344

CAP. XIV. HISTORIA ASTRONOMIAE

occasu in ortum dietim perfidens , diei noctisque ukistitudi-nem facit, ac primi mobilis munere assumto, & sphaeram fixarum,& planetas omnes, a motu raptus abfoluit, quod ipsa conuerfa inortum, necesse foret, sidera omnia apparere conuerfa in occasum.Sed cum nihilominus magnam asymmetriae partem superesse in-telligeret, praeclarius fecisse putabat Philolaum , dum terram acentro amouens, tribuit ipsi non modo motum diurnum circaproprium axem, sed circumductum etiam annuum circa solem,quo efficeretur, ut percurrendo Zodiacum, sub quocunque eiussigno uersaretur, sol in opposito appareret: sicque loco solis pla-neta euadens, tam ipsa, quam mercurius, uenus, planetaequeceteri, solem agnosceret. tanquam centrum; quamobrem multa,inquit, & longa obseruatione tandem repeti, quod, si reliquo-rum siderum errantium motus ad terrae circulationem conferan-tur, & supputentur pro cuiusque sideris reuolutione, non modoillorum phaenomena inde sequantur, sed & siderum.atque orbiumomnium ordines, magnitudines, ac coelum ipsum, ita coii nectat,ut in nulla sui parte possit transponi aliquid, sine reliquarum par-tium ac totius uniuersitatis confusione.

XXII. Haec cogitare & scribere ab anno circiter 1507 coe-pit. Verum quod sibi non esse duceret sitis, generalem solum ra-tionem hypothescos statuere, & iuxra ipsim phaenomena genera-tim, perinde ac iuxta ceteras, siluare, sed aueret hypotheses quo-que speciales sic pertexere, lingulorumque motuum periodos de-finire, ut condere exinde posset tabulas, coelo, prae Ptolemaicis,Alphonsinisque, consentientes, ea propter necessarium cenfuitobseruationes peragere, quas cum antiquioribus conferens prae-cisionem obtineret maiorem. Duxit ergo fabrifaciendum quadran-tem , öc Ptolemaicas regulas < 3 c instrumentum parallacticum, cu-ius quae erat regula longior diuisi erat in partes 1414, ut possetsubtendi angulo Vecto isoscelis, cuius crura quatuor cubitos longahabebantur mille partium. (*) Obseruationibus igitur suis & ue-

terum

Organa tamen astronomica Copernici nondum accurate fuisse elaborata,ipse fassus est Rhetico, quemadmodum hic in praefatione ephemeridum a.