DE S P H AE R A

Gradus Veloci- j Libramenti alti- j Millia paßuumtatis . | tudo . [ hora 1.

In millenos passus.

Innauigabile.

Pas. ~j.%.autplur.

plura iz

1 Nauigab.cumpericulo .

Pas. 6

IZ

z Nauigab. velo-CliS.

Pas fi

IO

3 Nauigab. ve-lox.

Paß. 4

8

4 Nauigab. me-diocre .

Pas 3

6

fi Nauigab. tar-dum.

Pasi

4

6 Nauigab. tar-dissimum .

Paß. I

z

DE INTVMESCENTIA . ET EXVK-DANTIA FLVMINVM.

, IX TNtumescentix fluminum, ob quam supra aggeres4- redundant in agros, causa adxquata non est ven-tL Tlumi- tus flans ex aduerso faucium, & resupinans aquas, easq.f, mv „4 e ,tantam eleuans, quantum velocitas cursus retardatur; vtarbitrati sunt BcnediElus Castellus , cum Romanis aliqui-bus Architectis, «Se Hydrometris; ideoq. non elf sufficiesremedium, ad vitandas inundationes Tiberis , Padi, &similium fluminum, alia ostia vento non exposita excaua-re: nam impossibile est ostia illa habere has duas condi-tiones ; vt nimirum sint prope antiqua ostia,quantum re-quirit tempus, vt per nouos alneos aqux resupinata' illucerumpant, & non sint eidem vento exposita; cum idemventus totum pene tractum illius littoris occupet, qui es-set capax illorum ostiorum. Causa porro potissima estnona aqua ab imbribus niuibusue liquatis iuperueniens,in tanta copia, & celeritate; vt superet illam,qua eodemtempore exoneratur in Mare; quod si accedat ventus re-tardans cursum illius ad fauces,concurrit per accidens adinundationem, & intumescentiam. Aut igitur nouis al-neis supra locum, cui timetur inundatio, aperiendus estexitus aqua, & valuis obserandus, qua intumescente-»fluuio aperiantur: aut aggeres tantum attollendi quan-tum ex multorum annorum mtumelcentia periti necestä-rium nidicauerint; iemper tamen plus attollendi longe afaucibus, quam prope , quia solet ibi alneus elfe angu-stior , & citius repleri aqua extraordinaria. Plura de hisvidebis apud Cab&um nostrum, in i.Meteor.ä t.6o. per 9.quastiones.

C A P V T XIV.

De Metris trina Dimenßone , ft) Compara-tione Molis aquarum terrejlrium cum' T eme Mole , earumq. Aequi-librio .

SuperficiesMaris anTerra ma-ior?

I

P

R/ETERMISSIS aquis, qua- super Coe-los lunt, & quae in Abyssis terrae latent, quippequae non cadunt sub visum, & mensuram no-stram i de aquis, quas cernere, 6e metiri pos-sumus, duplex superest quxstio; vna de latitudine simulac longitudine, seu de superficie; altera de profunditate.Et terrestrem quidem superficiem maiorem elfe superfi-cie Maris cognita,affirmant Auctor libri 4. Esdrxcap.6.sed apocryphus,asserens de globi terraquei superficie sep-timam partem aqua;; reliquas fex terne habitandis,ac fe-

minanda: diumitus conceilas; & Saliams tomo 1. anna-lium ad diem Mundi 3. Alexander Piccolomineus in tra-

E L E M E NTA R /. 71

ctaru de haere; Io. Baptifia BenediClus in apologiaproPiccolominco; & /o. Bot erus in relatione de Mari; ad-des verisimile este plures idcirco Stellas este in hemisphe-rio Boreali, vt maiorem partem terne detecte, qua- est inhemispherio Boreali,conseruent in pristina siccitate. Co-rii vero amplius patere aquarum omnium superliciem,quam terra, censenr Copemicus lib. i. cap.3, Bodinus ,8cFromondusMh.fi. Metqoror. cap. 1. Cab&us ibidem textu10. quxst.i. & Antonius Berga in discursu de hac re con-tra Piccolomineum. Denique in Chartis recentioribusGeographicis, videntur Blancano Iib.f. Sphxrx cap.4.

ß ice aquales, prasei tim si addantur lacus, stagna, pa-s, flumina. Certe non apparet tanta inter has super-ficies disserentia, vt ob eam longior sit controuersia insti-tuenda; nec ita certa sunt charta Geographica quoadregiones nondum plane detectas,vt illis cogamur acquie-scere .

II Profunditas Maris, ait S caliger Exercitat. 3 8. raroexcedit pastiis 80. rarissime 100. maximam autem non_. Opinionesexcedere pastus po. refert Io. Baptißa Benedicius in Epi- de Ma-tsstola ad Horatium Mutum; ex relatione Nauclerorum., profiUua—D.Francisci Lopez & Roderici Gusmani: sed & Boterus " •in relatione de Mari, Scorcia de N i\o,Cottunius lib. 1 .Me-teor. lect. 17. & Blancanus Iib.f. Sphara cap.4. aiunt ra-ro ad vnum Milliare, nunquam Vitra sesquimilliare, ple-rumq. infra f 00. pastus reperiri: Denique Casar missisexploratoribus per MareMediterraneum,Tyrrhenum,&:vicina maria,non repetit maiorem stadijs is. hoc est pas-sibus 1873. inde illud Plinij lib.z. cap.ioz. Altiffimummare quindecim ßadiorum Palianus tradit.

III Ali) tamen profundius de Mari censent: natu Ca-baus lib. 1. Meteoren, t.zo. q. 1. licet dicat frequentiisiinenon excedere 60. aut 100. pastus; alicubi tamen ad duo,aut tria Militaria pertingere fatetur ,Georgius Reifch lib.

7. Margarita Philosoph, tr. 1. cap.44. ait alicubi esse 4. •

Milliarium. PliniusMh.6. cap.zz. tcSolinus cap.44. di-cunt non longe ab insula Taprobane aliquos esse canalesMaris adeo altos, nullst vt anchorm fidant,aut ad profundumperuenirepotuerint. Et Olaus Magnus lib.z. cap. 10. nar-rat prope Vlmam Suedia voraginem repertam esse, nul-lis funibus mensurabilem, & in Oceano Noruegia tan-tam alicubi este profunditatem, vt ne tantis quidem funi-bus attingi potuerit, quantis maxima nauigia onerari po-tuerunt, addita grauifsima plumbi, aut ferri masta; & no-ster lofephus Acoßa lib. 3. historia Indica cap.vlt. Anto-nius Pigafetta in nauigationibus suis apud Ramtisium, &CFromondus in Meteoris Iib.f .cap. 1. affirmant in Mari Pa-cifico alicubi neq. a Castellanis, neq. ab Hollandis,quan-tacunq. bolide, fundum reperiri potuisse: & idcirco Ala-iolus in diebus Canicularibus colloquio 10. coeludit Ma-re esse alicubi imperscrutabilis altitudinis . Verum ideuenire potuit eo quod moles totius bolidis, lenior iamesset altera tanta mole aqua; quo in casu lunis boUdisnon recta deorsum tenditur, sed oblique fluitat: Vide^>enim que de modo mensurandi profunditatem Maris di-ximus Cap.f. Coroll. 10. Postumus tamen verisimilitercredere, esse alicubi Mare profundum ad 10. & ampliusMilliaria, siquidem montes adeo altos admittamus , 8ctatam este summam ipsorum <k Maris altitudinem, mxtadicta Cap. 1 i.esto raro, aut vix vnquam supra inuersos il-los montes aqux, & perpendiculum cuspidum illatumaquearum consistant naues, dum bolide fundum explo-rant .

IV Iam si vniuerso Mari demus Milliaris vnius Italiciprofunditatem, vt excessu defectus compensetur, tk tan-ta ponatur superficies Maris, quanta T erra- discooperta-;non erut Milliaria cubica Maris plura,quam 168 z 17088.

At si demus vbiq. passus foo. non erunt plura quarm»84io8f44.siquidem superficies tota globi Terraquei, exdictis Cap.7.num.8.est Milliarium quadrat. 336434176.

Quare moles Aqua: huius ad molem Terre eilet in primahypothesi fere vt 168. ad 3802.37. in sectmda autem, vt84. ad s8oz;7- cum moles globi Terraquei sit ex dictisibidem, Milliarium cubicorum fi 80Z36S0715o. Itaq.quoad hanc partem elementi aqueimon est dubium,quinmulto minor sit Aqua- moles, quäm Terrx.

V An autem computata aqua, qux latet in terrx con-ceptaculis, aut qux fuit ab initio Mundi, anteqiü DEVS

O. M.