131j1i

|» FRAGMENT XM. TVLELII CICERONIS J

Toc] M

IE u

SEU,|DE UNIVERSO, FRAGMENTUM,

Urra ſunt à nobis& in AcademicisconScripta contra phyſicos,&(zpe cum P. Ni-y gidio, Carneadeo more& modo diſputa-(a ta. fait enim vir ille cüm ceteris artibus,N que quidem dignz libero eflent, ornatus

omnibus; tum acer in veſtigator,& dili-

" gens earum rerum, quz à natura in volunÖvidentur. Denique fic judico, po illos nobileis Pythago-

reoz quorum difciplina exſtincta eff quodámodo, cüm ali.sq 1

quotíscula in Italia, Siciliaq; viguiſſent; hunc exftitiffe,quiillamrenovaret, Qui cum mein Ciliciam proficifcentem,Ephefiexpectaviffet, Romam ex legatione ipfe decedens;veniffetq; eodem Mitylenis mei falutandi,& viſendi caufaCratippus, Feripateticorum emnium,quos quidem ego au-diverim, meo judicio facil? princeps: perlibenter& Nigi-m vidi,& Cratippam cognovi, Acprimum quidem

tempus falutationibus, reliquum percunctatione con-

ſamſimus.Defünt multa.>Quid eſt, quod femper ſit neque ullam habeat ortum,&qaod gignatur, nec umquam fit? Quorum alterum intelli.gentia,& ratione comprehenditur; quod unum femper,atq; idem eſt: alterum, quod affert opinionem per fenfu:,:a.tionis expers: quod totum opinabile eſt, id gignitur,& inte.tit,necumquametfle ver poteft. Omne autem quod gigni-tur ex aliqua caufa gigni neceffe eft. nullius eniin rei, eauſaremota,reperitiorigo potefl, Quocirca ſi is, qui aliquodmunus efficere molitur, eam fpeciem, qux femper eít ea:dem,intuebitur,atq; eam fibi proponer exemplar, præclarũopus efficiat neceffe eft. in autem illam, quæ gigniturnü-quam illam, quam expetet, pulchritudinem conſequetur.Omne igitur coclum five mundus, ſive quovis alio vocabu-lo gaudet. hoc à nobis nuncupatusfit, De quo id primüm,confideremus, quod principio eſt in omni quæſtione confi-derandum ſemperne fuciit, nullo generatus ortu: an ortusfit,an ab aliquo temporis principatu ortus eft,quandoqui-dem cernitur,& tangitur,& eſt undique corporatus, Omniaaurem talia fenfum movent: ſenſuſque moventia quz funt,eadem in opinione confidunt,qux o:tum habere,gigni quedizimusnihilautemgigni poffefinecaufis, Atque illumidem quafi patentem hujus univerfitatis iavenire, diffeum jam inveneris,indicare in vulgus,nefas. Rurfusigitur videndum, ille fabricator tanti operis utrüm fit imi-tatus ex anidne,quod femper unum& idem,& fui fimile:an ich quod generatum, ortumque dicimus. Atqui ſipulcher eft hie mundus, fi probus ejus artifex; profecto fpeciem zterniratisimitari maluit: fin fecus, quod ne dictuquidem fas eft: gensratum exemplum eft pro eterno ſeentus. Non igitur dubium,quin zternitatem maluerit exfequi,quandoquidem neg; mundo quidquam pulchrius, ne-9; ejus zdificatore præſtantius. St ergo generatus ad id efteffectus quod ratione, ſa gientia que comprehenditur,atqueimm eabili æternitate eontinetur. Ex quo e fficitur, ut fitnecefle, hunc, quem cernimus, mundum, fimulacrumzternum effe alicujus eterni. D fficilimum autem eſt inomni conguifitione rationis, exordium. Deiis igitur, quædiximus, bac fit prima diſtinctio. In omni ratione cum

que cum de re ſtabili,& immutabili diſputatur: aratio talisfit,qualis fit illa, quz ned; redargui, neque convirci poteft,Cum autem ingreff eft imitata,& effica limulacra: bene

| lis rebus de quibus explicandum videtur,effe cognitio, Ita

|;| quum eft enim meminiffe,& me,

||||||||||||||

agi putat.fi fimilitndinem veri confequatur, Quantum e-nim ad id, quod ortum ef, æternitas valeitantum ad fidemveritas.Quocirca fi forte de deorum natur

eri; fi fo ra, ortuque mun-di differentes, minus id, quod habe mus animo conſequi-

mur, ut tota dilucide,& plané exornata oratio fibi conítet,& ex omni parte fecum ipfa confentist:houd fane esit mi-rom:conientique effe debebitis, fi probabilia dicentur, a«n qui differam, hominem.eſſe& vos, qui judicatis;ut fi probabilia dicentur, nilultràrequiratis. Quzrimus igitur caufam quz eum impulerit,qui hzc machinatus fit, t originem rerum& molitionemnovam quzreret. Probitate videlicet praflabat: PROBUSAUTEM INVIDET NEMINI. itaq; omnia fui fimilia gene-ra vit, æe nimirum gignendi mundi caufa juſtiſſima. Namcum conftituiffet Deus bonis omnibus explere mundum,mali nihil admiſcere, quoad natura pateretur:quidquid e-rat, quod in cernendi ſenſum gaderer, id fibi affumfit, nomtranquillum,& quietum, ſed immoderate agitatum,& flueCuansiidque ex inordinato in ordinem ad un it, hoc enimjudicabat cffe. præſtantius. FAS-AUTEM nec eſt, nec um-quam fuit,quidquam nifi pulcherrimum facere eum, qui«ffe Optimus. Cum rationem igitur habuiſſet, tepetiebatnihil€ffe£orum,quz natura cernerentut, non intelligens,intelligente, in toto genere prz ftantius;intelligentiam au.tem ulli rei adjunctam eſſe, ine animo nefas effe, Quociz-ca intelligentiam in animo,animum conclufit incorpore,Sic ratus eſt opus illnd effectum efte pulcherrimum. Quamob caufam non eft cundandum profiteri, fi mod in veſti-gari aliquid conjectura poteft hunc vun cinem ant mal effe idaugintelligens,& drvind providentia Conßitutum. Hoc pofito; Relequitur, videndum e&cujufnam animantium Deus n fin»gendo mundo fimilitudinem fzcutus fit, Nullius. profectcorum gaidem quæ fünt nobis nota animantia. fa ht enimomnia in quædam genera partita, aut inchoata nulla expatte perfe&te,imperfecto autem nec abfoluto fimile pul-chrum efie nihil poteft, cujus Ergo omne animal quafi par-ticula quzdam eft, five in Gngulis, five in diverfo generecernatur,ejus fimilem mundum effe dicamus,"Omnes igi-tur, qui a nimo cernuntur,& ratione intelliguntur animan-1e5,complexu rationis,& intelligentiæ, ficur homines, hocmundo,& pecudes,& omnia, qux fub adſpectum caduntcomprehenduntur, quod enim pulcherrimum in rerumnature intelligi poteft,& quod ex omni parte abfolutiffi.mam eff, cum Deus fimilem mundum€fficere vellet,animal unum adſpectabile, in quo omnia animalia con?ti Srentur effecit. Rectene gitur anum. mur dum die-imac an ſint pluces, an innumerobiles, dictu verius,&"melius. Unus tofecto» fiquidem f; ctus eft ad exe mplum,.quod enim omneis animanteis eos, qui ratione intel! gun.tur, complectitur, id non poteft eſſe cum altero. i

| enim alius animans, qui eum contineat, fit neceffe eft,

|

cujus partes fint, animantes ſuperiores, calumq:

In] ne hoc,finulacrum illius ultimi fit, non proximi, Quorum neTItb 3 quid.

Rurfus;.