Iatrice,

Medicine qu&fint partes pra-cipus.Gymnaslarumars quando fuerit exorta.

Atbletari? ba-bitum effe vituerandum.Bonus babitusqui laudádus,

Materie alte-rantes corpus,[Mnt| quatuor£n vatuerfum.

Aegr? exercitionon egent,Sanis exquifi-té,qua neceffa-ra.

Salubris. artisparte effe vym-naflicen.

Sanitaté in moderatione confiflere.Atbletarum 9mnaslica inie-periem| excef*fiémq; molitur.Ventre craffumfibtilem mentenon gignere.

Atbletas— e[femorbi—obno-XxI05.

Gymnalics lequuma aMntores,

365

malé affecta curantem,iatricen, hoc eft, medici-nam,ficartificem etiam ipfum, Medicum appel-let Homerus, perinde atque alij Graci, verba il-lius indicant vbi ait:

Vir medicus multis aliis tibi dignior efto,

Dirauenena trabens,e7 pharmaca mitia fundens,

Multa falubria mifcens;e9 letalia multa:

x Vnicus exiftens;rité tamen omnia callens.

Pracipuas porró medicinz partes effe pharma-ceuticen,chirurgicen,€ dicteticen,nemo fere inficiatur. Ar gymnaftice artis nomen, Homeri fe-culo nódum repertum erat, Nam paulo ante Platonis tempora gymnaftarum ars exorta eft: quoetiam tempore Athletarum exercitatio emer-fit:quorü quidem bonus habitus vt vituperan-dus eft,(ic etiam ipfos inftruens gymnafüica, có-tumclia nó caret.Eum autem habitü bonumlaudamus,qui& tutifsimus efr,& ad obeundas na-turales actiones maxime idoneus:cuius materieeffectiuz fimul& conferuatiuz, duz funt,& falubris vocata victus ratio,& exercitatio. Ná cumquatuor fint genere omnes materia, à quib. no-ftrum alteratur corpus, manuaria functio, medicatio, exercitium,ac victus ratio:vna quidem eft«grotis invtilis, due veró fecundum naturam fehabentibus. Aeger quippein multis medicami-na,manuum operam, victisq; rationem poftu-lans,nulla ex parte exercitatione eget: exquifiteautc(anus, corpus exerceat, X certa quadam vi-&tus ratione vtatur neceffe eft, fed medicamen-ta,aut manus minifterium,nó poftulat. Salubrisigitur artis cóflat partem quandam effe gymna-fticam. Siquidem etiam Plato in Gorgia, aliamgymnafticá effeait,vt artis corpus regentis par-tem: atque aliam qua vtuntur Athlete: quamnimirum ceu omnium flagitiofifsimam criminatur plurimis modis: huius quidem finem, viriüeffe incrementum,quo adverfarios profternant:illius autem,víum ad naturales actiones, confirmans.Ciüm igitur in quadam moderationefanitas fita fit, Athletarum autem gymnaftica intemperiem exceffumtg moliatur, multá ac folidamcarnem procreáds, fanguinisq; copiam quamte-nacifsim: adaugens: haud difficile inventu fuc-rit, artem hanc omnibus naturalibus animali-bifqe actionibus prorfus invtilem effe( craffusenim venteríubtilem mentem n6 parit)atq; ob-noxiam periculis. Quare Athletarü nonnulli re-penté obmutuerunt: alij fenfum motumg ami-ferunt ,ac penitus attoniti facti funt, mole illaprater naturá,ac multitudine, infitum extinguete calorem, liberumq; fpiritui tranfitü interclu-dente. Quicungy autem ex ipfis mitiora mala patiuntur, rupto vaíe fanguinem vomunt, aut ex-fpuunt. Cxterüm legitime eymnaftic autores(unt Hippocrates,Diocles,Praxagoras,Philoti-mus, Erafiftratus, atg; Herophilus, X quicungalij totam artem ad corpus pertinentem optimedidicerunt:quorü fané dogmatis congruit illudPlatonis: Vna cüm fit corporis curatio, duas e- goius partes appello, vnam gymnatticen, alterá curatricem. Licebit etiam in ipfa arte corporis praefide,fi quis invenire partes eius defiderat,egroscuranté,medicatiuá:fanis cofulentem, falubremappellare, Vel melius fic vt diximus antea: Ars

10

20

30

40

50

mio

G.4L PERG. AD THRAASY BVLVM-LLb.

364corporis curam habens emédatrix cüm fit, quaparte magna vitia corrigit, medicatrix dicetur:qua vero exiguas noxas tollit, vocabitur conferuatrix. Quinetiam aptiusá materiis has partes,morbidam vna, falubrem alteram appellaue-ris: quz vr anté à nobis eft dictum, in refectrice,falubrem fecundüm habitum,& cuccticen, fiueboni habitus effectricem,diducitur. Nam dicta-rum partiü fingulis propria materia fubiicitur:primz quidem, fecundum habitudine fiue affe-ctionem valens corpus:fecundz, fecundum ha-bitum:tertiz denig, bono habitu praditü. Ete-nim corpus fecundum affectioné fanum appel-lo,quod iam extra morbum cüm fit, eui tamennoxa pulfatum, facile in morbum relabitur:im-becillum etiam ad actiones exiftens. Secundumhabitum autem, quod iam periculis obnoxiumnon eft,abfolutü tamen actionü robur nondumeft cófecutum. Ar bono habitu preditum, quodextraomne verfatur periculi, ac pre fe fert eriaminfigne quoddam omnium actionum robur.Defanittate etiam fimiliter iudicandi, Sanitas nan-que fecundum habitum, inter fanitatem fecun-dumatfectionem& bonum habitü, actionibusmedia eít, Nam fanitas in affectione, debiles a-ctiones producit:bonus habitus firmiores. Sa-nitas autem in habitu, nondum quidem firmas,non amplius tamen debiles. Quod fi fecundumauxilioru materias artem hanc falutaré, confer-uatricémq; diftribuas,in quatuor partes fecabi-tur. Vna fiquidem in affumptis, altera in iis quaefiunt, tertia in his que evacuantur,quarta info-rinfecus occurfantibus, prorfus verfari videbi-tur:per hzc enim fanitas cuftoditur. Pars igirurqua in his quz affumuntur verfatur,ciborü po-tioniimq ad fanitatis cuftodiam pertinenti eftfcientia.Quz vero in iis que evacuantur, excre-

mentotrii omnium eft exploratrix. uz exterius

incidentiü eft,aéré, aquam,oleü,& extera id ge-

nus fpeculatur. At quarta pars artis quz fuper-

eft,in iis quz aguntur pofita, ftudiis exercitatio

nibüfg cotinetur. Infomnietas nanque, vigilia,

fomnus, venus, ira, lauatio, ex hoc genere funt.Caterüm fingulorü enumeratorü falubriii quá-titas, qualitas,& occafio, dignofcenda eft. Mini-

ma igitur falubris artis pars eft de exercitationi-bus fcientia: rectius enim puto gymnaftica ars

appellabitur, quz omnium exercttiorü faculta-

tis cognitio eft, Nam quz ad palzftram folü pertinent,cognofcere, perquám exiguum eft, om-

nibufq mortalibus minimé vtile. Vnde tibi iam

intueri licet, non modo falubris artis quota fit

portio gymnaftica, fed etiam gymnaftice mini-

mam efie particulam luctandi ftudiü, X huic co-gnarum Athletarum exercitium, affectionis cu-iufdam non naturalis effectiuü. Idcirco eos ma-lé fentire coftar,qui in diuidenda tota arte, gym-nafticam medicatiuz opponunt: illa nang à materia hzc à generali cómuníg actione appella-tion&haber. Similiter etiá quifquis p diuifione,medicatiuo conferuatiuum opponit,cognatoritoppofitionemfacit, Porro cim vniuerfe artesmechanice mutua ope indigeant, perfectiori-bufq; materias ex quibus finé fuum confequan-tur,fuppeditent: inftrumentág optima,per quzn

Corre£lrix arsMed icatrix,Con fermatrix.

Corpus. fecun-dum affetlione[anum,quodnáeffe dicatur.Corptts fanumfecundum. ba-bitum.Corpus bonobabitu pradi-

tum.

Sanitatem tri-pliciter dici,

Coferuatricemartem, fecundieauxilior. ma-tertias effe qua-druplicem.

Exercitatoriaeffe minimamartis falubris

partem.

Artes omnesmechantcas,mutua opeindigere,