'

Initium tnventionit optimumquod i.Rationale con-templationempernece[fariad inventione

effe.

Medicina effeeuratrice egro-rum,c f[anoricenferaatrice,

Exercitatoria.

Defiuitiones có

fitutas 4 fine,n0 exicuas ambiguitatcs prere.

€ontrariorumynam e[Je(cien.disant.

Salubre frenis.

Qau/a falubris.Salnbre corpus.

E Aibletarum babitus periculo-fis.Comptita arsvitio[a c? adulatrix exifhit,

G.AL PERG,.4D THR.ASYBVLVM LIB. 360

GALENI

PERGAMENI AD THRASY-bulum,Num vatio tuenda fanitatisad medi-cinalem artem,an ad exercitatoriam

[pe£tet,liber"vnus.

N omni córemplatione optimü| inventionis initium eft,prius ex-"248 acté cognofcere quidnam fit id

«N dequo difputetur. Qui autem ra234 tionalem cótemplationem fatis" diligenter tractarit, is quodlibetfané quafitum zqué diícutere poterit:fine quaquidem commentarios evoluere,nihil aliud eft,quàm olei& operam ludere. Cüm igiturin controverfiam vertatur, numars fanitatis tuendaead medicinalem artem fpectet,an ad exercitato-riam:qui mediciná effe curatricem egrorü,& fa-norum conferuatricem, definiunt, ij certé medi-cinz partem,falubrem effe confirmant. Qui ve-ro medicinam laborantiii tantüm curam habereaiunt, ab ea fanitatis conferuatricem abítrahüt.Ita& exercitatoriam fi quifpiam fanitatis ferua-tricem ftatuat, quafitum pro comperto habue-rit: quemadmodum& qui folum boni habituseam opificem tradat, diuerío modo& ille ambi-guum pro certo affumet. Nunquid igitur fic me-dicinam definire przftiterit,eam effe cuius finiseft fanitas?Gymnafticam vero, cuius finis eft bonus habitus? At fic etiam gymnafticz falubrem,tanquam nihil fit dubium, detrahemus: medici-nz autem adhuc obfcurü attribuemus.quacun-que enim definitiones conftituuntur affine, noncxiguas ambiguitates pariunt. At qui falubriumfcientiam medicinam effe affíirmauerit, is etiamnimis audacter falubre, tanquá medicina parté,accepiffe videbitur.Non deerunt fiquidem con-traric factionis nónulli, qui egrotabilium tan-tiim fcientiam effe mediciná contendant: hi ta-men primü ignorant,contrariorü ontniü vnaméffe fcientia: X quicunqg zgrotabilia norit, hunc& falubria non latéreneceffe effe. Dein vero ne-fciunt,quód& falubre dicimus fignum,quod«-groto adveniens,futuram fanitatem portendit:necnon caufam falubrem, qua fanitatis eft pro-creatrix:ficvt& falubre corpus, quod eft fanita-teprzditum:quorum omnii medicus fcientiamhabet.Periculum autem fuerit,ne fi vnam traní-camus,feptem circa humani corpus artes con-ftitnamus:primam& manifeftifsima, penc ío-lam controverfia carentem, eam fcilicet qua ex-pellit morbos:duas alias, vnam à fanitate fecun-dum affectione,& lubrica,ad eam qua eft in ha-bitu, ducentem:alteram,in ea conferuanté: duasitem alias circabonum fimpliciter habitum, effeKricem vnam,alteram quz cóferuat: prater hasetiam duas alias,circabonum habitum Athletarum verfantes,qui non fimpliciter bonus eft,fedcum adiectione,atq; periculofus.Ab his aut fe^ptem,alias poffemus etiam numerare artes, cu-iuímodi eft& comptiua,quz corpori pulcliritu-dinem quandam adulteriná conciliat, vitiofa&adulatrix exiftens. Huic etenim eft cótraria, quae

circa legitima, verámq; pulchritudiné(quz in ve Pelehritudo ve

geto colore, carnis moderata copia, membro- fiat quibus cà

rümq congrua coagmentatione contiftit) verfa-"

tur.Porró fanitas& bonus habitus n6 idem no-;

bis fignificát:cüm fanitas quidem, falubré quan Sanitas quid.

dam affectioné:bonus autem habitus,non atfe- Viens babitus

ctionem fimpliciter, fed fixam& permanenrem qu

fignificet, quam nimirum omnes defideramus.

Cüm autem omnes actiux artes proponanr fibi Artivm omnis10 quod in materia circa quam veríantur, eft valde epe

optimü,ac maxime duraturum:earimgy fínis fit PME

vnus,nempe ipfius propofiti confecutio: vtique tio fiopi, 7

manifeftum evadit, artis circa corpus noftrum

verfantis,fínem etiam vnum, vt propofitü vnü, Arts medica

exiftere,fiue id quifpiam integritatem, fiue bonü f»

habitum,fiue fanitatem, fiue naturalem corpo-

ris ftructuram,fiue naturalem action, aut atfe-

ctionem nominare voluerit. Vt enim corpus hu

mani vnares eft, fichuius quoq; vna perfectio Perfeclio buma20 habetur,quam& praíentem cuftodire,€ abfen- i dpicih iiid

tem revocare,alicuius artis officium eft; Quare fiit.

necmulta corporis bona ponenda funt, neque

ipfius boni,quod eft, aliam opificem,aliam con-

feruatricem arté ftatuere oportet. Ita vero cüm

vnum fit corporis bonü primarie acproprie di-

&um, vtputa fanitas; ad quod cetera referuntur,

vtactio integra, pulchritudóqy,certé n6 per alia

exquifite fanefcet corpus, per alia robuftum atq;

pulchrum.evadet:ynde vna circa corpus effe ars. Vnicam effe ar3o concluditur. Quemadmodum igitur animi, fic 76?» que erra

etiam corporis bona multipliciter dici folent: M icei

vni quidem ratione primaria, vt fanitas: aliud," bonetanquá fructus illius, vt actio: tertium denique corporis multi-

neceffarió confequens, vt videlicet pulchritudo: pliater dia.

nec licet alicui horum prodeffe, aut obeffe, quin

omnibus tribus aut profis,aut noceas. Ars itagy

in primis efficere fanitaté videtur, quam neceffe

eft actio naturalis pulchritudóq; fequatur. Qd sanitate atlio

enim primü artifex cim fecerit, acquiefcit, id e-»atvrahs pul-40 ius plane finis exiftit: at naturali affectione per shritudég(9n:

quam agimus(hoc eft,(anitate)reftituta, coquie fein attis

fcit: finis igitur medicinz fanitas eft, quam cüm quod fit.

induxit, nihil circa actionem pulchritudinémve: Medici» e finis

laborat, vt que vel inuito artificefanitatéfequá-&famitas.

tur.Sed nequein vlla materiaars vna finis effe-

ctio,altera conferuatrix habetur.Qui autem fa-

nitatem propriarationetuetur,circa illa,iudicio

meo,verfatur,quibus, velimus nolimus, corpus

noftrü vtitur: qualia funt;ipfenos ambiens acr, Res expenden-5o fomnus,vigilia,quies,motus, ac denig cibus&: dà medico,

potus.Hacfiquidem quz per fe la dendi iuuan-

díq; poteftatem habent,(anitatis cuftos fpecula-

tur,id íemperante oculos habens, vt in corpore

exacté fano,validógynihil iouareaudeat: cüm Nowandum n

veró aliquantulum moderationé tranfierit, con bio hi er

tinuó quod deficit, priufquá latius id malum fer 2

pat,refarciat, Siue enim plenitudire, fiueinani-

tionelaboret corpus, vtrüq; vitium ars vna vno

modo emendat, quod deficit nimim inftaurans,60 Caterü in quanto,nó in quali,correctionis dit-

ferentia verfatur. Arqui fecüdum. quanti in liis

qua fiunt differentia, ad vnam artem pertinet:

qued fi alterius. artis effe debeat, oportet pror»;

füs qualitate etiam differat.Porró cum multa ac: Medendi ratio-

varix fint medendi rationes, quarum aliz ferro,»e varia,

Q.