486

Hoc vidit in fententia x dicenda Kalendis Januariis virPrudenriſſimus,& cum reipublicz, tum mihi, tum etiamveritati amicitfimus, L. Gotta, qui legem de meo redituferendam non cenfuit: qui me confuluiffe reipubl. ceffiffe zempeßati: amiciorem vobis, ceterisque civibus, quammihi, ac meis exiftitiffe: vi, arms, diflenfione hominumad cædem inſtituta novoque dominatu puliunieffe dixit:nihil de meo capite potuiſſe ferri: z nihil effe infcriptam,aut poffe valere: omnia contra leges more majorumtemere turbulente, per vim, per fi gcíta.quodfi illa lex effet, nec referre ad fenatunr coniules; necfententiam dicere fibi licere: quorum utrumque cium fietet non oportere ut de me lex ferretur, decerni: nc illa,quz nulla effet,effe lex judicarecur. Sententia verior, gra-viorutilior, melior reipublicæ nulla efle potuit: hominisenim ſcelere,& furore notato ſimilis à Republica labes in

e

||||||

pofterum demovebarur. Nequehoc Gn. Pompejus, qui|

ornatiſſimam de me fententiam dixit, vosque, pontifices,qui me veſtris fenteatiis, auctoritatibusque 56nan vidiſtis, illam effe nullam, atque effe potius Vammamtemporis, interdictum fceleris, vocem furoris: fed profpe-xiftis, nequa popularis in vos aliquando invidiaredundaret, fi fine populi judicio reftituti videremur.€odemqueconfilio, M. Bibuli, fortiflimi viri, fenatus fententiamſecutus eſt, ut vos de mea domo ſtatuere tis non quod du.bitaret, quin ab illo nihil legibus, nihil religionibus, ni-hil jure effet actum: fed ne quisoriretur aliquando in tan-ta ubertate improborum, qui in meis zdibus aliquam reli-gionem refidere diceret. nam legem quidem iftam ,nul.lam eſſe, quotiescunque de me fenatus fenrentiam dixit,toties judicavit: quoniam quidem fcripto illo iftius, fen-tentiam dicere vetabatur. Atque hanc rem par illud fimile,Pifo,& Gabinius, vidit. Homines legum, judiciorum-que metuentes, chm frequentifimus fenatus eos, ut deme referrent, quotidie flagitaret, non fe rem improbaredicebant, fed /egeiftiusimpediri. Erat hoc verum. namimpediebantat. 6. ea letze, quam idem ifte de Mace-donia, Syriaque aierat. Hanc tu P. Lentule, neque pri.vatus, neque confuiiegem eſſe unquam putaſti, nam tribunis plebis referentibus, fententiam de me defignatuscon ſul fepe dixifti: ex Kalendis Januariis, quoad perfeétazes eft, de me retulifti, legem promulgafti tuliſti: quoxum tibi, ſi eſſet illa lex, nihil licerer. At etiam Qu. Metellus collega tuus, vir clariffimus, quam legem efe he-mines alieniffimi à P. Clodio, judicarant, Fiſo& Gabi-nius, eam nullam effe frater F. Clodii, cim de me ad fe-natum tecum un retulit, judicavit. Sed ifti, qui Clodiileges timuerunt, quemadmodum ceteras obhCerva runt? Se-natus quidem, cujus eft gra viſſimum judicium de jurele-gum,quotiescunque de me conſultus eſt, toties eam nullameffe judicavit. quod idem tu, Lentule, vidiſti in ea lege,quam de me tulifti. nam non eft ita latum ut mihi Ro.mam venire licerct, fed ut venirem. non enim vo-Iuifßi, id, quodlicebat, ferre, ut liceret: fed me ita effein republica, magis ut arceſſitus imperio populi Romanividerer, quàm ad adminiftrandam civitatem reſtitutus.Hunc tu etiam, portentuoſa peſtis, ex fulem appellare au-ſus es cum tantis ſceleribus effes,& factis notatus, ut o-mnem locum; quà adiffes, exfilii ſimillimum redderes?quid eſt enim. ex/a/? ipfum per ſe nomen, calamisaris non

||

|||||

l

|

|||

M. TYLLILCIGERONIS

Pana peccati: opinione autem honinum, etiam(i eitpoena damnati. Utrum igitur peccato meo exfalis nomeafübeo, an te judicata? eccato? Jam nequetu id dicereaudes, quem ifti fatellites tui fel/ceze Catilinam nominant,z neque quisquam eorum ‚qui folebant, non mod jamnemo eít tam imperitus, qui ea, quz geftiin conſulatu,peccata effe dicat: fed nemo eft tam inimicus pattiz quinon meis confiiis patriam. confervatain effe fateatur.Quod enim eft in zertis commune tantum tantulum veconfilium, quod non de meis rcb.geftis ea, qua mihi effentogtatiffima,& pulcherzima,judicarit? 4 Summumet po»puli&omani, populorumque,& gentium oinnium, acregum confilium, fenatus. decreyſt, ut omnes, qui remepublicam falvam effe vellent ‚ad meunum defendendamvenirent: oftenditque, nec flare. potuiffe rempublicam,$fiego non fuiffem nec futuram effe ullam, ſi non re-diiſſem. Proximus eft huic dignitati ordo equeſter. S omnes omnium publicorum focietates de meo confulatu,ac de meis rebus geftis ampliffima, atque ornatiffima de-creta fecerant. Scribz, qui nobiscum in rationibusmonuzinentisque publicis verfantur, non obſcurum de meis inremp, beneficiis fuum judicium, decretumque eſſe volueront. Nullum eft in hac urbe collegium, nulli pagani, autmontani(quoniam plebei quoque urbanz majores noftriconventicula,& quafi confilia quedam effe voluerunt)quinonampliffimé non mod de íalute mea, fed etiam de di.'gnitate decreverint, Nam quid ego illa divina, atque im-mortalia municipiorum,&coloniarum,& totius talldecreta commemorem, quibus, tanquam gradibus, mihivideor in coelum adſcendiſſe, non folim in patriam rever»tfi? Ille veró dies quis fuit, cum te, F. Lentule, legemdeme£rentem 7. populus Romanus ipfe vidit, fenfitque,quantus,& quanta dignitate eſies? conftat nullis unquamcomitiis campum Martium tanta celebritate, tanto fplen-dore omnisgeneris hominum, ztatum, ordinum floruiffe.Omitto civitatum, natiónum, ptovinciarum, regum, or-bis deniqueterrarum de meis in omn-^"iortales meritisunu judicum, unumque confenfum: adventus meus, at-que iatroitus in urbe qui fuit? utrüm me patria fic acce»pit ut lucem, ſalutemque redditam fibi, ac reſtituta m ac-ciperedebuit, an ut aradelem Tyrannum? quod vos Catilinzgregales de me dicere folebaris. Itaque illeunus dies quodie me populus Roman. à porta in Capitolium;atque inde:domum ſua celebritate, Iztitiaque comitatum honeſta vit,tantz mihi jucunditati fuit, ut tua mihi conſcelerata illavis, non mods non propullanda, fed etiam ezzeida fuiffevideatur. Quareilla calamitas( i ita eft appellanda) ex-cuffit hoc genus totum maledicth, mne quisquam audeat jamrebrehendere conſulatum meum tot, tantis tam osnatis ju-diciis,teftimoniis, auctoritatibus comprobatum, Quod ſiin iſto tuo maledicte probrum non modo mihi nullumobjectas,fed etiam laudemilluftzas mcam: quid te aut fie-ri aur fingi dementis poteſtzuno enim maledi&to,bisà mepatriam fervatam effe concedis: femel; cum id feci, quodomnes non negent immoztalitaii, fi fieri teilt, mandansdum, tu fupplicie puniendum puratli: iterum, cümtuum, multorumque propter te, inflammatum in bonosomneis impetum,meo corpore excepi, ne eam civitatem,quam fervaffem inermis, armatus in difcrimen adduce-rem. Efto, non fuit in me pcena ulla peccati; an fuit judicij.

m

zurpitudius, Quando igitur eft turpe? re vera, quando eft| Cujus? quis meunquam ulla lege interrogavit? quis po-

1. Dicen da Kal.Ienuarizs.] Pak nonus& Erfard.diesnda Yr. Kal, Ia-

sss,& verum videtur.: Ez. Nihilefein ſerihtume che. Wotior forfan Ícriptura eorundem, pro-Jevipsum.nam Lambiniani jare feriptum,non eft à libris. X3, Neque quisquam eorum qui ſoleant. J S. Vict.& nofter nonus; qui ei

debant.: fa^. Summum eft populi Rem Cee,] Hand aliter quoque S. Vict, aut Pal.

MON uscetorique.

E

ſtulavit?

5 S& ego non fuilſem nec& e) Mul ga ca jned ea non eft in S. Vict. aut Pal.nono.S. Qmnmes omutuni publi corum ſeciet ats.) Recepta lectio publicencrum,fed prae: Palatii nnesexemplarque S Vict. Sic Plautus Truca-

lento: 1 pub licar, id eft qui redemerunt opera publica.ura jefe fe vidityferfitquesirc.effet.fed ita nulli fcriptis qui fere deftitu-

rerjecit, ſuiſſim veflitutus nece Cc

7. Populus Remipfe vid tfenfitques dz elfes,) Errider FaErni conje-&

dpuntur prater ea lllo rt: praferuntque en-.:.