yr

831

Dig. Lib. XLIF.

DE OBLIGATIONIBUS^

&a&ionibus, Titulus VII,C. 4. 10.

Quomodo flipulationes dicantur pratorie.

Quare inter judicia pratoria referantur.

Quare bic de obligationib. cr acliomib.agatur.

Quid fit obligatio,

Quotuplex.

Que propri? dicatur obligatio.

caufa efficiens: qui quomodo obligationemcontrabere poffint,aut nou.

Materia; forma, finis, cr effedus obligationit.

Quoinodo extinguattr obligatio.

10 Quid fit alio,& quàm late idnomen pateat,

11 Partes c fpecies adlionum:c» quomodo red?

proponantter.12 Caufa c effectus.

vwS 09 oA cR MS NR

1 YyOsr Texpofita poffefsionum jura,ad ftipulatio-

nes progrediamur, qua eriam ad judicia prato-via,tàm petitoria quàm poffzfforia pertinent, u ndeplerzq; praetori ac judiciales appellantur. 4272/74deprafézp. Nam cim multis rerum humanarum a-&ioaibus, tüm pracipue judiciis praetor fponfionesadhibuit:ut ex Cicerone, Quintiliano,& noftris et-iam legibus intelligi licet. Itaq; quamvis eciam jurecivili, ftipulationes valent:$. 2e conféztuta. Infl.deadf. tamenin judiciis yerfantur magis ex authorita-1e& jurifdictione praetoris, qui harum vinculis fo-renfes altercationes corroborat,& litigantium tümconfulit fecuritati, tum temeritatem coércer, quàmullà jure civilis introductione.Quàd fi T quisautemforté querat, quainobrem nonad contractuum ge-nera hic tzactatus fit relatus, ficuti factum in In-ftitutionibus videmus: nihil eft quod tam facile ex-pedire queamus. Nam contractus de quib.fuprà di-&um eft, ex jure gentium oriuntur,& precipaé con-fenfu conftant: cümá; non à pratore, fed jure civilivim habeant, merito. ad judicia civilia rerumq; tra-Gatumreferuntur. Atftipulariones àjurifdiétionepratoris ufum& vim praecipuam mutuantur,&exfübtili quadam juris roe verbis obligationé gignuntformulisQj judiciorum à praetore interponi atq; ad-hiberi folentzut nóimmeritó judiciis pretoriis,quo-

w

vum hocloco:tra&tatio eft inftituta, annumerentur..

3 Sed T quia higc materia lat? patet,multaá; habet cumreliquis obligationibus communia; ut nihil preter-

mittatur:primtü ingenere de obligationib.& actio--nib. videamus:ut qua deinceps deverborum obli--

gationibus di&uri fumus,faciliàsintelligantur.à GObligatiojab obligando vinciendoá; dicta eft.uamin eo;vis ejus ,,&(ut loquitur Paulus) fubftan-.

€

D

$22

tia confiftit. /.3./.7. Etenim eft juris vinculum, quoquis neceísitate adítringitur alicujus rei folvend&fecundum nof(tracivitatis jura.zz pi.$.1.Iz/f.eod. h.t.€ Obligatio autem T eft aut naturalis, aut civilis: snaturalis,qua ex naturali ratione caufam habet, La.$46 1d quad.b.tit.&( ux alibi dicitur) folo aquitatisvinculo nititur. J.Szzcbum.95 S. mazurales defolurto.Ea rurfum duplex eft, ficuc ipfumjuscivile. Aliae-nim cum reliquo jure naturali, exiftit ex quadam na-tura affe&ione:ut eft obligatio naturalis ad antido-ral fed ezff.15.$.con[mlust.de pet. bared. quae neq; adcertum quid obligat, nec impedit folutiindebiti re-petitionem: g/.zzag.C9 Dd.z Ls.dejuff.C9 jur. mLeu quis.C de jur Facsgnoran. quamvis Zafiusrefragetur. fzg.reffonf 14b.. 0.3.7221.€8 22. Alia eftobligatio juris gentium, orta ex conventione& ju-re humano;quod conventiones fervari praecipit. Z3.12 princ.depattis. Ys naturá debet,inquit J.C.quemjuregentium dare oportet. Z. cuz amplstis. 84.$.1.dereg.jur. Dehacnaturali obligationepotifsimüm a-gunt J. C. càm ajunr aliquem naturaliter obligari.Zfrater A8Lf€ quod.64.de coud.tnd. LA. abi dixz. enf.depoSat. LStichbum.$naturalzs.de folu Side de bac Go-Qa. Htb.2.6.26.&£2 Li.$.4d quod natura. ad L.Fafc.Porró civilis obligatio eft, qua oritur ex jure civili.&d.el.C9. Dd.rm l.5. dejuff€g jzr.quim rurfus divi-dimusin civilem proprie fic dictam,quelege intro-ducitar:& pratoriam, qua ex edicto aliquo prato-.ris defcendit.LobAzgazaur.s2.$ Jege.b.r.Li.$ fr. de con-Jfest-pecu.$ Propri&autem T obligatio dicitur, qua utram- 6que,& civilem& naturalem continet.Hzc enim de-mum efficax eft,& vinculum illud juris habet, cujusin definitione fit mentio.gZ. C9 Dd. zz pr.Infe.de obl.C 22 Lyurefgentimm. G.féd cum nulla. de pacies. zn fLfeater A fratre.38 de cond 42d.l.de zo&arto.€ Obligatio T contrahitur aut confenfu: Z. L.ob- 7ligazutr.5s a btt. tam vero, qui cium facto,tum ver-:bo, tum etiam nutu declarari poteft: ZZ oAZgazezer-$62. 251 Doctores. quàm prafumpto ,cujus ufus eftin quafi contractibus: Lfé quis s-$a. boc tt tat. tetul.Inff.deoblzg. qua ex quaft contractu. autre, aut ver-bis, aut fcr.pturá, prout quig; contractus horumaliquid ad perfectionem fui pracipué requirunt: Z1.Loc tet.$ fen Infl.de obl.C9 quib.smod.re cont ubt dixs.quanquam in omnibus confenfus etiam defidere-tur. Z2.$2.depadizs. ltem contrahitur obligatio le-ge, cm videlicet fecundum aut contra leges quidfacimus, unde teneamur.d.ZobEigazmsur.$. lege. b.tzt.item facto& necefsitate, d. Z.ob]zpazuzr. ctrca fenem.denique ex variis caufarum figuris. Z 1.22 prt2.boc f.Cümautem confenfus requiratur in omni obliga-tione; ficut diximus, aut principaliter,aut 0201606:necenim invitus quifpiam obligatur: Zzecezzere.C.de juve deleberands: Lfécut.Cod.de acto. L cum poffu-laffém.de dam-safedt. L Imperator 71.de contua.empt.

cum ffmtlibus.fequitur voluntatem ejus requiriqui

conlentire poteit; puta pubexis.& mente. compo-tis tam:

'iji