vtctü.

Vectis na-tura estujm.

Vide Ico-nis, X VI 1I.

Vide Ico-nis. XVIII,Fig, 4 io.

432

Liber X V. tsbUchanica.

tentiä movetur. Tanta etiam necessitas atque utili-tas carundom est, ut nulla ars iis carere possit,utostendimus Par.j. Magias lib.zdnProoemio.

Monitio ad Lectorem,&Mechanicos.

A Nt equam autem ditiarum quin ^Ma-chinarum (dr quarumcunque aliarum)confidcratioven>adgredtaturLetior,(ficonftrutitonem CMachwarius,monendus ge-neraliter cB , quando proportio potentia adpondus confideratur in usu xMachtnarum ,communiter solam gravis molis refißentiamfiu gravitatem considerari , (jr cum viribuspotentia conferri , perinde acfi Machina ipsanon refifieret motui. In praxi tamen fimperobservanda etiam est refißentia qua ex ipfiusMachina materia & compaginatione oritur:hac enim perindeft habet,acfiponderi gravi-tas adderetur. Quare cavendum eB,ne talesadhibeantur Machina , quarum refifientia or-ta ex materia,absorbeat tot at aut pracipuasvires motorisfiu potentia .

CAPUT VI.

est,vecti subjicitur;F est potentia capiti A applica-ta : qua; dum vectis extremum A deprimit, attolli-tur necessario extremum B, & consequenter pon-dus C ipsi incumbens.

Secundus usus vectis est,cum lingula B,aut pars vjcfclcc-aliqua vectis lingula: proxima,oneri C supponitur, „is, XVIII-& nullo hypomOchlio vecti supposito,alterum ejus Fig4}i.extremum A a potentia D attollitur : tunc enimquia omnes vectis partes, excepto extremo pun-cto B , quod terne innititur , attolluntur (urium;ncccflario etiam pondus C movetur,atque attolli-tur. In hoC tamen casu terra ipsa,aliudveplanum,cui vectis lingula B innititur, habet rationem hy-pomochlii.

Tertius usus vectis est, quando subjicitur uni V'de Ic°'.ejus extremo B fulcrum, aut loco fulcri solum seuarca; alteri vero extremo A imponitur onus iuble- l °'vantlum; inter utrum que deniq; media applicaturpotentia motrix D, qua: vectem una cum onere ^

sublevet in altum, immoto manente extremo Bterra; innixo. Hic usus tametsi ordinarie non oc-currat, quia non juvatpotentiam ad onus faciliusattollcndumjutilis tamen aliquando, imo & neces-sarius est, quoties nimirum abundamus virtute seupotentia,& egemus velocitate motus in pondere:nam in hoc usu pondus velocius movetur quampotentia, quia pliis distat a centro communi mo-tus , seu a fulcro, idcoque majus spatium eodemtempore percurrit, quam potentia.

fDe VECTEy ej usque njinbiugts* <ui-num cum moto &Jußentatö son-dere proportione.

A Vcctc incipimus, tum quia simplicior ac fa-cilior intellectu est inter ofnncs Machinasponderum moti ices, tum quia nonnullarum se-quentium Machinarum compositio ac virtus ävecte dependet, lugens & sere infinita est ejus vis,adeo ut Terrarum Orbis eo moveri queat, ut vi-debimus.

Annotationes.

S lin primo nfu vellis,stsjpendsretur palus A B circa vide I co-eam partem,cui bypomochlium D E fubjeffum efi, uif. XVlB'haberet eundem usum. Ex quo,(st ex duobus sequenti-bw ustbus patet, hypomochlii rationem hüben, quid-quid aut fujpendit vellem, aut sustentat unum ejus ex-tremum, impedit f quo minus cedat in motione ponde-risfaBd dpotentta. Si pondus velli non imponatur,fidappendatur,perinde eB. PoteB (st filet vellis etiamadhiberi ad onera in aquihbno sustentanda ; fid tuncpotius habet rationem libra, quam vellis.

Propositio I.

Veclis naturamusum, explicare.

V Ectis est palus ligneus, aut ferreus, uno suo-rum extremorum acutus, altero obtusus, adcommovenda & attollenda onera aptus. Talcmrepraesentat Figula A B, cujus extremum A obtu-sum,B vero acutum est. Pars obtusa caput, acutavocatur lingula. Vectem Graeci appellant tqv/so-%)Cov, Latini palum, sudem, palangam; Itali laleva,aut Iteva, fc ia (langa ; Galli Levier ; Germani ClttHcbel/vct

Usiisvcctis triplex praecipue est. Primus,cumlingula B subditur onen commovendo, & vectiipli subjicitur prope lingulam fulcimentum seusustentaculum solidum ac firmum, cui vectis in-cumbat, tandemque prope caput applicatur po-tentia que vectem deprimit, ut in Hguraqzo ap-paret: m qua C cft pondus movcndum;B A est ve-ctis,cujus lingula B est ponderi supposita; D E estlapis,aut lignum, vectinon procul a lingula subje-ctum,cui vectis incumbit, quod ob id viropti%Aiov(bypomochlium) vocatur, co quod t» id

Propositio 11.

T riafimt ueSlü genera fiu differentia ,desumpta ex triplici ejus usu.

^"'jr'R.ia in quolibet vecte ad movendum aut sii- y e ctis tr >0 ,X stentrndum onus adhibito considerari pes- suntg ,ntr rsunt lot a seu puncta, scil.punctum oneris moven-di,pinctum potentias motricis, & punctum fulcriseu hypou.oeblii. Qux tria puncta tribus modisinter se disponi, combinari, ac variari possunt; exqirbus tribus modis tria vectium genera seu difse- Jc(y ;

rentix oriuntur. Vel epim unum extremum vectis ^.r^yüUobtinet pondus, alterum potentia, & fulcrum est £j ’ .jj.intermedium,ut in vecte A B C,ubi A est pondus,

B fulcrum, Cpotcntia;& oriturprimumgenus:velunum extremum obtinet fulcrum, alterum poten-tia, & pondus est intermedium, ut in vecte D E F,ubi D est fulcrum,F pondus, F potentia; & oritursecundum genus: vel denique in uno extremo estfulcrum, in altero pondus, inter utrumque veropotentia, ut in vecte G HI, ubi G est fulcrum, Hpotentia,Ipondus;& oritur tertium genus. Nequeest alia possibilis combinatio utilis.

Tri»