Buch 
Epitome Galeni Pergameni operum : in quatuor partes digesta, pulcherrima methodo universam illius viri doctrinam complectens / per Do. And. Lacunam Secobiensem, Equitem auratum, & Medicum ... summa fide studioque collecta. Accesserunt eiusdem And. Lacunae Annotationes in Galeni Interpretes: ... ; Item, de ponderibus & mensuris medicinalibus utilis Commentarius: ...
Entstehung
JPEG-Download
 

$i

corpus rodit, necnon terram ipfam fermentat,vbi fcilicet afcititia putredo nigro illi fucco na-turaliter fe habenti accefsit.Mihiq; videntur ve-terum medicorum plerique,id quod e rali fucconaturaliter fe habet,quódq; infrá deücitur,& faepe fupráfluitat, atrum vocare fuccum, non a-tram bilem:quod vero exvítione quapiá ac pu-treícentia, in acidá migrauit qualitaté, id atramnuncupare bilem: quod excrementü iam praternaturá eft,quum nimirü ab vftionenon natura-lis caloris acrimoniá illam aíciuerit,ac velvti ci-nis quidam fit redditum. Sic quodammodo&fex vfta, ànó vfta difsider.Illa nang; admodumcalida eft, adeo vt carnem vrat, liquet, atqj cor-rumpat. Altera que nondum eft vfta,ad omniavtuntur medici, ad que terra fígulari, aliifq etiàquz tum ficcandi,tum refrigerandi facultaté habent.Sanéin atre bilis fic víta fpeciem etiam vitellina illa fubinde vertitur, quoties ipfa quoq;igneo percocta eft calore. Reliqua bilis genera,partim ex iam dictorü miftura conftant vniuer-fa,partim tanquam viz quadam funtad harumtum generationem, tum interfe mutationem.Diftant inter fe, quód aliz merace funt, ac fola:aliz velvti fero quodam imbuta, Verim feri genera quz in fuccis habentur,omnia funt excre-menta,purümqy ab iis effe poftulat animalis corpus.Ea vero quz predicta funt,naturz vfum a-liquem conferunt. Purgatur autem ab iis fan-guis tum per lienem, tum per eam qua iecinorifubett vefici.Requirit enim fanguis in non paucis animalis particulis crafsitudinem. Eft etiamquando neg in poftremis flauum fuccum poftulet,quitamen igneus ad extremü factus non fit.Porro quod pitui:inftrumentum códidit, propterea quod frigida& humida eft, ac velvti ex dimidio coctum nu-trimentum.D efiderat igitur talis fuccus non v-tig; vacuari,fed in corpore manens alterari,Ex-crementü vero quod à cerebro deftillatfortaffenec pituitam quis recte, fed mucum,& deftüilla-tionem appellet. Ergo quemadmodum ex bilisgeneribus aliud vtilenaturalég; in animalibusPituitam dul- eft, aliud invtile& prater naturam: fic pituitaet falutarem ef. quod dulce eft,id falutare efle animanti& natu-fé animanti2- v;le putandü. Quodacidum falfümg eft, acidüME quidem,omnino crudá effe: falfum vero, com-fe falfam. putruife.Porro om nimoda cruditas pituite in-telligenda eft,qug in fecunda concoctione inci-dit,que in venis agitur:non aütin ea qux primaeft,queg in ventriculo perficitur: quü fi hac de-ftitueretur,ne fuccus quidé omnino effe poffet,

G.d4 LENI PERG.4MENIdenaturalibusfacultatibus libertertius.

Ater fuccus.

Atra bilis.

Fex vfla vritatq; corrumpitsarnem.

Vitellinam bi»lé verti in.(pe-«iem atr& exv-fle, vbi nimMW

percotla 61.

Seri genera o-mnia;effe excrementa.

Bilis vtraq; àquibanftrume-38 purgetur.

Pituitá expurzgás cur nulluminflrumentumfit onditum.

Vtritionem quidem fieri, quum id quod

Nutritio quá- Na: Ag:nutrit,ei quod nutritur, aísimilatur: ef-

do fiat. INFacultatum na tatem quandam alteratricé, quam membratimturalin erdo, a(similatricem&nutritorià vocauimus:alidmq;praterea attractricem,qug materiam cóvenien-tis nutrimenti fuppeditat, in proximo demon-ftratum eft libro, Indicatü praterea eft,& quod

GAL. DE NAATVR.AL.

10

, tenim fibi mutuo fuccedür. Iam vero pregnan-

49

5o

íég in fingulis animalis particulis facul- 6o

FAACVI. LIB. tfl$2

ante afsimilationem agglutinatio fit:hanc veroab appofitione przcedi, quz finis eft actionisquz ab attractrice perficitur.Porro ad nutritio-nem ipfam ampliori opus eft tempore,quám adperficiendas aliarum facultatü actiones: requi-ritürg; vt appofitus in particula fuccus, fi illamfit nutriturus, minime transferatur ad alias, fedin ea quicfcat:quare necefíaria etiam videtur naturz ipfi facultas quadá retentrix, quz id quodappofitum eft retineat. Talis autem vis,in maximis,maximégq cauis inftrumentis cófpicua ad-modum cernitur:in paruis aüt obfcurior.At in-ter animalis partes maximé cauz,ampliísimzfunt, ventriculus, vterus,& qua fecunda vocantur, Retinet auté venter cibum, quoad eum concoxit:nec minus fatü vterus,quoad hunc con-fummauit. Caterüm longe amplius perficien-di factus tempus, quàm cibi concoquendi. Acproindérctétrix vteri à nobis multó clarius co-gnofcetur. Quippe nouem menfibus plerifquemulieribus perficitur in vtero fatus, qui totaquidem ceruice conniuet:; complectitur autemfatum vndig vnà cum fecundis.Eftqg; tum orisconniuentia, tum more fatus in vtero finis,ipfa actionis vtilitas, Nam vbi id completumeft, cuius gratia retentrice facultate eft vfus vte-rus, vtig; hancinhibet, acceffarefacit, propul-trice, qua hactenus quieuerat,loco eius aflum-pta. Saneeratficvti quietis huius facultatis fi-nis, ipfe vfus:ita etia actionis ciufdée,finis, fimiliter ipfe vfus, vtpote quo excitante agat,nó exci-tante quiefcat. Succedétibus igiturrecté omni-bus que in vtero fiunt, expultrix quiefcit omni-no facultas:improfpere autem cedentibus, nonamplius expectat vterus nouem nienfíii temporis moram:imo retentrix facultas ftatim defiftitab opere, X expultrici vt moueatur permittit:e- Expvltricem etretentricem vtes ipfx primis diebus, potifsimüq eo ipfo quo pie ixfemen eft conceptiüi,moueri,atg; in feipfum con Conceptioniscurtere vterum fentiunt: quod fi prter hacc,ci-.;4;;».tra affectum aliquem,etiam conniueat os vteri,iam femen ipfum à mare,& fe cepiffe,& retinerearbitrantur: quo téporeadeo clauditur vterus,víq; ad horam partus, vt ne fpecilli quidem mu-croné admittat, At vero Hippocrates cóniuere6s vteri, in conceptionibus, X dum phlegmo Veerios cóniuene aífectü eft,profitetur, Coeterdm in concepti- re C i» coep-bus, feruato naturali habitu: in phlegmone, in Bisnisdurum mutato.Igitur abíoluto,aut etiam mor- piene 7tuo factu,fub facultate expultrice os vteri ap€riZ^ vereri provitur:fundus aüt,atq; vniuerfz partes circiiacen- dentia,tes vtero,fcfe deorfum contrahunt, atq; factumpropellunt:idg tanto labore et conatu, vt inter-dum ipfe vterus excidat, potifsimum cüm eiusad fpinà ligamenta funtlaxa. Porro obíretrices Obfietricandyipfz non iubent furgere parturientes,neq in fel rate.la collocant,donec ad fatus tranfitü os vteri fa—tis patet: id quod ex aísidua manuü contrecta-tionefentiütfieri paulatim. Opus autem ipfumquod à feipfis praeftant parientes, non vteri cft,fed mufculorum qui funt in abdomine, qui fcili-cet tum ad deiectione, tum ad reddendam vri-nam nobis etia auxilio funt: atg; ita quidem invtero, dux memorate facultates apparent. In-

D ii

Nutritioni que[int necfaria.

Ret£tvix. facultaó in. quibus

nfbicua,conf):Partes maximecana.

Vters naturaet operatio ad-miranda.