Buch 
Cosmographei oder beschreibung aller länder herrschafften fürnemsten stetten geschichten gebreüchen ... / zuom offteren mal trefflich seer durch Sebastianum Munsterum gebessert ... und ietzunder aber biss auff das tausent fünffhundert drei und fünfftzigst jar gemeret. Jtem auff ein neüws mit hübschen figuren und landtaflen geziert ...
JPEG-Download
 

Zwölf ar tĩ-ckel des Thurniert.

ſolich recht nit nach kriegs oꝛdnung gebꝛaucht wirt/ ein theil dẽ andn bꝛent oder

..|

decelytri;j Das Niet buch|feleicht burgerlicher hätierüg gebꝛaucht/ nit adelichẽ lebẽ möcht vnd ſich befleiß 6fen loͤblicher vnd cerlicher thaten/ darũb ſchꝛeibt er jnẽ für ett liche artickel dent fie mnach ſolten leben. wo einer denẽ nit nach kaͤm/ ſolt er in einẽ offenlichen thur

nier geſtrafft werde, Der artickeln warẽ xij. die der künig mit ſampt andern landfürſtẽ ſetzt. Der k. ſetzt dẽ er ſtẽ art ickel alſo lautẽd. Welcher vo Adel redẽ odthÿn-wurd wid den heilige glaube/ der ſolt nit in CThurnier gelaſſen werde, Woͤlt aberein ſolicher in Churnier reitẽ in meinũg genieſſen des adels feiner voꝛfarẽ/ der Amſolt im Churnier geſchlagẽ werd offentlichen geſchendt. Ven andern artick f)ſetzt Pfaltzgrane Conrad. Woͤlcher vom adel geboꝛn thůt wið heilig Römiſch DMreich oder wider Rey May. der ſoll in offnẽ Churnier voꝛ jeder geſtrafft vnd MWgeſchlagen werden. Den dꝛitten fest der Hertzog von SFrancken. Woͤlcher v5 Adelge boꝛn/ ſeinen eignen herzen verꝛiet oder feldfllicht ig von jm würd/ oder in ande ihre weg on not ein feldflucht mecht/ auch feine burger onuerſchuldt on recht vſſßbꝛecht/ ð fol geſtrafft wer dẽ. Den vierdtẽ ſetzt der H). Schwabẽ. Woͤlcher vonadel geboꝛen/ frauwẽ jũckfrauwẽ enteeret vñd ſchwecht die ſelbige ſchmechtmit woꝛten od werckẽ/ der ſolt in offnẽ Chur nier geſtrafft werden. Den fünften.]ſetzt der 1. Baiern. Woͤlcher vom Adel geboꝛn ſigelbꝛüchig/ meyneidig er ·

loß erkãat/ geſcholtẽ oder darfür gehaltẽ würd/ der ſolt in kein Churnier gelaſſenwerdẽ/ kam er aber ſolt er geſtr afft werde. Dar nach ſatztẽ die vier Thurnỹer vͤgtvnd die raͤth des Thurnier s diſe vier artickel. Der ſechſt in der oꝛdnũg. Woͤlchervom adel ſein bettgnoſſen heimlich oder offenlichen vm̃bꝛecht/ auch rath thatdarz ů geb/ das fein eigner herꝛ ermoͤꝛdt oder todt geſchlagen würd/ mit dem felbiegen ſolt mann nit thur nieren/ etc. Der ſiebend 1WölLcher vom Adel kirchen/ cl -ſen/ wit we oder we iſen beraubt/ auch jnẽ dz jr gewalt iglichẽ voꝛ hielt/ ſo dochdie ſelbigen ſchützen vnd ſchir men ſolt/ der ſolt geſtrafft werden. Der acht. Wollcher Adel ein andn feyẽd iſt odd wirt/ on redliche foꝛderung anſpꝛach/ oder

23

beſchedigt/ beſun an früchtẽ/ wein vnd getreyd/ do mit d gmein nutz gehindertwerd/ woͤlcher auch für ein off nẽ ſtraſſentaͤuber berüfft were /S ſolt geſtrafft wer Duden. Der 9. Woͤlcher adel im Reich neüwerũg vn beſchwer ũg machẽ wolt mit Meweiter vffſatzũg dan voꝛhin der gmein lãds bꝛauch vnd alt haͤrkommen were/ esſey in Sürſtenthum̃en/ herꝛſchafften/ ſtettẽ/ oder an dn gebietẽ/ waſſer oder 65 iland on des Roͤmiſchẽ keiſers vergůſt vnd wiſſen in woͤlcher weiß das were/ dardurch der kauff man die ſtraß nit bꝛauchẽ möcht/ auch die anſtoſſende lend ſamht mnſrenynwonern vnd hindſaͤſſen beſchadigt würde an narũg/ leib oder gůt/ der ſolt Dim Thur nier geſtrafft werde, Der zehẽd. Woͤlcher adel geboꝛn fůr ein eebꝛ Dicher offentlich erkant wirt/ frauwen oder junckfr auwen offent liche ſchendt/ dſoll Deim Thurnier geſtrafft werde. Die zwen lerſten ſetzt des keyſers Secretarius meisſter Philips/ lautet der eylfft alſo. Woͤlcher adel geboꝛen feine ſtãd nit ade Delichen halt/ ſich von rentẽ vnd gültẽ/ dio jm ſein erblehẽ/ diẽ ſtlehẽ/ rathgelt/herꝛenſold oder eygenthũb jaͤrlichen ertragen nit betragẽ mag/ ſunder mit kauf ungmanſchatz/ wechßlen/ fürkanffen der gleichen ſache oder ſein ynkoſ̃en meren dewolt/ do durch fein adel geſchmecht veracht wirt/ wo er auch feine hindſeſſen iz anſtoͤßen jr bꝛot vor dẽ mund ab ſchneiden wolt/ vnnd er über ſolich ding yn Dereitẽ wolt Thurnierẽ/ ð ſoll geſtrafft werde. Der xij. Woͤlcher wolt Thurnie Deren/ ð nit vo feine aͤltern Edel geboꝛẽ were/ dz mit feine vier anherꝛen nit be Deweiſen koͤnt/ der mag mit recht diſer Thur nier Feine beſůchẽ. So nun einer ctw$ Nverwir ckt hett wið die xij. art ickel/ wolt einer ſeinẽ freünden für jn gefchla Dagen werden/ ſolt der Herolt dz anzeigẽ/ vff dz er deſter gnaͤdiger gehalten wc ift.