115

ex deſcriptione Theriacæ: nam in ea, quam ex- A

onit Galen in 17 cap. lib. I. de Antidot. verſibusxametris, accipitur Folium, in aliis nonnullisfolia Malabathri,& in ea quz fecundum Andro-machi junioris fenteaciam deſcribitur, abſoluteèMalabathrum Rominatur. At cum in Dioſcor.lib. 2. cap. de viperis reperiam ad conciliandumodorem viperis adjici aliquid Folii vel Malaba-thri, dubiũ ine reddidit an fint res diverſæ: cumpræſertim Gal. lib. 7.& 8. de ſimpl. Medicamen-tis, in quobus locis vocet Folia Malabathri. Saæ-pius quoq; videmus in compoſitis Medicamen-tis veterum, aſſumi frondes Malabathri. Undefatis certum eſſe videtur, alias etiam partes prz-ter frondes habere,quemadmodü patet ex mul-tiscompofitionibus Theriacę.& peculiariter exilla, quæ eft An dromachi ſenioris, item Damo-cratis,& Aëtii, in quarum unaquaq; accipiunturfrondes Malahachri, Sed hic no eft locus ut hancdubitationem folramus. nam quicquid fit, hacratione nec Folium, neq; Malabathrum in veſti-gabimus: quoniã nec unum nec plura ſimpliciaafferuntur ad nos; quz indicare nobis verũ Fo-liam aut Malabathrii poſſent. Ac tametfi videoeffe quosdam excellẽtiſſimos viros noftro tem-ore, ia ea opinione;quód iſtæ frondes, qua af-porn inftar plantaginisfed cum rribus folum-mod nervis, fapore& odore aromatico, fintveræ Malabathri frondes, addu&i n6 levibus ra-tionibus,quz cofirmantur autoritate iftius Gar-ziz,qui nuper librũ de dromatibus Indiz com-polutt, qui& ipfe hoc aſſeyerat,& ſeipſum vidiſ-ſeſrecentes ipfius plantas dicit: nihilominus egohuic opinioni aſſe atiri nequeo,ná guſtus necef-fe eft ut fit verus hujus rei judex. Cumq; Dioſc.velit, Malabathrum effe odore& fapore fimiliNardi Spicz& Galen.quoq; dicat fimilimáfa-cultatem cũ Nardo habere, 7.& 8. lib. de fimplic.Medicamentis,imo tanta fit ejus cum Nardo ſi-militudo, ut nonnulli(ficuti Diofc.vult)hanc fo-lam ob caufam exiſtimaverint baecfvlia effe explanta Nardi Indici. Sed ſi verü fateri volumus,cum non reperíarur in hisce Foliis trinerviis, utita dica, qux vulgó füb nomine Foli Indici cir-cumferütur,neq; ſapor, nec odor Nardi, non vi-deo quo pacto mihi perſuadere poffint, has frõ-des efTe veri Malabathri dicendas. Quod veroGarzias ſuã interponat fidem, volo quidẽ ipũuscauſa hoc non n egare, ſed tamen hac ratione, utde mea ſententia nó recedam. Nam ciim depin-gat ille frondes Caffiz eadem forma prorſus, ciillis Malabathri frondibus, dicam propterea easuz huc afferuntur effe Caffiz, quod confirmatqs illar& plane fimilis faporis Cinamom: vul-aris, quemadmod& anteà in Cinamomi expo-ORAN indicavimus,& quód frédes Malabathri,quz debent faporem& odoré Nardi referre, re-maneant adhuc in finib. natalis foli,& commu-niter ad nos non afferantur. Garziá vero: qui easin Hifpania vel Italia vidẽs, poſtea in India fron-des Malabathri quoq; cófpexerit, deceptum iftafümilitudine;exiftimafTe cas, qua in Italiam ap-

Ántidotarii ſpecialis Lib.T.

C

D

1416

portantur, provenire ex ifta platzta. De qua ta-men re cogitabo diligentius, ſi librũ ipſum Gar-ziæ, quem nondum videre licuit, nactus fuero,Ferdinandus Imperatus mihi mõſtra vit duo ge-nera iltarum frondium, quæ vulgó Folium Indi-cum nomrinátur: quorum unum, ut diximus, ſa-porem habebat Cinamomi vulgaris: alterum di-verfum plane ab illo priore, quanquã& ipſumaromaticũ: formam autem habebant fimilimá,Nec tamẽ dici poteft; alterum genus effe Mala-bathrum, cùm fapor Nardi nom adſit, quare pu-to potiiis effe fpeciem Cinamomi minus boni.Cum itaq; careamus& Folio& Malabathro,(fiforte(int res diverfz) neceffe eft nos ad tucce-daneü confugere:& ponentes modó effe res di-verlas, cum Galeno dicamus, recte illius loco ac-cipi Nardum ob maximam ſimilitudinẽ, quamhabent in fapore;odore,& facultatibus cæteris,ex quibus omnes neceſſarię conditiones in tub-ſtituendis Medic. hauriuntur. Liber de ſucceda-neis Galeno adſcriprus rede putat pro Malaba-thro Nardũ accipi: quanquã poftea quędã omit-tit. Nam cum dicat Dioícor. Malabathrum qui-dem habere facultatem Nardi attamen eſſe inomnibus validius, ac inprimis ad ventriculũ ro-borandum,& provocandũ urinam,(quod pro-cul dubio ex ipfius caliditate majore oritur) idesmelius, gquàm Nardũ Celtica ha-bere non poterimus:(um idem Diofc.illi attri-buat in corroborando véntriculo,& provocadaurina easdem vires,& Gal. qu; afferat efle nõ-ninil calidiorẽ. Unde colligi poteft, Celtica effecalidam& ficcam in 2.gradu, in quo etiam Ma-labathram ab Avicen, collocatur. Pratereà esrectius in Trochifcis Hedychrois Nardus Celti-ca ulurpatur, quia fi Indica acciperctur, bis inhac compofitione illa quoq; poneretur. At inTheriaca, quoniã Malabathrü quoq; reperitur,accipi poffet Nardus, addendo tamen aliquidpóderis, ut exæquetur quod in Malabathro ma-gis eft efficax:& hoc efTet fortaffe tertia inlupercjus pars. Et quanguam hic Nardus rurfum aſſu-matur,neceffe eft tamẽ nos facere ut poflumus:nam aliud nihil rectè ſubſtitui poteſf, niſi Nar-dus mõtana fortaffe inveniretur, quæ loco Cel-ticæ, cum fit ejusdem facultatis ſecundũ Diofc.accipipoffet: quz fi effet nonnihil debilior(utait Gal.) nihilominus addi poffet dupla, tertia,autquarta infuper ejuspars ut par eflec eorumvis, ficuti fieri folet in Gaſſia, loco Cinamomt.Nec impedit nos, quód frondes unius, alteriusvers radices ſint, nam utrunque poteft teri,& deCeltica quoq; in ufu funt cauliculi(ut Dioſc. ſcri-bit) unà cum foliis ejusdem natura. Fieri etiampoteft; ut pro Malabathro ſubſtituatur eaderaratione Phu: nam ita refert Nardum, ut nõnullipropterea Nardum fylveftrem vocaverint cali-dumá;& ficcum fir in fecundo gradu, quemad-modum& Malabathrum, ficuti nos manifeſtisargumentis Jeclaravimus in noflris comment.in Diofcor.ad quas remittimus Le&ores.Unumhocaddamus, Gal. S. de ſimplic. Medic. zsculta-