2Z

24

Institutionum Lib. H. Tit. I.

men loco suit , tui tuxve esse intelliguntur : & qui lucrandi

animo ea animalia detinet, furtum 1 committere intelligitur.

§. 17. Item ea 2 , qme ex hostibus capimus , jure gentiumftatim nostra fiunt: adeo quidem, ut & liberi homines in ser-vitutem nostram deducantur ; qui tamen , fi evaserint nostrampotestatem , & ad suos reversi fuerint, pristinum statum reci-piunt. §. 18. Item lapilli, & gemmas, & extera, qux in lit-tore maris inveniuntur 3 , jure naturali ftatim inventoris fiunt.

§. i<>. Item ea, qux ex animalibus dominio tuo subjectis natasunt, eodem jure tibi adquiruntur. §. 20. Praeterea quod per 4alluvionem agro tuo flumen adjecit, jure gentium tibi adquiri-tur. * Est autem alluvio incrementum latens. Per alluvionemautem id videtur adjici, quod ita paulatim adjicitur, ut intel-ligi non postit, quantum quoquo temporis momento adjiciatur.

§. 21. Quod si vis sturninis de tuo prxdio partem aliquam de-traxerit , & vicini prxdio attulerit : palam est, eam tuam per-manere. Plane si longiore tempore fundo vicini tui hxserit,arboresque, quas fecum traxit, in eum fundum radices egerint:ex eo tempore vid.ntur vicini fundo adquisits ; esse.

§. 22. Insula, qiue in mari nata est, (quod raro 6 accidit),oecunantis fit. nullius enim esse creditur. At insula in flumi-ne 7 nata , (quod frequenter accidit) , si quidem mediam partemfluminis tenet, communis 8 est eorum , qui ab utraque partefluminis prope ripam prxdia postident, pro modo [scilicet] la-titudinis cujusquc fundi, qux prope ripam fit. Quod si alteriparti proximior sit : eorum est tantum, qui ab ea parte properipam prxdia postident. Quod fi aliqua parte divisum fit flumen,deinde infra unitum, agrum alicuius in formam infulx redege-rit: ejusdem permanet is ager, cujus & fuerat. §. 23. Quodsi naturali alveo in universum derelicto , ad aliam partem fluerecoeperit : prior quidem alveus eorum 9 est, qui prope ripamejus prxdia peflideut, pro modo scilicet latitudinis cujusquc agri,qux prope ripam iit : novus autem alveus ejus juris esse incipit,cujus & ipsum flumen est, id elt 10, publicus. Quod li post ali-quod tempus ad priorem alveum reversum fuerit flumen: rursusnovus alveus eorum 11 esse incipit, qui prope ripam ejus prxdiapostident. §. 24. Alia sane causa est , si cujus totus ager inun-datus fuerit: neque enim 12 inundatio fundi speciem commutat:& ob id, st recesserit aqua , palam est eum fundum ejus manere,cujus & fuit. §. 2;. Quum ex aliena materia species aliquafacta sit ab aliquo , quxri solet, quis eorum naturali ratione do-minus sit : utrum is, qui fecerit, an potius ille, qui materixdominus fuerit ? ut ecce , si quis ex alienis uvis, aut olivis , autspicis., vinum, ant oleum , aut frumentum fecerit: aut ex alienoauro , vel argento , vel xre vas aliquod fecerit: vel ex alieno vino& meile mulsum miscuerit: vel ex medicamentis alienis empla-strum aut collyrium composuerit: vel ex aliena lana vestimentumfecerit : vel ex alienis tabulis 13 navem, vel armarium , vel sub-sellia fabricaverit. Et post multam Sabinianomm & Proculiano-nun ambiguitatem , placuit media sententia existimantium , si easpecies ad priorem & rudem materiam reduci postit, eum videridominum esse , qui materix dominus fuerit: si non postit reduci,eum potius intclligi dominum , qui fecerit 14: ut ecce, vas con-flatum potest ad rudem materiam xris , vel argenti, vel auri re-duci ; vinum autem, vel oleum , aut frumentum, ad uvas, velolivas., vel spicas reverti non potest; at ne mulsum quidem ad vi-num & mcl resolvi potest. Quod st partim ex sua materia , par-tim ex aliena speciem aliquam fecerit quis : veluti ex suo vino &

(1. /.. 5. §. 6. ff. de adquir. rer. domin.. Vide tamen l. 9. in sin.. I.IO. /.II. in pr. ff. de dolo malo. (2. I. 5. §. sin,si' de adquir. rer. do-min. v.. /. 20. §. I. ff. de captiv. esi poftlim.. I. $l.ff. de jure fisci. I.l%.si'. ad.L. Jul. pec.. (3, /. 1. §.. 1, js. de adquir. vel umitt. pojseff.(4. ^ 7 /. i. C. d e attuvion .. (5. Adde l. 9. §. I. esi ~.ff. de damtiain-feci.. (6. v. /., 6q..ff, de reg. jur.. (7. v. I. 30. §. 2. I. 65. §. z..ff.de adquir.. rer,-domin, (8- /. 7. §..g.Fi cod. Vide tamen l. p:n. i,ifin.ff.ead. I. l,§..6.ff. deflumin. (9. V. /. I. §. 7. eod,. (10. /.7 ,§■ $. ff.de adquir. rer. domin. I, 24. in pr. ff. quibus mod. ujusfr.umitt. v. /-30. §.. 3 .si. de adquir. rer. domin. (11. v. I. 7. §. 5. I.30. §..3. in sin. ff. cod. (12. /. 23. /. 24. ff. quibus- mod. usussir.asnitt, (1$. L61.ff.de rei vindic. (14. v. /. 7. §. j.ff. de adquir.var.dom. L 49. §. 1. ff, de rei vindic. L 12. §. 3. ff. ad exhibend.

alieno meile mulsum miscuerit; aut ex suis & alienis medicamentisemplastrum aut collyrium : aut ex sua lana & aliena vestimentumfecerit: dubitandum non est, hoc casu eum esse dominum 15 , quifecerit: cum non solum operam suam dederit, sed & partem ejus-dem materix prxstiterit. §. 26. Si [ tamen ] alienam purpuramvestimento suo quis intexuerit: licet pretiosior sit purpura , tamenacceiiionis 16 viee cedit vestimento : & qui dominus fuit purpura ,adversus eum, qui subripuit, habet furti actionem , & condictio-nem sive ipse sit, qui vestimentum fecit, live alius : nam ex-tinctx 17 res, licet vindicari non possunt, condici 18 tamen ä fu-ribus , & quibusque aliis possessoribus possunt. §. 27. Si duo-rum materix ex 19 voluntate dominorum confufx sint : totum idcorpus, quod ex confusione fit, utriufque commune est : veluti, siqui vina sua confuderint , aut massas argenti ve’ auri conflave-rint. Sed & si diverfx materix sint, & ob id propria species factalit; forte ex vino L meile mulsum , aut ex auro & argento ele-ctrum : idem juris est : nam & hoc casu communem esse fpecic-m ,non dubitatur. Quod si fortuitu, & non voluntate dominorum,conhilx fuerint, vel ejusdem generis materix, vel diversae; idemjuris esse placuit. §. 28. Quod si frumentum Titii frumentocuo mistum fuerit: si quidem ex voluntate vestra , commune est:quia lingula corpora, id est , singula grana , q-nx cujusquc propriafuerunt , ex conlenfu vestro communicata sunt, quod li 'casu idmistum fuerit, vel Titius id miicuerit line tua voluntate, non vi-detur 20 commune esse : quia singula corpora in sua lubstantia du-rant. Sed nec magis istis casibus commune fit frumentum , quamgrex intelligitur esse communis, li pecora 21 Titii tuis pecoribusmista fuerint. Sed si ab alterutro vestrum totum id frumentum re-tineatur : in rem 22 quidem actio pro modo frumenti cujusquecompetit: arbitrio autem judicis 23 continetur, ut ipse xstimet,quale cujusque frumentum fuerit. §. 29. Cum in 1 'uo solo ali-quis ex aliena materia xdisicaverit, ipse intelligitur dominus xdi-sicu: quia * omne 24, quod solo inxdificatur, sola cedit. Nectarnen ideo is, qui materix dominus fuerat, desinit dominus ejuseste : sed tantisper neque vindicare eam potest 2; , neque ad ex-hibendum de ea re agere , propter legem 26 duodecim tabularum,qua cavetur , ne quis tignum alienum tedibus juis junclum , eximerecogatur : ied duplum pro eo prxstet per actionem., qux vocatur detigno juncto. Appellatione 27 autem tigni omnis materia signifi-catur , cx qua xdstieia sinnt. Quod ideo provisum est , ne xdificiarescindi necesso sit. Quod li aliqua ex causa dirutum 28 iit aedificium,poterit materix dominus, ii 11011 f uerit duplum jam eonfequutus ,tunc ea.u viiuUcare , & ad exhibendum de ea re agere.

tz. 30. Ex tiivcrlo, si quis in alieno solo ex sua materia domumxdisicaverit, illius sic domus , cujus & solum est. Sed hoc casumaterix dominus proprietatem ejus amittit 29 : quia voluntate ejusintelligitur este alienata, utique ii non ignorabat ie in alieno soloxddicare. & ideo iieec diruta sit domus, materiam ramen vindicarenon 30 potest. Certe illud constat, si 111 posseiiione con tituto xdifi-catore, soli dominus petat domum suam esse, nec solvat pretiummaterix, & mercedes fabrorum: posse eum per 31 exceptionemdoli mali repelli 32 : utique si bona fidei possessor fuerit, qui xdi-sicavit. Nam scienti aiienum solum esse, potest objici culpa, quodxdisicaverit in eo solo , quod inteiligebat alienum esse.

5. 31. Si Titius alienam plantam in solo suo posuerit, ipsius erit.Et ex diverso, li Titius luam plantam in Mxvii solo posuerit, Mx-vii planta erit: li modo utroque casu radices egerit, ante enim quamradices egerit, ejus permanet , cujus fuerat. Adeo autem ex eo

(15. v. L 5. §. 1. ff. de rei vindic. I, 12. §. 1. ff. de acquir. rer. do.min. _ ( l6 - ^ 19- §• 13- JT- de auro esi argento. I. 23. §. ;.Fi de rei

vindic.. (17. v. /. 13. *>. 1. ff. de verh.stgn. (18. I. pen.si. de con-dici. tritic. I. 1. §. 34. jjl de vi esi vi armat. I. 11. §. ult. I. 32.Fi.de reb. cred. (19. v. I. 5. in fr.ff.de rei vindic. (20. Vide tamenl-T&-si. desolut. (21. v. I. 30. §. sin.ff. de usurp. £siusucap. (22. I.S- in pr.ff.de rei vindic. (23..v. §. 2. insr. de offic.judicis. (24. I.7. §. 10.ff.de acquir. rer. doni. v. I. 60. eod,. (2;. /. 23. §. pen.ff.de rei vindic. (26. I. l.si. de tigno junito, (27. V. /. 7. in pr.si. adexhibend. I. 1. §. l.ff. de tigno junito, (28. v. I. 2. C. de rei vindic.(29. /. 7, §. pen. si. de acquir. rer. domin. (30- Vide tamen l. 2.C. de reivind. Adde l. 37. ff. eod.. (31. v. /. 14. ff. de doli maliesi met. except. (32. Arg. I. 14, ff. de condiit. indeb.

tempore ,