Buch 
D 'Amboinsche Rariteitkamer : behelzende eene Beschryvinge van allerhande zoo weeke als harde Schaalvisschen, te weeten raare Krabben, Kreeften en diergelyke Zeedieren als mede allerhande Hoorntjes en Schulpen, die men in d'Amboinsche Zee vindt / beschreven door Georgius Everhardus Rumphius : daar beneven zommige Mineraalen, Gesteenten, en soorten van Aarde, die in d'Amboinsche, en zommige omleggende Eilanden gevonden worden ...
Entstehung
JPEG-Download
 

RARITEIT-KAME&.

H

, beweegt zich niet meer. Zommigevin-

het overige stompje aan zyne wratte va , . mede men dan op een lei schry-

gers zyn voor afgesteten en worden krytachtxg,

ven kan, als met een griffie. ...

j vl N°- XIII. N°- ï- en U- « de met

De Echinometra Digitata Prima, staat mJI met 'de letteren D, D, D. ^ veybeeldt

-s'ie pennen of voeten, in hmne onderscheide soorten afgebeeldt mLt s ,si voorwande* is verbeeldtáLomà Digitata Seconda, of tweede soort , Se noch wonderlyker ^ J°ZZvm dne soorten7* uit* Plaat met N°.IIl' í IV. i. de uk* hmne femen of tmetm , waar va» J

zyn aangewezen met de letteren E, E, E.

Xxx . Hooft deel.

Vtn den Echinometra Setofa : 'B(elu Babi.

k Eze Zeeappel is kleendervan schaal dan de beide voorgaande, anders van- Echimme-daante als de Echinometra Sectmda , ook dunder en platter van schaal, en kleen - tra Seto f a -- der van wratjes, waar tuflchener noch veel e staan die minder zyn. De grootste riante.

schaalen zyn als een vuist of handkaasje - overal bezet met lange pylen, van 4tot den 7 duimen lang, in de dikte vaneenNaainaalde, doch voor zoo spits töeloopende n°. V.als een verkensborstel. Andere tusschen beide korter, en zoo dun als haairtjes. Zy^yn zwart bruin, zommige vuilzwart, regt, styf, doch zoo brokkelig, dat, zoo dra mener tegen stoot, zy af breekèn : aan de zyden zyn ze van onderen tot boven overdwars ge-kaft als een fyne schroeve, ' én ruig int aantasten. Hy heeft geene zonderlyke Eyeren,^^^

en word voor onbequaam tot de kost gehouden.

Hunne naam int Latyn is Echinometra Setbfa , of Echinus Setofm , Maleits Bnlu hc " 4a ~ ~Babi t Amboins Hâhuìru en Hahulu , alle naar de gelykeniste van Verkensborstelen : op VersheideLeytimor biet hy ook Maccariwan , dat is, ietst welk een gelach verwekt als hy ie - taalin -

mant raakt z doch meer hy de omstanders, dan hy den lyder.

Zy houden haar op vlakke zandige stranden, daar weinig steenen zyn, en zomtyds Waar ge-

met troupen by malkander s inzonderheit alser, by aflopend water, eenige vlakke kuilen worXw.in t zand blyven staan. Dit siioode ongedierte maakt stranden overal Zórgelyk iinzonderheit voor die hunnen kost z by aflopend water , daar op moéten zoeken,en omtrent een voet diep int water gaan, voornamentlyk by nacht, Wanneer men on- ^ ev oorziens tegens dit dier aanloopt, of daar op trapt, meenende dat het een steen is. vaartykWant zoo dra men de scherpe pylen aanraakt j of den voet flegts daar öp begint te^ vang ^'zetten, zoo heeft men de spitzen van de pylen in de huit i die dan straks afbreeken,

ter wancTverwekken. Het is my zelfs gebeurt, dat ik by Maaneschyn intZeewa-r wan e ende, eri eenige Rariteiten onder de klippen zoekende, daar ik noch al welp x onge xerte verdacht was, en dieshalven zagtjes voelde onder de klippen, echterwee o rie van deze pylen in myn hand kreeg, schièr eer ik voelde dat ik iets aan-aa te, want ze staan rondom het dier uitgerekt, als aan een Egel of Yzer varken dat u H ip mi syne or e s opzet. De heeling van deze steeken is, dat men het gequetste lidc zagtjes del hier^oppe, dat het half besterve, en de stukken van den pyl gansch gemorselt worden; *hebt na J iet óvei' t Vuur warm máake, zoo heet men het lyden kanj of, zoo gytdooft meert Cen P a e ^ aar o? van de grauwe Cmfia Accarbary ,t welk de pyn ver-doppen^oij^ 61 ' m ° et men evenw él kloppen om dèn pyl te vermorslelen. DePylen die ° d ^ ^ WaarC 5 om âat ze te bros zyn : zomtyds bewaart men de dikste

met kr ns ^ ^kte van een Zeil naait hebben , en onder aan mooi gekartelt zynOver dae jT* Engste spits moet men afbreeken, eh dit zyn dan Zeenaaiden.

% ookals hem^ Z ^ ne ^ en ne ^ e SB en » onder water als de Zonne ichynt ; dit doet Me

een àand genaakt , die met gewreeve Gember bestreeken is, stat men Ê

^ » hem

inenvangen