'M.l, •x L Ac y EM sm Gehört in die Bibliothek der I Kantonsschule. .ftlSKi&tosito Ac 45 Kleine t deutsch - italiänisch - romanische Wörtersain inlung zum Ge br auch in unsern romanischen Landschulen von Otto Carisch, Professor an der Evangelischen Kantonsschule Erstes Heft. . lafMtf. aa»-Xi ’a.Hl— ■ MWWnw i ■ Chur, 182 1. Gedruckt b e i A. T. Otto. ««JPUUVJI — Wcx fertig ist, dem ist nichts recht zu machen Ein Werdender wird immer dankbar sein. A MES CONPATRIOTS ENTEN TUT ILS CUMINS RUMONSCHS. presentà Collecziun da plaids ca iou vus metta cou enta mouns, ha sa faig avont ad üna Grammatiea ru- monseha - tudeschchia, alla quala ella dineva mai sco secunda part savundar. La mira da quest cudiscliet ei par l’iina, da vus dar oceasiun da patarchiar. suenter pli madirameng sur d’ilg biea ner mal da nossa Rumonsch; par l’autra aber — a quèst ei sia mira principala — da far pus- seivel a nossa guivantegna da s’oceupar schon enten. lur scolas cnminnas d’ün lungaig, ilg quäl er par nus da- venta adinna da pli grond ampurtonza. b Ca iou cmi quest hagig preu a mouns caussa mal a proposita ner nunbasngiusa: mi ven bein nigin a fie- rer avont. L’inclinaziun decidida da nos Rmnonschs tiers la tudeschg; a la cumpleina munglonza da miez, er mai discretameng adatteivels par satisfar a quer desideri : ean generahneng exmisehsnts. Da; ;Ygix^ eaa agid a tals basengs ei ilg amprim düver' dàv'iai^àidè-rS ; pudess aber, a dnvess forz’ era, davantar ilg quitau da nos singiurs, a da ininchin, alg quäl ilg beinstar da la patria stat a cor. Parehei en vardad, ilg mal da nies lungaig sa fa bucca santir mai ad ilg scttlar rumonsch, ilg quäl — er cnn ils melgers duns a ludeivla velgia — ha en sias scolas tont da lnchiar a partut da sa trer tras cun schi nunschenta fadigia; er Immens sentaa IV bucca meinz ils svantaigs da nossa rumonsch; par part schon enten lur agien taner casa; ounc biar pli aber scha eis passan enten uffizis civils ner militars. Cou eis ei, nua ca la nunsuficientadad d’ilg nies, a la bas- ngiusadad d un auter lungaig, sa fa ver enten iina ma« niera schi dispiascheivla, ca biars han carten ca ei fuss da desidarar ca nossa rumonsch stuliss tuttavia, ner vb viss mai oung enten anqual cudisch da canzuns. J)a quei parer ean aber auters tuttavia bueca. Er da quest eis ei nagutta da sa smarvilgiar, saviond ca ilg carstioun fen bucca car ilg Inegler en general, mo adin- na, par bein ca èi voinmig, mai ilg melger ca el da quella sort aneanuscha. .Aschia sa lai ei lura era cum- prender ca ilg ei parsin ringen faig provas, ner dau spronza da cultivar a far llurir daniehneng nossa ru- Mo lisch« C? questa eultivaziun deigig antseheiver culg sclau- der ora ils plaids da lungaigs iasters, ils quals, suenter ilg gir, han sa catschau ent enten. nossa rumonsch: sai iou bucca crer. En quei cass stuvess nies lungaig, alg quäl ei mounca aschia schon expressiuns par biar milli caussas ca auters sän numnar eun ün agien num, a ngir oung pli povers, a nus pardessan par exempel nos plaids par: bref, bustab, Ais , Aus, geissla, rispli, spiegel, truckeria, tschittaloscha, vuor etc. ils quals vengian clarameng d’ils tudeschgs: Brief, Buchstabe, Fleiss, Fluss, Geifiel, Reifiblei, Spiegel, Druckerei, Zeitlose ad ilg madern sa sehass mussar suenter da biaras tschient Hüters, Savessan nus aber mustargiar or quels, senza ngir en grond basengs par auters, a forza tontaton bucca aflar melgers ? Ner dei questa cultivaziun consister en a quei, ca ms scrrvian figl (figUo) , enstailg da filg ; Ciel, (cielo) par tschiel ; ciancia par tschontscha sco ils Talianers? ner nus tanind xi d’ils plaids Originals scheian: Ja Obrigkeit par: ilg Oberkeit; Ja scbneke par: ilg schneek; ilg bnef par : la bref? Aschia xingiss ei par l’üna ad esser pli lev da seriver rumonsch; a par l’autra nus sa-vessan ils tüdeschgs bucca rir or sclii saxenz, a tut- tas duas caussas fussan s’ilg meiuz dad anqual niz. Aber üria tala cultivaziun, xasein nus bein, ei bucca pusseixla, a nossas lecbias ean pia ual xess autras, ca da star tiers nossa rumonsch sco eil’ ei ; ner pren- der a mouns cun ella quella midada, ca Quera, Tusoun, Purtenz, Schalkek etc. han schon da gig exequeu; iou ma- negia : — barattar ella tut afaig cun la Tudeschg. — Bucca par' nagutta hai iou geu tennna da ngir ora cun quest plaid; schon aud iou xuschs grittintadas ca s’aulzan ancunter da mei. Aber 1 caras femnas! pazien- zia üna meula. Vus axeits bein xeu ca er las tudesch. gias xus statten nagutta anavos elg plidar a sehend da renunziar a nies lungaig, s’antali ei ca ün vingiss a tus procurar ün auter, enten ilg quäl ün sa schon er gir seu meini, ad enten pli biar logs ad ancunter biar pli biar lgeut. Mo ün melger cunfiert par ils aduraturs da nossa Tumonsch — enten la quala nus rein frili er dau tontas biallas a bunnas tschintschadas — ils seigig quel: ca ün auter lungaig veu bucca manaus ent schi chiunseh entèn üna naziun; a tont melgers ca ilg agien ei, tont stieinz VI po ün auter euten ella prender rigiseh. Mai da trer si ün pmner dovr’ ei ons; ad oung biar plis da far var- diar ün lungaig. Coutiers vul ei auter ca cudisehs; auter ea üna troppa d’humens ca ilg giavisehässen; asehia ca vus, s’ilg pli bein — ner suenter vossa opiniun, s’ilg pli mal —- ca ei rnass, pudeits esser sigirs, ca nè vus, nè tos ulFonts virigits a stuver dar si vossa cara , rumonsch. Pnsseivel eis ei entont ca quei ca sa en paucs ons bucca davantar, daventig en biars; a sco nus, par exenipel, gudin üna libertad ca bucca nus, mo nos pardavonts ban fundamentau a cultivau: eis ei er nies duver da patarchiar, bucca mai vi d’ilg agien intàress, mo da promover era tut quer bien ca po esser nizei- vels a nossd posteritad. Fritgs daücheivels par ella, savein er nus plantar; a sco ün sem — ilg considareit mai par crosa scha vus leits — tiers plontas ad ella sigirameng nizeivlas a lagreivlas, porsch iou questa Collecziun da plaids a vossas scolas cuminnas. Da vus de- pend’ ei d’ilg fierer davent a stinscliantar, ner da metter en bien taratseli ad ilg cultivar. Mo quest sa bucca davantar auter ca tras las scolas , tiers ilg milgiurament da las qualas vies Cusselg grond d’ils 1820 ha preu üna schi ludeivla resoluziun. En paucs ons a cun pings custs saveits ussa far qixei, ca oung avont pitschen teinps, vus fufs strusch stau pus- seivel, ad ei tontaton sigirameng da nunsehent’ ampur- tonza par vos uffonts, a tras eis par vos Cuinins ad an- tira patria. Risguard a las duas Rumonschs ca vus cou alleits, scha ngizz iou bucca ad esser surpreus dad udir grevs ploings a dad aver faig andreg a zurrt paucs. Mo ei quer mai mia culpa ? Co ei stat cun nossa ortografia saveits. vn Minchia cumin ha sia aigna Rumonsch, a quei ca ei pir, minchin trachia ca la sia seigig la melgra a pli bialla. Mettend mai duas, veng iou ad aver offendeu las urdgias da biars\ mettend tuttas, vess iou stuveu offender la huorsa da tuts a la caussa principala ngiva tontaton bucea melgra. Iou hai pia preu ilg Talian a duas Rumonschs, enten spronza ca or da l’iin ner l’au- ters da quests lungaigs vengian er quels da Giadinna sura, Sursaisa, Tuinliasca, Tschons ad ils differents cu- mins da Surselva schon a saver sa gidar. Quei ca iou liai eou numnau Rumonsch Surselva, ei biarons Rumonsch da Duvin , enten la quala po tschon a lou esser mitschau ent anqual plaid da Mantonga. Mia regla par l’ortografia ei er niginn’ äutra ca la prouuncia- ziun ordinaria da Duvin, ad aschia surit iou vingeu; loutiers da scriver partut — ztun enstailg da — tiun, *) ad enstailg da terra. gnerra etc.: tiara, uiara\ plaids Schi bials a schi sonors ca ei marittan bein da vingir cun- salvai. La Rumonsch da Giadinna bassa, ei scritta da toeii amig, ilg Sing. Theodor de Mohr daSusch, ilg quäl sa specliia la mademma consideraziun enlen vies truva- ment sur da quest cudisch, ad anquera eoutras, sco jou, bucca nierits par la cultivaziun da la Rumonsch, mo mai dad aver surliefgiau pli ner meinz a nossa giuvan- tegna rumonscha d’amprender la Tudcschg. Quera ils 28. Favrer 1821. ) p. e. devoziun , situaziun. Erklärung der in oder vor der kleinen Cvlonne sich befindenden , den Nominativ der Mehrzahl (Plural) andeutenden Zeichen. Die Buchstaben oder Sylben in derselben bezeichnen den Nom. Plural. Zum Beispiel: der Abend e die Abende las seras die Ader u die Adern las aveinas die Absicht en die Absichten las miras. das Feld er die Felder ils ‘ felds Der Strich —, daß dex Nom. Pl. dem Nom. Zum Beispiel: , Singular gleich sei. der Besen — die Besen las scuas der Beutel — die Beutel las buorsas Das Sternchen * oder *, daß der Plural den Umlaut habe. Zum Beispiel: der Abt * e die Aebte ils avats das Dorf *. er die Dörfer las vischnouncas der Bund * . e die Bünde las ligias der Acker * — die Aecker ils ers der Faden * — die Faden ils fils Wo die Coloune leer gelassen, daß das Wort keinen Plural habe. Au in Beispiel. der Adel nicht: die Acdel der Eifer nicht: die Ei;er Nennwörter. Substantivs. Deutsch. SINGULAR. PLUR. Italiänisch. Oberländer Romansch. Unterenga- diner - Rom. das Aas Ae ser la carogna la capiernga ia carogna. der Abend e la sera la Sera la saira. derAberglaube-ns la supersti- zione la supersti- ziun la snpersti- zion. die'Abgabe n l’aggravio la gravezia ilg tribut. der Abgrund ^ e il preeipizio ilg prezipizi il praecipizn der Abkömmling c il discendente ilg descendenl il descendent. die Abschrift en la copia ' la copia la copia. die Absicht en l’intenzione Ia mira la mêra. der Abt * e l’abate ilg avat il abbat. die Aebtissin cnsi'abadessa l’abadessa l’abbatissa. der Abtritt e il comodo ilg bissli il teeret. die Abwesenheit en l’assenza l’absenzia l’absenzia. der Accent e l’accento ilg accent l’accent. der Accord c l’accordo ilg accord i’accord. die Achse n la sala di carro ilg ischill l’aschilg. die Achsel n la spalla la spadla la spadla. der Acker 9 — il campo ilg er il chianip, err. der Adel la nobilta la nieblezia la nöblia. die Ader n la vena l’aveina 1’ avaigna. der Affe n la scimmia la schimngia la schiingia. der Elster — il deretano ilg cbil il cliül. die Ahle n la lesina la sibla la siibla. die Aehnlichkeit en la rassomi- - glianza la sumilgien- sclu Ia sumaglen- tscha. 2 der Ahorn e il'accro ilg ischier. dic 'Aehre n la spica la spigia das Almosen - s — ila limosina Talmosna das Alter — relà-vecchiaja lavelgiadegna der Altar * e ll’altare - ilg altar der Amboß e jl’incndine ' la massa dic Ameise n la formica la furmicla dic Amme n la balia la tezzuaza die Amsel n il nierlo la marlotscha das Amt® er la carica ilg uffizzi die Andacht la divozione la devoziun der Anfang ® e il principio l’antschatta die Angel n l’amo ilg angel dic Angelegenheit en l’aß’are ilg affari das Angesicht la faccia la fatscha die Angst 9 e l’angoscia l’anguscha die Aengstlichkeit l’angoscia- tezza l’angiischiu- sadad die Anhöhe n Taliura ilg ault der Anis l-a'nice ils ênis die Anklage n l’accusa la chisa. die Ankunft l’arrivo la vingida der Anlaß * e l’occasione l’occasiun die Anlage n ladisposizione ladisposiziun das Anlehn e l’impresUto ilg daner am- parstau der Anschein l’apparenza la parifta dcr Anspruch 9 e lapretensione la preteiisiuii die Antwort eMa risposta - la risposta der Anwald * e il procuratore ilgprocuratur dcr Apfel - 9 l il pomo-mela ilg meil der Avfe'chaum * e il pomo ilg malèr der Arbeiter — il lavorante ilg luvrader das Archiv e l’archivo ilg archiv der Argwohn il sospetto ilg suspett Lje Armuth la poverla la paupradad aschêr. la spia. l’almousna. la velgdiina. il utêr. la massa d’fier la formia- la beela. II merl. jla carica. la devozion. il principi. il am- l’affar. [a vista. l’ajiguoscha. I’anguschiu- sitad. il aut. il sem d’a- nisch. l’accliüsa. l’arrivo. l’occasion. la disposizion l’impraist. 1’ apparentscha. I la pretaisa. Ia resposta. I’advocat. il malg, pom, il maglêr. il lavoraint. il arcliLv. :il suspett. ’la povertad. 3 der Arm e fil braccio ilg bratsch il bratsch. der Aermel — Sla maiiica la moingia la moingia. die Arznei rnlla inedicina la madischinna la niasdina. der Arzt * e il medico ilg dochter il doctur. die Asche la ceisere la tschendra la cendra. der Ast * e il ramo ilg romm il ram. der Athem il siato ilg flad il flad die Aufführung la condotia ilg depurtament il deportamaint dnS Aufgeld l’aggiojgiunta la giungia- surcommi la giiita. die Aufsicht l’ispezione i’inspecziim i’inspection. das Aug en l’occhio ilg'oelg , il oelg. der Augapfel la pupilla la poppa d’oelg la poppa dal oelg. die Augenbraune n il sopraciglio lasurvitscliei- lgia il tschailg dals ölgs. das Augenlied er la palpebra ilg cuvierkel d. o. il palperi d. o. der Ausdruck * e 1’espressione l’expressiun l’expression. die Ausflucht ® e la scusa la scusa la sciisa. die Ausgabe n la spesa la spesa , 1’expensa. das Ausland l’estero ilg iester l’eister. die Ausnahme n l’eccezione l’excepziun. l’exception. die Auszehrung la tisica l’etisia l’etisia. die Axt * e la scure la cungada-sigir la sglir. der Bach * e il ruscello ilg ual il agualg. der Backen 1p. guancia la vesta la massella das Bad * er !l bagno ilg boing il baing. der Balg * e ia pelle ilg soll la pell, soll. der Band * er la legatiira, il volume la ligiadira da cudischs la liadüra tom. das Band * er il legame ilg ligiom- il gliam, bin- 1 pindel del. die Dank * e il bauco ilg boun il banc. der Bär - in en l’or o ilg uors il uors. der Barchent d iuslagno ilg barchom |il traglisch der Bart* e 1 .a bai’jaa la barba Ila barba 4 der Bauch * der Bauer das Dauer der Baum * die Baumwolle die Bedingung das Beet die Begierde der Befehl die Behörde die Beichte der Beichtvater* das Beil das Bein- das Bein die Bekanntschaft der Berg der Beruf der Besen der Besitz - die Besserung der Betrag das Betragen das Bett das Bettgestell die Beule der Beutel die Bevölkerung die Biestmilch die Birke die Dirne der Bischof* das Bisthum * der Bissen der Biß efil venfre N 41 paesano —fla eabbia C il’albero 'il cotone tn ’la coudizionef] c d’ajuola ttjla cupidità t |il coniando b|il magistrato la confessionel il confessore c ila scure c lla gamba er l’osso cn ]laconoscenza ü monte la vocazione la scopa la possessione| il migliora- mento l’iinporto la condotta il letto la leüiera il tumore !a borsa la popotazicme il colostro !a betula a pera 1 vescovo er |i! Vescovado il boccone e tla idovso ilg Venter ,tlg pur ilg kaevi purner, plontaj la niangola a condiziun i era |ilg griaiiient ilg cummond il Vainter. il paur. la cbiapchia. il böse. I il bambasch. la condizion. dar oberkeit la conl’essiun Jl’aggreamamt il cummaud. il Magistrat, la confession. jilg confessurjil confessur la cungadetta la comba ilg iefs la cuuaschi- enscha ilg cuoim la cluniada la scua la possessiun ilg milgiura-J ment quei ch’ei portajl’importo. !g depurta’ment la manera. la chiannna. l’öss’. la cogno- schentscha. il luulif. la vocation. la scua. il possess. ilg mclgdra- maint. ilg leg il contegn. il'hett. la lêllêra. ilg garvat !a botla nodalla biigna. la buorsa lla bnorsa la populaziun ilg cuol ilg badung ilg per uesrba; ilg episcopad la buccada la miersa la popolazion ils cuols. il vduoiiig. pair. i! ovaisc. l’ovaisciv. il baccnn. la morsa,mors d i T 5 die Bittschrift en la petizione la petiziun la petition die Blase n la vessica la viscchigia la vaschia das Blatt * er il foglio ilg feig il folg die Blattern il vajuolo la virola das Blech e la latta ilg stuorz il blech das Blei il piombo ilg plum il plom das Bleistift e la matita. ilg l’ispli il risbly der Blick e l’occhiata l’ilgiada l’ögliada die Blindschleiche n l’anfisbena latschischelgia il serpaischen der Blitz e il lampo ilg cameg la chialaverna die Blöße n la nudith ilg neuadad la nudezza die Blume, Blüte n il fiore la flirr la fluor das Blut il sangue ilg soung il sang der Bock i; ‘ e il becco ilg bucc il boc der Boden — il fontlo ilg fmis il terrain der Bogen — l’arco ilg artg il arch die Bohne n la fava ilg fav il fav die Borste n la setola la seidla lasaidad’püerch der Böthe- ' n il corriere ilg pott il pott der Branntwein c l’acijuavita ilg vinars il vinars der Braten — l’arosto ilg brarsau il rost die Braut * e la sposa la spusa la spusa der Bräutigam e lo sposo ilg spus il spus das Brett er l’asse l’aissa l’afsa der Brief e la lettera la bref la chiarta das Brot e il pane ilg paim il pan der Bruder 9 — il fratello ilg frar il frar die Brücke n il ponte la punt la punt die Brühe n la salsa la broda la brouda der Brunnen — la fontana la fantauna la fontana die Brust 9 e il petto ilg brüst il brnst die Brüt la covatura ilg cuvi il euch das Buch * er >1 libro : 'g cudisch il cudesch der Buchstab en la lettera ilg bustab '1 bustab die Büchse . . n la scatola, fu- la scatla buis la schacla cile der Bund * e la lega la ligia la lia 6 die Bürde n |il fascio ilg fasch der Bürge die Bürgschaft n cn Sil malievadore la cauzione la sigronza la srgronza der Bürger il cittadino ilg burgeis die Bürste , n la spezzola ilg barschnn die Buße . . . n la penitenza ia peina die Butter il butiro la pischada der Canton e il canton e ilg cantun der Charfreitag c il venerdi tilg venderdis sanio 1 soing das Cladier il clavicembalo ilg cl’avier der Credit il credito ilg Credit die Cur. cn la cura la cora das Dach * er il tetto ilg feg der Dachs e il tasso ilg tais der Damm * e l’argine ilg vnor der Dank il ringrazia- ilg angrazia^- mento ment der Darm ° e il budello ilg belg der Daumen — il police ilg polliscb die Decke n ! a coperta la cozza,cuvria der Degen — la spada ilg tegen die Deichsel n il timone ilg chiaimm das Denkmahl* er ilmonumento ilgmonument der Dichter — il poeta ilg poet die Dichtkunst la poesia la poesia der Dieb c il ladro ilg lader der Diebstahl * c i! fnrto, ladro- ilg ladar- neccio nitsch die Diele n ■1 pavimento ilg palintscheu der Dienst e il servigio ilg snrvetsch das Ding e ia cosa a caussa der Dockn c 11 lucignolo ilg lamelg der Dolch il pngnale ilg stelett der Donner - il tuono ’lg ton das Dorf * er jla comuae f a vischnounca der Dorn . eNzla spina f a spinna il fasch la süjartad la caution il citadin il barschnn il castig il paing il canton - il renderdi soinch il clavàziii il Credit la cüra il tett il tass il contschêt i’ingrazchia- maint il böig il polsch. la cnverta la daja il timun i! mono mahlt il poet la poesia il lad er l’invoel il coel sriott il servezen la chiaussa il pavalg i; stilet il tun da coel il comun la spina 7 der Dornbusch * der Dotter der Draht ® der Drechsler der Drescher die Druckerei die Duldung die Dunkelheit der Durst das- Dutzend die Ecke die Egge die Ehe die Ehre das Ehrenwort der Ehrgeiz das Ei die Eierschale die Eiche die Eichel das Eichhörnchen der Eid der Eidam der Eifer die Eifersucht der Eigennutz die Eigenschaft der Eigensinn das Eigenthum der Eigenthümer die Eile der Eimer die Einbildungskraft der Eindruck * e lo spino il rosso cl’uovo il filo di ferro il torniajo il battigrano «nSia stamperia la tolleranza fnfl’oscuratezza jla sete e fia dozzina N ^l’angolo N jjl’erpice N |il matrimonio N sl’onore fla parola ! (d’onore) l’ambizione er I’uovo 3 . n zil guscio d’— ilg spinatsch ilg melland’ief ilg st! d’irom trau ilg drejer ilg scudadur la truckeria il spinatsch laculadal’oes il fil d’ fier il turnadur il scndader la stamperia la tolleranzia Jia toleranxia la sciradegna jla sciireza ia seid ilg tozzel . ilg xantun ilg erbst la leg 1’hanur ilg plaid la sait la donzaiua il chiantuii l’erbch la lai l’hönur la parola l’ambitioa il oe'f > en l’ambiziun ilg ief la crosä d’iefjil craes, —la crosla d’oef la querce ilg ruver la ghianda Jilg gloing jlo scojattolo jilg scirat il giuramento il genero 10 zelo la gelosia l’egoismo la quaüth 11 Capriccio la propi'ietà ilg sarament ilg Schiender ilg ifer la schalusia ilgagien intaress la qualitad Üg caprizzi Ia proprietad l il ruer la glandüla il squilat il jiiramaint il dsGhender il zeli la schalusia l’aigen interess la qualitad il caprizi la proprietad il proprietariolilg proprietarigil proprietär! la prescha lla prescha !a sadialla . la sadella la fantasia 1’imagmaziou la fretta la secchia l’immagina- zione e Sl’hnpressioue l’inpressiun «i’imjiression 8 * die Einfalt !a semplicith 1‘einfaltiadad la simpiicitad das Eingeweid e l’intestino ilg dadens il dadaint , die Einigkeit l’unione la parinnadad la concordia die Einkünfte l’entrata l’entrada l’intradgia der Einsiedler — l’eremita ilg eremit l’eremit die Eintracht la concordia la cuvangien- scha l’uniun das Eis il ghiaccio ilg glatsch il glatsch das Eisen — il ferro ilg fier il fier die Eitelkeit la vanità la vanitad la vanitad der Eiter la rn!Äxia la marscha la marscha der Ekel la nausea la veunga la vunga das Elend la miseria la misergia la miseria das Elfenbein l’avorio ilg elfenbein il oes d’elefant die Elle n il braccio ilg brass ch il pass der Ellenbogen — il gornito ilg cumbet il chiandnn die Elfter u la gaza, pica la hazla la giaczla die Empfehlung en la raccoman- dazione ia racumon- daziun la recommen- dation das Ende ■ la fine ' !a fin la fin der Engel — l’angelo ilg aungel ilg anguel der Enkel — il nipote ilg biadi l’abiadi die Entschlossenheit der Epheu i la risolutezza l’ellera la resolntezia ilg epheu la resoluteza. der Erbe n l’erede ilg artavel il hertaVel die Erbin en l’erede l’artavla l’hertavla die Erbschaft en I’eredila l’ierta 1 hterta die Erbsünde il peccato originale ilg puccau arlau il pucchia hertà die Erbse n il pisello ilg arvelg l’arbalg die Erde a lerra la tiara la terra der Erdavfel * la patata ilg trnffel pomminterra die Erdbeere n 'd fragola ilg farvun - frei;. la fraja das Erdbeben il terremuoto ilg tiaratriembel il terratrembel das Ereigniß e i’avvenimenE! ilg aveniment l’evenimaint die Erfahrung en Ü’esperienza l’experiènzia l’experientia 9 die Erfindung en l’iuvenzione l’invenziun l’invenzion der Erfolg il successo ilg sucess il success das Erforderniß e il requisito ilg requisit il requisit die Erlaubniß il permesso Ia Iubienscha la permissiott die Erle n l’ontano, alno ilg oing l’ognia die Erndte n la raccolta la recolfa die Erstgeburt la primoge- l’amparmer- la primoge« nitura naschienscha nitura das Erz e il bronzo ilg brunz il bronz dir Esche n il frassino ilajüaissen ilgHsen der Esel — l’asino il äsen , die Espe n la tremula ilg triembel il trembal der Essig l’aceto, ilg ischeu Taschait das Euter — le poppe d. V. ilg iver il üver die Ewigkeit i : eler;utk laperpetnadad l’aeternitad der Faden *. — il filo ilg fil il fil die Fahne n la bandiera la bandiera la bandêra der Fall * e ia caduta, ilg cass, dar il cas caso giü die Falte n !a piega la faul da la fada, foda der Fang * e la presa la prida Ia praisa die Farbe n il colore Sa calur la calur der Färber — il tintore ilg faerber il tenschadnr die Färberei en la tintoi’ia Ia faerba la iinturia das Faß * er Ia botte iig butschiu il buschin, la bott die Fastnacht il carnovale ilg scheiver il carnaval die Faulheit la pigriza la marscba- dasebutlia, degna chiastördad dfe Faust * e il pugno ilg pung il puoing die Feder n la penna la plimma la penna der Fedcrbusch * e il pennacchio la plimma il püschel d’pennas das Federvieh il pollame ilg pulom il pulom der Fehler — l’errore ilg evrur l’errur, fall die Feige. n il fico ilg sie ii fic die Feile ttlla lima la Igiiimia la glima 3 io der Feind e il nemico il anamig die Feindschaft en l’imiimicizia l’anainiziz- chia das Feld er il campo ilg seid das Fell e la pelle la pial das Felleisen — la valigia la valischa der Fels-en — la rupe ilg gripp das Fenster — la finestra la finiastra das Ferkel — il porcello il^ purschi die^^M ,, # das^rnkohr n e la l^ibinanza ilccRKrecchiale ilg perspectiv die Ferse n il calcagno ilg calcoing die Festung en la fortezza la fortezia das Fest e la festa la flasta , das Feuer — il fuoco ilg feug die Feuersbrunst* e l’incendio ilg brischament das Feuerzeug e il battifuoco ilg da batter- feug der Feierabend e la surasoinchia die Feierlichkeit en la solenuità der Feiertag e la festa ilg firau die Fichte n il pino ilg theu das Fieber — la sebbife la fevra der Finger — il dito ilg dett der Fingerhut * e il ditale ilg fingerhut die Finsterniß e ’oscurità la sciradegna die Firmelung la cresirna la creisma die Firniß e la vernice ilg farniess der Fisch e il pesce ilg pesc der Fischer il pescatore ilg piscader der Flachs il lino ilg lgin die Flamme n la flamma la flomma der Flaum la piume ilg flum der Flecken — la macchia ilg tacc die Fledermaus * e il pipistrello ilg miezmenr amiezutschi l’mnimi l’inimicitia il chiamp la pell la valisch. il spelm la fneistra il pnrschlin la l'ontaneza il spiel da chiampagnia il chialcong 1 a forteza la seista il so l’incendi il battesö la solennitad la seista ; - il pin la feivra il daint il danclêr la scürdüm il crisam la vernisch il pesch il pescader il glin la flamma la flamma il flach futsche d’tniir 41 » das Fleisch la carne la carn la chiarn der Fleiß la diligenza ilg flis la diligentia die Fliege n la mosca la muoscia la muosschia die Flinte n lo schioppo ilg fisi' il schlnpet der Floh * e la pulce ilg pillisch il pülsch die Flöte n il flauto la floeta la flöta der Fluch 9 e la maledizione la schmaladi- schun la schmaladi- sclmn die Flucht la suga la fugia la fngia der Flug * e il volo JS der Flügel — l’ala im/ l’ala der Fluß * e il Hirne ilg Aufs il flüm die Folge n la consequen- za la consequen- zia la consequen-r zia die Folter la tortura ilg chierl la tortura der Fortschritt e il progresso ilg progress il progress die Fracht > la vettura la vichira la ftüra die Frage n la dimanda, la dumanda- la dumanda, questione da quaestion. die Frau en ladonna, mo- glie la dunna, mulger la muglieir, donna das Fräulein — la signora ( nobile ) la dunschalla la signora die Freiheit en la libertà la libertad la libertad der Freistaat en la repubblica la republica la republica der Fremde n il sorestiero ilg iester Feister, forest die Freude n la gioja la latezia l’algrezchia der Freund e l’amico ilg amig Fanal die Freundschaft en l’amieizia l’amizizia l’amicitia die Freundlichkeit l’afFabilita la migeivla- dad Famiaiyleza der Frevel — il debito ilgl sallament il delict der Friede ia pace la pasch Ia pasch die Frömmigkeit la pieta ia prusadad la pielad der Frosch * e la rana la rouna la rana der Frost * e il gelo ' la schalada la schiata die Frucht * e ! il frutto ilg Mtg il srij,t *3 der Frühling' das Frühstück der Fuchs * das Fuder das Füllen der Funke die Furche die Furcht der Fürst der^üß ) der Fuß l der Fußgänger der Fußstapfen der Fußweg das Futter • die Gabe die Gabel der Galgen die Galle die Gans 85 die Garbe der Garten ® der Gast * das Gastmahl * der Gatte die Gattin das Gebäude die Gebcrde das Gebet das Gebiet . das Gebürge das Geblüt das Gebot e!la primavera e lla colazione e lla volpe —|la carica jil pnledro la scintilla il solco la patira enlil pdncipe !a crepsa il tschiervi il paster la cliialur la plana la zipla la cnort la spranza l’antezza la spelunca Pinfiern 11 sauvii la lagniä ilg meil sal- |ü inalg sal- vadi § vadi ilg mel Sil nielg la paigna flatablad’melg die der das das die die der der die der der die die die der dar dic die dü! dn dei die de du n Skraca,calzc>neila caulsclra fta chiantscha du de de de de d, d> di d! d> i 19 > das Hufeisen h n [il ferro di J cavallo Sfierda cavailg die Hliste n fl’anca, cosciafilg calun der Hügel [la collina filg crest das Huhn * crjil pollo la gilgiima das Hühnerauge enfcallo a’ piedi 'oelg d’hazla die Hülfe jl’ajutö tilg agid die Hummel n il pecchicme ilg tavoun der Hund e il cane iilg cliioun der Hunger jla fame jla soimu die HungekSnoth ia carestia ilg fumaz der Husten la tosse la tuss der Hut * e il cappello la capialla die Hut la guardia la cbira die Hütte n la capanna la tegia die Jagd la caccià la catscha der Jäger — il cacciatore [ilg catsckadur das Jahr e l’anno ilg onn die Imme. n la pecchia ilg aveul die Insel n Tisola I’insla das Joch e il giogo ilg giuf der Irrthum * ör l’errore j ilg errur der Irrwisch e fuoco fatuo hum d’feug die Jugend la gioventü la giuvantegna der Jüngling e il giovine ilg ginven die Jungfrau cn la giovine, vergine la giuvna die Kachel n la pentola la hacbla der Käfer — lo scarafaggio ilg bau der Käfich e la gabbia ilg kävi das Kalb * er il vifello ilg vadi der Kalender — il calendario ilg calender der Kalk la calcinä la calschinna der Kalkofen ö —- lasomacedic. la chilgera die Kälte il freddo il sardalgia der Kamm * e - il petfine ilg pechian die Kammer N Jla camera la combra füer da chia- I valg il gialun il nniott Ia gaiiina oelg d’gailina l’ajüt il tavan il c'uan la 'am la chiarestia la ttioss il chiapè la chiira la chiamana la chiatscha il chiatschader il ann il aviöl l’insnla il juff il errur jl’homet d’fÖ jla jnventüin il juven la juvna, virgine la cliiacla bov del diavel la chiapgia il vdê il calender la cutschignia la chialchêra la fradur il petten la chiambra 30 dex Kampf * e il conßitfo lüg cumbatt der Kampfer — il oombattentelilg cmnbattent das Kaninchen — il conäglio iig kiingeli die Kanne n la cocoma ila honta die Kanone n ii cannone ilg cannn die Kante n ii margine ilg nr, cantun die Kanzel n il pulpito lehkintschalia die Karte n la carta la harta der Käse — il formaggio ilg caschiel die Kastanie n la castagna la castonga der Kater — gatto maschio ilg gatt die Katze n il gatto ilg gatt der Kauf * c la compra la ciunpva der Käufer — il compratore ilg cumpradur der Kegel — il brillo ilg hieigel die K hle ' • n la gpla la gula das Kehricht lo spazzato ilg rumient der Keil e il conio, zeppa iig einig der Keim e il gei’ine ilg schierm der Kelch e il calice ilg bichêr die Keile n la paletta la pälutta. der Keller — la cantina ilg tschalêr die Kenntniß e la cognizione la cuiifezia der Kern e | 11 nocciolp ilg nnscheilg i die Kerze n candela, cero ta candeila j der Kessel — la caklaja priel, caldera. die Kette n | ia catena la cadeiua i der Kien. | legno cli resinasla teigia j das Kind ereil ragazzo ilg ii klont 1 das Kinn '1 « il mento ilg mantun | die Kirche la chiesa la baseilgia j die Kirsche N jfa ciliegia — il guanciale la tschariescba. das Kiffen üg plumatschi der Kitzel | il solleticp la sguzcbia die Klafter — !a tesa tschnncbeisma §>4 Klage nldoglianza^ lamaiitischun,! I acpusa 1 JHOÜlg ' Ila cnmbatta il cumbattant il cunilg la chiancla il chianun il n r la chianzla la chiarta il chiaschöl • la cliiaslaguia il giatt \ Ila giatla ll’acquist il. cumprader il chiejel la gula il rütt il cuohig il germülg il chialscb la paluotta schier,muriitsch la coguitiun iil minzin la chiamlaglia ila cudera ila chiadeina la taja ii in saut il mintun ila baselgia jla cerisclia il ciischin la sgivzchia la cincjuaisma plant, alman- 1 tanza 21 der Kläger) — l'accnsators plunscbider plandschader die Klaue n l’unghia la griffla la griffla der Klee il trifoglio il trefelg il trifölg das Kleid er l’abito ilg vischchen vistmaint, stia das Kleinod, pbien !a gioja ilg kleinod il clinöz der Kleister !a colla pasta d’ancular la pappa die Kleie la crusca las crescias il brenn v die Klinge n la lama la nizza la nuozza das Kloster * — il convento la claus tra il convent der Knabe n il ragazzo ilg matt il mat der Knäuel — il goniitolo ilg cani il chianê der Knecht e il servo ilg fumelg il famalg das Knie — il ginocchio ilg schanulg il scljnuoilg der Knoblauch l’aglio ilg ailg ilg alg der Knöchel — la noce del jess radunt il ravel d’ pê der Knochen piede l’osso ilg jess il öss der Knopf * e l l bottone ilg nuff il bntfun die Knospe n ia boccia ilg brumbel 11 buttun der Köder der Koffer l’esca il baule l’escia la cofFra il sfurzêr der Kohl il cavolo baguos, gibuss il kohl die Kohle n il carbone ilg coichiel il cbiarbon. der König e il re Üg reg ü raig der Kopf* e la testa ilg chiau cheu, teista der Korb * e la cesta la canastra il canaster das Korn il grano ilg groun il gran der Körper — il corpo ilg chierp il corp die Kost il vitto,dozzina vivonda, meisa vivanda,spaisa die Kosten le spese ilg cnst ils cnosts der Koth il fango la lozza la büergia die Kraft * e ia forza la forza la forza der Kragen^ — il collare | il cnlier, hres. il culler die Krähe n la cörnacchia |la curnalgia la graglia die Kralle nj l’artiglio j la griffla la griffla der Krampf * c lo spasmo | la malattia ^ ilg gräufli j la grampfcbia die Krankheit cn- la malsongia 1 la malattia 22 der Kranz 9 die Krätze das Kraut* der Krebs die Kreide das Kreuz der Krieg der Krieger die Krippe die Krone der Kröpf* die Kröte die Küche der Kuchen das Küchlein die Kugel die Kuh * die Kühle der Kümmel die Kunkel das Kupfer der Kuppler der Kürbiß die Küste der Kuß 9 die Kutsche der Lack der Laden 9 die Ladung die Lage das Lägel das Lager das Lamm * das Land * der Lappen die Lärche eIla ghirlanda la rogna er l’erba c : il gambero njla creta C |]a croce e Ila gnerra —jii guerriere U il presepe N la corona e ?il gozzo n il rospo 11 Sla cucina —"la focaccia —fil pulciuo n^sfera, giobo e |Ia vacca lil fresco fil comino n [la canoccliia —lil rame —fil ruffiano k eda zucca 11 la spiaggia e il bacio n la carozza e la vernice — la bollega en il carico N la situazione — il barile — il campo er fagnello er !a terra — lo straccio N il larice I ilg tschnpi la scarpitla, burschinna l’iarva iig lirebs la lirida la crusch la uiara ilg vurriader ilg purseppi la crnnna ilg guoter ilg ruschg la cuschinna la cocca ilg plnschein la ctda la vacca ilg fresk cureg, pulig ia rucca ilg irom ilg kupier I la zitgchia ia riva ilg bitsch la carolscha ilg farnies la stizim la carga la situaziun la brill Tilg comp ilg tschult la tiara ilg sdratsch ilg larisch il cranz ia pliira I’herba il krebs la krida Ia crusch la guerra il guerrier il persepen. la corona il gosch il ruosp chia da fö la tuorta il pulschin la cula, balla la vacchia il fraise il sem pale la rocca l’arom il padol, sfuin la riva il biitsch la chiarozza ia vernisch la buttia la chiargia la Situation la barilg il cbiamp il agnê terra, pajais il sdratsch il larsch die Last en il peso |ilg peis, burdi il pais das Laster! il vizio ilg vizi il vizi die Lästerung en !a bestcmmia la blasternma la blasternma die Latwerge n il lattovai'io ia tuargia la latvergia das Laub !a foglia la felgia la foglia der Lauch porro, cipolla la tschaguolla ils puorfs der Lauf^ e la corsa,canna la cursa, röhr la cuorsa die Laufbahn en la carriera la carriera la carriera die Lauge n il bucato la lischiva l’altschiva die Laus * e il pidocchio ilg plulg il pluolg der Laut c il tuono ilg tun il snn die Laune n l’umore, lena la nunna la liina der Lavendel lo spico la fandra jil lavander das Leben la vita la vitta jla vita die Leber il fegato ilg dir il gliram , fio das Leder il cuojo ilg curom il chiiram der Lehm e limo, argilla l’arschilla l’argilla der Lehrer — il maestro ilg mussader !il mägisfer der Leib er il corpo ilg chierp la vita, il corp die Leiche' n il morto, fu- nerale la bara la bara das Leichenbegängnis e il sunerale la sutterada, bara il funeral der Leichnam e il cadavero ilg miert il cadaver die Leidenschaft en la passione la passiun la paSsion der Leim e la colla la cola la cola die Leinwand la tela ilg ianziel il linzcel der Leisten — la forma di scarpe ilg leist il last die Lende n la coscia la queissa la cossa, flanc die Lerche N la lodola la laudinella das Licht er il lume Igisch, cazola gliim, gliisch die Liebe - I’amore amur, carezia i’amur, chiareza der Liebste u i’amaute ilg muronz il marus der Liebling e il favorito ilg savoreu il favorit das Lied er |la cauzoiie !a canzun a chianznn die Linde n -il tiglio a linda . < | das Lineal e la regola la lingia il lingiêr die Livpe n il labbro ilg lef il leif die Lift en l’astnzia ilg iist, croim l’astutia das Lob la lode ilg laud il lod das Loch * eti la buca la rwsna Ia fbura der Löffel —! il cucchiajo ilg tschadtui il sdnn der Lohn paga , salario la pagalgia la paja, salari das Loos c la sorte la sort la sort der Löwe n ü lione ilg liim il lion der Luchs * e lupo cervierollus tscharvè luf tscharver die Luft'* e l’aria ilg inst l’aer die Lüge n la bugia la mansenga la manzögtiia der Lügner — Ila bugiàrdo ilg niansàsèr il manzner die Lunge n i polmoni ilg lom il leiv die Luft * e il diletfo ilg daleg il dalett die Macht * e la potenza la pnssonza la pussanza das Mädchen — la ragazza la matta la matta die Magd -* e la serva là fmnichiasa la lautschelia der Magen * _ lo stomaco ilg magun il Storni der Magnet e la. calamita ilg magnet il magnet der Mäher — il jnietitore ilg pardèr il prader das Mahl e la volta la gada %'onsta , gioda dir Mahlzeit en il pasto la tsehavera il past die Mähne n la chioma la tumma la coma der Maler — il pittore ilg maliader il pittur die Malerei en la pittura ilg inaleg la pitturia die Mandel n la mandorla ilg niandel [1 mandel der Mangel : " — la mancanza ilg monugel mancanza , man guel der Mann * er l'aomo ilg hmn il born der Mantel * — ü mantello jilg mauli la cbiappa der Marder — ia martora ji!guiss,fiernga i! guis das Mark la midolla U ( g magufg ü misguolg der Markt'-' e il inercato :1g rnarcaa f'aira, marchia der Marsch * c la marcia ilg marsch la marchia die Marter il tormento ilg martniri il tormaint die Maske. n la maschera la xnascarada [la maschra das Maß mistira, pinta la masira masiira, mesa dic Maßregel n laprecauzione la masira la mesüra die Mäßigkeit la temperanza latemperonza|temperanzia die Mäßigung moderazi oae lamoderaziunla moderation der Mast en l’albero (di nave) ilg Jtnast l’alber die Mast e l’ingrassare ilgarigar schar il ingräschar die Matratze n il materasso la madraza la matrazza die Mauer n il rnnro ilg mir rnür- müraglia der Maurer — il muratore ilg miradur il mürader das Maul* . er la bücca la bncca la bocca der Maulesel — ii mulo ilg mel il mulg der Maulwurf* e la talpa la talpa la talpina die Maus * e il sorcio la meur la mür das Meer e il mare la mar il mar das Mehl la sarina la srinna la farirlä der Meineid e !o spergiuro ilg fauls sara- I ment il saus serra- maint der Meissel — lo scarpello ilg scalper il scalpeii die Menge ■ !a quantità la quantitat la quantitad der Mcnsch-en CnP’uomo ilg carstioim il crastian die Menschheit l’umanilà carstioünadad l’hümanitad die Menschlichkeit l’umanità christianeiv- ladad l’huinanitad die Messe n la messa la messa ia messa die Messe n la fiera la fiera la faira das Messer — il coltello il cunti il curtè das Messing l’ottone ilg mesch. il last an das Metall e il metallo ilg metall ii metall derMeuchelmörder — il sicario ilg m order die Miene n la ciera, aria la tschera la tschèra die Milch il latte ilg laig ü Iat die Milbe n la tignuola ilg chireul ia chêra die Milz e la milza 'a splemma la splechia die Minute n il mimito la minuta la minuta der Mißbrauch e l’abnso ilg abiisi il abus -as Mißvergnügen il dispiacere dischplascher 4 il disgust 26 das Mißverstand- i a malintelli- la malantil- la malmtelli- niß e genza gienscba genzia der Mist il letame grasclia,ladim l’aldüm, biai ; das Mitglied er il membro cunniember conmember 1 das Mitleiden compassione cumpassiun compassion , der Mittag e mezzo giorno ilg miez gi il mez di ; das Mittagessen — il pranzo ilg giantar il giantar : die Mitte il mè^zo ilg miez il mez !i das Mittel — il mezzo ilg miez il mez die Mobilien i mobili la mobilgia la mobilia der Monat e il niese ilg meinz il mais i der Mönch e il monaco munic, moni il muoinch der Mond la luna la Iginna la glüna das Moos e il musco ilg meskel il müschiel der Mord l’omicidio ilgmazzamenf Thomicidi der Mörder — l'assassino ilg morder il morder der Morgen — il mattino la damoun la daman j die Morgenröthe l’aurora l’aurora I’aurora i der Mörser ~ il mortajo ilg murtè il morscher der Mörtel lo smalto la maulta la mauta die Mücke n la zenzara ilgmuschchin il muschin der Muff ® e il manicchino ilg munigin il pmongiet i die Mühe n la fatica la fadigia la fadia ; die Mühle n il rnulino ilg mulin il mulin der Müller — il mngnajo ilg muliner il muliner der Mund !a boeca la bucca la bocca die Mundart en il dialetto ilg dialect il dialect der Mündel — il pupillo il pupill die Münze n la moiieta la muneida la monaida das Murmelthier e! la marmotta la muntanialla la muntanella das Muß (Brei) la polenta la bulgia mösa, buoglia die Muße l’ozio la peda, temsfla peida der Müßiggänger — l’ozioso ilg lischent l’otius der Musselin e la mnseüna la musalina la mousselina Las Muster — mostta, esempio ! ilg muster la muostra die Musterung en la rh’ista la mustra ! la muostra der Muth il coraggio la curascha il ciirasclii I 27 die Mutter * — la rnadre la mumma la mamma das Muttermahl * er !a voglia la noda la qiiaida die Mütze n la beretta la capitscha la baretta der Nabel * — jl’ombilico ilg umblig il tmibli der Nachbar cnlil vicino ilg vischin il vschin die Nachricht Cillla nuova la nova ia nova die Nacht iS e la nolte !a noig la nottj das Nachtessen — la cena la tsclieina la tschaina der Nachtheil e lo svantaggio ilg schvantaig il disavantagg die Nachwelt la posterith la posteritad la posteritad die Nadel n l’ago la guila l’agueglia der Nagel * -— unghia,cbiodo ungla, guotta l’ongla, guotta das Ncihkissen — il cucino ilg cussin il cuschin die Naht * e la cucitura la cusadira la cusdüra das Nähzeug c arnesi di cucire urden da cuser die Nahrung en l’alimejito la vivonda il nutriamaint der Name en il nome ilg num il nom der Napf * e coppa,nappo ilg cupp il copp die Narbe n la cicatrice la blassura la natta die Nase n il naso ilg nas il nas die Nasse l’umido ilg bletsch il bletsch die Natter n la vipera la vivra la vivra der Naturtrieb e l’istinto ilg instinct il instinct der Nebel la nebbia la tschagera, braiichin la tschieza der Neffe n il nipote ilg liess il neif der Neid l’invidia la scuvidonza l’invilgia die Neigung en l’inclinazione rinclinazinn rincliuazion die Nelke n il garofano la negla la negla die Nerve n il nervo ilg nierf il nierv die Nessel n l’ortica l’nrchicla ^ i’urtia das Nest e il nido ingiv, nngeu il gnieu das- Netz e la rete la reit ! a rait die Neuerung en l’innoväzione la novaziuu l’innovaziun die Neuigkeit en la novità la liovitad la novitad die Neugierdê la curiosità vundriusadad il buonder die Nichte n 1g nipote la uiazza la neza «8 die Niere n la rene ilg narunkel |il ragnuoilg die Nonne n la monaca ia mongia la imioingia der Nordwind e l’aquilone la bischa la bischa die Noth * e il bisogno ilg basengs il b^oeng die Nothdurft il bisogno ilg basengs il bsoeng die Nuß * e la uoce la misch la pusch der Nutzen l’utilità ilg nizz il nütz die Nutznießung l'usufrutto la gudia la giodia die Obrigkeit en il magistrato ilg Oberkeit il magistrat das Obst le frutta la pumrrja la pomeraida der Ochs «n il bue ilg bov il bouE der Oheim e il zio ilg aug il barba das Oehl e Poglio ilg ieli il öli das Ohr en l’orecchia l’urelgia l’uraglia die Ohrfeige n la guanciata inna anturn il man in Ia ilg chiau fatscha das Opfer — il sacrifizio l’unfrenda il sacrifizi die Orgel n l’organo l’orgla l’orgel der Ort * (er) c il luogo ilg leug il lö Ostern la pasqua las pascias la pasqua das Paar e il pajo ilg per il peer der Pächter — 1’afEttuale ilg mehr il fittadin der Pattast * e il palazzo ilg palaz il palaz! , das Papier e !a carta ilg pupir il palperi der Papst * e il papa ilg papa il papa der Pappendeckel — il cartone ilg cartnn il cbiarton das Paradies il paradiso ilg paradis il paradis die Parthci en la parte, par- la partida Ia part, la titp partida der Paß ;t il passaporto ilg pass il pafs der Pathe n il santolo ilg padrin, il padrin, Algol figlol die Pgthe n la santola madritschaj figlola, ina- filgola driitscha die Peitsche n la sferza la geisla Ia giaischla der Pel; e la pelliccia ilg soll il soll das Pergament ! ‘i j la pergamenai (a bargamiua 1 !a pcrgamina 29 die Person en la persona la parsunna la persona die Pest la peste la pesta la pesta das Petschaft en il sigillo pitsehier da s.. il sage der Pfaffe n il preto ilg prer il preir der Pfahl * e il palo ilg pal il pal das Pfand * er il pegno ilg pens il paign, peng die Pfanne n la padella la cazetta il lest der Pfarrer il parroco ilg spirtual il reverrend die Pfarrei en la parrochia la pleif la pravenda der Pfau en il pavone ilg pivun il paviun der Pfeffer il pepe ilg peiv.er il paiver die Pfeife n la pippa la pippa fa pippa der Pfeifer — ilg fifer il fiffer der Pfeil e la freccia ilg piliet la friza der Pfeiler — il pilastro pei da punt il pilaster das Pferd c il cavallo ilg cavailg il chiavalg Pfingsten la pentecoste tschunkeismas cinquaisma der Pfirsich e la pesca ilg persic il persic die Pflanze n la pianta la plonta la pianta das Pflaster l’impiaslro, selciato sulada, flaster il impläster die Pflaume n la prngna ilg primm la brümbla die Pflicht en il dovere ilg duver il dovair der Pflock * e il piuolo la clavilla la claviglia der Pflug * e l’aratro ilg krieg il crötsch die Pfote n la zampa la toppa la tsch^ta der Pfropfen il turacciolo ilg cuclun il cncun die Pfründe. n la prebenda la parvenda la pravenda der Plan * e il piano ilg plan il plan der Platz * e la piazza ilg plaz la plaza das Pöckelfleisch la parue salata la carn ansa- lada la chiarn in- salada das Porcellan e la porcellana ilg porzellàn la porzellana die Pracht il fasto la pumpa la pumpa der Prahler — il millantatore ca sa lauda la lodavaglia der Pranger — !a berlina ilg pranger la conva die Predigt enfia predica füg priedi la predgia 3o drr Preis e il prezzo ilg prizi il preisest der Priester il sacerdote iig sacerdot il sacerdot die Probe n la pruova !a prova la prova der Prozeß e il processo ilg process il process der Prügel — il bastone ilg pal, fist il bastun der Puls e il polso ilg puls il puls der Putz l’ornameuto ilg iittament riffitaniaint der Quacksalber — il ciarlatauo il g Scharlatan il sc.hiarlatan das Quartier e il quartiere iig cutier il quartier die Quaste n iil fiocco la sorgeilte la mazirocla la sraiizla die Quelle n la fantouna la fontaria die Quittung trtlla ricevnta la quit anza il recepiit der Rabe N il corvo ilg chierv il corv die Rache la vendetta !a vandetta la vendetia der Rachen — la fauce !a gula la gula das Rad * er la ruota la roda la rouda der Rahm fior di latte !a groinma la gramma der Rahmen en la cornice la rama la corniscla der Rand * er l’orlo ilg nr il ur der Rasen — la zolla ilg tschischpat il tschisp der Rasttag e giorno di posa gi da pussar di da poss der Rath * e il consiglio ilg cusselg il cussalg der Rathgeber — il consigliere ilg cussi’giader il cussglier das Räthsel — i’eninima 1’ angiavinada i’in giavinêra die Ratze st il ratto ilg ratun il ralta der Rauch il Ist 1110 il hin in il fürn die Räude « !a rogna ilg rugn !a ruognia der Raum * e lo spazio ilg spazi il spazi der Rausch * e l’ebrieta l’eivradad la stuorndat die Rebe n la vite !a vit la vignia der Rechen — il raslello ilg risti il raste die Rechnung en il conto 1 ilg quillt il quillt die Rede n il discorso' ilg discuors il discuors die Regel n !a regola la regla la regula der Regen — la pioggia la plievgia la ploefgia der Regenbogen — l’arcobaleno i!g arfg l’arc St.Martin der Regenschirm e l’ombre}Ia ilg prisol j il paraplösgia a das Reibeisen der Reichthum * der Reif der Reif die Reibe der Reim der Reis die Reise die Reue der Richter das Ried der Riegel der Riemen der Riese das Rind das Rindvieh die Rinde der Ring die Rippe der Ritter der Rock * der Rocken der Roggen- das Rohr die Röbre der Roscnstock * das Roß der Rost der Röthel der Rotz die Rübe der Rücken die Rückkehr die Rücksicht der Rückzug * - der Ruf Zr la grattugia la ricchezza la brina il cerchio 11 la fila la rima ü riso nfil viaggio jla gartirola la richezzia la purgintia Jlg tscherche! [la ritscha la rima ilg ris ilg viadi il pentimento la ricla —ii 1 giudice e [la palude —[il chiavisteflo —[la correggia n jjil gigante rr?il znanzo il bestiame N la scorza e l’anello N la costa il cavalier e I’abito la rocca la segale e la canna N la canna, tubo e il rosajo e il cavailo e la ruggine matita rossa il moccio la rapa il dorso ü ritorno en il riguardo e la ritirata grattaduoira la richezza la braina il tschierchel la rquda la rima il ris il viadi l’inriiedar ilg derschaderjil jüdisch la paleu ilg rigel la curegia il ries ilg biescg biescia gronda la, scorza ilg ani la costa ilg cavalier ilgvischchien la rucca ilg segel la cana, röhr ilg röhr ilg rosêr ilg xavailg !a ruina la hricla co- tschna lamutschenga la rava diess urnar anavos üg risguard la retirada la palü il cliiarnatsch la curaja il gigant il armaint muagliagrossa la scorza il anriè la costa il cavalier la rassa la rocca il sejel la chiaima il chüern ' il röser il chiavalg la ruina la crida co- tschna il moc la rava la rain, il döss il ritnorn il risguard ja retirada 'la fama, gridouafajna,clomm!la fama, clam 32 die Ruhe la qniete jilg ruvauns |Ia cpiieteza der Ruhm la gloria laud, gloria ila gloria der Rülps e ll rutto ilg rup, riep i! röpch die Runzel n !a ruga la rabalgia la sada der Ruß »a fuliggine ilg fulin la fulia die Ruthe n la verga latorta la perchia der Saal 0 e la sala il säl la sala der Säbel — la sciabla ilg sabel il sabel die Sache n la cosa la eaussa la chiaussa der Sack 0 e il sacco iig sack il sach der Saft * e il succo ilg säst il süg die Säge n la sega la reisgia la reisgia die Saite n la corda la corda la corda der Salat e l’insalata la salatta la salatta die Salbe n l’miguento Üg il ütt das Salz e il sale ilg sal il sal der Same-ns n la semenza ilg sein il sem der Sammet e il velluto ilg valeu il valü der Sand la sabbia ilg sàblun il sibltm der Sänger — il cantatore ilg cantadur il chiantader der Sarg * e feretro, bara vischi(da bara) il vasche die Sau * e la porca la porchia la porchia der Sauerteig il lievito ilg lavon il alrainaiut der Säufer — l’ubbriacone ilg buvader il bavader der Säugling e il bambino ufFont da tetta infant da tettg die Säule n la colonna la pichia la piitta der Saum 0 e I orlo ilg ur il ur die Schachtel n la scatola !a 8 calla !a scatla der Schaden * — il danno ilg donn il donn der Schädel — il cranio la cavazza la crepsa das Schaf e la pecora la niiorsa cheu d’ besch der Schäfer — il pecorajo ilg niirser il bescher der Schaft 45 e l’asta, cassa noni, scherf der Schall * e il suono ■ !g tunn 1 sun das Schaltjahr e l’anno bisestile ilg on basiast il ann bisext die Scham la vergogna la turp il turpag die Schande Ndisonore la zanur la verguognia 33 der Scharlach e lo scarlatto la scarlatta la scarlatta der Schatten — l’ombra l’umbriya la sombriva der Schatz * e il tesoro il scazi il thesaur der Schauder — orrore, ribrezzo la sgrischur la sgrischur die Schaufel n il badile ilg badil il badilg die Schaukel n l’altalena la marscheida la sbalunzchia der Schaum la spuma la spimma la schima die Scheere n le forbici la forsch la forsch die Scheibe n rotella, lastra la rudialla la laistra das Scheitholz legna da fen-^ lenna da far il fessel dere ora die Schelle n il sonaglio ilg zampung la schella der Schenkel — la coscia la cjueissa la cossa der Scherz e lo Scherzo i[g spass il spass das Schiff e la nave la nav la barchia,näv die Schtfffahrt en lanavigazione le navigaziun la navigazion der Schild e lo scudo ilg Schild il schild das Schild er l’insegna Schild (d’u- l’insägnia d’osteria stria d’hosteria die Schildkröte n la testuggine la schildkrota la tortuga der Schimmel — cavallo bianco cavalg als il Schimmel der Schimmel la muffa la meffa la müffa der Schimpf I’oltraggio ilg affrunt il affrunt die Schindel n l’assicella la schlonda la scandella der Schinder — !o scorticatore il cutsch il Schinder der Schinken — il prosciutto ilg schambnn il schambun die Schlacht en la battaglia la batfaglia la battaglia der Schlaf il sonno ilg sien il sön die Schläfe n la tempia la tempra la taimprà der Schlag* e il colpo la frida il cuolp die Schlange n il serpente la siarp la serp die Schlehe" n il pruguolo la parmulga la parmuogla der Schleifstein e la mola !a mola ia mola der Schleifer — l’arrotatore . .g schlifer d molet der Schleier — il velo ilg sandal il sindal die Schlinge n il laccio ilg latsch il latsch der Schlitten —Ila 8litta la schleusa la schlitta das Schloß * } er In serrafura, il castello la siara, ilg casfi Iä serradüra, il chiaste der Schlüssel — la chiave la clav la clav das Schmalz c bnrro cotto ilg pioun il paing das Schmeer !a sugna la spnscha la sonscha der Schmeichler — i’adulatore ilg glisner l’adulaiur die Schmeichelei en l’adulazione ilg güsnareng l’ndulation der Schmerz en il dolore la dalor la dolur der Schmetterling e la farfalla tschitta, bula il sprêr der Schmid e il sabbro ilg fravi il farrer die Schmiede n la sucina la fravgia lo fuschina der Schmuck l’ornamento ilg fittament il ornamaint der Schnabel* — il becco ilg Schnabel il pickel die Schnalle n le fibbia la rinchia la fibla die Schnauze n il imiso' ilg ngef il gnis die Schnecke n la luniaca ilg schneck la lidorna der Schnee la neve la neif la naif der Schnitt e il taglio ilg tailg il tagl die Schnitte n la setta la tailgia la talgia die Schnitterin en la mietitrice la medunza latschuncadra dasSchnupftuch* er fazzoletto d.n. fazalet da nas fazöl da nas die Schnttr * e la corda la corda la corda die Schnur en la nuora la britt la brüt 'der Schnurrbart* e il mustacchio ilg schnuz ils nrustazs die Scholle n la gleba botta d’tiara borla d^terra die Schönheit en bellezza, beltà la bialezia la belleza der Schooß * e il grembo ilg ravulg il bratsch der Schöpfer — il Creatore ilg scafider il creatur der Schöps e (Hammel)* — il montane c. annlg, botsh il chiastruu der Schornstein e il cammino ilg camin il camin der Schrank * e l’armadio la scafFa ia scafFa die Schraube n la vite la struba il scrauf der Schreiber — lo scrittore ilg scrivont il scrivant der Schreiner — il falegname tischmaclier il scbreiner die Schrift en la scriltura la scartira la seritüra der Schritt e il passo ilg pass il pass 35 das Schrot e i pallini ilg scbrot 1 il ballin der Schuh e la scarpa ilg calzer j la sciarpa die Schuld en colpa, debito culpa, deivet la culpa, debit der Schuldner — il debitore ilg debitur il debitur die Schule n la scuola la scola la scola der Schüler — lo scolare ilg scular il scolar die Schulter n l’omero ilg schuvi il givê die Schürze n il grembiule. ilg schos il squassal der Schuß ° e sparo, colpo (a sigiatada il tun die Schüssel - n la scodella la scadialla ! la copa der Schutz la protezione la protecziun la protectiun der Schütze n il tiratore d.. ilg Schützer der Schwager* — il cognato ilg quinau il quinà der Schwätzer — il suocero ilg sir il sör die Schwalbe n la rondine la schvalma la rundinella der Schwamm* e la sptigna ilg schumm la spunga der Schwänget — il battaglio ilg batailg il .battailg der Schwanz * e ia coda la cua la cua der Schwärm ® e lo sciame ilg schomm sem(d’aviöls) die Schwarte n la cotenna la cutgia la cuchia der Schwefel il solfo ilg suolser il suolser das Schwein e il porco ilg piertg il püerch der Schweiß e il sudore la simr la süjur die Schwermuth la malinconia la malancolia la melancolia das Schwert er la spada la spada la spada die Schwester n la sorella la sora la sour die Schwiegermutter * — la suocera la sira la söra die Schwierigkeit en la difficolth la dificultad la dificoUad der Schwindel la vertigine ilg schvindel il stuorndat der Schwur * e il giuramento ilg giranieut il jüramaint der Seckel — la borsa la buorsa la buorsa der See n il lago dg lag . il laig die Seele n l’anima 1’olma l’orma der Segen benedizione benedicziim labenediction die Sehnsucht |la brama ilg desideri la brama die Seide. N |la seta la seida la saida S6 die Seife das Seil die Seite die Sense der Sessel die Seuche der Seufzer das Sieb das Siegel der Sieg das Silber die Sitte die Sitzung die Sohle der Sohn * der Soldat-en die Sonne die Sorge der Spalt * die Spanne der Spatz ^ der Sperling ) der Speck die Speckseite der Speichel die Speise der Spiegel Las Spiel der Spieler der Spielmann ph: leute der Spieß der Spinat die Spindel die Spinne die Spinnerin das Spital * N il sapüue e In corda N il fianco, lato N ila falce —jla sedia N l’epidemia — il sospiro e il crivello —. il sigillo k la vittoria l’argento N il costume en (a sessione N la suola e il figlio en il soldato n il sole N Ila cura e N en e la fessura il palmo il passero il lardo ilg savtm la suga, sugett costa, pari la faulsch ilg sessel la malsoingia la ilg suspir il ilg crivel il ilg sigi 11 la victoria la ilg argient il l’isonza il la sessiun la la sola la ilg füg il ilg schuldau il ilg sulelg il ilg quitau il la fessa la la sponna la la saliya il cibo o specchio il giuoco il giocatore il suonatore la lancia 10 spinäce 11 fuso il ragno la filafrice lo spedale ' utschi grisch la campiertg 1’iscbitta la spida la spisa ilg Spiegel ilg giuck ilg giugadur ilg sunadur la lontscha ilg spinatsch ilg spieul ilg fdien la filnnza ilg spital savua sua flaue f'otsch chiadreà nialatia suspir cribel sigill victoria argient custüm session sola filg sudà solai pissêr fessa palma il passier chiarn d’püerch ten d’püerch la soliva la spaisa il spiel il giö il giuadur il sunadur la lantscha il spiguatsch il fiis il aragn la filunza il spital 37 der Sporn en lo sperone ilg sprun lil Sprung die Sprache n la lingua ilg lungaig la lingua die Spreu la paglia la palgia la paglia das Sprichwort* er il proverbio ilg proverbi il proverbi der Sprung * e il salto ilg sprun il saut die Spule n il rocchetto ilg spieul il spölg die Spur en la traccia ilg fastizzi il fastizi der Stab * e il bastone ilg fist la bacchieta die Stadt * e la città ilg marcau la citta der Stachel n aculeo,pungolo ilg uvelg il agualg der Stahl l’acciajo ilg itschal il atschall der Stall * e la stalla clavau, nuvill la stalla der Stamm * e il tronco bist, plonta la planta die Stange n la pertica, asta la stounga la stangua die Stärke la forza la fermezia la sermeza der Staub la polvere la pulvra la puolvra die Staude n l’arbusto la calgia la bnscaglia der Stecken — il bastone ilg fist il bastun der Steigbügel — la stalla la stalla la stalla der Stein e la pietra ilg crap la peidra die Stelle n il luogo,posto leug, plazza la plaza, il lö der Stengel — fusto, gambo ilg fastig il fastü der Stern e la stella la steila la stailla die Steuer n l’imposizione ilgtribut, stür collecta.tribut der Stich e la punta j punschida, pitg la forada die Stickerei en il ricamo ilg surcusen il richiam der Stiefbruder * — il fratellastro Frar d’ üna vart il mezfrar der Stiefvater * — il padrigno ilg padraster il padraster der Stiefel — lo stivale ilg stifel il stival der Stiel ^ e manico,gambo ilgmonijfistig il moing der Stier e il toro ilg taur, sterl il rauoi die Stille la calma la chiouadad tranquillitad die Stimme n la voce la vusch la suisch die Stirne n la fronte ilg frun il front der Stock * e il bastone ilg bastun il bastun der Stockzahn 55 e dente massilare ilg inislar il massier der Stolz l’orgoglio ilg stolz *la snperbia 38 der Stöpsel — il tnracciolo ilg cuclun il cucnn die Stoppel ti la stoppia la sfubla la stupla der Stoß * e l’nrto ilg stausch il chiatsch die Strafe n il castigo ilg castig cbiastig der Strahl en il raggio la strala il raz der Strand * e il lido la riva la riva der Strang * t la keine la corda la corda die Straße n la confrad-a la strada la strada der Strauch * e il prunajo ilg spinatsch il spinatsch die Strecke n tratto di-strada •ilg tocc il toc der Streich e la percossa [la frida la botta der Streif en riga, strisciajla schdrimma il strich der Streit e dispnta, lite la dispilta la dispitta die Strenge il rigore la rigur la rigur die Streu lo strame ilg starnimm il sterntim der Strick e la corda la corda la sua die Striegel n la stregghia ia strelgia straglia der Striemen — la lividura la schdrimma la nouda das Stroh paglia, strame ilg strornm il straue der Strom * e il torrente ilg fluss il flüm der Strumpf * e la calza ilg chilschiel il stinv die Stube ■ n la stanza la stiva la stiiva das Stück e il pezzo ilg tocc la-peza die Stufe n scalino,grado scalimm,grad il scalin der Stuhl * e la seggia la supchia la sopchia die Stunde n l’ora l’ara l’hora der Sturm * - e la burrasca la malaura il stratemp , die Stute n la gimnenta la cavalla la puleidra die Sucht mania, passione ilg risauient la passion der Sumpf * e la palude la paleu la palü die Sünde n il peccato ilg pnccau il pucchik der Tadel il biasimo ilg blasem la tara die Tafel n la tavola la tavla ia tavla der Tag e il giorno, di üg gi il di der Tagiöhncr il giornaliero ilg taglohner lavuraint da- vo di der Talg il seyo ilg sèiv il saif 39 die Tanne n I t abete il pign li pin der Tanz * e il ballo ilg saltar il sott die Tänzerin en la ballerina la saltunza la sottunza die Tasche n la tasca la tescliä la gialoffa das Tau e !a fune la suga la suä die Taube n la colomba la tuba il colomb die Taufe n il baltesimo ilg battem il ballaisem der Tausch * e il cambio ilg barat il baratt das Tausend e il «rille ilg milli il niilli der Teig e la pasta la pasta la pasta der Teller — il tondo ilg tilgier il tilgier das Temperament e temperamento temprament temperamaint die Temperatur en teraperatura temperatura la temperatur die Tenne n l’aja ilg iral’ iil iral das Testament e il testamento ilg testament il testamaint der Teufel ' — il diavolo ilg giavel il diavel das Thal * er la valle la vall - ada la vall die That - fache n il fatto ilg faig il satt der Thau la rugiada la rugada il ruvi der Thee e il te ilg tliè il the der Theil e la parte la part la part. die Theilung en la divisione !a divisiun la partizinn die Theurung en la carestia la charisia la chiarestia das Thier e l’animale ilg lgimari la bestia der Thon l’argiila l’arschilla i’argilla das Thor e la porta la porta la porta der Thor en lo sfolto ilg narr il narr die Thorheit en la stoltezza la narradad la nardat die Thräne n la lagrima la larma la larma der Thron e il soglio iig trün il thrua die Tdüre n i’uscio ilg isch il lisch der Thurm *• e la torre latuor, cucler tuor, cluchêr der Tiger — la tigre ilg tiger il tiger der Tisch V la tavola la ineisa la maisa v der Titel — il titolo ilg title! il titel der Toback e il tabacco ilg tuba'c il tabac die Tochter * — la figlia la filgia la figlia 4o dcr Tod das Zollhaus * der Tölvel der Ton * der Topf* dcr Töpfer der Trab die Tracht die Trägheit die Traube, die Trauer die Traufe der Traum * das Treffen / die Treppe die Treue der Trichter dcr Trieb das Trinkgeld der Tritt der Trog * die Trommel der Tropfen der Trost der Trunk der Trunkenbold das Tuch * die Tücke die Tugend der Tyrann das Uebel die Uebung das Ueberbleibsel vor Uebcrdruß der Ueberfluß e la in orte er lo spedale de’ pazzi il minchione e il tuono e la pentola il pentolajo il trotto en piatto, foggia la pigrizia n grappolo d’uva il lntto n la gronda c il sogno — la battaglia n la scala la fedeltà — l’imbuto e l’istinto er la mancia e il passo e il truogolo n il tamburo la goccia consolazione la bevnta e l’ubbriacone er il panno e la malignità en la virtü. en il tiranno — il male en l’esercizio il resto il fastidio l’abboudanza la mort spital d’ils or da seiin ilg nariin ilg tunn l’ula, hruog ilg vaschlêr ilg trott trachia, moda marcliadigna ilg madar- ngun d’euas malacurada la stella ilg siemmi ilg Schlacht la scala la fideivladad ilg trachtet ilg instinct ilg trinkgeld ilg pass ilg belg ilg schumber ilg dagutt ilg cunfiert la buida, zitg ilg buvader ilg ponn ilg tack la vartid : !g tiroun lig mal i g exercizi ilg rest ilg fastidi la bnndonza la mort la chiasa da la narramainta il pöst, gross il tun il bucal il vaschlêr il trott la plattanza la daschütlia il sock d’tija il lett il steuschen il sömi la battaglia la scala la fideltad lurê , padriöl il instinct la bimatnan il pass il, bülg il tambur il gutt consolazion la bevüda il gvriard il pann la malignità la virtüd !1 tyran il mal il exercizi il rest il fastidi Irabundauza 41 die Überlegung en la riflessione la reflexiun la reflexioii die Ueberschrift en Pindirizzo l’adressa l’adressa, die'Uebersetzung en la versione la versiun la Version der Ueberwinder — il vincilore vintschider il victor das Ufer — 11 lido la riva la riva die Uhr en l’orologio I’ura l’orologi der Umstand * e la circostanza circumstonzia circumstantia der- Undank l’ingratitudi- ilg nialangra- la malreco- ne zia ment gnoschentscha der Unfug il disordine ilg disurden il disorden das Ungewitter — il temporale ilg urizzi il stratemp das Ungeziefer gli i nsetti la magliadira la inagliadüra die Uniform en 1’uniforme l’uniforma l’uniforma das Unkraut la zizzania ilg zarclim la zizania die Unpäßlichkeit en l’indisposizione indisposiziun indisposition das Unrecht il torto ilg tiert il tüert das Unschlitt il sero ilg seiv il saif die Unschuld l’iiinöcenza l’innocenzia l’iimocenzia der Unsinn la pazzia l’ab'surditad l’absurtitad das Unterpfand * er l’ipoteca ilg unterfand l’hypoteca der Unterricht l’istruzione antruvidament ilnstructioii die Unterscheidung en la distinzione la distincziun ia distinction der Unterschied e la differenza la differenzia la dilFerentia die Unterschrift en sottoscrizione subscripziun suottascription der Unterthan en il suddito ilg Untertan il sugget die Unwissenheit i’ignoranza l’ignoranzia l’ignorantia der Urgroßvater * — il bisavolo ilg basatt il satt der Urheber — Pautore ilg autur il authur der Urin l’orina l’aua Purina die Urkunde n il docnm'ento ilg document il documaint die Ursache n la cagione la caschun il motiv der Ursprung * c Porigine I’origine das Urtheil e ta sentenza la sentenzia la sentêntia der Vater * — il padre ilg bab il bap das Vaterland la patria la patria la patria das Veilchen — la viola la viöla la viola das Verbot e laiproibizione ilg scumtnond il scmnmaQci 6 42 das Verbrechen der Verdacht die Verdammmß die Verdammung die Verdauung das Verdienst der Verdruß der Verfall die Verfallst'it der Verfasser die Verfassung der Vcrfluß der Vergleich das Vergnügen das Verhältniß die Verlegenheit ' der Vertäuender j der Verlust ' das Vermächtniß der Vermittler das Vermögen der Verrath das Versprechen der Verstand der Vertrag * dieVerwandtschaft der Verweis das Vieh der Vogel * der Vogt * - das Volk * die Vollmacht dieVollkommenheit die Voreltern ) der Vorfahr ) der Vorgänger das Vorhaben il delitto i.l sospelto la perdizione en [a condanna ia digestione il merito il dispiacere la decadènza eNzla scadenza l’autore cn|costiUizione spirare (del c...) convenziosie il piacere e iproporzione cnirimbarazzo —scaluiuiiatore e la pei'dita e l’intercessore la facollh il tradimeiito' la promessa l jl’intelletto e lil contrafto en^il parentado e |il rimprovero lü bestiaine —IFucceilo ilg fallament lil delict ilg suspett lil suspett cundemnaziunjcondernnation ilgcundauinar.la condanna la digestiun il meritt ( e jjil tutore er;il popolo cnrrautorità enjla perfezione eng jli antenati l’antecessore |il progetto carschadigna la ruina ilg termin ilg autur coustituziuu spirar, passar ilg accord ilg plascher la digestion il merit il disgnst la decadenza la scadenza il authur constitutiou il spirar il accord il plaschair- la proporziunfta proportion li’imbaraz cälunmiader ücalutnniadur la persa la perdita ilg legal la laschada il mediatur il mediatur la passonza la facultad ilg tradiment il tradimaint amparmaschun impromission ilg antaleg ll’intellet 1 contract lil coutratt la parentela Jla parentela la reprimanda la reprimanda la biesclichia ilg utschi ilg vugau Mg pievel la procura !a perfe.cziun velgs, parda- Vonts ilg antecessur ilg project il bestiam il utscliè il avua il pövel la procura !a perfection ds antenats il antecessur il pi’oject 43 der Vormund * der Vorrath 9 Las Vorrecht der Vorrede dcr Vorschlag * dcr Vorsatz * dcr Vortheil das Vorurtheil der Vorwand * der Vorwurf * dcr Vorzug * die Waare die Wabe die Wache der Wachholder die Wachholder- beere das Wachs das Wachstuch * die Wachtel die Wade die Waffe die Wage' der Wagen * die Wahl der Wahn dcr Wahnsinn die Wahrheit die Währung die Waise der Wald * der Walisisch die Wand * die Wanne die Wanze er !il tutore fite vusan lil avnk en e |la provvisionejla provisiun. jla Provision e jjla prerogativajilg privilegi |ü privilegi N ^la prefazione jla prefazivm e e e e e e c n n n la praetation la proposizionella proposiziun iaprcposition ilg parpiest il propöst il vantaig il avantagg ilg pregiudizi il praejiidizi ilg pretext il praetext ilg unvers imbüttamaint il disegno il vantaggio la prevenzionej il pretesto il rimprovero il preferenza la merce favo di miele la guardia il ginepro la coccola di ginepro la cera tela cerata la qnaglia a pplpa I’arma la bilancia il carro la scelta falsaopinione la frenesia la preferenzia praeferenzia la verifà enjla Valuta N ll’orfano il bosco la balena la parete il vaglio N ila cimice la rauba la paigna la guarda ilg gianeiver pomma gia- neivra la tschera lateila tscha- rada la quacra ilg vantrill ilg nassen la stadera ilg carr l’eleeziun kantea opiniun ilg esser or da senn la vardad la Valuta ilg ierfen ilg uault la balena la prei ijg vonn la pedra mar hianzia tabla d’tnelg la guardia il ginaiver il ginaiver la tschaira la {aila in-, tscharada a quacra il venlrilg ’arina ! a stadaira i! cbiarr l’electian l’errur il esser our d’senn la vardat la Valuta ü orsen il guaut la balena la parait il vann la pidêra \ 44 das Wapcri lo stemrna Ià voppa Ia voppa die Wärme ll oalore iTg cauld il chiaud die Warze n il porro la vricla la viriicla die Wäsche la biancheria pons älfs il da linzöl der Wasen — il cespite ‘ ‘ ilg tschispat il tschisp das Wasser — 1’aCqua l’aua l’agüa der Weber — il tessitore ilg tissunz il tissunz der Webstuhl * e il telajo ilg taler il der der Wechsel — il cambio, ilg commi, la cambiale cambiale midadä müdada der Weg t la via la via lä via das Weh - e n il male ilg mal il mal das Weib er la femmina dunna, femna femna, donna das Weihwasser l’acqua bene- aua banadida l’agua so»- " detta - ... . ... chia Weihnachten natale nadal nadal die Weile pezzaCditempo) lurialla la peza der Wein il vino ilg vin il vin die Weinbeere n l’uva secca l’euetfa l’üetta die Weise - n guisa,maniera uisa, melodia la melodia die Weisheit la sapienza la sabienscha la sapienzia die Weisst 1 la bianchezza ilg als ‘ il alb die Welt en il mondo ilg münd il muond das Werg la stoppa la; stuppa la stoppa das Werk e l’opera l’ovra l’bnvra der Werktag e giorno dilavoro ilg luvardis il luvardi das Werkzeug e ristrumenfo l’instrüment l’instrumaint der Wermuth' > l’assenzio ils issients l’ässenz der Werth "''' e il valore la valitta la valur die Wespt n la vespa la viaspra Ia Veispra die Wette' n la scommessa ilg pag s la scommissa der Wetteifer la gara 1 ' l’emulaziun l’aemiilaziun. das Wetter - — il tempo l’aura “ l’aiirä' der Wetzstein e la cote la cutt la cutt der Widder ' — I’a riefe ilg böisch il biimafsch der Widersacher i’avversario ilg adversari il adversari her Widcrsvruch' *t e coutradizione contradiziün * contradictien re. ■ ■ . per Widerwillen mala voglia ila mala velgia 4 a la malavöglia die Wildniß c luogo selvaticofleug salvadi il desert der Wille n la volontà la velgia la volunta die Wimper n la palpebra la palpedra il palperid. 8. der Wind e il vento i ilg suffel il vent die Windel n il pannolino ilg piez il pêz der Wink e il cenno tschagingada il tscheng der Winkel — l’angolo fancarna il chiantun. der Winter — l’inverno ilg unviern il inviern -er Wirth c I’oste ilg ustier il hostêr die Wißbegierde la brama di cfesideri da il zeli da sa- sapere saver vair die Witterung il tempo l’aura l’aura der Wittwer il vedovo ilg veu il guaivd die Wittwe n la vedova la veua la guaivda die Woche n la settimana l’iamma l’eivna die Wöchnerin en la puerpera pilgialounca pagliolainta der Wohlklang * e l’armonia la harmonia l’harmonia die Wohlthat ' en il beneiizio ilg benefizi il benefizi der Wohlthäter — il benefattore ilg benefactur il benefactur die Wohnung en l’abitazione l’avdonza l’habitation der Wolf * ' e il lupo ilg lufF il lufF die Wolke n la mibe la nebla la nüvla die Wolle n la lana la louna la lana die Wollust * e la volutta la voluptad la voluptad das Wort (e) * er la parola ilg plaid il pled der Wucher l’usura la ranveria l’üsüra der Wucherer — l’usuriere ilg ranvèr il ranvêr die Wunde n la ferita la plaga la plaja das Wunder — il miracolo la miracla il miracul der Wunsch e il desiderio giavischament il giavüsch die Würde n la dignifà la dignitad la dignitad der Wurf * e il tiro, gittata la fiersa la tratta der Würfel — il dado ilg viirfel il dat der Wurm * er il vernie ilg vierm il verm die Wurst * -! la salsiccia !a ligiongia la liangia die Wurzel ndäradice J la ragisch la ragisch 46 die Würze n il condimento cungiament il condimainl die Wüste n ii deserto ilg dasiert il desert die Wuth ii furore la rabia la fnria die Zahl en H niunero ilg niember il nomber • der Zahn * e il deute ilg deut il daint die Zähre n la lagrima la iarma la larina die Zange n !a tenaglia la zounga la zanga der Zank ia rissa la dispitta la dispitta der Zavfen — il turacciolo ;ilg cuciun il cacun der Zaum * e ie briglia ilg l'arein il frain der Zenm * e la siepe ia seif la saif die Zehe n il dito del piede ilg clett pei il daint del pè das Zeichen — il segno i’ausenna il seng der Zeiger — ago dell’ oriuoio ilg zeiger il zeiger die Zeile la linea la lingia la lingia die Zeit en il tempo ilg teinps il temp die Zeitlose n il colchico tschittaloscha la nitscholla die Zeitung en la gazzetta ilg zittern la gazetta der Zettel — il viglietto ilg bilgett il bullatin Las, der Zeug e ia sj.offa la teiln la taila der Zeuge n il testimone la pardichia la perdiitta die Ziege n la capra la caiira la chiavra der Ziegel — legola,mattone ilg ziegel il ziegel das Ziel e mira,bersaglio mira, noda iltenn, scopo die Zierde n l’ornamento ilg Ornament il oruamaint die Ziffer n il numet'o ilg Ziffer la ziffra das Zimmer' — ia sianza ilg cumach la stanza der Zimmet !a canelia scorza canelia la chianella der Zink e il zinco ilg zink il zink das Zinn e lo stagno ilg zinn il- zinn der Zins en j’utile, censo ilg tscheins il fitt der Zivfel — lembo, capo ilg ur, pitz il pitz der Zirkel — il circolo ilg zirkel il circel der Zögling c i’aliievo ilg scular il scolar der Zolff^ e il dazio ilg zoll il dazi der Zopf * e 1 la trercia,coda la tarschola la tarschola der Zorn ! la colera la grilta l’ira 47 die Zucht das Zuchthaus der Zucker der Zufall * die Zuflucht der Zügel die Zukunft der Zulauf der Zunder die Zunge der Zuspruch * der Zustand * das Zutrauen die Zuversicht der Zuwachs der Zwang der Zweck der Zweifel der Zweig der Zwerg die Zwetschge^ die Zwiebel der Zwilling der Zwirn der Zwist jla disciplina er da casa di correzione il zucchero e ji’ac cideute jil rifugio jil freno il’avvenire [il concorso jl’esca N |la lingua ammonizione !a situazione Ia confidenza a fiducia l’aumento lo ssorzo 10 scopo, fine 11 dubbio il ramicello il naiio la prugna la cipolla il gemello il refe la discordia la disciplina jla disciplina iig Zuchthaus il Zuchthaus lg, zucker tlg accident ig refugi lg farein ilg aviugir g concurs ilg schumm la lieynga admoniziun la situaziun ia cunfidenzia la fidonza iig sforz ia mira ilg zvifel jla fadigna jilg zverg ia zvetschca il züccher il accidaint il refugi il srain il avegnir il concuors 'aischia la lengua admonition la Situation la confidenzia a fidanza la creschadiira la sforza il scopo il dubi' il ram ilj niii a briimbla ia tschaguoüajia tschiguola iig schnmial jil schimbli» ilg fil zuornau jil fxl stört scuvangienschafla discordia Verbesserungen. I Deutsch. Italiänisch. Seite pagina 3 der Band pl. e statt er 4 or o leggi orso 6 Clavier pl. e - la morsü — il morso Fuß 1 .. Fuß ^ • li debito — il delitto 12 17 levame — lievito 17 Harn ohne pl. 24 la bugiardo — il bugiardo 5 Harnisch pl. e 29 preto — prete i8 Himbeere pl. n Oberländer Romansch Unterengadiner Romansch. pagina pagina 3 scusa legi scisa 4 aggreamaint I. giavüschamaint 5 viscchigia — vischigia 7 craes legia cres 9 sucess — succsss 8 giaczla — giazela 17 canif — connif 24 vousta — vouta 20 nuschelg — lamizzi - gioda — giada 29 pesta — muria 3o vendetia — vendetta 35 schrot — schreg 34 ndulation — adulation 39 charisia — carischia 36 soliva — saliva 39 partiziun — pardzon- mm *%äs • >%%.