9

quandoquidem& dephlegmone,& de meati-tibus, plurima abfurda prodiderüt Methodici,pauca adverfus eos dicere eftanimus, quz iu-uentuti erudiendz nonnihil vtilitatis adferent.

Inflanmati? Inflammatio eft tumor prxter naturá, dolorifi-Fagiiequeme, cus,tactui renités, durus& calidus, parté ipfam,

qui"Phleemone

aff quàm antea(contrà quàm illi exiftimant) necra

&lam particu riorem,nec denfiorem,nec etiam duriorem effi-lam nec rario- ciens:fed affluxu humoris fupervacui repletam,rem, nec défio- atqj ea de caufa diftentam. Cuius quidem cura-

rem,nec durio-

rem efficit,

Pblegmones cv

ratio.

tio, evacuatio eft humorum: quibus vacuatis,partes laxiores reddentur. Tenfio igitur, necef-fario comitatur repletas: ficvti laxitas, eas, quae

Tenfio comita, evacuata fuerint, particulas. Ardenfitas& ra-

twr repleta.

Laxitas comi- ficvtinecfluor, necretentio.

fatur vacua.

Excretio quib.

mods fiat.

dam.

Theorema o-

mne verum;,v- itile, cofintiénf-

que effe debet.

Falfi comprefio nulla.

ritas horum neutri funt ex necefsitate annexa:Neque enim fira-rum quippiam exiftit, etia exipfo quid efluereproríus neceffe eft(quid enim fi craffum& pufillum fuerit quod cótinetur?) necfi denfum fit,neceffario quodcung c&tinebit. Nam multum&tenue, etiam per denfos meatus diffluit. Prafta-bat itaque didiciffe illos, excerni quod prius inparticula contentü eft,rarefacto eo quod ipfumcontinet:& eo quod continetur,attenuato,co-piofiorig effecto,€ vehemétids moto,& ab aliquo exteriorü attracto, vel ab aliquo internorüexpulfo: non autem ipfam evacuationem refer-read folam raritaté meatuü. Frequenter etiamnatura ipfa impetu vehementiori infurgens,quicquid fentit fupervacaneü in corpore, expel-lit, exprimitg;. Oculus preterea nonnunquamfluxione affligitur, aut copiofiori exiftéte quodfluit, aut etiam tenuiori effecto,aut à natura peream partem expulío, nihil illis corporibusana

22, turali conftitutione mutatis. Et oportet quide,Yenu£ fluxiont

ocwlori crafsto-

rem effe reddens

fi velimus mederi affectui, tenuem fluxum craf-fiorem reddere, copiofum ver3 evacuare, Opi-nari auté intlammationé vnam affectum aftri-€um effe,& complicatii ali2,quemadmodiü opi

G.4IL. DE OPTIM.4 SECT.A LIB.

10

1o

funt, notas horii aliquas iudicandíg inftrumentain primis tradere, preciü opera fuerit. Ipfumporro verum, ex orationis cum rebus cócordiaeftimabitur. At rerum, aliquz fenfibus eviden-tes funt,aliquz fenfum latent. Evidentium rur-fus alique perfe innotefcunt,vt albus atérg co-lor;aliz ab aliis evidentia adipifcuntur, vt quaedeprehendütur fignis. Ad hec,rerum fenfui ab-ditarü aliqua intellectui& perfpicuz funt,& dicuntur:vt,bis duo, quatuorconftituunt:aliz cognofcuntur per oftenfioné:vt fi dixeris, quo be-ne vtilicet,eeodem& abvti.Oportet autem fem-per fermonem, atq; omne theorema ad propofitz rei fpeciem referre. Iam vero iudicia de rebusfenfui evidentibus atq; occultis differunt.Qua-cung; enim fenfui evidentium rerum, perfe defeipfis notitiam faciunt, fenfu diiudicantur: vtalbum& atrum. Quareilli medici iure funt de-ridendi,qui de rebus fenfui evidentibus, fententiam,non feníoriis,fed ferre demonftratione conantur, At evidentium quidem feníui, non au-tem perfe cognitorü, iudex eft obferuatio. Praterea, fenfui abftrufarum rerum, vt plures funtdiíferentiz, ita& diuerfa iudicandi inftrumen-ta. Ex abftrufis auté fenfui,aliqua intellectui perfpicua funt: vthoc, firi non poffe, vtidem ho-mo Athenis fimul atque in Aegypto fit. Aliquaperoftenfionem agnofcuntur.De perfpicuis in-tellectui iudicium ex cómuni omniü hominum

30 conceptione habetur. At que often(fione perci-

piuntur,per confenfum ab iis, quz ab omnibusconceduntur, diiudicantur. Rurfus,concefsi di-iudicatio in plu a diuiditur.Aut enim ex cfenfucum fenfui apparétibus, aut cum intellectui perfpicuis, aut cum demonftratis,conceffum difcernitur.Igitur quo modo verum,& ad iudiciü ve-ri ducctia, iudicari oporteat, iam explicauimus.Deinceps de vtili dicamus theoremate. Vtiletheorema, cüm ad artis finem refertur, dignofci

Verum vnde&imetur.Rerum diffe-

renti,

Vtile tbeoremoquomodo di-

nantur methodici, deprauati certé eft iudicij. Ar 49 tur.Oportetautem ipfum, primü quidem com- gnofcatur.

quia iis,qui introducédi funt, ifta fufficiür, huicprafenti(ermoni iam fuum finem imponam.

G4 LENI PERG.AMENI

de optima fe£la ad Thrafybulum,liber vnus.

Edicorü* theorematü fingulum,4 B atq; vniuerfim omnetheorema,in3 B primis verü effe debet:fecüdo, vti

742-573 tiens. quorii fi defit vnü, netheo-rema quidem dici meretur. Quatenus enim fub£ cóprehenfioné omne theorema cadit, eatenus' verü fit eft neceffe.Falfi nang; cóprehenfio nullaeft. Quatenus auté ad finem aliquem vitae cómodum pertinet, eó vtile effe affirmandü eft. Quiaveró quemadmodü fub vno principe fubdito-rum multitudo mente concipitur, fic& theore-maipíum ad antéiactum principiü refertur: obid omnetlieorema verii, vtile, confentiéníqyneceffario dicédum. Quare fi omne aliud, liquidicerte eft, medica etiá theoremata his tribus effe

. diiudicanda. Igitur quandoquidem nec verumipfum,quale nam fit,nec vtile, necetiam confe-quens, facile aut eftimari, aut deprehendi poí-

prehendi poffe:alioqui invtiletheorema reddi-tur. Deindejipfius apprehenfionem non convenit vulgaribus effe communem, fed artificibuspropriam. Idcirco nang eos falfos effe nos dicimus,qui fenfui evidentia initiü artis exiftimant,Neque enim ex fenfui evidentibus ars conftituitur, nec per fenfui evidentia fit eius traditio:quandoquidem nemo fenfui nora tradit, fed eaqua ex fenfui notis praecepta oriütur, que plane

le:tertió,iactis fundamentis cófen 5o fenfui fubiecta n8 funt. Hacigitur artis princi-

pium effe, haud ab re quifpiam exifrimauerit: dico enim theoremata, ex evidentibus fenfui na-ta, quod principium tradenda ab fenfui evidentibus artibus evadát.Itag; fenfui nota, principiüinventionis theerematiü effe iure dicentur: principium verà artis nequaquam. Nam artis prin-cipia vulgo ignota effe debent, ficvti& ipfz ar-tes illi omnes ignote funt. Przterea, artiü prin-cipiatradütur: evidétia autem fenfui haudqua-

60 quam traduntur. Theoremata nanq, aut in fen-

fui notis,aut in iis quz ex alíis percipiuntur, aut

in his que przoftenfa fuere, autin manifeftis in

tellectui confiftunt. Quod igitur ex manifeftom

fenfui cGfenfu,autin iis que manifefta funt fen-

fui,ratione inyentü eft,& vniuerfim prolatum,iij

Artem non con

füitui ex evide-

Lions fenjui.

Artis principsavulgo effe seneta.Artes vulgo ef-ignotas.Tbeorematainquibus confi-fiant,Theoremaquid dicatur,