Buch 
Cosmographiae universalis Lib. VI : in quibus, iuxta certioris fidei scriptorum traditionem describuntur, omnium habitabilis orbis partium situs propriaeque dotes : Regionum topographicae effigies. Terrae ingenia, quibus fit ut tam differentes & varias specie res, & animatas & inanimatas, ferat. Animalium peregrinorum naturae & picturae. Nobiliorum civitatum icones & descriptiones. Regnorum initia, incrementa & translationes. Omnium gentium mores, leges, religio, res gestae, mutationes : Item regum & principum genealogiae / Autore Sebast. Munstero
JPEG-Download
 

334 De Germaniaríetatem& perfonarum agreft£ educationem,accuratam(y ac negligentem balneandira.tionem. Tollít quamlibet membrorá contracturà et díffolutíonem, quá induxít uel iraueluinum, Aufert quoqj tremorem manuü& cruríü:ítemartetíca;chíragra& laffitudinemmembrorum;aut quit membra defectu fucci extenuant:abigít ínueteratas febres atqy eosmorbos quíad icterícíam degenerant,calculü renum,defectus rent& ueficx, omnesqy occultas infirmítates& intercutaneas,ut funt fcabíes, pfora, impetígo;afperítas fquamofa& fimiles fordes ex cute pruríentes.Item fanat omnes apertas plagas; qux fub.genibus incruribus exoríuntur;cancrum;fíftulam,fuppurantía ulcera,apoftemataty pectorís. Curat& omnía nonbene curata uulnera,przfertím qux praxcí iod curant;príufquá natura/lís cato fuccreuerít:curat crurífragía non recte fanata:ítem eneruata& luxataper ruínamauttorturá membra, punctiones X uulnera ex fagítta aut bombarda relícta, concretü excafu;impulfu aut uerbere fanguínem.membraty frigore emortua. Conducit dolorí capítís,uegetat memoríam,uífum roborat& auditum;aperit oppletíones cerebri& neruo^tum,quales funt morbus caducus;apoplexía;fpafmus;&c.

Saruncganza uul go Sargans.

Ontra Fabaríumad fpacíum uníus milíarij germanici uerfus feptentríonem, admontana Scalx,eft comítatus Sargans,oppidum& caftrum, hodie fub dominiofeptem Cantonum.Dequo dociíll.Ioach. Vadíanus ficfcríbít. Sargans eft Sanatadi cafa, cuírudís pofterítas prouincíalís língue(gnara,id;eft;Romanganferís noméaffinxít:cuí mox opínioní(ut efficax eft ad errore confirmandum confuetudo)nobilis íllai famílía acquíefces,anferem ceu gentílícíü ínter figna recepit. Eft& Saxü dicta uetus arx,unde famili àSaxo cognomínatz orígo eft. Síc Maíenfeld nunc detorta uoce dícítur,àmagna olím uílla.Fiís& multís alijs euidetibus argumétís conftat;bonam(uperioris Ihetíx partem Romanís prouíncías ordínatíbus prímz Rhetix atttíbutam fuiffe, gj prater a7lia certa ín hís locís ueterum przfidiorii monumenta couíncuntNulla ením prouíncíaráihuíus tractus euídentíora ueftígía ueterís prouíncíalís,hoc eft, Romanz linguz retínet,dghxc prima Rhetía.Arces ením uetuftiffimz,praterea& oppída,ualles;agri,uici;nocabuzlaRomana etíamnü illefa retínent:qualía funt;Emínens Emfs,Mons fortís IMlont fort, A«fper mons Áfper mont,Curía Cur,oppídü antíquü&' magífiratus prouincíz alíquado fedes,unde illi nomen datum uídetur. R'hetía prima qux& fuperíor;à fontibus Rheni ufqgad Lícum flumen termínat. Rhetía uero fecunda,qux& ínferíor, habet quícquid intereum& Oenum ínteríacet;coprehendens urbes Ratifpona& Parauíum.Rhetía príma occupauerunt Alemanni,id eft,Sueuí;ducatus&tus Alemanniz ab í pfís Alemannís. Fuítquoq; tunc ín hac príma Rhetía Augufta Vindelicorum, De comitatu tperdenbergenfiníhíl habeo,;nífí quod EUN agna emetuntíuperíoribus annís.

De Glarona uulgo Glarys..

Allis ífla atq; regío ínlatínís literís uocat Clarona,cingitur(paltíffimís montib;Attingítfüperioremgrifeam ligam,;ín qua prior Rhenus originem fumít, acceindeVranorum montana:ad occafum uero folís termínaf ad montes Suícerorü.

Porro ad feptentríonem fuít olím claufa muro extenfo per tranfuecfum uallísá

monte ad montem.FHuíus regíonís íurifdictio unà cum quibufda prouentibus fuít tempo

refancti Fridolini per comíte quenda donata monafterío Seckíno£fi, tempore fcilícet(utFridolinilegenda oftendit)Clodouei prími Francorü Chriftiani regis,nempe anno Chri

ftí soo, qui(ut fuprá quoq; díximus)prímus Francoríi rex fuit qui in Rhetía, Alemania&

Heluetía imperauit. Confecuta eft hxc rerra pofterís temporibus fuallibertate& propríáiutifdí&ionem,confcederauítt fe reliquis Heluetijs anno Chríftí 152, V íuunt íncolzla^Ce,cafeo;butyro& carnibus.Ibí inter anguítías montíi nulli aut paucí ferunt agrí,rarz

plantant uítes.Hortos pomíferos habent& Ixtíffima prata, V inii& frumentü aliunde inuehunt.Pífces míniftrant lacus;aues et carnes ferínas uppedítant montes Ífyluofi.Habet

.,.&habuítregío multos egregie doctosuíros;ínter quos noftro xuo facile prímas tenent,Hénricis Gl Flenríchus Lorítus Glareanus& Egídius T fchudus;patricij Claronenfes,fed químeagedfius. egent cómendatíone. Offtdit ínterg; quantít ualeat íngenío;maxíme atit Henríchus Gla.a rcanus,poeta laureatus;ínfienis mathematicus& ínbonis autoribus, potiiTím m ínhiz.

E otícís