Ventricoli in-terná tunicam55 veftire.

Gulam effe ci-borum ad ven-trulum via.Degluttre curfacilius quàmyomere.

Gule externátunica inferut-re vomitut,atq;deglutioni,

Venter quibusin ore t veniatur.

Gulá inter de-glutiendwn impleri fpiritu.Gule fitws obliquis,Veniriculi quatuor facultatesnaturales, quenutritiont ineferiunt.

Inffrumétis fingulu ine[fe at-traclrice czex-pritricem£otentiam.

Fibre obliqueepitulantur retentric porenzUr

85

dere cernit illa fummitas afperc arteric.Siquidéinterna« ventriculi tunica, quz rectas habet fi-bras, quzq; rum gulà intrinfecus veftit, tum osipfum,ea inquam fuper internis partibus ipfiuslaryngis extenditur.Itaque fieri nequit,quumi-pía à ventriculo deorfum trahitur,quin fimul e-tiam fecum detrahat laryngem. Sed quod fu-pernis partibus contractis, infernz dilatentur,commune quidem id eít,tum viuis, tum demortuis corporibus.Gula igitur, vt monfirauimus,trahitur:alioqui laryngem non traheret. Tralitauté per gulam ipfe ventriculus cibos,quos etidpereandem evomir. Atq idcirco facilius eft de-glutire quàm vomere, quód fcilicet deglutiaturambabus ventris tunicis operantibus, internaquidem trahente, externa fe contrahente, ac trudente:vomaturaurem altera taatüm, quz foriseft, ac trudit, agente,nec vlla in os trahente. Nàenim ficvti ventris appetentia deglutiendos ci^

bos praecedit, fic in vomitionibus appetit oris:

pars vlla, excitati affectus quippiá, fed(unt am-bo ventris a&tectusjnter fe contrarij:quorum v-trique inferuit gulz tunica externa; cui traníverfz funt fibre.Erenim deglutitio in iis qui immodice appetunt,ocyfsimeé fit: ventrenempe cibosdeoríum vellente, prius quám fint manfi, vtinHiatulis,& Synodontibus accidit, quorum pregulofitate(vt Ariftoteles inquit) venter aliquandoin oreinvenitur, Atvero vtrang; gulc tuni-cam przdictis fungi actionibus poffe, hinc de-prehendes:quod(i in vno animali externá qui-dem tunicam, cui tranfverfe adíunt fibra, in a-lio autem internam,cui recte, tranfvería incifio-ne fecueris, vtrung; planc animal deglutire vi-debis.Ex quo manifeíté patet, q» altera earü de-glutire licet, ccterüm deterius quàm ambabus,Sed hocinterim perpendendü eft, fpiritu qui v-nà cum cibis degluttur, gulá inter deglutiendüimpleri, effég; fit huius obliqui, Indicauimus

G.AI. DE N.ATVR. FAMCVL. LIB, If

[o]

30

igitur quatuorin ventre virtutes fitas:nempein 49

deglutiendo attractricé, in coquendo rerentri-cem, in vomitione,& concoctorü ciboriü in te-nue inteítinü defcenfu, expultricem:ipfam veroconcoctionem quandam exiftere alterationem,Quas quidem facultates miniftras effenutritionis,fimiliter expofitü eft.Sed enim vt ftercus humanum canibus exiftit fuauifsimü, ita iecinorisexcrementorü, aliud lieni, aliud bilis vefice, a-liud renibus eft acceptum. Ergo vniuerfa inftrumenta geminas facultates obtinét,& qua cove-niens trahunt,& qua alienü repellüt. Proinde fiquod velex vnica tunica inftrumétü cóftat,vel-vti ambz veficz,vterus,X vena,vtrung fibrarigenus obtinet, rectarü& traníverfarü. Quin tertium quoq fibrarü genus obliquarü eft minusomnino,quám duo predicta genera, numero-fum.Invenitur id in iis inftrumétis,qux ex dua-bus tunicis conftanr,in altera fola,rectis fcilicetipfis fibris immifrum. In his autem que ex fingulari conftituuntur tunica, vnd cum duobus aliisgeneribus. Sane hae maxime opitulanturreten-tricis facultatis actioni.Poftulat etiam in hoco-pere particula queq fuper ea que continet, ftringi accircum ea tendi:vtputa venter quidem, to-to concoquendi cibi, verus toto geftandi fa-

5o

6o

86

tustempore. Venz porro tunica, ex multifa-riis fibris eft condita. Externa arterie tunica, excircularibus:: interna ex rectis plurimis, paucisautem cum his obliquis,conflatur, Solainftru-mentorum omnium ex duabus tunicis, atq; ha-rum vtraq ex tranfverfis conftante fibris, tactafuntinte(tina. At veter€ vtrag vefrca,& vteri,vbi vel multitudine eorü quz continent degra-

Vena conflituetto.

Arterie confli-tutio,

Inteftima folacoffant ex duabuj tunicis,

quarum fimou-

le ex trá(uerfis

uantur, vel qualitate mordentur,quod offendit fira ciflantur.

abiicere properaut. Quorum vtrunq aliquádoviolenter incidit, quo cafu provocatur abortus:fitautem is plerunq; ex nature commodo, quodgenus non abortus,fed partus nominatur, Atgabortus quidem fequuntur vel medicamentaquz ipfos provocit, vel etiam tenfionem vteri:partus autem, ipfius factus motiones vehemen-tifsimas.Cómunis auté omnibus his affectibusipfa eft oftenfio. Guns tui ft caufa: aut mo-les nimia,aut pondus aliquod,aut moríus.Mo-

Abortus.

Partut;

Vteri. offen[io-ni triplex cav

les, vbi amplius diftendi vterus nà tolerar.Pon- f.

dus,quü fupra vires cius fit, quod cótinet. Mor-fus, vbi vel humores qui prius in mébranis continebantur,his ruptis,in ipfum vterü funt effufi:vel etiam totus partus corruptus& putris, ac innoxiam faniem diffolutus, vteri tunicá eius occafioneirritat,atqg; mordet. Ad hzc, excrementafingula,fi morà in corpore diutius trahant, pu-treícunt:quare mordacia& acria,atq; his quz i-pfa continent,infefta redduntur. Minime tamenid in ea vefica qu iecinori fubett, fimiliter fehabet,vt que neruorü planc fit expers. Quáquamcerte cüm hacipfa trahat liquido, excernatque,neceffe eft eam vel fucci multitudine preflam,vel qualitate illius offenfam, expulfionem defi-derare.Iam nec illud difficile cGpertu eft,& tra-ctum& expulfionem diuerfis in téporibus pereundem eius meatum fieri, Vteri praterea fto-machus,pari modo ficvtintro feminis, ita foraspartus via eft. Verm hic traétrix facultas, equeatq expultrix,nonliquet vulgo. Quum igiturattractionem& expulfionem, per vnam ean-démq fieri viam cernamus, on debemus mirari,ettam fi per venas in ventrem natura nonnü-quam excreméta propulfet, dà purgantiaphar-maca propinamus: at multó minus, fi per quasvenasá ventreiniecur facta eft digeftio, rurfusexiecinore in ipfum trahi aliquod alimentuminlongiori inedia poteft, Vena fiquidem illz,qua medium fpatium inter iecur& partes cir-ca ventrem occupant, duplex minifterium prz-ftant, nempe vt quum in his abvndantia fueritalimenti, per eas furfum feratur in iecur: quumautem vacua funt, nutririq; auent, per eafdem i-pías ex hepate rurfus trahatur. Siquidem totumex toto trahere, ac toti impartire, vndq; omniüconfluxio ac céfpiratio effe videtur. Quare multis eorum qui valentem exercitationem fubitoac prorfus intermiferunt, aut artuum aliquempraciderunt, fanguinem per inteftina certis pe-riodis fimul plurimü cernimus evacuari, ficvtiillac etià alios humores à natura in morbis ex-pelli.Ac trahit quidem id quod eft valeniius: vacuaturauté id quod eft imbecillius. Porro valé-tior, imbecilliórg altera quàm altera particulaeft, vel abfolutofermone,naturáq,,etc6muniter

D iiij

Excremeéta fin-gla vbi mosrantur diutiusin corpore, computrefcere,

V fica fellis,nernorum expers;

Vteri flema-chui eff viapartug femp,

Venarum qu&inter"yentricslum.€ beparfint, duplexminifleriumz.

Trabere totumex toto.

Sanpuis quibus

4evacuetur perinteflina, certisquibu[dam pe-riodp.