316 SOCRATIS HISTORIE

interpretibus conſcripti erant, mults diligentiüs quàm Ptolemeus Philadelphus olim in unum colligen. pdos curavit. Porró autem s patientià& maníuetudine omnes longé ſuperavit. Nam Imperator Iulianus,quanquam ftudium philofophize profitebatur,tamen odium quod contra eos qui Antiochie ejus nomenperſtrinxerant, minime compreſsit: fed Theodoro ex illorum numero gravilsima tormenta impofuir,At Theodofius fubtilitate ratiocinationum Ariſtotelicarum penitüs derelicta, philoſophiæ ftudium re.&is vitz officiis feduló excoluit. Iram cohibere didicit, dolorem toleranter ferre, neminem quiillumh Apophihe- injurià affecerat, ulciſci: imó ver nemo unquam illum ira incenſum aſpexit. Itemque h cuidam ex neceſ-.mara. ſar is aliquando ſciſcitanti, cur neminem,quiilli intuliſſet injuriam, morte aliquando mülétaffet? ſie re-ſpondit: Vtinam potiùs mihi poteftas eſſet, eos qui mortui ſunt, ad vitam denus revocandi. Alteri etiam. eadem re interroganti dixit: Non magna res eft, neque ardua, ut qui homo fit, mortem opperat: fedeum qui femel obierit, nemo omnino, licet fe de ejus morte maximé poeniteat, nifi folus Deus pofsitadvitam revocate. Adeò firmè iftud ipfum ab eo oblervatum fuit, ut fi quifquam crimen, quod eflet capitisſupplicio mulctandum, aliquando commiſiſſet, ne ad portas uſq; civitatis, verſus locum ubi mortis doi.j eſt, quin miſericordiâ commotus illum revocarit. Accedit eó, quod cumConſtantinopoli in amphitheatro pugnas cum beſtiis quodam tempore pro fpectaculo ederet, popu.lusque ſublato clamore poftularet, ut aliquis ex eorum numero, quorum inſigniter emínebat audacia,cum fera beſtia decertaret: reſpondit, Annon exploratè cognitum habetis,nos ita aſſuefactos eſſe, ut nul.. la crudelia ſpectacula contemplari pofsimus? Que cum populus ex ejus ore audiviſſet de reliquo cru.iThedofipit- qelibus ſpectaculis abſtinere didicit: Quinetiam Tadeò pius fait, ut omnes Dei facerdotes honorificé co.. leret: eosque potifsimüm,quos intellexerat pietate inprimis excellere. Fertur k praterea faccum, quoqnop erat. epifcopus Chebrorum,qui Conftantinopoli mortem obiit, indutus erat,quafiviffe ,eumque quantum-vis fordidatum induiſſe, perſuaſum nimirum, fe aliquid ex mortui ſanctimonia inde percepturum.Quo.dam anni tempore procellofo admodum& turbido, confuera flatutaQue fpectacula, populo ea flagitan.

g Theodofirmanſuetnudo.

te, in circo edidit. Vbi autem circus hominibus refertus fuit, iempeſtãs cepit eſſe vehementior. Accum p

mag na vis nivis praeceps delaberetur,tum Imperator perſpicuè declaravit, quo animo erga Deum affe.1 Sactiſima cy ctus eſſet: ſic enim populum per præcones compellavit: Quin multo! fatius eft, ut neglecto ſpectaculoCafaris G bo omnes uno ore Deum precemur, ut ab imminente procella conſervemur incolumes. Vix hc verba. protulerat, cum omnes in circo uno animorum conſenſu, ſummaque cum alacritate Deo preces funde,re ceperunt: totaque civitas quafi una ecclefia fuit: tum Imperator in media populi frequentia, privatihominis habitu incedens, hymnos recitare exorditur: nec ſpes certéillum fruſtrata eft. Nam aeríere-nus fa&tus eft:& annonæ charitas, Dei benignitate in omnium rerum affluentiam commutata. Si quare

do bellum concitabatur, Davidis exemplum imitatus, ad Deum confugit: pro certo perſuaſus, eum bel ·

lorum adminiſtratorem effe: precumque ſubſidio adjutus, ea proſperè& feliciter geſsit.

DelIodge,quimortuo Imperatore Honorio, tyraunide Roma exercuit: quo pacto Deut pre-cibus Theodoſii inclinatus ilum in exercitus Romani matus tradiderit. CAP. XXIII.

à

Oc loco igitur, qua ratione pauló poft bellum cum Perfis geſtum, Honorio mortuo, Aſclepiodo.H& Mariano coff. ad decimumoctavum Calend. Septembris, ope divina nixus,* loannemty-rannum profligárit,commerabo. Res namque id temporis geſtæ funt dignæ( meo quidem iudi,

cio) que memoriæ pofterorum commendentur. Nam quz res Hebræis, Moyſe duce mare rubrumtra.

jicientibus: eedem etiam Imperatoris ducibus,cum eos contra tyrannum mitteret, acciderunt, quarum

quidem fummam ego paucis complectar: uberiorem autem earum explicationem, quoniam feparata

tractatione eget,aliis perfequendam relinquam. Quanquam Theodofius Imperator de morte Impera-

toris Honorii certior factus erat, eam tamen alios celavit: aliad; caufa aliás commemorata, de ea re com-

aa Sdone. plures fefellit. Mittit etiam clàm militẽ Salo nas, aa urbem Dalmatie,ut fi quis in partibus verfus Occiden.

a De hoc etiaminfrà cas. 42.

: tem forte novis rebus ftuderet, præſtò effent qui eius conatus reprimerent. Quibus rebus comparatis,_b haner ſer tandem mortem avunculi omnibus planam facit. Interea? temporis loannes, qui inter fcribas Impera. 8

m W toris principem locum obtinuit, cum profperum fuz fortunz curfum moderate ferre non poffet, Impe

ſeclas. rium arripit: legatosque ad Imperatorem Theodoſium mittit, per quos poftulat, ut Imperator declare-

tur. Theodoſius legatis ejus in cuſtodiam traditis, ducem Ardaburium, qui in bello Perſico res plane ma-

. rimas confeciſſet, ad Ioannem mittit. Ille cum Salonas veniſſet, inde tranſmittit in Aquileiam: cafuque

c Ardatun adverſo, uti putabatur,ufus eft. Caſus autem hic fuit, qui deinceps fequitur. Dum navigabat, vento ad.

cafu. verſo flante,in manus tyranni delatus eft: qui illo comprehenfo,fpem concepit, Theodofium necefsita.

te compulſum fore,iodo ducem fuum Ardaburium Ei vellet, ut ipfum crearet declararetque Im-

peratorem.His auditis,& Theodofius ipfe,& exercitus etiam contra tyrannum miffus, anxio& follicito

dpa. animo fuit, ne quid mali Ardaburius à tyranno perpeteretur. Afpar 4 igitur filius Ardaburii, cum& Pa-

dabirifilitt. trem àtyranno comprehenſum,& infinitas barbarorum copias ad auxilia tyráno ferenda acceſpiſſe cer

tior factus effet,omnino incertus animi erat, quid ageret. Itaque preces pii Imperatoris illo temporerur-

fus plurimum momenti habuiffe conſtabat. Nam angelus Dei in habitu& forma paſtoris, ducemitineris

Afpari fe prebuit:& perftagnum Ravennz adjacens(in ea namque civitate tyrannus commoratus, du.

cem Ardaburium tenuit) copias ejus deduxit, quà viànemo unquam iter feciffe commemoratur. Deus

c Afpari Deus c igitur,quàtranfirinon poterat, tranſitum Afpari patefecit. Ille tum copiis per ftagnum, cujus aqua divis

k na ope penitus exhauſta fuit, traductis, portas civitatis, quas apertas offendit, ingreſſus, tyrannum oppri-

mit, Quo tempore etiam Imperator fanctifsimus(cui ludos Circenfes perage mti, ſignificarum eſt tyran.

fena? num€ medio ſublatum effe) fuam eximiam erga Deum pietatem perípicué declaravit. Sic enim popt-

k. lum affatur: Relictis his oblectamentis, huc potius, fi videtur, nos referamus: ad ecclefiam profe ci

en,, Preces Deo. quibus illi pro tyranno ipfius manu occiſo agamus gratias, pis fundamus. Quæ cum dixiffet;

ne Yrannooc- non mods fpectaculis finis impoſitus fuit: verüm etiam omnes, illis neglectis, per medium circum una

ifo, etliberaso Voce gratiarum actionem pariter cum Imperatore decantantes iverunt, rectaque ad Ecclefiam Dei coh-‚Ardaburio. tenderunt: ibique totum diem commorati ſunt,& civitas univerſa inftar unius fuit ecclefia,

Quid

Il

.int& Vdlinde5ber:3 gentieriipthinnien1ebasiTUM