ma gis igne, vel õni Iactura eſt grauius, nullas viſendus in horas Ille opifex rerum, viſu quo ſan cta fruuntur Pectora, quæ terris valido ſe tollere nixu Iam potuere ſuo, ſuperumq; recondere cctu. Forſitan heu dubitas operũ tibi conſcius vllã pem fore, qua fretus valeas hæc tãta mereri. e dubita: nam nulla cupit rex damna ſuorũ, Quos quõdã è nihilo, qd erat bons ipſe piusqͥ Fecerat aſsimiles cũctos ſibi, deinde qd᷑ atrã Ingreſſos nebulã, recta, qua oſteriderat illis, Errare aſpexit, duræ ludibria mortis Pertulit omnipotẽs, vt eiſdẽ ſplendida vitæ Bb 280 10, AVR. AVvGCVRELII Lumina præferret, quibus haud errare liceret Amplius, ac certo poſſent inſiſtere calle.(plex Quare age ad hũc jũctis manib. cõcedere ſupAudeto: nam te venientẽ expectat, vt amplo In gremio accipiat. Perge,& cõmiſſa fateri Incipias,& te iam deliquiſſe dolentem Pœniteat, quacunq; etiam ratione modoq; sp crimine pœnã, Atq; imo expreſſas penitus de pectore voces Expurges, promptusq́; lua Effundas illi, cuius tibi ratia plenè Mox aderit, teq́; amplectetur,& vn diq; cælo Gaudia erũt, quib. haudvſquã maiora ſupfint: Illic nanq; magis gratari contigit vni Conuerſo à vitijs ſuperùm ad cæleſtia regna, Quãàm ſi cõplures, quorũ ſanctiſsima vita In terris fuerit, ſupera ad conuexa ferantur. P AS CH A. didit auctor. misq́; fauete. f læta canendo Carmina, ſic regi cælorum reddite grates. Tuq; pater ſancte in primis, cui plurima ſemꝑ Relligio,& veræ fidei obſeruantia cordi, Perge diem lætus ſolenni ducere pompa Muneris immenſo plenam cæleſtis honore, Vtq́; ſoles, regali ornatu& pectore urg(tu . cul Chriſticolas inter proceres, mediusq; fideli Concilio, ac lecto præcelſus in ordine patrũ. Sat lachrymis, triſtiq́; datũ pro tẽpore luctu, Dang ꝓ ſcelere haud ſatis eſt,& crimine no Sed tñ hæc iugi defleuimsore, precesq́;(ſtro. Addidimus, clemẽs quas exaudiſſe redẽptor Creditur,& feſsis hominũ iam parcere rebus. Hunc etiã vt miſeris quondi violarit iniqua Froſequere,& cũcto demũ hãc cõp Turba modis, tuleritq; pius ludibria mille Selimus, herc eadẽ ſoſiti memdòrare quotänis. ſibi quos elegerat ipſe, Vidimus& cunctis, Diſcipulis ægrè fogientibus, vndiqi ſæua Latronũ rabſe ſeptum, durisq́; reuinctum Nexibus,& fœdè ad proceres P cõpita raptũ. 72 Hic illum vt vulgus vęſanum riſerit, vtq́; Conſpuerit, flagrisq́; afflixerit, vtq́; profano Vexarit ritu diuinum corpus, abundè Hauſimus è ſanctis ſcriptoribus, omnia largo Interea fletu complentes,& graue mentis Affectæ toto promentes corde dolorem. Deniq; ſublatũ cruce vidimus omnipotentẽ Cunctarũ auctorem rerum perferre dolores, Et duros mortis cruciatus, quos neq; quiſquã Pertulit in terris vn Tneq; ſenſit,& heu heu Ne nos æternùm morefemur, concidit ille Indutus mortalem hominẽ, qui cũcta crearat Aeternus, ſemperq́; manẽs, ſemperq;; futurus Ide,& qui nutu mouet, d& quęcun q; miniſtrat. Aec eſt illa dies, rerũ quam con lte omnes mecum linguis aniLæti omnes mecum laudes& Hæc ita præteritis fuerint celebrata Et ritu ſeruante, pio permiſta dolor Aſt hodie à lachrymis hil Lætitia eſt opus,& vultu præferre ſereno e nullis cedant, cũ maximus jpſe Qui ſe deludi paſſus mortalibus&gris 91 Occiderat cæde infanda, nũc morte ſubad Conditione hominũ ſaperata, poſtibus 5 5 Perfractis, victor ſupera ad conuexa redire Vt voluit, ſubitò ſe contulit,& deus, atq; Verus homo, ſed non ade mortalis, vt antd, Amplius: at contrà diuimo totus inhærens Qua mortalis erat, ſe nobis ipſe videndum Præbuit, in dubio ne quid ſupereſſet, x illa Luce reſurgentem, qua ſe prædixerat, omneg Noſſemus, pariterq́ necis vitaq́; potentem. Quid nos? an non cum Dño ſurgemus&eipſis Surgamus: Primũ à vitijs hic tranſitus eſto diebus, a e. ari perfũdere ments Ad ſummos apices, virtutẽ& relligionem, Mox ad cæleſtes ſuperos„ patriamq́; ſupemi, Non alia ob cauſam ſupera de ſede profectus Hic adijt genus humanum, g ducete ſecum Vt 9 nos hinc alacres, alq; ire volenteis. AD TRTPHONEM GABARIUElem, P. Venetum. Vo ſnitis ſocij me per deſerta ya. . Santem f Hæc loca nunc ferri? quæ iam te: nebroſa ſub antra Conſertos inter vepres, atq; aſpera ſaxa Ducunt,& vario perplexum errore viarum Exercẽt, ſemperq́; premunt, atq; vſq fatigant. Nec veſtrũ quiſqua täto in diſcrimine deztti Porrigit, atq; vagum fallaci in tramite ſiltit, Aut docet ire viã præſens,& in ęqua reducit, At qui olim multi, vel tu reuocare ſolebas In primis me chare Tryphõ ſi fortè parumper Deuius à recta iam declinare videbar. Orſus erã, vt paruę poteranti n carmina vires, Aetherei ſecreta procul veſtigia cantus Pone ſe qui, afflato quos olim prdtulit ore Ad citharã vates, quem non imitabile carinẽ, Atq; hominũ ſupra captũ, ceciniſſe fitentur Voce palàmcuncti, qui ſaera adlimina tendũt Veri ſecreto commoti numine Pherbi. g Atq; ita ſuſpiciens, humilisq;& prons adors Tentabam ſi qua ille mihi ſe fortè fauori Fræberet precibus crebris oneratus,& vnd Affe ctu hoc noſtro motus, ꝓpriæ ne benign Aſſenſu potius,& ſolo munere mentis. 1 Landẽ hac ſpe tantũ perſtans, tũ totus ini 1 Quæ quondã is ceciniſſet, era, nec 3 00 Linquebã interea legis pręcepta vetu 1 5 Quin legere grauiũ auctorũ, 0 W Quæ mihi grata forẽt, atq; apta fen 1 At nunc neſcio qua tenui i pe Aetatis præter ſolitum iuuenilia ludo. i i ia duei? Ecquid permittes hæc me per inan 55 G ERONTICON IIB. IQuæ mihi, quę ſtudijs nõ conueniẽtia noſtris Oſfendunt etiam purgatas protinus aures. Cur me ad cõcentus ceſſas adhibere priores? Quos mihi nõnulla ſolitus iam laude ꝓbare Subdideras celeres currenti ſæpius ictus. Cur nõ hortari: cur nõ, velut antè, monere Inſtituis: vel, nãq; potes, me hæc ad pia cogis Munera? quę tibi ſũt meritò gratiſsima ſemp. Vel quia Muſarũ tibi iam non vltima ſeruit, Optatus quoties illarum ad culmina tendis. Vel quòd noſtra piæ miro conamine mentis Sacra tenes, eademq́; pari veneraris honore. Immò age, nã poſco poterit qd vtrũq; decere, Tentemus, ſi quid fortè aſpirauerit ardens Ile canor nobis, qui non diuinitus vnquam Nil prorſus eſt modulatus: at æthera ſemꝑ aIntuitus regũ regẽ rex ipſe canebat,(pertũ Atq; vni laudes, vniq́; ferebat honorem, Tu prior, ipſe ſequar, ſic me nã rurſus amice Ad nõ miſſa quidẽ, ſed ad intermiſſa vocabis. Try. Quæ 40 Ass cœperunt gaudia patres, Diſperſos pauor horribilis quos egerat antè, Cum quem defunctũ flerant, exiſſe ſepulchro Viderunt miro perculſi corda ſtuppre. Aur. Quę ꝓſternatas cœperũt gaudi matres, Vt pauidis hilari ſe vultu nuntius vltrò Obtulit æthereo cæli de culmine miſſus Triſtia qui placidis mulceret pectora dictis. I. Qui tũ cuſtodũ eſtcõiectoin agmina terror, Cũ tremor inuaſit terras, ſubitoqͥ; reuulſũ eſt, Quod tumulo hęrebat firmoꝓ tegmine, ſaxũ. A. Quo ſtrepitu fugère mali ſub tartara MaCũ ſe præuẽtos ſenſerũt lumine tanto,(nes, Nec poſſe vlterius minimo ſub tegmine cõdi. J. Atvertère boni ſenſus oculosq́; repente In dominũ, inq́; ipſum rerũ patrẽq; deumq;, Inq́; expectatũ iam longo tẽpore Chriſtum. A. Quin alacres venere omnes in litnina lucis Aeterni prætenta ducis vexilla ſequuti: Sontibus at meritas miſeris liquère tenebras. Sed tu deſine plura: bonis nã certa parantur Fræmia viſuris ſedes quandoq; beatas. Uli cum primùm in terris liquere caducum Et mortale ipſi pondus, vis nulla laborum Nulla dolorum illos agitat, non vlla timoris, Non fraudis, nõ vlla doli. quin dira voluptas Innumero errorũ ſemper comitata tumultu, Et quæ mortales vexant,& inaniter angunt, OCætera non vllis illic admota propinquant. At ſecura quies, nullisq́; exercita curis Vita manet, prorſũq́; bonis nõ indiga noſtris. Viuunt contenti ſolo per ſecula viſu Omnia, nec requies ils datur vlla videndi, Atq; eſt his ea ſumma quies: hac nanq; beati Perpetuoq́ illic æuo& ſine fine fruuntur. 2 Sic ua cælęſtis flauor hic incepta ſecũdet, Vo nihi tc tantũ carmen ceciniſſe videris, Aureli ſtudia heærc atq; hos ne deſere cãto.(ſti A. Imò hęc, ꝗqᷓ mihi nũc modulado multa dedi291 Adiumenta Tryphõ, ne tu fuge tradere rurſus, Cum repetã: nam ſic noſtris afflabis honorẽ, Quale man addũt ebori decus,& ribi multa In goſtrũ quondam ſuperabit gratia carmen. AD ANTONIVM VON I/ cam, Taruiſinum. Vòͤ me, qus Silides rapitis per flumina Nymphæ?Nec fluitantis equi teneo iam lora, nec ipſe 8 5 Conſilij compos valeo diſcere Parte regam, ſie hinc terrent maiofa fluenta, Hine obſtat cœnoſa palus& lentà tenaxq;, Et qua quadrupedis poſsit vix vngula velli. Hes ego, vectoris dum vi ducebat᷑ in amnem: Sed timor õnis erat tamẽ, vt ne gurgite in alto Mergeret, atq; expes ferter quacũq; ſub ũdas. Nã neq; erat ſpes vlla mihi; ie q; certa fidelis Auxilij ratio, ingenti ſed plena pauore Omnia,& expoſitis paſsi manifeſta perielis. Ac neq; quem Graij quondã finxere poet, Quòue lyrã plectrũq́; tenens eſt vectus Ariò, Auxilio poterat mihi tũ ſe oſtẽdere Delphin. Nare nec exiguis contento in flumine ripis Immanis qui me ſublato gutture Cetus Deglutiret, vti vatem iam mirus Ionam Ocpit hianti ore, ac vaſto ſub ventre recõdit. Ille dei haud parẽs monitis, qui iuſſerat vrbẽ Hune petere extẽplò Niniuẽ, ma dataq́; ferre Horrenda, in Tharſos cũ declinaret, vt ipſum Janquã forts deum, cernit q cuncta, lateret, Nauem conſcendit pauidus, ſeſeq́; ſub imum Ipſe gubernaculũ recipit, pauitansq́; recõdit. Interea magno miſceri murmure Pontus Ineipit, exhorrent nautæ timet ipſe magiſter, Et nunc cum ſocijs ſupplex in vota precatur, Nunc tempeſtatis ſubitę perquirere cauſam Conatur, ſortesq́; iacit, ſiimul orat Ionam, Quẽ ſors ipſa ſuper perſederat, vt ſibi& vnd Omnibus ex æquo bene conſulat. Ille ſalubre Conſilium dare ait, ſi ſe cuncti agmine facto In mare præcipitem iaciant: nanq; vnius eſſe Nomine cũcta ſuo quæ nũc inc õmoda ferrẽt, Qui non iuſſa dei ſubitò perfecerit amens. Illi ergo, vt trepidis ſeſe 3 poteſtas ffertur, rapiunt ſublimẽ, atq; æquor in altũ Proijciunt puppe ex alta, quẽ protinꝰamplo g Ore ingẽs mõſtrũ vorat, atq; in viſcera cõdit. Quid faceret? quo ꝑ latebras,& cæca per exta Se ferat? auxilio cuius nitatur, vt inde Exeat? aut cæli procul illinc lumina cernat? S prorſus ſapiẽs mox expedit vnũ Orando ſupplex veniam petit: at deus vltrò Imperat, ille leui ſiccaq́ exponitur alga Ilæſus, quanquâ ipſe truci detentus in aluo lam triduum terna pariter cũ nocte fuiſſet. 2 dos 10. AVR. Ergo iterum populorũ vrbem rerũq; potentẽ Iuſſus adit, profertq́; palàm minitantia verba. Illi continuò pauitant, ac iuſſa faceſſunt, Et ſcelera his ritè deus expurgata remittit. Parcere ſubiectis nouit pater,& pius idem Humano quondam generi cõmiſſa pepercit: Immeritamq́; luit noſtro pro crimine pœnä. Mortẽ adijt, ternosq́; dies iacuiſſe ſepulchro Subſtinuit, totaq́; ſuper mox gente ſalutem Attulit, atq; viam ſupera ad conuexa recluſit. Huic etiam quocunq; loco, quo tẽpore cunq; Magna vel, aut iam parua velis, ſunt oĩa curæ. Nam quis me potuit tantis arcere periclis? Oæleſtis ni tum fauor afforet,& deus ipſe? Tu mecũ An toni, precor, hæc Vonica videto, Atq; eadem prudente diu cũ mente voluta. Nam dum ipſe anguſtis agitabar talibus, ecce Asiſtunt iuuenes duo protinus, inq́; fluenta Proſilit alter ouans, ripa ſe continet alter Sedulus, ille feri dextra capit,& tenet aurem, Ac mihi, Ne metuas, inquit, procedit,& vnd I mitis, prius aſper equus, ripę q; propinquat. Vnde manũ exponit placidus, ꝗ reſtitit antè, Meq́; ambo in columẽ ſicca tellure reponunt. Deinde alacres abeunt, illis dũ reddere conor Ac ſuperis meritas imo de pectore grates, Hos ego non vlla memini regione videre. Sed mihi tum primũ viſi, nec contigit vlt Vidiſſe hos aliàs, quorum ſi fortè requiris Scire habitum, viridi florebat vterq; iuuenta. Sed mihi ꝗ medijs præſens hærebat in vndis, Altior, vt qui equitẽ me tunc æquaret eundo, Et latis ingens humeris incederet Heros. Quem verò attentũ ripæ de margine dixi Expectare, manumq;́; vltrò prębere roganti, Hic agilis dexterq́;& agendis omnibus aptus Rebus erat, vultuq́; omnẽ præſtabat honorẽ. Quid geminos olim Pollucẽ& Caſtora iactet Friſca ætas, multis præſentes ſæpe fuiſſe Auxilio:? non hos etiam mihi fingere diuos De facie atq; omni prorſus virtute liceret? Verũ hæc nõ adeò nos cõmentemur amice. Sed noſtris perſæpe deum ſuccurrere rebus, Qui pius afflictis hominũ miſeretur& ægris, Et malè pro meritis nobis benefacta repedit. AD BARTHOLOM AE VM Agolantum, Taruiſinum. E quoq; ad has epulas inuitaſſemus amice, Nouerimus ni te multis Agolante teneri, Quę tibi iã guſtanda prius ſunt nempe neceſſe, Qudàm te iſthuc cõferre velis ad prãdia noſtra. AVGVRELLI Sic fortaſſe monẽt faciendũ, t prædia qed: Que guſtũ exacuãt,& quæ ſint grata vo b Deinde aſsiſtamus menſæ cuncfando fal Cœpiſti propius rerum diſcernere cauſas 5 Ac quo vis humana poteſt ſe ferre laboras Tendere,& hoc animi ſtudio te erplere 105 Si quid in humanis tũ eſt quod nomine 90 Di Sneris: nã quæ linguis funt tradita vtriſq; Iam pridem tibi nota d mant te grandia tant Cætera, quæ verſas, quibs& iam ledulus vnis Ipſe diu incumbis, ſatur vt quandoq; reuerſus Expletusq́; illis, veluti conuiua ſagacis Ingenij videas, epularũ an forſan odorem Guſtaris tantùm immunis expersq́ ſaporis Sunt ea nimirum reliquis præſtantis cundis Quæ cupiunt, quęruntq́; etiã mortalia corda Verùm& ad hęc,& in his ſemp ſab luce mall. Tedimus,&varijs ſic circũfuſa tenebris(84 Incidimus, ſimile vt veri quandoq; repertum Dicere, vix poſsis caſu, ratione quod optas Quæſiſſe,& propria tentas indagine mentis. Quam ſatius ſapiens Sophia deducere cælo In terras dictus, qui contẽplanda relinquens, Quæ reliqqi aſſuerant totis perquirere auẽtes Viribushęedocuit ſpectari proxima nobis, Virtutem amplecti, vitia inſectarier, omnem Deniq; perpetua vitam componere lege. Sed quid is, aut vlli, quanꝗ meliora ſequuti Sint alijs, poterunt noſtris cõferre? quid ipſis Rebus inanis enim rerũ contenderet vmbta? Vna hæc, qua ſegmur, Sapiẽtia d& vnica vitts: Huius nunc ſtudio addicti vacuiq; tenemur. Hane tu etiã cũ tẽpuserit(licet id quoq; ſempꝑ Extet,& haud ferò nunqᷓ incipiamus) vtilla Quæ tam nunc auidè ſectaris,. Ad plenũ, amplectere quidẽ& ſectabere oli. Impuleris fortaſſe& vt huc Caſſellius alt Conſcendat teeũ comes: ęqualẽ ipſe meũ iam Nunc orare Bononiũ adopto, vt dulcia tandẽ Quæ canit, ad ſuperùm cõuertat carmina lauEt grauis huc tãti diuertat ſemita vatis.(des Nam Vonica meus iampridẽ Antonius amd Aſsiduis legem manibus verſare putauit Eſſe viri, qui multa alids iam legerit& qu. Viderit expleta hæc falſis& inanibus. Quãta eſt noſtra quidẽ, ne ꝗs ſe iactet, in vlſis Cognitio magnis? animo cum nempe case Nemo adeò eſt, qui ſe, nedũ cæleſtia, captet. l Nec fas fortè ea ſcire, niſi cum libera 5 Corporeis vinclis& cæco carcere mens e 1 Aſt Eadem nos velle licet, ſimul ipſa frequent Suſpicere affectu, totaq́; requirere 1 Hinc amor ille potẽs, ꝗ iam, ſimulatq r f 1 In terris ſocias feruentes ſpemq́ 0 1 5 Toto æuo electos demũ comitatur O dane G ERONTICcON IIB. I. AD PpETRVM LIPOMANVNM in obitu Claræ ſororis. Mœna, Petre, quæ vides vagus loca Putato vana te videre ſomnia, 9 Nec eſſe quippe, ſed videri,& vndiq; lubricumq; proſpici. Aues canoræ,& arborum leues comæ, Et acre murmur inſonansq́; frondium, Eas mouente leniter Fauonio, Canes per æqua feruidi, fugax lepus, Puella flore vinciens nouo caput, Amore lætus ac vagans leui puer, Et omne, quod videris hic alacriter Videre, prorſus vmbra ſunt perennium Inanis, ac valentium eſſe perpete In omne tempus. Aſt opes, agri, domus, Et ipſa vana ſunt quoq;, haud habentia Sui quid integrum, ſuiue quid potens, Et 18 firmum,& vſq; conſonum ſibi. Nihilq́; forma, robur, ac decor, valent, Honorq; ferre, quo diu queat fore Vbiq; quicquid editum ſub æthere Vides, caduca cuncta ſunt, fluentia Et vſq;, præter id, quod alma munere Dedit deorum& expetenda gratia Tibi, mihiq;, cæterisq́;, quibus datum eſt Valere mente: mens enim modoò viget Futura ſemper, ac humi ſimul graue Reli quit ipfa pondus, ad ſacras poli Statim perennis& leuis volat domos. Vbi fruuntur aurea 0 vice Vigoris omnis, ac ſalutis intimæ, Vigor nec alter eſt, ſalus nec altera, Bonum nec alterum, nec vlla cæteris Beatitatis aut quietis actio Ineſt, mouente ſed ſub orbe fluctuant Vbiq; cuncta. firmior parum tamen Is eſt hic vnus, ima qui colens, ſupra Caput tuetur, idq́; promptus exerit, Grauisq́; donec hic moratur, explicat Leuisq́;& altus alitis pennas modo, Cælumq; mente, ceu ſolutus corpore, Petit. Sed hæc eſt vita perfecti nimis Viri beata, qua frui pauci queunt, Quamq ile(ſi qua id ſuſtinet dici) tuus, Colendus in primis ſacerdos maximè Affe ctat, atq; ſpontè ſpretis omnibus, Quæ mundus vltrò viribus cunctis petis Vnam ſecutus, prorſus hanc complectitur. Et nunc in altis montibus latens procul A patria, amicis atq; charis omnibus Vni vnus hærens, qua poteſt, vni ſtudet Placere, cui ſe dedicauit vnicè. Nund vd e degens percitos ſoſites metu Solatur, audit, excitat, terret, monet, Hortatur, atq; promouet miris modis Vitijs relictis ad decens, ad fas, ad id, 293 Quod iure miſeris conuenit mortalibus. Mox expeditos ad pios cultus trahit Ipſos volentes, at q; ad alta dirigit: Spectanda, quæ mens ſic onuſta corporis Jorpore vix hallucinando ſuſpicit. Hæc ille. Sed nos, qui ſecundis ſedibus Debemur olim forſitan, vel tertijs, Parère ſanctis legibus compellimur, Seruare mores, abſtinere fraudibus, Vacare cupiditate, inani gloria, Iraq́;: cunctis deniq; actionibus Prodeſſe multis,& nocere nemini: Seſe tueri, ne labemus, ne vagos Variosq́; curſus incidamus noxios, Quos noſtra nobis ſemper huc infirmitas Apportat, aut quos ille nobis ingerit Humanitatis perſecutor impius. Horum ipſe conſcius opifex rerum deus Multos acerba morte quondam ſubſtulit, Multosq́; rurſus forſitan(quæ eſt illius Immenſa& infinita prouidentia) Extinguet antè, quàm iuuenta illuxerit Illis ſerena, ne mala his contagio Contaminati prorſus orbis ingruat, Labemq; moris improbi ſecum trahant. Lugent parentes inde chara pignora Abrepta varijs& dolendis caſibus. Suos amores coniuges viros, ſuas Viri viciſsim coniuges tenellulas Fletuq;, lachrymisq́;, ac pijs vlulatibus Diesq; noctesq́; expetunt, quærunt, vocant Fruſtra miſelli. Tu ſororem fæpius Adhuc requiris, ante quæ diem cadens Deſideria ſui reliquit plurima Tibi, parenti, coniugi, cunctis ſuis, Virtute, forma, moribus ſanctiſsimis, Qales decebant nobili exortam domo. Sunt hæc dolenda, ſunt pijs affectibus Hæc proſequenda: non enim duro ſumus Nec ſentiente proereati robore, Natura at extat inſitus nobis dolor, Dolere fas eſt omnium cunctis vicem Chariſsimorum, ac perpeti luctum diu, Quoad doloris iuſta vis reſederit. Eſt finis, vbi te in ſinum receperis, Ac cogitaris, eſſe iam receptui Tandem canendum, noſtra ne ſi commodis Eius feramus antè, videamur parum Sentire quid nos deceat,& ſanctiſsimæ Exire iuſſos charitatis terminos. Hanc vos videre, hanc alloqui, hac viua frui Velletis omnes, coniugi prolem dare Hanc, charam, opibus vti ſuis, honoribus Fungi paratis vtriuſq; ſplendida Virtute. Sunt humana quippe hæc omnia, Et expetenda,& omnium gratiſsima. Sed eſt, quòd illa fortè ad hæc fari queat, Voluiſſe ſeſe hæc,& cupiſſe conſequi, Dum vita ſtaret, donec in terris diu Quærendo, quod nõ eee poteſt, 3 294 Ipſa elaboraret, neq; hæc magni tamen 5 adeò facere vel probare, vt anxiè Terra mec e Vt fit, petantur omnibus periculis, Ac digna tanto ſint honore deniq;, Errore mentis quantus his vanæ datur: Quæ ſi parentur, non minus moleſtiæ Profecto, quàm iucunditatis afferant. Secumq;: multo ſic melius actum putat, Quàm 5 iuuentam protuliſſet longius. e e quæ mortalibus Acerba caſus, vel voluntas attulit Maligna ſæpe, vel poteſtas acrior, Quàm ferre poſsit æqua virtus vllius Vnquam viciſs im, ſic laboribus Connexus alter alteri ſuperuenit Semper, nec vlla concitis ſemel quies Datur laborum vel malorum fluctibus. Pluraq; alia quoq;, maximè verò omnium Priuata, publica, vniuerſaq́; incommoda, Ini qua patriæ quæ tulerunt tempora, Senſiſſet. At nunc cælitum vacans choris, Interq́; diuas ambulans felicius, Quibus beata perfruatur gaudijs Vix ſuſpicari poſſumus, ne dicere Id audeamus his minutis verſibus, Hoc præter vnũ, quòd venuſto nomine Iam Clara, nunc re ſidus it clarum polo. AD M. HI ERON TM VM Vidam, P. Cremonenſem. Sſe ferũt collem Phœbo Muſisq́; dicatum, Quo cuncti pariter certant con—— tendere vates, Atq; ſacrũ approperant illuc haurire liquor, Perpetuamq́; virere putant in vertice laurũ, Vnde queant caput optata vincire corona. Cernere propterea eſt nõnullos mõtis ad imã Radicem ſe ferre,& ſub radice moranteis Conterere hic æui partem melioris, vt alta Qui ſpectare procul cõtenti culmina, ſi quid Diuini laticis valeant contingere ſummo Tantùm ore, aut ramis felicibus arboris almæ Sorte aliqua frondis vllas legiſſe eadentes. unt etiã, vt referunt,& qui reptare laborant Ad mediæ ſeptũ magno conamine rupis, Intra quod pauci ſic admittuntur, vt vnus Hiſce locis, alter ue queat ſatis eſſe videri. Quid qui infrà poſitos auſus contẽnere, ſeſe Tollit,& in ſummo ſcandentem vertiee ſiſtit? Atq; inter lauros, atq; ipſa ad limina fontis Conſtituit Muſis aram Phœboq; ſacerdos, Affaturq́; illic diuos auditq́; videtq́; Felix? o mihi ſi ſaltem in conualle propinqua Verſari detur, quid fortunatius optem? Atq; id nunc oper do, quo me demere vulgo Aſſueſcam, mediterq́; procul diuina tueri. Nanq; vltrà proferre pedem tardante ſenecta — Quo mihi cunq; dabũt ſele pere GERONTICcON LIB. I. Haud auſim, ſatis eſtquoni fi n pedeca Inferimur lutulenta atq; in fdſebrola em f Qua multi è priſcis etiam venere dale Ju verò, cui Seriades ſe oſtendere Nym 1 Dignatæ quacunq; duces comitesqh dect Perge, iuuetq́; iugl iam perueniſſe bas Culmina, dum vires, ac dum præſtante iu Vida potes quẽcunq;& adire,& ferre lb Nãq; illic quodcũq; agitas, animoq́; reuoluz Præſtò erit,& ubile manifeſto in luminepen N Ni penito vanæ modò me luſere puella(de, Pierides, miris è nexibus extricantes, Cum tibi eas docta fingentes ſericavid Fila manu ꝓperare, atq; internectere, qutisſ Implicet, atq; voluẽs pergat circũdare bob Quin oriturũ etiam vatem cõmittere deal Formandumq; tibi vidi illas omine cen, Cum ter te attonitum duxere altatia circum, Atq; eadem ternis etiam cinxere choreis, Actutumq́; tribus falſerunt omnia flammt Præterea ſudos belli ſimulachra cientes Edocuere modo quo gratè dicere poſſes Tum veros Martis ſtrepitus& ſigna tub Audire, atq; videre, interq́; horrentia fei 7 Agmina conceſſere, ac pleno ferre per oben Aequato quondam certamine prælia canti Quare age ꝑpetuũ primaq́; ab origine uns 1 Audacter, quod mente diu iam concipis ele. Vt ſcelus infandũ gens auſa eſt impia quoni Cunctarũ aduerſus rerũ i deumgß, Optima quem toties adeò mandata doceni Audierant auidi, videre& mira frequenter Ac paſsim peragentè,& nõ mortalia quoqui Præſtantẽ̃, at prorſus præ ſe diuina feremten Nanq; Pa HN oculis atq; auf. Vt primũ in terris vagitus protulit infa Maximus, eſſe deum, qui nos inuiſeret alto Demiſſus cælo, cùm ſupra vilia tec, Sub quibus in paruis iacuit præſepibus lle, Videre inſolitum radijs fulgentibus alta Cæleſtesq́; etiam ſupra ſenſere canentes. Et flexis illum genibus venerantia bruta, Ac reges pariter diuerſo ex orbe ſequutos Sideris exorti curſus,& dona ferentes. Cætera quid memorem tota Lanchlcim vit Acta illi, eonfeſſa deũ& teſtantia ſolum? Hæc te nãq; manẽt, hæc te tua ſubmonetipla Kelligi o, cultusq́; dei,& præſtantia bitæ 1 Ordiri, atq; ſuper fauet his tibi cõſcius æt 5 Aeternumq́; parat ventura in ſecule 11 1 Ipſeautem, ſi quid me fors ea gratia tat 10 Exiguam tantorũ ope rum velſumete 1 Conabor totis ornandam viribus, auti f 1 ent Inualidi nequeant humeri iam pondere In prõptos ſaltẽ affectus,& debita 1 Munera deſcẽdẽs, lachrymis 12 5 e Adi fixas clauis plantas, ad pectus 1 7 0 5 Ad caput impreſsis cõfoſſum ſentibu Geronticon primi Fus. * * ede cu 2 viarun, b olentez Mnple ch dedet ub alg ante uud tre lborl. breuolus unine pen. f elle(ae, 5 ici re, queidſt are böbyx re dend certo, a circum, yoreis, flammitz antes oſſes. atubisc ja ferri per orben ia cantu ine cum cipis ede, ja quondi feumh, a docenti uenter i quoqui ferentem, urib pf, nfans ret ato „ bus ile, altrum, ntes. ruta, uutos tes. ima vita um? onet ip itæ us Ether, nomen. tangit g 2 parten ati era fette tis(bo ictareple lla vires tum, 5 us alm . — . svccosxA cARNMINA QVYAEdam Arnaldo attributa, ex Italico in Latinum uerſa. Oluite corpora in aquam omnibus dico N vos qui quęritis facere Solem ac Lunam Ex duabus aquis capietis unã (Mam magis uultis,& quod dico facite: Blibendam date ueſtro illi inimico, Sine ullo prorſus cibo ſolam dico: Mortuum inuenietis in nigrum uerſum Intus in uentre Leonis antiqui. Poſt illi facite ſuum ſepulchrum Eo modo ut totus liquefiat Et pulpæ,& oſſa,& omnes ſuæ iuncturæ: Sic lapidem habebitis: poſt iſtud fiat Ex aqua terra quæ ſit munda& pura, Ex terra rurſus aqua, ex aqua terra: Sic ad multiplicandum fiet 1 55 Theſaurus eſt is bene ſeruandus. Nam qui benè hos capit meos uerſus, Erit Dominus eius cui cæteri famulantur. Alia eiuſdem argumenti. Soluere qui neſcit, uel ſubtiliare metallum, Corpus non tangat, Mercuriumq́; ſinat. Nam corpus nequit ſpiritũ retinere uolantẽ Si non alterutrum facere benè noris. Fac igitur ſtrictim ſeſe amplectatur uterq;, Id facit aqua uiuens nec nõ ſal diſſolutiuum. Tere benè ac coquas lentè, Ita ut illud priuetur Ea matrice quæ illum occultat. Tunc clarè uidebis obſcuram fugere noctem Et ſolem totum lucidum pulchrumq́; reuerti Multis cum floribus ornatum formaq́; recta. Hic lapis eſt: illud tandẽ quod ſcripta maiorũ Malleo percutier ſuper incude poſſe fatentur. Vetuſta quædam carmina. Ad bonam paſtam utere aqua atq; farina, Nec non fermento, modo ſimili, lapide noſtro Hæc tria reperies phyſicorum didta referre. Eſt in Mercurio ſecretum, in reliquo nullo: Mortificat ſeſe ſaybat& uiuificat ſe. Nam metallorum cunctorum cum ſit origo, Ex quibus conſtant,& reſoluentur in illu Finis, principium, hic conſtat& eſt medfitor. Extrahit, inducit, animam ſuo corpore figit, Putreſcit, leuit, tribuit bonum tibi pongus Etficitur tale cui permiſcetur ipſe: 5 Qualia Mercurio ſeminabis, talia metes: Quibs dũ immoritur, ex ſe fructũ dare fertur: Solis& Lunæ ſunt ſulphur Mercuriuſq;. Opera naturæ cauſæ, per tempora coctæ: Horus 1 aliorum. Eadem principia cum nos habeamus ut ipſa, Cur non tunc opera faciemus ſic uelut illa? Kmula naturæ ars ſemper dicitur eſſe: Nam ſe quitur alijs pręlijs artem fugitiui 295 Inquantum poteft. licet ipſa plus ea poſſit. Natura iungit ſua facta in ſe quoq; creat. Nam cum fermento, naturæ quod caret illo Ars curtat facta, ſine quo non perficit ipſa: Nam ſine fermento nihil pinſare memento: Hæc cum feruore conſueuit& ars breuiare. Omnis in interitum ab imis trahitur Egré. Qui ſeraturas ſeratas uult reſerare, 8 Caudæ caput iungat, ſic tu poteris reperire. Quid ſit fermentum tibi do tale documentù, Eſt panis ſimilis pani, ſic uitaq; uitæ. Extat fermentum per conſimile ſpecierum: Nam generat ſimile ſemper unus ſi bi quiſq; Ex ſemine proprio fit puluis, ab Vpupa nullꝰ: Sic ſimilis ſimilẽ generat, leporẽ quoq; lepus: Qualia quis ſeminat, hæc ſemper talia metet. Tod lapis eſt ſcimus: quis ſit ſi ſcire uelimꝰ Extra nos imus niſi donet ſummus& imus. Hic lapis à ſpiritu ſimul& à corpore naſci Nec non ab anima e benè iuncta Ac fermentata dicuntur hæc tria miſta: Arſenicũ fore dic animam, ſed ſpiritus extat Argentum uiuum, calx corpus dicitur eſſe: Spiritus ac anima fermentant corpora mũda, Tingens& mergens calx figit& eſt Elyxir Qud ſaybat figit, qd corꝑa plurima tingit: Extat arſenicum noſtrũ de corpore tractum: Extat hoc mediũ quod nunꝗᷓ in corpore fuit, Perficit hæc dicta nullius agens in Alchymia: Hac utaris aqua fructus producitur à qua Albat, purificat, ſeparat, iungit elementa: Par& Mercurio nunc Laton ſe decorabit Quod Sole cauſat nec non Sole mediante Firmare debes ſpiritus in corpore omne: Corpus diſſolui bene dum id ſolicitaui: Et eſt uita rei cuiuſq; mundiq́; caput. Vt ſeparat Iouem ſtare quo nunqꝗᷓ ſtabilitur Cum ſoluens ſit Azot imbibitur& auro Nouies uel inde, ita totum uidebitur Azot: Et uolatile fit cum ſpiritu quo adimetur. Re ctè figatur ut non ſeparetur ab illo: Vertitur in animã corpus totũ,& uice uerſa. Et fit Elyxir mutans azaybat omne: In liquido ſaybat opus ompe figere debet Intus& exterius utriſq; uel modis utor Imbibet tibi ipſum quia meritò Sol ſoluẽdo. Si non ſufficiant memorata renouabo. Exterior ignis non excipit interiorem Alio calore ſuperueniens qualicunq; Sed ſi firmatur ſcoriæ totum ſimilatur. Hoc cum fermento fermentum fortificatur. Argentum uolitans eſt ignis corpora urens, Mortificans, fixans, ſtringens regimine ſolo: Quo plus miſcetur tanto plus attenuatur: AZot aſſociatio, lapidis contritio frequens Perficit& uiuit, ars ſolum uaſq́; requirit: Eſt ignis graduum, non huius, ratio tota. Nũc caput eſt ignis humid⸗ interiuſq́; diuerſo Eſt tepidus ignis, bulliẽs quaſi,& bulliens eſt: QVartus eſt feruẽs, ſed quintus igneus extat: Bb 4 296 Ignem præterea tribuere ſi ſcias ili Mercurium cum mercurio, tibi ſufficiũt hæc: Sed cautus ſi ſis in primis cum ſociabis Partem cum parte, tunc ſigna hæc benè tene: Primò pingueſcit, nigreſcit plus,& aqueſcit, Quartò congelat, tunc iam eſt certificatus Proceſſus debitè, ſie coruus uult uariare. Eſt ideò cenſus ignis humidusq́; diuerſus: Mercurius penetrat, corps figit, anima tingit: Fermẽtũ in Alchymia ſemẽ agẽs eſtq́; paternũ Sed patiens erit Saybath ſemẽ eſtq; maternũ. Imbibitur quotiẽs cinere id totiensq́; curatur Et humidatur quouſq; color uariatur: Nam emẽdatur gaudet auro niſi ſolo.(tingit, Putreſcit, ſoluit aqua mercurij, denſat, quoq; Extrahit hinc florem, fluxat, uexat ſeparata: Ponderat& leuigat, mortificat atq; uitã dat: Ingreſſumq; facit miſcens ſuprema profundo. Eſt in mercurio quicquid quærunt ſapientes: Nã ſub umbra ſua uiget hęc ſubſtantia quinta. Carmina Arturi Philoſophi. Calcino, ſublim o, cero, figo, coagulo, ſoluo, Corporaq́; ſpiritus, aquis, in cinere, fimo: Alluo, mortifico, ſublimo, fixoq́; latronem, Capitello, zacey, ludello, luminis aqua, Qui fratrem adijcio ut candidius exeat opus Et lunę fermentũ eius abdo miſtura magnatẽ ö Carmina Pythagoræ. Arſenicum fore dic anima, ſed ſpiritus extat Argentum uiuum, calx corpus dicitur eſſe. Spiritus eſt tingens, animã ſubmergere dicas: Jingens& mergens calx figit& extat elyxir: Spiritus excluſũs perit hæc& mare duce A Phœbo captus elementi ſuſcipit eſſe. Mercurium figit, qui corpora plurima tingit. Dictum Hermetis. Sales calcinant, alumina clarificant, Spiritus tingunt, metalla fixant. Carmina Gebero adſcripta. Eſt fons illimis cuius latet anguis in imis, Euolat inprimis niſi clauſis undiq; rimis: Ex prima uena pars roris ſurgit amœna, Ipſa poſt ſæua prodeunt ſuſcepta uenena: Poſt hyemis flantes fortes creuere Gigantes: Hos ſupra ſtantes flatu pereunt Elephantes: Hunc bene contritæ genuit tibi aqua uitæ: Nam benè mundatũ proprio ſudore renatum Redditur ablatum nigrũ prius obtenebratũ. Aſſequère uotum ſi per ſe ſit benè lotum, Et ſumat potum quod ſcãdit ad æthera totũ: Hæc petra diuina fit alba, ſed inde citrina, Cum fuerit ima noſtra deducta carina. Hos uerſus ſi quis aliquem perpẽdere inquit, Si benè ſcruteris omnia, diues eris. Diſtinctio. Conſurgit nullus unquã ſine ſemine fructus In quo 4 moritur ſemen, fructũ dare fertur. Ordo conficiendi lapidis. Diſſipa rẽ captã per rem prius hanc ſatis aptã Leniter extractam, ſie maſſam cõtere factam Hæc non feſtinas, ſed temporis ordine fat. Albumen urinæ diſponit membra ruinæ. Aliud. (erẽ inuoluas, Si fixũ ſoluas, faciasq́; uolare, ſolutũ, ac uoluHæc tria ſi iungas facient te uincere tutum Pro arte tranſmutatoria ad Lunam. Do gitur exire ſpiritus de corpore louis Albus, per ignẽ: quẽ modo collige tali:(ige Libram de Ioue crucibulo cruda tibi ponasig FHlando continuè quòd corpus ſaltet in igne. Tunc habeas rotam ferri quam fine tenebi Aptam crucibulo quam ſæpe ponas in igne Quo propius Ioui poteris, ſed tangere noli: Teneas hoc ſpatio quo poſſis dicere credo, Adhæret rotæ ſpiritus, quem prebeas aqus Abluit hoc ipſum, tunc iterum collige tant. Hoc totiens facies quantum de ſpititu gliſcat Aqua diffuſa, ſpiritus in fundo manebit Quem ſimili parte Mercurio iungere debeg Soluas in aquam ipſam quoq; lle ab ili Sal petræ, uitriolo, ſal armo ſimili parte: ö Paruum per ignem tunc aqua euaporabit: Manens eſt fixum: pars una tingit ad album Decem de cupro partes igne liquefacto In hoc proĩe tum, mũdat, figit quoq; redum: Hoc dat argentum cimenti probamine ueri. Hoc opus eſt breue, uerum, utile, quoq; leue: Sic met ut feci breuiter ſub carmine ſcripſ.· Nec mihi tu credas niſi met probaueris ipſe Tunc ores pro me, nã talia ſcripſi ego pro te Alia carmina antiqua. ſed obſcra Soluere, purgare, purgatum diſſiq; pare, Diſiunctum q; mae e mundificare, Calcem ſic care, ſiccatum calciq; nare, Sternere, ri gare, calcem ſic albificare: Humida ſiccare, ſiccata ſiccè leuare: Sæpius iſta dare, calcem ſie purificate, Coquendo gnauè, poſt album rubificare: Sulphur zimare, zimam primò pręparatet Sæpius alterare, fixum non fixo leuare: Sic rem fixare, doceas in igne domate. Hinc res alterare, ſi fixa ſit animare, Vultq; maturare, totum mox inq́; cerare, ie res æquare, debes complexionare, Res& emendare, dum tingis tincta probate eellens gnare ſtudio ſic pacificare, mnia patrare, ſapienter purificare: Verſibus his, nota, conſcribitur ars tua tota 8 Alia. Tu quĩ gliſcis donum Dei, Contemplare huius rei Fontem peramabilem, Lunam, Solem, tranſmutare 7 3 Tibi manda uoce clara Lympham in ſtillabilem. Hæc eſt prima radix rara Nobis data multùm cara, Hermetis comprobamine. Marceli ntü: iiſcat 15 um tum: erũ. eue: .. e. de. ke, ale: 7 Marcelli palingerij tellati carmini. Phœbus loquitur. Audite, atq; animis mea dicta recõdite ueſtris Hũc iuuenẽ archadiũ, eee fugacẽ, Prẽdite,& immerſũ ſtygijs occidite lymphis. Poſt Hyales gremio impoſitũ Deus excipiat, Lemnia terra colit, ſublatũq;ĩ cruce figat(què Tũc ſepelite utero i calido,& diſſoluite putrẽ: Cuius ſtillantes artus, de corpore noſtro Spiritus egrediẽs penetrabit,& ordine miro, Paulatim extinctum nigris reuocabit ab umAurata ĩdutũ chlamyde, argẽtoq́; nitẽtẽ(pris Proi jcite hũc demũ ĩ prunas, renouabit̃ alter Vt phœnix,& quæ tanget, perfecta relinquet Corpora, naturæ leges& fœdera uincens: Mutabit ſpecies: paupertatemq; fugabit. Phœbus ab his tacuit: dictis Cyllenius ales Annuit, atq; eadem præſens Diana probauit. Mox abiere omnes, cæli ad conuexa uolates. Tunc mentis diuinæ homines oracula cæca Voluentes animo ancipiti, uix tempore lõgo Experti multa,& non paruis ſumptibus: illam Inuenere artem, quam nõ ars dignior ulla eſt. Fingendi lapidè æthereũ: quẽ ſcire ꝓphanis Haudquaqꝗͥ licet,& fruſtra plebs improba quę Quem qui habet, ille poteſt ubi uult habitare. Nec fortunæ, iram metuit, nec brachia furum. Sed paucos tanto dignantur munere diui. carmen de floribus ſeu coloribus ad ſcribendum, pingendum, c. Hlores in uarios qui uult mutare colores Cauſa ſcribendi quos libri pagina poſeit, Eſt opus ut ſegetes in ſummo manè pererret Et tunc 8 flores ortusq́; recentes Inueniet, properetq́; ſibi decerpere eoſdem: Cumq;; domi fuerit caueat, ne ponat in unum Illos, ſed faciat quod talis quis ſibi quærit: Dum ſuper æqualem petra contriueris iſtos Flores, in coctum pariter tu contere gypſum: Sic tibi ſiccatos poteris ſeruare colores. Ex quibus in uiridem ſi uis mutare, recentem Calcem commiſce cum floribus: inde uidebis Quod tibi mãdaui, ueluti prius ipſe probaui. Modus pingendi vaſa& Vitra. O vos artifices qui ſculpere uultis honeſtè Vitrum, nũc pandã vobis velut ipſe probajʒ · Vermes quęſiui pingues quos uertit 8 Et terra, atq; ſimul me quærere iuſſit acetum Vtilis ars: iſtis rebus calidum atq; cruorem Ex hirco ingenti quem ſolito tempore uo Ex hedera forti paui tecto religatum? Sanguine cũ calido poſt hæc uermes& acetũ Infudi, ac totam phialam clarè renitentem Vn xi, quo factꝗ tentaui ſculpere uitrum Cugdudglaalle nerilli nomine dicto. Ad Vaſa fictilia depingenda. De vitro ſiquis depingere uaſcula querit, Vitrũ Romanũ bene marmore conterat,& cũ Vt puluis fuerit, clara pinguedine gummi 209 Fontis aquas miſta, figulorum uaſcula pingat, Siccaq́; fornaci mandes: ſit terra 1 Quæ ualeat flammis obſtare, nitentia tandem Regibus apta ſatis ex furno uaſcula tollet. Eligat ipſe duas rufo de marmore petras Inter quas uitrum Romanũ cõteret,& cum Vt puluis terræ fuerit pariter reſolutum, Hoc faciat liquidũ clara pinguedine gummi: Poſt hoc depigat peculas quas finxit honeſtè Figulus e terra: ſiccatas ponat eaſdem Fornaci: caueatq́; ſimul quod terra probata Has teneat quo ſic ualeant obſtare calori: Illasq́; faciet plena uirtute ritentes. De vitro uiridi quomodo fferi debeat, ad uaſa fictilia depingenda:. His rebus Vitri patet effectus precioſi: Igni cõbuſtũ ſulphur, aſſum quære cuprum, Atq; teras horũ ſplendens cũ puluere uitrum Hoc cures ſolo liquidũ ter reddere gummo: Attamẽ inde litam poſt ignibus inijce teſtam: Aſſumet uiridem quoniam pictura colorem Exterior teſtæ, cum cœperit ipſa rubère. De vitro albo ad fictilia uaſa depingenda. Album picturis uitrum ſic attenuabis:. Cãdens permiſtũ cũ ſulphure contere uitrũ: is ſimul attritis, poſtq fuerint quaſi puluis, Exterius ſpiſſam depinges undiq; teſtam: Inijce poſt ipſam fornacis ab igne coquendã: Cũ ſimul ipſa rubet, ſibi cum pictura cohęret Extrahe, ſic ea pinges hinc uaſcula quædam Ars uelut in primo notat inſinuata libello. De Vitro nigro ad ea uaſa depingenda Sic etiam nigrum pingendi transfer in uſum: Qui terra capitur cum gummo contere lazur Vt ſit perſpicuum, frangẽs in marmore uitrũ Ipſi miſcebis: rurſumq; terendo parabis: Hæc quoq; cœruleã ſumet eõmiſtio formam da tamen in nigrũ conuertet ſingula uitrũ. De Vitro ualde uirente. Sic etiam nimium tu uirens effice uitrum: Accipies aſſi ſubtilia fragmina cupri, Quæ tamen eiuſdem poſt cũ rubigine miſces: Rurſus& admiſto ſplendenti contere uitro: Protinus hine pictà forſlacibus inijce teſtam Poſtquàm lucẽtem dabit ipſi flamma colorẽ, Accipe: nã pulchrã capiet hinc frigida forma: Nam dum fit uitrum nimis feruere, coloris Hinc aufert propria flamæ uiolentia formã. De Pictura Eboris Pingere ſi quis ebur uult, ſie procedere debet. Sculpturas eboris auri pecula decorabis: o tamen ipſa tibi res ordine cõgruat, audi: Quæxe tibi piſcem qui dicitur Hula liquentẽ Veſicam ſerua decoctam fluminis unda: Inde locum pecula quem uis cõponere ſigna. Gemmarum ſectio, c. Præduros lapides ſi ferro rumpere tentes: Qui cupit egregios lapides irrumpere ferro,. men Ouos dilexerunt Reges nimĩum ſuper aurum Vcbis Romanæ qui celſas iam tenuère Arces, ingeniũ quod ego ſub mẽte profunda Inueni, capiant, quonia nimis eſt precioſum: Vrinam mihi quæſiui pariterq́; cruorem Ex hirco magno, modico ſub tempore paſto He ba: quo facto, calefacto ſanguine gemmas Iaci di, ueluti inonſtrauit Plinius auctor, Altes ꝗ ſcripſit quas plebs Romana probauit: Atq; ſimul lapidum uirtutes ſcripſit honeſtè, Quorum qui noſcit uires, plus diligit illos, Primus ait uerſus quot habet ſentẽtia ſenſus. Cryſtalli ſectio. Cryſta lus tali durus ualet arte ſecari Opportuna tibi quæratur lamina plumbi, Huic etiam bini claui iungantur utrinq;, Qui ſolito mediũ conſument undiq; plumbũ: Nam plumbo ſoli tribuetur cura ſecandi: Ipſi cuſtodes laminæ ſint exteriores, 1 Vt ſibi dent rectum recto cõſumere curſum: Sed nec duritiem poteris prærumpere tantã Mollitie plumbi, niſi quædam iunxeris illi Täquã puluereas fornacis fragmine mittas Quæ tenerę poſſit laminæ connectere plũbi. A quũ rurſus habẽt lateris fragmenta uigorẽ Concidis adiuncta paulatim fluminis unda: Sed uim Cryſtalli cruor antea tẽperet hirci: Sanguis enim facilẽ ferro facit hic adamantẽ. Gemmæ ut niteſcant. Si uis ſplendentem gemmis inferre nitorem, Partẽ quære tibi tantũümodo marmoris æqui, Gẽma ſuperpoſita petræ ſed flumine pauco: Sed ne lædatur, tractu leuiore limetur, Quanto dureſcit, tanto magis ipſa nitebit. Gemmarum ſculptura. Sie gemmis durum ſeulpendis effice ferrum: Quiſquis uult ſolito lapides irrumpere ferro, Hos habeat ritus, ut acumen temperet eius Jẽpore quo ſolito magis utitur hire amore. Solus adeps huius fit ad iſtos aptior uſus, Huius enim eandens ſiquis pinguedine fert Extinguit, ſubitò dureſcit acumine frmo. i Carbunculi confectio. Si repetam dicta ſupra tribus atq; quaternis Eſt renouata modis omnia clarificat: Plus ſi ſuſcipiat Tale erudum mundificatum Pſimmythiumq́; æquis iungito poderibus, Mercurio ſuper adiecto ſub ea paritate His mixto donec deficiat penitus, Terſeptena ſalis purgati uel cribellat: Pars admiſta roborat iſtud opus: Hæc miſtura parit precioſum deniq; quoddi Præcellens Vſifur pondere uel pretio Ampulla uitrea forti ſpiſſaq; receptus Hie puluis tepidis ignibus expoſitus, Illita ſicca luto ſemel ac bis inde fit olla, Sic ampulla rogos accipiat tepidos, Donec multiplicis fumos excocta caloris Exhalans nullos undiq; proijciat. Frigida facta: luto careat quod habebitur into Excellens Vſifur carbo uelut rutilans: Cryſtalli puluis tenuiſſimus additus ipſt Per magis atq; magis rem facit eximiam. Filius unius perimatùr uaſe diei: Ouum. Sanguis ut ipſius defluat hine niueus: Oſſibus excluſis eius croceoq́; colore Fiat ut hine globus maſſaq́; ſanguinea, Quæ ſiccata coquas aqua(puto) pſimmyff. Purgataq́; diu rem faciatq; nouam:(cata, Na carbunculus atq; balaſſius hinc precioſuß Exit,& artificem ditat in orbe ſuum. Sic res uilis habet preciũ latitat quod in ĩpſa, Et quod deſpicitur carius efficitur. Si miſtura ſit unicolor quaſi flãma coruſcans Fiet maſſa nimis lucida fitq́; globus: Lunificis& aquis excocta tepentibus, exit Vnio reſplendens, res precioſa ſatis. Sicq́; quod in mũdo precioſius eſt& habetur Viliſſimum datur philoſophi ſtudio,&c. 7 1 8. 5 299 * RE GIMINA ART IS. Diuinæ huĩus artis modi regiminis funt quatuor principales: Soluere, abluere, reducere, & figere. i Soluere eſt groſſum ſubtiliare: fit diuidendo, corrumpendo,& in prima m ateriam reducẽdo. eee reddere lucidum: fit diſtillando, inhumando,& calcinando. Reducere, humidum conuertere in ſiccum: fit incerando, impinguando, ſublimando. Figere, eſt uolatinum ſupra corpus ſuum ſiſtere ut permaneat cum corpore ſuo: fit autem deſponſando, reſoluendo,& congelando. Per primum mutatur natura interius, per ſecundum, exterius, per tertium, ſuperius, per quartum, inferius,&c. Qui autem horum& aliorum modorum pleniorem exquirit notitiam, uideat præcipuè finem libri Collectaneorum Iani Lacinij Minoritæ non ocioſi. B ASILEAE PER HENRICVM PETRI & Petrum Pernam, Anno ſalutis humanæ M. D. 1. XI.