506

dem poffit intrare?quod quidem facrificium nemo ant e P.Clodium in omni memoria viola vit, nemo umquam adiit,nemo neglezit nemo vir adfpicere non horruit: quod fit

Per virgines Veflaleis, fit pro populo Rom. fit in ea domo,

quz eft in imperio, fit ineredibilt cæteraonia, fit ei dez,cujus ne nomen quidem viros fcire fas eft; quam ifte id-&itco Bonazs dicit,quód in tanto fibi ſcelere ignoverit, Non:ignovit,, mihi crede, non. nifi forte tibi ignotum putas,quód te judices 1 dimiſerunt excuſſum,& exhauftum: fuojudicio, abfolutum: omnium, condemnatum: aut quod9culos, ut opinio illius religionis eft, non perdidifti. Quisenim ante te facra illa virfciens viderat; ut quifquam poenam, quz fequeretur illud fcetus, fcire poffet? An tibi lu-minis obeſſer cxcitas plus, quam libidinis? ne id quidemfentis,conniventeis illosoculos abavi tui, magisoprandosFuiſſe, quà m hos flagranteis fororis? Tibi veto, ſi d; iterattenderis, intelliges hominum poenas deeſſe adh; nondeorum. homines te in re fœdiſſima defenderunt: homi-nes turpiffimum,nocentiffimumque laudarunt 2 hominessonfitentem judicio libaraverunt: hominibus injuria tuiftupri illata in ipfos,dolori non fuit; homines 3 tibi arma,alit in me,alii poft in illuminvictum civem dederunt; ho-sninum beneficia prorfus concedo tibi; ac majora non effequarenda. A diis quidem immortalibus ovas POTESThomini major cffe poena, furore atque dementia? nifi fortein tragoediis,quos vulnete;ac dolore corporis cruciari vi-des,& conſumi, graviores deorum immortalium iras füb.ire, quàm illos, qui furentes inducuntur, putas. Non funtilli ejulatus,& gemitus Philo&etz tam miferi(quamquamunt acerbi] quàm illa exſultatio Athamantis, 4& quàmfemnium matricidaram. Tu cum furialeis inconcionibusvoces. mittis, cum domos civium evertis, cum lapidibusoptimos viros foro pellis, cüm ardenteis faceis in vicino-sum tecta jackas, cùm zdeis facras inflammas, cum fervosconcitas: cium facra, ludofque conturbas: cùm uxorem, fo-zoremque non diſcernis: cüm, quod ineas cubile, nonfentis: ciun baccharis: ciim füris: tum das eas pœnds, quxfolz funt hominum fcelerià diis immortalibus canſtiturę.Nam corporis quidem noftri infiumitas multos fübit cafuspet fe: denique ipfum corpus tenuiffima fzpe de caufaconficitur: deenwo tela in impiorum mentibus figuntur.quare miſerior es, chm in omnern fraudem raperis oculis,quàm fiomnino oculos non haberes. Sed quoniam de iisomnibus,quz harufpices com miffa cffe dicunt fatis eftdi-ctam videamus, quid iidem harufpicesà diisjam immorta:libus dienunt moneri NE PER Op TIM III M DI.J M SUE ,P.ATRIBUS,RRINCIPIBUSSTE C, D ES, PERICUL.AS'UER EE TER. 5 AUXILIOS UE DEMINUTIDEFIGI.ANTUR, 2U.ARE AD UNUM I4M-PERIUM PROUINCICZ REDE.ANT, EXERCI.E bär, Slg e, PI Id. M. TIOQ UE.ACCE D.AT.um verba ſuünt hee omnia* nihiladdo de meo.Quis igitur hanc optimatium ditcordiam molitur? idemilie; nec ulla vi ingenii, aut confitii fui, fed quodam er-yore noftro:quem quidem ille; quód obícurus non erat, faeile perfpexit. hoc enim eriam turpius afflictatur refpubl,

|

M. TvyiLırt CIcERONIS

quod ne ab eo quidem vexatur,ut tanquam fortis in pugnevir, acceptis à forti adverfario vulherib̃u adverfis cadetevideatur. Ti.Gracchus convellit ftatum civitatis. qua gra-vitate vir! qua eloquentia! qua dignitàte! nihil ut à pa-tiis ‚avique Africani praftabili, infignique virtute, pta.terquàm quàd à fenatu defciverat, deflexiſſet. Secutus eftS. Gracchus. quo ingenio! quanta vi! quanta gravitatedicendi! ut dolererit boni omnes, non illa tanta ornamen-ta ad meliorem mentem, voluntatemque effe converfa..Ipfe L. Saturninus ita fuit efftenatus, Se pænè demens utauctocſeſſet egregius,& ad animos imperitorum excitan-dos, inflammandoſque perfectus. Nam quid ego de P.Sulpicio loquar? cujus tanta in dicendo gra vitas, tanta ju-cunditas, tanta brevitas fuit, ut poffer, vel ut prudentesetrarent, vel ut boni minüs beue ſentirent, perficere dieen-de. Cum his conflictari;& pro falute patriz quotidie di-micare, erat omnino illis, qui tum rempub. fubernabant,moleftum: fed habebat ea moleſtia quandam tamen die‚gnitatem. Hic vero, dequo ego ipfe tam multa nunc dico,pro dii immortales quid eft? quid valet? quid affert, uttanta civitas, fi cadet(quod dii omen obruant] à viro ta-men eonfecta videatur? qui poft patris mortem, primamillam etatulam fuam ad ſcurrarum locupletium libidinesdetulit: quorum intemperantia expleta, in domeſticis eftgerman tat ſtupris volutatus: deinde jam robuſtus, provin-ciæ fe, ac rei militari dedit atque ibi piratarum contume-liás perpeſſus, etiam Cilicum libidines,Barbarorumque fa-tiavit; poft; exercitu L. Luculli follicitato, per nefandumfcelus, fugit illinc; Romzque, recenti adventu ſuo, cumpropinquis fuis decidit, ne reos faceret: à Catilina pecuniam accepit, ut turpiſſimè pravaricaretur. inde cum Mü-

ræna fe in Galliam contulit: in qua provincia mortuorum te-

ftamenta confcripfit;pupillos necavit, nefarias cum mul=tis ſcelerum pactiones, ſocietateſque conflavit. unde ut re-diit, quæſtum illum maxim? fzcundum uberemque, cam-peftrem, totum ad fe ita redegit, ut homo popularis frau-daret improbiffitnè populum, idemque vir clemens divi-fores omnium tribuum domi ipfe fuz crudeliffima mortemackaret. Exorta eft illa, rcipubl. facris, religionibus, au-&oritati vetrz, judiciis publicis funefta qua itura: in qua»idem ifie deos, homineſque, pudorem, pudicitiam, fena-tüs auctoritatem, jus, fas, leges, judicia, violavit.que hic ei gradus 6 mifera tempora, ſtulta ſque nofirasdifcordias!, b. Clodio grsdusad remp: hic primus ett adi-tus adpopulatem jactationem, atque adſcenſus. Nam Ti.Graccho invidia Numantini fœderis, cutferiendo qua-ſtor C. Mancini Cos. cm eſſet, interfue rat,& in eo fodereimprobando fenatus ſeveritas dolor,& timori fuit: 7 iſta-que res illum, fortem,& clarum virum, à gravitate paetrum defcifcere cosgit. S. autem Gracchum mors fraterna,pietas, dolor, magnitudo animi, ad expetendas demeſticifanguinis poenas excitavit. Saturninum,quód in annoncecaritate quzftorem à ſua frumentaria procuratione fenaetus amovit, eique rei M. Scaurum præfeci't feinfactum effe popularem, Sulpicium ab optima caufa pre-fectum, 3 Cajoque julio,confalatuim contra leges petenti,

refiften-

a

I. Emi feret exeuffum d exbasflum.] Malui iftud. fide Pal. noni&s.Vi. quod reftaretin ceteris noftris, omferunt;non vulgasum illud dismi fernt&cque rurfusloquicarinfra cap. 28, Pr. excuſſus heic ef 2 quinudusevafit nummis pluribus redemtus feilicet, meraphora.ab eis quii es in ciderunt.© J een ſitentem judicio liberarunt.] Eft à Pal. nono. nequealiter. Victoris, quam quod is prop? confitentem, qua voce non erat oopus.& videcur nata à gloffais; quradfcripferant prope. volebantqueintelligi pro pecinía.& ver editio princeps habet prepe pecunias ex quoCritici pefteriores nobis feceruntogroprer pecuniam: fed invitis mſſ aerE Pall. quorum quidam, Sominer quippe(udicios alii hemines prope judicio..ouod ultimum ferre poffem.© gm* 8 Tibi area, alii in mache] Trigam verborum ultimam pofliminioquafi reitireo Ciceroni, abfuerunt auctori, quamdiu regnum poAeditalle e LamBinian 8.

|||||||||||||||P||||||

||||||

4. Et quám fommum mairicidarum.] Lectio gon minus vera; atdasmnata fane ab omni antiquiore libro edito; ab omnibus Pall. item S.Vict arms, qui plan&preferunt,femiwm.;

3. Auxilio ue dermtduts, zc.] Multa bic mutat& intradit de fuoZambinus. nos maluimus retinere vulgatam, parum adjuti à mff. no-ſtris; quorum ne quidem variantes lectiones exhibere oper videtuzpretium$.adeó di ſerepant.

S."Üulaeribus adve fis cadere vide aur Valgata adjicit, adventfs quod quidem eit in none; verüm non etiani ireditifque; quibus adeſt ejusloco, hominis E

7: Mflaque res fortemy rc.) S. Victoris, aue ftem, ſed meliusad-huc nonus» /;a9ue ferrem(c.

8. Cajoque Iulio confulaium.] Sic quidem editiones neotericz, fedconjectura Fa€rni. vert, enia& mf, noftri Yaeio; fire Tute. auc demnique Zbsfeis.

boeters ſeripris

At

)us dolore,