24
DISSERTATIO SECUNDA.
ferie & confeqnentia decurrebat. Primahuius codicis mentio occurrit in Adis con-cilii Chalcedonenfis, cujus canones ei de-mum accefferunt; ita Ad. 11, am t 2 finQxlitrecitantur canones 95. & 96. qui conciliiAntiocheni funt 16. & 17. Ad. 13. ex eo-deni codice legitur canon 4. qui inter Ni-caenae fynodi canones quartum habet lo-cum. Et Ad. 4. fumpto libro, Aetius ar-chidiaconus & primicerius magnae ecclefiaeCP. legit ex eo canones 83 -& 84-qui quidemconcilii Antiocheni funt 4. & f. In codice* Con. t.4. encyclico epiitola fynodica 41.* (quae eitcoi. 298. epifcoporum Pifidiae ad Leonem Imp. ) Ti-motheum ejufque afleclas ex ecclelia Deiejiciendos judicant fecundum confequentiamregularem. Quaenam vero haec fuerit, nosdocent quae fequuntur ; ficut (inquiunt) ter-tia Qf oBogefima regula de talibus aperte de-cernit , cujus initium ejl , fi quis epifcopusa fynodo depofitus, aut presbyter , &C. Jamvero 83. codicis noitri regula eit fynodi An-tiochenae canon 4. qui eodem modo inci-pit. De codicis hujus origine, variifque in-crementis non pauca diximus in obferva-tionibus noltris ad concilium Chalcedo-nenfe anno 451. p. 486'. 487- hic non re-petenda. Primus hunc codicem e tenebriseruit, & verfione notifque adornatum Gr.Lat. edidit Chriitoph. Juitellus Parif. 1610.8vo. Tranltulit deinde in Bibliothecam fuamJuris Canonici Henricus ChrittophoriF. tom.1. p. 1. anno i66r. Recudit demum prae-milfa hiftorica relatione de colledionibuscanonum G. Th. Maierus Helmfi. 1663. 4to.Alius ab hoc eit Codex ecclefia Orientalis , velidem potius a fextae fynodi patribus anno681. inligniter audus, de quo etiam dixi-mus loco citat. Hunc ex codice AIS. ec-clefiae Pidavienfis Graece extulit Johan. Ti-lius, poltea Meldenfis epifcopus, Parif. 1 S 4 °-8vo. In polteriori hoc codice locum habentcanones Sardicenfes, qui in codice eccle-fiae univerfae defiderantur. Ut fuam
* RefD. ad egregie prodiderit cardinalis Perronius *M.Brit.reg c j um Chrittoph. Juftellum fubleltae fidei in1. 1 . s j ■ e£ j cnc j 0 codice canonum ecclefiae univerfaearguere voluit, quod hos canones fuppref-ferit. Nefcius utique alium efle eccleliteJJniverfie , alium ecclefiae Orientalis codi-cem. Quo nomine jure vapulat HenricoChriitophori filio in Praefat. generali ad Bi-blioth. Juris Canonici veteris, (a) Convenitpaene inter omnes veteribus in more fuiifepofitum , ut quoties in fynodum coirent, derebus vel fidei, vel difciplinae aduri, cumduplici jure judicandum eifet, divino nem-pe & canonico , in medio confeflfus fuper
tabulam collocatus fit a dextra parte codexEvangeliorum, e finiftra codex canonum.
Et de codice quidem Evangeliorum difer-tiflime affirmat Cyrillus Alexandrinus, * ubi 'Apologet,de fynodo Ephelina a^ens, tauro yup iv dylui ad Theod -S-povci) ro asorjcv ivocyyiXiov , /uovovaxi vy imQomrcfi ctylois hpapyoig' aoliace otaouov aplvccjt. Vene-randum enim Evangelium in fanllo throno collo-catum erat , illud tantum non fanBorum facer-dotum auribus infonans j Jufium judicium judi-cate. Et plena funt Conciliorum Ada ; im-mo ipfis oculis id demonftrant pidurae ve-teres , quae etiam hodie fuperfunt. E mul-tis unicum exemplum dabo. Bethlehemi inecclefia Dominicae nativitatis, inter alia mo-numenta , ex utraque parietum parte, me-ridionali & aquilonari, infra feneftras ec-clefiae in fex quadratis fpatiis ex mufivoopere totidem lunt arcus figurati, five for-nices , quse totidem conciliorum memoriamexhibent. Pars meridionalis fed continetconcilia oecumenica, Nicaenum, Conitan-tinopolitanum 1. Ephefinum , Chalcedo-nenfe, Conftantinopolitanum 2. Conffan-tinopolitanum 3- Aquilonaris totidem pro-vincialia , viz. Ancyranum, Antiochenumcontra Paulum Samofatenum , Sardicenfe,Gangrenfe, Laodicenum, & Carthaginenfefub Cypriano contra Novatum. Unaquae-que fornix fuam habet infcriptionem Grae-cam , quae iffam fynodum breviter defcribit.
In medio arcus vifitur pluteus, cujus in mediocollocatur codex, quo librum Evangeliorumdenotari nemo, opinor , facile denegabit.Venerandum hoc antiquitatis monumentumab Emanuele Comneno, ut ex infcriptioneliquet, abfolutum, anno 1626. defcripfitNic. Quarelmius Elucid. Terr. fandae tom.
2. lib. 6 . cap. 13. Infcriptiones Graecas, &parietis aquilonaris delineationem ex ori-ente libi transmiflam , & aeri eleganter in-cifam exhibet vir illuftris pariter ac erudi-tus Johan. Ciampinus lib. de facris aedificiisConftantini M. cap. 24. p. 150. qui & alibide hoc more ex veterum monumentis agit,nempe in elegantiflimo opere de vet. Mo-nument. Mufiv. cap. 1 6. p. 133. & cap. 25.p. 23 6 . Vide etiam cap. 22. p. 201. Et decodice Evangeliorum hadenus. De codiceCanonum non adeo clara funt veterum te-ftimonia, etfi admodum probabile eft, &tantum non certum ; cum in Adis conci-liorum legimus praeito femper fuiife ad ma-num, & data canones relegendi occafione,a diacono in manus fumi folere fine ullaintrodudionis mentione. His adde quodin fupra memorati operis Bethlemitici qua-drato fexto , quod fynodi Carthaginenfis
(a) Quod Cavcus monet de Jtiflello. -- Eum in edendo codice Canonum Ecclefiae univerfae fraudis non arguen-dum , contra infpedionem codicis Bodleiani militat, ex quo quaedam cultro refecuit Juftellus , plurima omifit,quae defcripta penes fe habet, olim forfan edenda, Jo. Georgius Janus polyhiftor Wittebergenfis. HaecPfaf-frus in Difquifitione de Liturgiis, & Libris Ecclef p, ii.
raemo-