Buch 
Epitome Galeni Pergameni operum : in quatuor partes digesta, pulcherrima methodo universam illius viri doctrinam complectens / per Do. And. Lacunam Secobiensem, Equitem auratum, & Medicum ... summa fide studioque collecta. Accesserunt eiusdem And. Lacunae Annotationes in Galeni Interpretes: ... ; Item, de ponderibus & mensuris medicinalibus utilis Commentarius: ...
Entstehung
JPEG-Download
 

JV aforum qene-Tatio,

Arterie venofzduas membra-nas ine[Je.

Ziyusdd ác mé-bran«.Vene caue du-«cett ad cor[an-wine, tres mem effe in-fitas fors intropertinentes.Arterie| aorttane[fe membra-mas trei intus,foras verg?tes.Arteri& veno/&adnafci mem-branas duas foris,intro alinantes,

qranftationimaterierumquid requizratur.

Aunum. cordaytilitas,

237 G.AL;

mam fpecié fingula quz fiunt, effingit: arteriasquidem pulmonis,raras: venas autc denfas effi-ciens,propter eam quam diximus caufam.Q)uo-rum vaforum efformationi, ceu materiam quandam fubiecit humidi& ficci mifcellam, vfus ca-lido& frigido invicé temperatis, tanquainftru-mentis efficientibus circa ipfam materiam. Q)uain miítione, partim quidem materi exiccari àcalido conftituit; partim autem frigido concrc-fcere,atq; exhorum denig miftura,fpiritü opti- temperatii gigni:quem poftea flatu inlatumextendens,diducénfq; materiam, cauum vas acprclongum effecit, copiofiorem quidem mate-riam affundens, cui melius erat effe crafsiori:parciorem auté,cui tenuiori. Nofter fiquidem con-ditor in efformandis particulis, hunc perpetuofcopum fequitur,nempe vt quod melius eft,femper eligat.Quum igitur quatuorin cordefint o-

DE$V PAARTIVM LI1B. VL

rificia,tres quidem fingulis aliis infunt membra.

nz,duz autem duntaxatarteriz venofa. Oriun?

tur fané omnes ex orificiis ipfis: vnde profecta,aliz quidem intro progrediunturin cordis ven-triculos,ad quos etiam ligamentis fortibus an-nectuntur:aliz verà foras vergunt,quà primmvtrung vas é corde emergit.Sunt itaque in venaarterioía, quz alit pulmonem, membranz tresintus foras fpectantes,quas à figura literz ej,figmo«des appellant.In ea autem vena quz fanguinem introducit,tres quog foris intrà perti-nentes infunt membranz,fed qua multum craf-fitie,yrobore,ac magnitudine illas anteeant.Pra-terea etiam orificio illius maxima arteriz, quaeà finiftro ventriculo orta, principium eft arte-riarum omnium, tria quog; membranarum z-yue4dsy intus foras vergentium adnata infunt.Reliquum veró arteriz venofz, que in pulmo-ne diftribuitur, orifícium, duarum membrana-rum foris intro pertinentiü,habet adnata. Cor-de igitur dilatato, omnia ipfius ligamenta per-

t[9]

tenía, trahunt ad feipfa,& velvti refupinit mem- 40

branas ad corpus cordis: membranas inquamvaforum inducentium materias. Quibus mém-branis reflexis, vaforum orificia patefiunt, vtfa-cillime pofsit cor materias ipfas attrahere,nimi-rum caufis omnibus,à quibus celerrima fit ma-teriarum attractio, eódem afpirantibus. Namquod fuo loco transfertur, aut trahi ipfum oportet,aut mitti ab aliquo, aut deduci. Quz omniafimul adíunt materiis, fi cor dilatetur.Cor fiqui-dem trahit: mittunt prepofitz ad aures caui-tates,atq; ipfa vafa deducunt. Quorum omniüvnum eft motionis principiüi,cordis ipfius dila-tatio. At aures(qux funt adnata quedam neruo-fa,& caua,ante orificia)laxa quidéreliquo tem-pore funt,& idcirco concauz: quum vero cor dilaratur,eodé quo membranz modo tenduntur,& contrahuntur,ob idq; materias ex feipfis ex-preffas premittunt cordi fpiritum nempead re-frigerationem, fanguinem ad nutritioné illius.Etenim quia vafa quz materiam cordi íuppedi-tant,fi dilatato eo tracta violentius fuiffent,quütenues ac molles habeant tunicas, facili nego-cio diuellerentur:ob id aurium concauitates ex-trinfecus ad orifícia fingula excogitauit natura,vt ex illis, velvti ex promptuariis quibufdam,

so

6o

238cor ipfum traheret, citra vllum vaforum difcri-men. Vtriufqy autem auris fubftantia tenuis fa-cta eft,& neruofa, vt& contraliantur facilius,&etiam tutiorces fint ab iniuriis extrinfecis. At ve-ro membranarum ipíarum, eas quz vafis adia^cent materias introducentibus, tantó fortiores& maiores oportuit effe iis, qua inducentibusinfunt,quanto maiorin dilatando, quàm in contrahendo vis eft. Vrauté pauciores membranatribus,minus exacte ac tardius orificia vaforumclauderét:fic etiam fi plures fuiffent, imbecillio-rem actioné derent. In folo tamenarteriz ve-nofz orificio, merito funt duarum tantüm membranarum adnata.Solius fiquidem huius orificijintererat,ne ad amufsim clauderetur, proptereaquad folum ipfum oportebat effe tranfitü à cor-dead pulmones, excrementis fuliginofis, quzin illo ob copia innati caloris neceflario gignuntur:quaná etiam& per reliqua trium vaforü o^rificia,aliquid retro fertur& efüluit. Nam qucad-modi in ipfa afpera arteria fieri non poteft quominus tranfglutientibus nobis exiguum quid-dam humidum tranícolctur, ficmembranz illaenon poffunt ade. accurate occludere illorü o-rificia vaforum, quin vltro citróque aliquid fanguinis X fpiritus permect. Suntenim omnia inomnibus,atque arteriz quidem tenuem& pu-rum& vaporofum continentfanguinem: venaautem paucum, cundémgq; caliginofum acrem.Simili ratione per tomachum fpiritus tranfolu-tientibus atq; infpirantibus nobis ad ventricu-lum permeat: nihilque eft fyncerum in corpore,fed omnia commercium habent cum omnibus.Etenim ipfius cordis ventriculus pulfare qui-dem vterg; videntur, non tamen pari menfuravtrig fanguis& fpiritus adeft. Copiofior quip-pe eft,in dextro quidem fanguinis, in finiftro autem fpiritus fubftantia:vacuatur tamen fanguisper vulneratas arterias, quem à venis per com-munionem orificiorü exugunt:adapertio quo-rum hic etiam efficit, vt reípirationis atg; pulfusvtilitas,venis communiccetur. Porro cordis fini-ftra pars admodi crafía eft& dura, vt que ven-triculi fpirituofi tegumenti effet futura. Dextraveró tenuis& mollis, fimul quidem vt materiisvtrobiq effet confentaneus locus, fimul autemne corin altervtram partem propenderet. Qua-re cor ipfum, in medio illius durz tunicc(quamvtinspeiop appellant) recte firmitérque libra-tur.Qua tunica ex capite ipfius amplifsima exoriens, poftea fecundum figuram eius paulatimin mucronem contrahitur, velvti vallum quod-dam ac domicilium ei circumiecta,tantümg in-ter feipíam& cor fpatij circunfcribens,quantumcordi dilatato füfcipiendo eratfatis. Eft autemfubftantia ipfius tunice mediocriter craffa& robufta,vtneg collidatur, neq; etiam pulmonesIxdat.Caterüm quo tépore cor dilataturmem-branarum radices trahens, aperit quidem ori£i-cia vaforum intromittentiü materias, claudit autem educentiü. In vniuerfum aüt leuiora omniaexpeditius obfequuntur trahentibus. Iam ve- qux in corde apparent foramina, pertinentiapotifsimum ad medium ipfius feptum, predictecommunionis gratia extiterunt, Eft autem ani-

Aurium cordsfabflantia,

Arterie venofertficio,cur dy«tanti membran& adnafcanetur,

Omnia effe inomnibui,

Syncerum. nrbilia corpore.Cordi ventrs-ciilso vterq; pulfare yidetur.

Venis commw-nicart prlfeset re[birationisvfum.

Cordi fintfivapars eur fit craf-fior» duriordextra.

TisgenMqeuopo

Pericard fub.

flantia.

Leuiora expedetius obfequun-tur trabentib,Septi cordis feramindá.