ECCLESIASTICI LIB Il 237

A nem aliquando veniffent, tum confpirantes animis, tum opinionibus conſentientes redqdidiſſet, ita vtconcors files inter eos vigeret. Quod(i igitur Euſebius, dum concilij Nieæni coacti mentionem facit,omnia quæ in controuerſiam venerant foluta effe dicat,omnesque in eadem fententia& opinione fuiſ-Te: quideft, cur quidam illum in Arij hæreſin propendiſſe exiſtiment? Quinetiam Arianiipfi fallunturopinione, dum eum cum ipfis ſentire arbitrantur. At dixerit quifpiam, illumin libris fuis partibus Arijpropterea videri fauere,quód percrebrò in eifdem hoc modo loquatur, PER CHRIS TV.M.Cuirefpó-demus,quód hoc loquendi modo, alijsque item nonnullis, qui conomiam humanitatis Seruatoris no:ſtriexprimunt, ſæpenumers tum alij fcriptores Eccleſiaſtici vfi funt: tum Apoftolus ipfe, qui nunquamperuetfe cuiuſquam opinionis magiſter exiftimatus eſt ante iftos omnes eadem verba vfurpauit. Porroautem que fuerit Eufebij fententia opinioque, cum Arius filium creaturam; tanquam vnam ex aliarumcreaturarum numero, effe diceret, hoe loco accipito: qui in libro contra b Marcellum fic loquitur: Vni.genitus Dei Filius folusille& non alius,& prædicatur,& eft. Vnde merit reprehendendi funt hi quosnon pudet eum creaturam aſſerere,& pari ratione cum alijs creaturis ex nihilo ortum effc. Quo modoenim filius erit, aut qua ratione vnigenitus Dei, cum eandem cum ceteris creaturis habeat naturam ‚Vonusque fit ex plebeiorum mortalium numero: vtpote qui fimiliter cum illis ortus fit,& creationis quzex his que non funt, particeps factus? Verüm non ita de illo(acratradunt eloquia. Pauls poſt etiam ad-iungit: Quifquis igitur Filium ex nihilo genitum,& præcipuam creaturam ex nihilo ortam eum ftatuit,nomen folum Eilij quidem imprudens ei largitus, ſed Filium reuera effe denegat. Nam qui ex his quzhon ſunt, ge nitus fit, vers filius Dei effe non poterit: quandoquidem neq; aliud quicquam, quod fit ge-neratum. Veré autem filius Dei exipfo Patre genitus, reuera vnigenitus& dilectus Patris appellanduseſt. die quoque Deus erit.Quid eniin eftaliud Dei germen,quàm id quod genitori fimile fit. Condit qui-demrex vrbem,fed vrbem non gignit: atqui filium gignere, hon códere dicitur. Qinetiam operis quod

B Atqui ille qui vniuerſitatis Deus,eft Eilij quidem Pater,fed mundi conditor& effector merit dicetur.Ac licet ſemel in quodam Scripturz loco reperiatur dictum effe, Dominus creauit me initio viarum fua-rum ad opera fua: fermonis tamen illius fenfum(quem quidem pauló poft explanabo) debemus accu.rate expendere,& non(yt Marcello placet) vno verbo praecipuum Ecclefiz dogma conquafíare. Iſta,aliaque eius generis complura, ab Eufebio in primo libro contra Marcellum dfputata ſunt. In tertio au-tem, quo pacto hæc vox RE ATVRA° fit intelligenda, docet his verbis: ftis quidem hoc modo con-

ſtitatis fe quitur etiã hane ſentẽtiam, DOMINVS f CREAVIT ME INITIO VIARVM SVARVMAD OPERA SVA, non aliter capiendam effe, atque ea omnia quz ante expoſuimus. Quod fi dicat, ſe-ipfam creatum effe, non iita dicit perinde ac ſi ex eo quod non eſt, ad id quod eſt rranfierit: ipfeque ſi-mili ratione cum reliquis creaturis, ex eo quod non factus fit( ficut quidam peruersé exiftimauerunt)| fed quód ſubſtantiam habuerit, vixerit,& ante mundi fabricationem fuerit& extiterit, atque adeó à pa-zy; trefuoomnium Domino huius vniuerfitatis princeps conftitutus fit: vt hoc verbum CRE AVI, hocen, loco pro conſtituit, vel ordinauit, capitur. Quin apoſtolus Petrus principes ac duces qui hominibus prę-ul e lunt, creaturam plane nominat,his verbis: Subie&i eſtote omn humanz creature propter Dominum,nue— flueregiquafi przcellenti fiue ducibus tanquam per eum miſſis. Et propheta etiam: Baratus, inquit, e-, ſto ad inuocahdum Deum tuum Hierufalem, propterea quód ecce firmans tonitru,& creans ſpiri-

tum, annunciat hominibus Chriſtum ſuum: hoc verbum CRE A N s non accipit perinde ac fi ſpiritus exes quod non eft fackas fit: non enim tum creauit Deus ſpiritum, quando Chriftum ſaum per illum om-nibus hominibus annunciauit(non enim tum recens ſab fole edebatur, fed ante fuerat, extiteratd:) ve-rüm ipfum mifit, quo tempore Apoftoli erantin vnum congregati: quando fonus inftar tonitrui de cœlo factus eſt tanquam aduenientis fpiritus vehementis,& repleti fuat Spiritu ſancto: atque hoc pactoomnibus hominibus Chriftam Deiannuncíauit iuxta prophetia n, quæ dixerat, Propterea quod firmástonitru,& creans fpiritum, annunciat hominibus Chriftum ſuum: hac voce Creans, pro hoc verboMittens,vel conftituens, pofita: vox autem Tonitruum, alia quadam ratione prædicationem Euangelijfignificat. Dauid item, cum fic loquitur, Cor mundum crea in me Deus: non hoc dixit quafi corde carés,fed puram mentem in ſe ingenerari perficiq; optat. Eadem ratione dicitur etiam illud. Vt duos in vnumnouum hominem crearet: id eft,coniungeret. Vide item illud, num fit eiufdem generis: Induere no-num hominem,qui eft fecundum Deum creatus:& iftud, Si qua igitur in Chritto noua creatura:& fi quealia in Scripturis diuinitüs infpiratis diligenter perueſt gandis, de genere eodem reperire poterimus. Nemirerisigitur,fi pertranslationem in hac fententia loquatur Scriptura, Dominus creauit me initio via-rum fuarum: creauit, hoc eſt, conſtituit, vel ordinauit. Ita Eufebias in libris contra Marcellum differuit:nos autem eadem citauimus, vt illis qui ei temer obtrectare, contumelioſe que detrahere laborarint, re-fponfum fit. Jam non poffunt oſtendere, Euſebium, licet vocabula Difpenfationis in eius libris vfurpa-tareperiant filio Dei initium effentize tribuiffe: præſertim cum fcriptorum Origenis& emulus& admirator extiteriz, in quibus illi qui abftrufum& recond.tum librorum Origenis fenfum eruere potué-rint, paſſim fcriptum inuenient, filium à patre genitum fuiffe. Atque ad iſta quidem, noſtra deflexit ora-tio, quo Eufebij obtrectatoribus refponderemus.

Quid concilium Sardiccuſs, cum thronum faum Athanaſib, item; Panlo veddidzffet, ac Oerientalis paris Imperator Conilantius eos non admitteret, imperator Occidentis hel-lum illi interminatus frt: quad metuens Conſtantius, accerſitum per ept-

ſtolas Athanafium Alexandriammifit. CAP, XVII UMiis a Fa fcopi tum qui Sardicæ, tum qui Philippi vrbis Thraciz conuenerant, concilijs feparatim conuo-

Niee- catis,rebusque quz vtrius q; videbantur conflitütis,ad fuas ipforum ciuitates renerterunt. Eccleſia^nm di- igitur? verfus Occidétem,ab Ecclefia quz efat in Oriente, diſſenſione diſtracta fuit. Terminus autAnli.9. quo il'orum erat diſtincta communio, mons inter Illyrium& Thraciam interiectus, qui Tiſucis* dicitur,^ conftitutus eſt: ad quẽ quidẽ yſq;, omnes inter ipſos, licet fide diffentientes, difcrimine penitàs remoto;

f)

ab eo fabricatur,non pater, fedartificiofus opifex: filij autem ab eo geniti non opifex, fed pater dicitur.

b Eufibi con.tra Marcllumlocus.

€ Socrates ipeus Enfeby verbis probat, i-pſum nö fuiffeArıanum,

d Dei germen;

Prouerb. 8e Creature

vox quomodointelligenda,

f Enarratiodicti Prou. 8.de Sapientiad,

1. Der, 2.

Act. 2.

Pſal. 50.Epheſ.c2.

gEufebius 04vigens&this-lus.

a Sechiſſn a in-ter Orientales€ Occidenta-fes Ecclefias,