ryfipendiainjufta, 1enavia, mendicitasnon neceffa-ria: deniq; omnia fraudulenta lucra&aucupia que-ftüs: item analogia Geometrica, hocin contractu-um argumento:ut ctim Cyrus injuftam veftium per-mutationem, juxta proportionem. Geometricamfacit. epud Xenophozt. lib.r. Cyroped.

Atque hac quidem dejuftitia. Nunc ad fecundamhujus tituli partem, qua ad fontem& principia ju-ris digitum intendit, defcendamus.

14 8 Jus T àTuffufeu jubendo di&um videtur. Ro-dol. Agrzc. de InGent. lib. 1. nam& Feftus ait, anti-quos ura dixiffe juffa. Cüm autem varia jubeantur,varié quog;hoc nomen ufurpari cófentaneum eft.Lpen. C9 4. fn. b.7. Scd in hoctra&tatu, juris nomentrivariam accipitur: primüm, pro jure naturali,quod nobifcum nafcitur: Z. 2. de Jegz£. J. omnes. 04.£e.^. f. fecundb, pro qualicunque iure, pofitivofcu civifi: A. 4.de legsbses d. lopames.o.$.2.I2/8. desnr.mar.genz. C9 cor tertio& proprié, pro urcRoma-no.$.2. Inff. de zuffet. C9 inr. fed us.Infl. de iur.natus. gent. C9 aS. Ut cüm ait Ulpianus: Zz.P 7.Jur, hocett, Jurifprudentis Romane operam da-turunt, noffe oportere, unde nomen Juris defcen-dat:quod ait effe à Juftitia, cu us quadam ars fit,&

co&rina. Sequitur enim:Nam jus, eft ars boni&-

&qui. Etenim ciim artem appellet, intelligi facilépoteft, eum de do&rina iuris five jurifprudentialoqui. Z zz/fz272.10. b. f 42 prin. Inff. eod. neque e-nim:us ficutin natura pofitum eft, ars dici poteft:cüm hzcex principiis extructa naturalibus, ftudiopaulatim difcatur: ez veró lux mentis, fine doctri-nz exercitio, ingenita fit nobis,& divinitüs indi-ta. Ac paulo poft, Z1.$.2.2.7.càüm kocipfum jusStu-dium appellet; apertiüs oftendit, fe de ftudio&do-&rina juris loqui, non dejure, prout in mente cftÍocatum& natum:quod procul dubio priüs eftju-ftitiá, five etymologiam vocabuli fpeétes(àjure e-nim, ut pauló anté oftendimus, eft juftum:& àju-fto juftijuftitia:) five naturam ipfam rerum confi-deres. Juftitia enim eft voluntatis habitus, eandeminclinans ad id faciendum, quodjus effe, rationientis iam anté premonftravit.Sed doctrina juris,feuiurifprudentia Romana, à juftitia ducitur: oS.£9. 4z pr. hoc eft, velut rivulus uberrimus detluizfonte;uftitiz: cujus normam& analogiam, in o-snnibus przeceptis& definitionibus fequitur:& adhanc omnes hominum actiones, dicta& facta exi-git atque conformat: ac thefes:uftitie equitatisá;' univerfales, ad hypothefés civilis vite, publicas&privatas, rectá interpretatione accommodat& in-fle&it:ut inde velut à caufa, materia, forma, ac finefuo, dué&tü diétumQ; videri debcat;gZZ z.Z.z. If£.c.r.2.60. qua frat veg.&zde Oecono. zd r. prout gráma-tica à literis, dialectica à difputatione, rhetorica abelocutione,& fi quafuntfimilia. Hoc fenfucüm inpopulari&civili materia, etiam civiliter,ut par eft,J.p.pbeBart.to 3 de feyGitut.Loblzggattone. de peg vor-ba Vlp.accipiütur, minüs habent incommoditatis:

De Iufbd- ve

27.7 24.

À& alioqui ufitatum eft, quoties juris nomen ind -finité ponitur,illud de doctrina juris civilis Roma-norum interpretari. f. /04 zzz queden Iffén, de zar."AFgent. Q9 eru.jus inquit Ulpianus, Zz.Z.7. eftars boni S equi.Axtem vocas, hoc eft; fcientiam feu doé&trinam ma-vis(à qua fci entiam quidá fcholaftic? diftinguüt.fedinhocargumento politico fubtiliter fic difcer-nenda non funt)vitz utilem, que exercitatione ad-difcitur;partim ex demonftratio nibus principiorü.prac&icorum, partim probabilibus rationibus col-le&am.A Equum& bonum;pro exacta,& omnibusnumeris abfoluta aequitate, feu pro generali quadàájuftitia atq;&quitatis norma accipi, dubiü non eft:L9 me C9 TinA 2. ff cert. get L fe quid&endsror.14. de edslis.edect. Lap ars.16.de condis. C9 demaom 4.2.57 fé. de obl. et a. quanquam Bonum ad univer- -falem juftitiam, AEquum ad particularem poteftreferri. Sed& quum de co interpretari poffumus,quod naturá tale eft:&quitatiscninm nomen, pro-C prié de jure naturali accipi. pez. boc ren. f. 2. deeq. plu. arc. paulo poft declarabo. Bonum dici illud.poteft, quod bonum& utile cft in focictate civili,quámvis interdum nonnihilin fpeciem ab illa na-turali«quitate deflectat. erg Z. daclepe. C. de pac.conSe. L. 6. b.tzz. Harum enim rerum omnium ars& doctrina, eft Jus Romanum feu Jucifpradentia:quam pauló pótt de£nit Ulpianus, Z. fl itnaao. imJf». 5.7. Notitiam divinarum atque humanarumrerum, jufti atqueinjufti fcientiam. Notitiam vo-

Di cat; quód ex principiis& notitiis naturalibus ma-

gnà parte conftat:Scientiam c» zA&reshoc eft arté,quonià non folo cómuni fenfit& naturali ratioci-natione métis percipitur, fed ctiá quadá do&rinádo-mni attiii,& preceptis civilis prudentis cótinetur.Addit autem, effe notitiam rerum, tam Divina-rum quàm Humanarum,oninis jufti atq; in:uftifcientiam& cognitionem: nam ut eloquentia, Cze.Ib. r.2. de Orator. fic qua huic maximé cognata incivili vita eft, Czc. pro Murena, C9 Ib.. de Qz47. Ju-E rifprudentia, ut perfecta fit, ex omnium rerum atque artium cognitione extruenda eft. Iraque nonrectà noftri dum aliud quiddam Ulpiano ius, Zz.2.7. aliud Jurifprudentiam eidem, Z. ro. 1.7.€2Tufti-niano zz£7zz. Inff. eo. in hifce definitionibus fi-gnifcare arbitrantur. Prorfus enim pro eodemfub:ecto, utroque nomineutuntur,ut& infcriptiotituli Inftitut. de Juttitia& Jure oftendit. cui nonalia quàm Iurifprudentia deinceps fubjicitur de-finitio. Hanc Ariftoteles philofophiz. tribuit:F unde noftri ad fuam artem traduxerint, quam provera nec fimulata;hoc eft, revera non fpecie no mi-névetenüs utili& falutari hominibus philofophiahabent.

Hujus autem ftudii due funt pofitiones, fivearticuli, fcu fpecies, à materix diverfitate ditri-buta. Aliud enim dicitur us Publicum, quod adftatum rci Romanz fpectat: aliud jus. Privatum

feu