. ratie.

124 COMMENT. INI. CAP. H AE RAE

T ERTI O concludi poteſt hæc noſtra ſententia ex eclipſibus Lunaribus,hac ration. In omni eclipſi Lunæ vmbra aggregati ex terra& aqua rotundaeſt, in quacunque cæli parte contingat eclipſis. Igitur neceſſe eſt terram& aquãynum componere globum. Antecedens perſpicuum eſt in partibus Lunæ non-dum eclipfatis: Sunt etenim e corniculatæ, ſeu circulares, vt experientia no-tum eſt omnibus Aſtronomis,& ijs etiam, qui vel vnam Lunæ eclipſim conſpe-xerunt. Quare oportet vmbram eiuſdem eſſe figuræ, nempe 8 enimollot quadrata, vel triangularis, vel alterius figuræ præter fphæricam, non con-ſpiceretur Luna circulariter ingredi vmbram, ſed ad modum vmbræ non rotunde, quod cum experientia pugnat. Conſecutio vero neceſſaria eſt. Nam vtoſtendunt Perſpectiui, figura cuiuſque vmbræ imitatur ſigurã corporis opaci,quod yvmbramefficitz vt ſi corpus opacum, ſeu vmbroſum extiterit rotundum,vmbra quoq; rotunda proij ciatur; ſi ligure lateratæ ſuerit corpus vmbroſum,eiuſdem figuræ cernatur vmbra,& ſic de cæteris, vt facilime quiuis experiri po-terit. Cum ĩigitur vmbra in quauis eclipſi Lunari perfectiſsime æotunda appa-reat, vt indicant partes nondum eclipſatæ, neceſſario concludendum eſt, cor-pus illam vmbram efficiens, nempe compoſitum ex terra,& aqua, rotundum at-que ſphæricum eſſe. Si enim aggregatum ex terra& aqua eſſet alterius figurę,oblongæ nimirum quodammodo& difformis, vt oppoſita ſententia aſſerit, ta-lem quoque ſiguram indueret vmbra in eclipſi, quod falſum eſt. Quꝭd ſi reſpondeant contrariumiſentientes, etiamſi totus Oceanus,& mare in tumoremaltiſ-limum erigatur ſupra terram, non tamen inde efhiei,; vt vmbra in oclipſi Lunarirotunda minime appareat; quoniam videlicet aqua nullam proijcit a ſe vmbrã,ſed ſola terra; quæ rotunda exiſtit. Dicendum eſt han xeſponſionem eſſeè valdeabſurdam. Quouiam enim totus Oceanus, ac Mare reſperſum eſt intinitis peneinſulis, adeo vt verſus quamcunque partem nauigetur; ſi Nautis noſtri tempo-ris fides eſt habenda, reperiantur ſemper vel continentes, vel inſulæ; Quæ cumſint continuatæ cum continente,(non enim eas ſupernatare aquis quis dixe-rit) quis non videt, ſi talis eſſot horum duorum elementorum conſtitutio qua-lem ipſi cõfingunt, vmbram terræ vna cum vymbris inſularum omnium mire fra-ctam, atque diflormem debere effici? Quod cum aduerſetur experientie, nonerunt duo hæc elementa ita conſtituta, vt aduerſarij volunt, ſed vnum confi-cient globum, ne inſulæ in medio mari repertę plus diſtent a centro mundi,quam continens, ſed qualiter, vt vmbra in 9990 rotunda efficiatur, vt expe-rientia docet. Accedit etiam, quòd aqua haud dubio aliquã a ſe vmbram proij-ciat, vt experientia teſtatur, præſertim aqua maris, quæ denſior eſt,& craſsioralijs aquis. Colligamus ergo, cum vmbra aggregati ſemper rotunda ſit, ipſumquoque aggregatum rotundum eſſe, ac ſphæricum.

SONFIRM ARI poteſt eadem hæc veritas experientia quadam com-munisquam etiam affert Ptolem. Pict. 1. cap. 4.& Ioan. Regiom. lib.. concl.2. quæ talis fere. Exiſtentes in medio muri nihil omnino præter cælum& aquamcontuemur e quando vero littora petimus, tune primum montes, ſcopuli, arces,turres,& huiuſmodi alia ſenſim exurgere cernunturz quaſi ex aqua emergerent:Idqͥue ca proportione, vt prius cacumina montium, ſummitatesq́ʒ turrium, de-inde me diæ partes poſtremo inſimæ iuxta littora appareant: Quod minime tamordinate accideret, i mare ſupra terram attolleretur, aut ſuperficies maris noncontinuaretur cum ferræ ſuperticie, ita vt vna ex vtraque conficeretur. Nam fi

mare in medio attolleretur, ita vt eius circunferentia cum terræ cireunſerentianon