MATERIA
TENTAMINIS PVBLICI,
Q V O D
EX ANNI HVIVS SCHOLASTICI
PRiELECTIONIBVS
. QVOVIS
CVI LIBVERIT PERICLITANTE S V B I B I T I N
COLLEGIO REGIO THERESIANO SOCIETATIS IESV ILLVSTRISSIMVS LIBER BARO
IO ANNES DE SCHILSON,
PHILOSOPHIE IN SECVNDVM ANNVM AVDITOR.
DIE MDCCLVIII .
V1ND0B0N/E,
Typis IOANNIS THOMiE TRATTNER, Cjes. Reg. Maiest. Avljk Typogr. ti Biuliopola:. 1758-

: ;VW.<
WWSMM
:<v
•..
u-"»^ , ,y-
?.*l' : Sf-- . .:
r *
v-^
M. V
V H
/*.
\r«
•j;
> '*.
rm
tu
* itff* ■ ••' / l *> '4 •'* -il
. ’ \ . .. O.' V. h. - -4' -5
.V.TO?r */}V*y; I 7 F/ .a
< v rr^\tw>r-i
'I -
■S* W,
t|i
- *
" »' >. <> h
*■ . 4 ,.. •*■*•. < •. * l *
■ "i I a ’•tfi«
¥ . »i> '•**••» •
'! *:■ '?;■
* * * -*' ■ v v * *
i, iraüpw? -
’öiu. c -4 •> - ■ •;:tr\ ; Miwd
J4 Qo Y. r;: U ',H‘ / jfc-O;
■ l . ' >il sZ/;,\ t*W ' Vl v '^ aWOßtf.lJ&'i'
r*i , t ! -‘ i . ' V - " •' •!' ■■■ -in
'> 1 's
',■••.■■■ -r« ')u
'i ‘ * f >n< :•&«. ■, fT iT,^.'. ft -’T
' •:■ < * r. „x*j j.f t .a..i<-{,
' - - . i .
\
,t •;•
iiti

■ÄJ
THESES
EX PHYSICA GENERALI.
Quafiiones.
Uid corpus ? Quod Veterum Atomistarum , quod Recentiorum praesertim Gassendi de corporibus systema ? Qine Cartesius, qus Newsonus corporum principia statuit? Qui Elementarii dicuntur? Quid Thales Milesius, Digbieus, Empedocles , P. Honoratus Fabry senserunt ? Denique quas Principia Chemici statuunt ?
DE GENERALIBUS CORPORUM AFFECTIONIBUS.
j4jsertiones.
C orpus omne extensum, impenetrabile, & figuratum est.
In minutissimas partes aqua, vel aere, vel igne, vel alio menstruo stupendum in modum resolvi potest.
A 2
, 7 -'
Ha-

Habet suos poros, meatus , & interstitia.
Datur in qualibet corpore vis aliqua te conservandi in tuo statu naturali fcu quietis, seu motus.
Ex corporum cohaesione, mutuo accessu fluidorum & firmorum , praesertim vero ex operationibus chemicis evincitur dari aliquam in corporibus proprietatem ab aliis distinctam, quam seu cum Newtono AttraElionem teu cum Mariotto accejsum mutuum , adbarentiam , motum unionis, seu denique grauitationem universalem voces , solo nomine dissidebis.
DE CORPORUM GRAVITATE. Quafliones.
Q uX praecipuae proprietates corporum gravium ?
Quae praecipuae de corporum gravitate sententiae?
Quid per pondus corporis intelligitur ?
Assertiones.
P ondus corporum a gravitate distingui debet.
Pondus est proportionale Mastie.
Gravitas mutatur pro diversa a centro terree distantia, vel accessu ad majora corpora.
Consistit itaque gravitas in lege aliqua Universali, vi cujus corpora omnia ad se invicem gravirant in ratione reciproca duplicata distantiarum , & directa simplici massarum.
DE ELASTICITATE.
Quafliones.
Q uid corpus Elasticum?
Qme Elasticitatem augent? quae minuunt?

Ajsertiones.
E lasticitas non explicatur per impulsum fluidi cujusdam seu aerei, seu xtherei;
Neque per vires attractivas Newtoni ; sed per certum gradum rigiditatis , & flexibilitatis partium multum ignis intercipientium.
DE CALORE ET FRIGORE.
AJsertiones,
C alor consistit in motu partium corporis ex oscillationibus ignis orto.
Si motus fuerit adeo vehemens, ut extra sphaeram suae activitatis minimae corporis partes ejiciantur, erit combustio.
Frigus oritur, ubi motus partium remiserit. Hinc
Quceftiones resolventur.
C ur corpora quaedam magis, minus alia incalescunt?
Cur calida expanduntur, & evaporant ?
Quid machina Papiniana? qui ejus effectus?
Quid Thermometrum Drebellianum ? Florentinum & Fah- renheitianum ?
Qu?e ratio liajc construendi, & calorem , frigusve explorandi.
DE SAPORIBUS ET ODORIBUS.
Quafiiones.
I n quo consistit sapor & odor prout est in ipsis Corporibus ?
Quid ex parte organi requiritur ?
Curqute placent organo uni, displicent alteri?
A 3
DE

DE CORPORIBUS FLUIDIS.
Theoremata.
Q uotcunque tubi in fundo communicant, [squali se se momento premunt.
Fluida in omnem partem premunt aequaliter.
Non obstante hac mutua pressione gravitate sua deorsum premunt.
Pressio fluidorum in fundos aestimanda est ex massa & celeritate. Hinc
Pressio in fundum est factum ex fundo in altitudinem. Liquores homogenei tunc in tubis communicantibus quibuscunque pervenient ad aequilibrium, cum eandem in illis altitudinem obtinuerint.
Liquores heterogen ei tunc aequilibrantur , cum illorum altitudines fuerint reciproce ut specificae ipsorum gravitates. Hinc
Explicatur causa fontium salientium, aquarum fe ad libellam componentium, siphonis anatomici.
DE IMMERSIONE SOLIDORUM IN FLUIDA.
olidum fluido immersum tantum fui ponderis amittit, quan-
O tum ponderat illud fluidi volumen quod in ipsa immersione e loco luo excludit.
Corpus specifice gravius in fluido descendit solo excessu gravitatis supra fluidum squalis voluminis.
Specifice levius non totum mergitur.
Corpus vero ejusdem gravitatis lpecifics cum fluido quiescit quocunque loco immergatur. Hinc
Datur ratio, cur cadavera innatent, cur naves etiam onustat non mergantur, quod Archimedes in Hieronis Corona Fraudem artificis detexerit.
DE

DE ELECTRICITATE.
U nde nomen ? qua? Historia Electricitatis? Quid primigenia?
quid communicata? qua? praecipua electricitatis phaenomena ? Quid fulmen electricum ?
AJsertiones.
E lectricitatis effectus repeti nequeunt ab aere, neque a vaporibus aqueis, neque a materia magnetica, sed A materia continua ignea exhalationes acido-sulphureas fecum vehente.
Phaenomena pleraque explicantur per duplicem torrentem; unum quo materia ista ex corpore electrico per fasciculos radiorum divergentium prosilit, alterum quo ejus generis materia ex aere, vicinilque corporibus affluit.
DE SONO.
Quaestiones.
Q uid sonus prout in corporibus sonoris ? quid prout in medio propagatus ?
Quid sonus directus? quid reflexus?
QuX soni celeritas? Unde augetur ?
Quid tuba stentoria ? qua? methodus optima hanc construendi? Quid Echo ? Unde Echo Monophona , Polyphona ?
Item Monosyllaba & Polysyllaba ?
Assertiones.
S onus in ipsis corporibus spectatus consistit in motu tremulo partium minimarum elasticarum.
Sonus in medio spectatus est motus tremulus & ofcillatorius aeris analogus corpori sonoro.
DE

DE LUCE.
Theoremata-
O bjectum post speculum planum videtur erectum ubi cathetus incidentis concurrit cum radio reflexo continuato.
Tanto intervallo distat imago post speculum, quanto objectum a speculo remotum est.
Si objectum radiet in speculum convexum imago videtur situ erecto , sed minor.
In speculo concavo pro diverso situ oculi jam majus, jam minus; jam situ erecto, jam inverso videbitur.
Radius perpendicularis incidens non refringitur.
Radius oblique incidens ex medio densiori in rarius refringitur a perpendiculo, ex rariori in densius ad perpendiculum.
Si Lux parallele incidat in lentem plano convexam vel convexo-convexam in foco colligitur.
Si radii parallele incidant in lentem plano concavam, vel concavo-concavam, in egreflu divergent.
Problemata.
T ubum Astronomicum, Terrestrem, Newtonianum exponere.
Item Engyscopium.
Exponere vim vitrorum & speculorum causticorum.
Efficere ut objectum altius, majus, & multiplex appareat. Invenire focum Lentium.
Assertiones.
L ux non consistit in quodam profluvio’ ex Sole aut aliis corporibus lucidis ad oculum transmilso ,sed In pulsibus fluidi alicujus subtilissimi, rarissimi, maxime elastici a corpore lucido acceptis, quod fluidum stherem vocamus.
Di-

Diversa refractio habetur ab universa illa gravitate qua corpora ad se invicem accedunt.
Corpus diaphanum non habetur per rectilineam pororum dispositionem ; sed
Habetur per compressibilitatem partium, earumque tali inter se nexu, ut pulsus aethereos, quos extimas partes a radio incidente accipihnt, interioribus, atque has rursus ulterioribus communicare polii nt.
DE COLORIBUS.
Quaftiones.
uid colores prismatici ? quid colores in corporibus opacis? Qua methodo usus Cl. Newtonus in experimentis colorum ?
Assertiones .
D iversitas colorum prifmaticorum consistit in diversitate pulsuum cCthereorum , atque adeo in diversa radiorum re- frangibilitate.
Albedo est commixtio radiorum.
Radius rubri coloris minime refringitur; maximam refractionem patitur radius violacei coloris.
Corpora opaca videntur per pulsus ab ipsis corporibus causatos.
Colores in corporibus opacis consistunt in certo numero pulsuum dato tempore in oculos incurrentium orto a certa tensione & elasticitate partium integrantium, vi cujus illae in proprium sibi motum oscillatorium instar chordarum excitari, simi- lesque pulsus aeri ambienti imprimere poslint.
EX PHYSICA SPECIALI.
EX ASTRONOMIA.
Qiiastiones.
Q uod systema Tychonis? quod Copernici? Quid stellae sixte, quae earum a terra distantia ? An sol sit corpus igneum?
B quid

quid macula* solares? Quid Lunares? Quae phases Lume ? QuidEclypsis solaris & Lunaris, & quando utraque contingat?
AJsertiones.
S ystema Copernicanum phaenomenis explicandis aptius est, quam Tychonicum.
Cometae sunt species Planetarum.
Caudae cometarum sunt vapores adurgentes a capite comette in partes soli oppositas.
Maculae solares sunt fuliginis genus, quod concrescit, & instar nubium dissipatur.
DE AERE, AQUA ET IGNE. Quaftiones.
Q uid de aeris fluiditate, gravitate, elasticitate notandum?
Quid atmosphaera? an aeratmosphsricus, & quibus sub conditionibus necessarius?
Quid Barometrum ? quid flygroscopium ? quid Manosoo- pium ? & quae ratio horum instrumentorum.
Quae aquae proprietates ?
Quas praecipuas mutationes subit aqua ?
Quid ignis? Quid flamma? fumus?
Quod alimentum ignis? Cur flamma -ascendit?
Quid Pyrometrum ? Quid Phosphori ?
Qua ratione ignis excitatur?
AJsertiones.
er est gravis & elasticus.
Ascensus Barometri a sola aeris gravitate est repetendus. Glacies habetur a sublato aequilibrio ignis interni & externi.
Quare
Non requiritur copia particularum salinarum & nitrosarum. Fontes perennes non oriuntur a pluviis & nivibus; sed
Ori-

Originem habent ex mari ope ignium subterraneorum & destillationis.
Ignis consistit in tethere , ejus actio in motu.
De Meteoris igneis aqueis & aereis.
Q uid Fulmen? Fulgur? Unde tonitru?
Quid ignes fatui ?Ambulones? IgnisLambens ? Stellas cadentes? Unde aurora Borealis? Lumen Zodiacale?
Unde Nebula? Nubes? Ros? Pruina?Pluvia? Nix? Grando? Quid ventus? qui praecipui memorantur?
Unde Iris? Cur circularis ? Quid Halo,Parelii, & Paraselene?
EX GEOLOGIA, ET MINERALOGIA.
Assertiones.
T erra est Figurae Etyptoidicte ad polos depressis.
Montes ignivomi oriuntur a fermentationibus materias acidae ac sulphurea'.
Terrae motus oritur ex rarefacto aere subterraneo, aut aqueis partibus in vaporem actis.
Lapides oriuntur ex variis terreis arenis ope succorum la- pidisicorum inter se concrescentibus.
Metalla alia sunt perfecta, imperfecta alia.
Materia Metallorum est fluidum quoddam in vapores resolutum poros terrae, lapidumque meatus pervadens in matricibus convenientibus collectum.
De Plantis.
C^uid Planta ?Quae praecipuae partes plantas?
Assertiones.
P lanta? omnes oriuntur ex proprio , specificoque semine.
Nutrimentum plantarum habetur per partes salinas terreas oleosas in succo aqueo praeparatas, extenuatas,subactas, & cum hoc succo per universam plantarum substantiam distributas.
B 2 EX

EX HISTORIA
UNIVERSALI a CONDITA ROMA AD EXSTINCTIONEM IMPERII OCCIDENTALIS.
Questiones.
Q uas institutio Reipublicae Romanas ?
Quid de septem Romanorum Regibus notandum maxime ?
Qua; revolutio expulsis Regibus novum Rom-e introduxit regimen ? an i, lud liberius ? in quo consistebat tota ejus vis ? in quo Romani libertatem constituebant, & quid de amore patrice apud illos sentiendum ?
Quas origo discordiarum inter illos ? quid hic a Senatu peccatum, quomodo Tribunatus plebis introductus, quid ille ? quomodo crevit Tribunorum potentia, quas media huic dilatandae adhibuerunt, quid de Legibus Agrariis & Licinia sentiendum ?
Qu^e origo jurisprudentiae Romanae & qure illius Historia usque ad abolitum Decemviratum ?
Quid de Bellicis Romanorum institutis-, tanta unde in re militari industria? quid Legio, ejus arma, divisio? in his quid boni? quae disciplina, quae educatio militaris ? unde apud eos exercitia corporis tam honorata ? ut quid Ltigabatur miles ? unde raritas morborum & transfugiorum, unde fiducia illa & valor in milite Romano ?
Qui potuit Roma crescere incremento quod hodie pro non possibili habetur ? unde fiebat ut Ordo Militaris tantus esse posset sine eversione Reipublicas ? Quid boni hunc in finem habebat aequalis agrorum divisio ?
Quid de Pyrrho ? cur profuit magis quam obfuerit Romas? Quid de Gallis, quas varias eorum expeditiones ?
Quid de primo bello Punico, quas ejus vera, quae praetenfa causa, quomodo tam subito Romae potentia crevit maritima ? id
cur

cur nobis apparet impossibile ? Qui Heroes primo Punico bello claruerunt maxime, quibus facinoribus?
Qua? causa fuit Punici belli fecundi, cur Carthaginienses invaserant Hispaniam ? Quid nocuit Roms tarditas in Saguntho liberanda? Qus clariores expeditiones Annibalis, quis Roma? animus in cladibus suis.
Quid judicandum de Cunctatore Fabio ? quis genius Ducum hoc qui bello claruerunt ? cur renuit Roma captivos redimere? Cur profugos ex praelio Cannensi punivit & cur Consulem cladis autorem honoravit ? unde Annibal post tantas victorias facilius vinci coepit ? Quid de Scipione & Marcello ? cur expeditio in Asticam suscepta ?
An diversitas fucceilus utriufque partis non sit repetenda ex diversitate constitutionis civilis in utraque Repubüca ? unde ergo Carthaginiense regimen Romano debilius? Quis utrique in bello finis ? <^us in exercitibus dilparitas, quae in ipso utriufque urbis situ diversitas? unde Carthaginis imminuta opulentia, quid Carthaginem perdidit, & Romam salvavit ? Quomodo ipsa pax Carthagini nocuit ?
Quae tum facies orbis & Graecis potissimum constitutio ? unde bella Macedonica ? in quo peccarunt Graeci, unde ii qui Romae faederati erant ab ipsa paulo post eversi ?
Quae facies Syris, qus iEgypti qus utriufque regni vires & qua parte laborabant ? Quomodo Romani eos reges sensim exuere potentia ? Quis genius Antiochi, cur in Romanos arma cepit, quomodo ille, quomodo Perseus victi ?
Quibus artibus Romani subjugabant populos ? cur Romani prsmia & poenas in bellorum exitu decernebant ? Quandonani inducias dabant ? Quare injurias sibi illatas subinde dissimularunt, unde tantus eorum per orbem metus ? cur legati eorum tam arroganter loquebantur; cur in pace ineunda fern per victum cogebant, exercitum minuere, tributa pendere, obsides dare ? cur vetabant bella cum sociis & quotuplicis generis habuere socios ?
B L
Quo-

Quomodo sibi solis reservabant arma ? cur Asiaticis vetabant conscribere militem Europeum ? Quomodo potentiores devincebant Reges, quomodo cum Rebus publicis & liberis agebant populis ? Qus illorum perfidia in interpretatione fasderum?
Quid de motibus Giachorum ? Quid de Mario? quomodo Jugurthino bello admotus, qui se in consulatu continuavit, quomodo sexto consulatu dejectus fuit ?
Quid de bello Sociali ? Quae ejus origo ? an preces sociorum jusi te ? Qure Romae sub belli initium fortuna ? Quomodo dissoluta sociorum unio quo successu ?
Quae corruptio Romanorum ? Quomodo Epicureismus illis nocuit ? Quomodo Religio cum statu civili peculiariter apud eos connexa erat? quo sensu Divitiae & paupertas aequaliter illis nocuerunt ? Quare militaris virtus,qua; illis remansit sola, maxime tum nocuit ?
Qui terminati sunt motus Sylla,' & Marii ? Quare triumphi Syllae libertatem reddiderunt impossibilem? Quid Proscriptiones Syllae, mali intulerunt regimini ? Quomodo sensim Romani deposuerunt odium Tyrannidis.
Quae origo magnitudinis in Pompeio ? Qui genii Crasti, Caesaris, PompeiiCiceronis , Catonis, Catilinae V Quibus viis
Caesar crevit?
Quomodo Triumviratum instituit ? Quos habuit hic successus ?
Quae hic diversorum molimina ?
Quomodo ad bellum civile devenerunt Caesar & Pompeius?
Quid hic a Senatu peccatum ? Quid perdidit Pompeium ?
Quid peccaverunt interfecto Caesare Conjurati , quid Senatus ?
Quomodo se tunc gesserunt Cicero, Antonius, Octavius Lepidus ?
Quid ad obtinendum imperium profuit Augusto maxime 2
Quomodo ipsa illi prpfueiunt vitia ? cur uno praelio lis inter illum & Antonium dirempta ? Quare Augustus mores publicos frsenavit quos Pompeius aliique qui ad Imperium aspiraverant,

rant , corruperant? unde clemens subito factus, qui antea tam crudelis ? Quale regimen introduxit ? cur placuit ejus regimen iis quibus regimen Julii Caesaris displicuerat? quare rariora lub eo facta sunt bella ? cur Civitatis & Libertatis donandae tam parcus? quomodo rem militarem ordinavit ? cur artes ct scientias coluit ?
Quid in decem primis Caesaribus seu quo ad genium seu quo rd characteres illorum notandum maxime ? quae diversitas inter genium Tiberii & Augusti ? unde adulatio senatus ? Quicl mali fecit Tiberius auferendo jus nominandi Magistratus Populo? Caligula unde tam malus Dominus qui servus tam bonus ?cur abolevit legem Majestatis &; quae illa ? unde tanta crudelitas in homine Romano ? unde ferocia in genio Romani populi ? unde placebant Romanis mali Imperatores ? Quid Claudius circa judicia immutavit ? unde absoluta adeo Caesarum potestas ? quae causa quod ita viluerit populus ? Quod malum ex invalescente militia? quid Nero circa Congiarium? quid de Vespasiano, Tito , Domitiano ?
Quae causae deficientis Saeculo secundo Imperii ? cur Trajani de Parthis victoriae tam celebres ? Quid lub Hadriano ? Quid Antoninos tam bopos reddidit ? unde progrellus Stoicae tum Disciplinae ? Quid mali fecit venditio Imperii post Commodum ? quis Severus ? quare tam facile erat Romae haberi Principem Tyrannum ? quid nocuerunt imperio ejus proscriptiones? unde enervatae legiones ? unde exteri ad thronum pervenerunt? quid Caracalla egit de thesauris paternis ? Quod maximum ex eo malum ? unde tot Cassares interfecti ? Qualis tum Imperii forma?
Quis Diocletiani & Constantini character ? cur ille duos Imperatores & duos Caelares este voluit ? cur hic Praetorii Praefectos multiplicavit & militiae magistros instituit, quo successu ? quae tum Aulae Caesareae facies esse coepit? Quando primum di-* visa imperia & quid de hoc censendum ? Quid de exstructa Con- stantinopoli ? quomodo per id nocitum Italiae & exhaustus opibus Occidens ? quid de distributione Frumenti Constantinopoli I quid nocuit Constantinus Militias ? unde tanta incertitudo in gestis & fama Caesarum ? Quae

Qua» sub Imperatoribus invaluerunt in Regendo sententia ab antiquis alienae ? Quid Valentinianus V Quomodo Gothi irrupere trans Danubium ? Quid cum illis ? cur auro placati & quam male : quae militia tum Romana, cur ad hanc admissi Barbari, qiuo successu ? unde tum coepit equitatus in exercitibus praevalere ? quid de exactionibus V
Quid Barbaros reddidit Imperio tam metuendos I Quid de Attila,quare cum potuerit, non subegit totum Imperium ? hoc mortuo cur Romani non invaserunt Hunnos ? cur Barbari ab initio terras non petivere.
Quid Occidentis evertit Imperium, quare Barbari incubuere Occidenti potius quam Orienti ? Quare libi non astiterunt mutuo Imperia ? unde Occidens maritimis viribus erat destitutus ? Quare Barbaris terrae datae & quae ? an bene spesne erat eos in nomen Romanum mutandos ? quid hanc spem evertit V Quae Imperio Occidentali extincto Europae facies.
Totam banc Hiß oria Universalis partem redigimus ad sequentes Disputationi Jubjettas
Assertiones.
omani quantumvis crebra feliciaque gesserint bella , justo
XV. tamen titulo pugnarunt numquam : fortunataque sunt scelera, quae in memorabilibus quas retulere victoriis, admiramur.
Quare si territorium Romae adjacens a Numitore concessum excipias, reliqua omnia quae vastissimae illorum accesserunt Rei- publicae, usurpationibus & violentiis fuere comparata.
Intestinae, queis Roma agitata fern per fuit, turbae, libertatis illius adhuc vigentis erant indicium : Reipublicae ergo erant utiles, motusque hi civiles illam conservabant; nec nisi cum magnitudo Imperii turbis substituisset bella, corruere coepit.
Cum Respublica mutata est, mutari inevitabiliter debuit; quod leges & instituta quibus hactenus steterat, Reipublicae non incongrua tantum, sed & noxia facta fuissent ; atque adeo conatus eorum qui libertatem vel conservare , vel restituere volebant, quantumvis bono fierent intuitu, erant imprudentes.
Impe-

Imperium Romanum semper Hsreditanum suit, vel saltem ad Principis regnantis libitum usque ad exstinctionem illius in Occidente.
Veritas & Divinitas fidei Christians ex Historica iHius propagatione demonstratur.
EX JURE NATURJE, & PHILOSOPHIA
MORALI.
Qutfßmes.
Q Uid jus naturs affirmativum & negativum & quod inter hrc quo ad obligandi modum discrimen?
Qus juris proprietates?
Qus morum honestatisque regula?
Quae conditiones ad actus honestatem requisitae.
(Jus ignorantia eam turbet? & cur id non fttciat aut metus aut vis ?
Quid dictamen conscientis Si cur hoc etiam si sit erroneum sequendum sit ?
Quomodo in dubiis formetur dictamen , quid requiratur ut opinio vere sit probabilis, cur prsstet inter probabiles adhs- rere probabiliori ?
Quid officium perfectum & imperfectum r Unde officia erga Deum deducuntur ?
Qus erga se iptum officia & quibus comprehenduntur regulis? Qus lui suarumque rerum prsscripta cura?
Qus erga alios officia , quis in his Ordo?
Quid mendacium, Si cur semper illicitum?
Quam diu juramentum promissorium obligat ?
Quid communio negativa & positiva bonorum ?
Cui natura jus maris R indivisarum rerum reliquit Dominium? Qus sit causa cur ad restitutionem injurians obligetur & quando ?
Qu ; d Philosophia moralis, qus partes , quod singularum objectum, quis finis ?
Qua sint maxima felic'tatis publics instrumenta ? Quomodo Religio ctnsttur primum Reipub ics fundamentum? Quam graviter noceat patris Superstitio?
Cur

Cur mutationes in Religione externa omnes vitanda?
Cur disputationes supprimenda? Cur tamen Ecteiis Hera- clii & Typus Constantis reprobata sunt ?
An in Haereticos saeviatur juste? cur tamen praestet moderatione cum iis uti ?
Quid de ALrario ?
An Thesauri in aerario si conserventur nimii, id non saepe Reipublicae obsit ?
Quid de fontibus aerarii, vectigalibus praesertim & tributis, & quae circa haec observationes civiles ?
Quomodo justitia est Patriae necessaria ?
Quantum commutativa prosit ad veram potentiam?
Quae in justitia distributive & vindicativa observanda?
Quae sunt media quibus Reipublicae crescit potentia.
Quare multitudo populi est certissimum potentiae indicium, ut ex omnibus Historiis colligitur ?
Quomodo deprehenditur huic non officere vel restituta ab Evangelio Monogamia, vel introductus ab Ecclesia Caelibatus sacer ?
Qui sunt varii in Republica civium ordines ?
Qui augent tantum & qui conservant Patriam, quare de primis multiplicandis non autem secundis est laborandum ?
Cur Agricolae sunt praestantiffima civium portio, & quid illis debetur ?
Quid de opificibus & mercatoribus notandum, & quid vere commercium dicitur ?
Quid de Legibus, Magistratibus, Militia ? quae debet hodie esse proportio militum ad cives ?
Quis bonus vir ? quis bonus civis?
Quae subditorum in Principem officia?
UndeNobilitatisorigoPquae ejusinPatriam &Principein officia?
Quid magnificentia, quid luxus , quid prodigalitas, quid li- Leralitas ?
Quid amicitia ? quae in illa cautelae ?
AJJertiones.
F inis hominis ultimus Deus est, in cujus per actus fibi proprios possessione suprema illius felicitas sita est; ast cum hanc quamdiu corpori unitus,vivit perfecte obtinere nequeat,
sum-

summa quam in hoc mundo obtinere potest, consistit Beatitudo in illa animi quiete quam sola illi virtus parit.
Jus naturce est Dei voluntas, qua absoluta, & immutabilia praescribit media, quibus ad finem suum homo dirigitur.
Ad finem hunc fi actiones exploret homo, infallibiliter dirigitur in cognitione juris naturae, cujus proin cognoscendi principium est Deus, ut infinite perfectus. Socialitatis appetitus quod vult Pufendorjf ; felicitas humana, quod IVolßus; amor Dei lui iplius Si proximi, quod Heineccius ; fines creatur arum medii , quod Recentiores alii volunt; certitudinem talem parere numquam poliunt.
Inter officia, quae Deo debet homo, jus naturae Religionem quoque externam praescribit: & frustra cum Tbomafio ( juris pr. Div. I. 2. c. i. ) id negante, quaeritur dilpar inter externam & quae praescribitur, internam Religionem ratio.
Quare contra Bailium ( in opere de Cometa') adstruimus quod Politica etiam societas ex Atheis formari non possit ; Deistas etiam, qui cum Deo nostrum orbem hominumque mores curae non elfe alserunt, alio nomine Athei veri sunt, a conditione civium excludimus, utpote cum, quod tamen unicum se ambire jactant , veri honesti homines este nequeant.
Sui ipsius violentam occisionem omni casu proscribit natura.
Fama sua cuilibet cordi ut sit, natura dictat; ast eam alterius caede conservare, omnino est illicitum.
Tantum quilibet jus in vitae suae conservationem accepit, ut violentum invasorem etiam illata morte repellere queat; si tamen concessa facultate usus non fuerit , legem naturae non transgreditur.
Omnia quae proximo debentur officia, his continentur capitibus: quod tibi non vis fieri , alteri ne feceris ; omnia vero quaecumque vultis ut faciant vobis homines, & vos facite illis.
Natura quidem a mundi exordio in communione, reliquerat externa corporis bona, non tamen contra eam introducta est bonorum divisio.
Tantum abest legitimam magistratui subjectionem natur® repugnare ut status potius civilis illi maxime sit conformis, ad
C 2 quem'

quern hominem ipsa natura formasse videtur: Quare societatum originem qualem Hobbefius, Carneadem secutus, adstruit, hominesque aliquando pecorum instar vagatos ut juris consulti quidem antiqtii adinvenerunt, negamus, societatesque ab'initio conditi orbis lemper fuisse adstruimus, deferentes potius Historica? narrationi quam scriptura proponit, quam sutilibus Recentiorum quorumdam rationibus, quorum opinio , non Religioni tantum, sed & civili tranquillitati opponitur.
Hereditario jure firmata Monarchia regimen est humana? felicitati quam maxime aptum.
Obtdientia Principi debita, tot nobis prasscripta est titulis, nullo ut umquam casu ab hac fit exemptio, nisi ubi Deo manifeste contrarium praeciperetur: atque tum quidem nihil nisi passive inobedire licet : neque hoc vinculo cives ab humana potestate liberari queunt, neque hoc officium limitare ipsi valent, cum potestas regimini a solo Deo collata sit: adversarii qui hic nos tamquam Delpotiimi fautores insimulant, pro licentia populari qua inter homines pejus nihil est, se pugnare non advertunt.
Bonus vir a bono cive nihil dissert, vitam ergo qui patrite non ducit utilem, non otiosus tantum sed & malus est.
Post Deum pati ire Principisque amor reliquis rebus omnibus prteferendus est: huic officio cedunt reliqua humana omnia: sacrilegus est, qui patrite sute iniquus est.
Cum e Republica sit Thesauros publicos opulentos esse , manifestum est civem quemlibet teneri bona sua in eos conferre: Patiite ergo injurius est, qui dissipatione quacumque se huic auxilio ineptum reddit.
Militaris vita , Glorite seges & patria? fulcrum convenientis- sima est homini natalibus illustri.
Scientite vitae nobilis ornamentum sunt, nec hte, ut voluit J. Ronjjtiu ( in dissert. Acadein. Divione coronata 1754. ) corruptelae morum contulere quidpiam.
In divitiis 'conquirendis primam ponere curam ingenuum dedecet; ait moderate parandis & conservandis vacare, est de patria bene mereri.
Cum primus Nobilitatis finis fit Patriae Principique affistere, ron apparet, quomodo huic advtriaretur, vel nobilitate excideret, qui commerciis incumberet.

ia/**
0\kSL
. UAA

t p * w* .' . rk v *
*>* :' ,*&<’*„. •*'■**”*■ ■ j»
fi
mm, :
%
«* 5 . .,£*»,
.. *
, 7 « ^ i "’%■»>•% ( ■ "'
..t '-7 ^4 ' ... »' ^
~ f '-*W"■*■«' ' ■
■A.
I; > ,. ^
k ' " H %s .
l-’f fc. ; . .. ' • fc -••
■ ^ *■
. ___ . >w
-. =, \ "v'- Jk *. v : -»
, * _,,,- ■- ,. .- «^,-'
# Hf f ••: o* ■
. ><? -I," ■$> ' » ■•■■-■'*,
».•- ••
% _
^ ^ '■*• ; 4 '" - ; f~
* ' \ ■ '**•* ' '*<* *•*■ *”'
"V. 1
O-
WLZ8 . ^
M

W-Mv U M
/ "H'"' '' ■'■ '
MS'
A 'rU':; . W
■•*■'■" v : - ■ '?
'r.
•’v." D
“f - -V. f ‘ ' •’
,/■':■■'■ ' Ä i 'f /
■ -MV.' AA f ' . '
*' ■: 'i-,-.' '' 4 .iV v >^ ' ‘'y‘ : :‘^&' ■■ ■
. :' > V-
' ;••’ *‘f} ' ■ } ! ' ' '»:/.
$ '• '-. •.. A . • ••.'
;t-,•>> •:-
f:~ ; ■«■■..•
HF.!,