Prafatio ad Inui&tifs.

ris fummo(tudto conferuanda.. At ín ranta rerum magnitudine quám uarijfunt cafus? Nonnehiin hittorijs plerumq funtfequendi, quí aut nihil aut pásruacidipfum quoq muulum poíteris tradidere? Certe in prima homíniüma:tate,uix ullis tanta folicitudo ead cura fuiffe creditur, ut reru ab fe geftarummemoríam ad poíteros literarum moním entis perferrent. Hinc con(tatmultaegregia gentium facinora, clara perenníqgy memoría digna, faiptorü penuriain cternam gemendamgq obliuíonís noctem abijffe:prefertim eorum popuslora, qui àciuilioribus& elegantioribus barbari funt appellati.Porró his ma»ribus,corpore& fanguíne,totís deníq uiribus agcrefacereqp impenfius,d dicere lubuit illis expedita língua,quo fxpe minus etia clara facta fermonis culat adorpare,fua extollere;alicna femper peffundare placuit, ut qui non armís,lingua tamen effent uictores:uicti magis fefsi pugnando cefsifTe quàm ín apertam tagam acti crederentur.Hínc Girgcorum gelta atqj[talorü facta toto orbememorandaliterís commendata,uerum fi dicere licet(utor auté uerbo lodociludouicifecretarij regis Polonig)alíquanto minora quàm fama feruritur credenda. Hinc Hifpaniarum, Gallorum& Germanorum res tanto funt& uesftiores, quo citius lingua facundiam armis iunxere. Vbi ením& illud cóperatum,inarmís uím X poteflatem,in literis ucro laudem& gloríam cófi(tere, facie factu ef,ut qui IViartía ui tute Jtalís aut aequales effent aut fuperiorcs, ctíálingua expeditíori fumpta,:ilos ingenio quoq uincerent, Hinceft quod unisuícuiuíg gentis& populircs tanto funt daríores,quanto magis eruditum na&i(un: fcriptorem.Sed quía hec odiofa funt& ex affcctu luere quibu(dam uíceri poflunt,relinquamus& ad prímoru homínum(tudía ftylum uertamus,hínc Operis noftrihiftoiici atq? Cofmographici inítía aufpicantes,rem arduá& grandem flylo inopi& arido coiplexuri. luitío itagg quum aureum adhuce(Te feculu, diuerfis dífsimile fuit ftudium, quifg(ua arte cótentus, cupiditate& inuidía uihil domínante,fatis cuíg fuafacicbant. Poftquam ucto libido dominandi hominum mentes inuafit,uaría quog ftudia reperta funt. Doré qui11 altü uel fato uel ingenío agebantur,fumma ars credíta,nationes atq popuslos fubigere,claffem pararc,terra marít ímperíü augere: uicifsim quibus fuachara,urbes muro cingeremacnía erigere, certis intirumentis hoftem remosucrejin hoftíum ca(tra excurrere, uartjs artibus moleftareatq libertatem fuamaut uendícare aut conferuare(tudaerunt.Hinc urbem urbií,natíonem populísiungere, à reges fibi conflituere placuitqui miro hominum cofenfu,lepes díacerent domi lorisq,pace& bello ímperium fummum haberent. Sub his genates X populi aliquandiu militantes,in regna& imperia uarrjs nominibus acifis crcuere, Collati Itàg ueteres illi rudesqy homines& moderni orbis cultosM ind ufui uitzcgj nofirae conducunt,dum ipforu moribus tanquamPre'entiisimis atq; optímis exemplis perfpectis uitam inflituendo laudabilesfanztosqp amulemur& fec«mur, culpabiles obfccenosig uitemus QA pratesVerom prime uim pulchré r feliciter, quàm item inculté& fimplismulis feculis uixerint, quum, ie oncfua ad generale ufg diluuíum& ultracimonia nulla be, 5 ufua jucas fignatum haberent nullum,mer

;Deneficia mutuo benefizijs cquarent nihil proprrj cuiquam

;ellc,