Cerf. futureprecognoféde

qu& requiram:tur,

Synochas febresnullum baberecircuitum.Crifim citó etardis faturam;,qua indiecent.

Cothons per-mutationesqu& indicent.

Accefisones fin-gule quatuorJortiuntur tempora: matum,aupmenti[ta.-tum, cz decli-nationem.

Intermittens fe.bris eft, que adintegritate de-finit.

Synocha febristota vnus[la-tus extfhit,

Crifim faluta-rem«0t pernt-ciofam|. cogno-fies, ad fpeciemmorbi, morem,e magnitudi-nem fi re[bexe-ris.

Solistio morbi,fit ne futuraper efim, anfecus, vnde co-gnoféi pofiit.Accidentia fa-perveniétiaytrifariam dinidi.

639

exercitátis viris prfenté crifim cognofcere, Adprecognofcendam vero futurá, illa qua nuperdiximus,vnà cum natura morbi fimiliter expendenda funt.Poft hzcautem& accefsioniü circui-tus veniunt confiderandi, an per tertiii, vel perquartü, vel per fingulos dies eveniant, vel nullomodo eveniát,ficvti in fynochis accidit. 5i enimproperauerint,ac femper proportionabiliter anticipauerinthorá, aut multó vehementius infe-ftauerint,& per terti occurfauerint, cito crifimfübfecuturá denunciát, Si vero lente moueátur,atg eadé invaferint hora,& fingulis diebus fiát,poft longius tempus crifim futurá portendunt.Praeterea coctiones infpicere oportet:quarü in-fignes permutationes, fi in diebus indicatoriisaccidant,indicia funt, quod fequentes iudicato-rij dies egrotü abfoluent morbo. Minimé autécontingit, febrem omnia figna fecurifsima ha-bentem, necillam, in qua funtomnia maximeperniciofa,alteram quidem nó liberare, alteramveró non occiderein primo quaternario agro^tantem. Cum autem vnaquaque acceísio qua-tuor habeat partes, principium, augmentii, fta-tum,& declinationem:vel has omnes breui tempore accefsio percurrit, vel tardo: vel nonnullasquidem citius,nonnullas vero ferius. Siomnesigitur celeriter peragat,m anifeftü indefit, quadad crifim properat: omninóq; huiufmodi febriscít de numero intermittentiü. Neg enim contingit, vt illa quz omnes celeriter peragat, ampliuscontinua permaneat:ficvti neque vt que in om-nibus partibus prolixitatem feruat, fit intermit-tens. Voco febrem intermittentem,quz ad infe-bricitationé pervenit. Porro febris fynocha lonqus cft ftatus:* imd vero tota hac febris ftatuseft. Cüm igitur morbi fpecies,& magnitudo,&motus,& mos, inter fe diftinguantur:& fpeciesquidem fit ex propriis accidétibus cognita: ma-gnitudo veró,ex eorundem quantitate: motus,€x tempore accefsionis partiü: mos,ex acciden-tibus(upervenientibus: his quog adiuncta confideratione temporis anni,& nature,€ regio-nis,& fimilium:nunquid morietur eger,aut fei-uabitur,ad hec tria refpiciens invenies; ad fpe-ciem,& morem,& magnitudinem: fed precipuemorem expendere oportet. Vtrüm vero per cri-fim terminabitur morbus, an non, primii qui-dem ex motu ac magnitudine perfpicies: dein-ceps autc ex ipfius fpecie: poftea ex anni tempo-

GAL DE CRISABVS LIB. 11i,

10

20

40

re,& ex aliis quz eiufdem funt ordinis,& ex fu- go

pervenientibus accidentibus, quz vel vnà cumcrifi ab initio invadüt, vel paululum anticipant.Nam cüm fupervenictia accidentia diuidátur trifariam:in ea fcilicer quz moré morbi natura o-ftendere apta funt:& in ea quz affuturam proxi-mé crifim denunciant:& in ea que non folüm fi-gna,fed etiá caufz crifis exiftunt: primü quidemex his fimplex eft genus: fecundum vero& ter-tium nó femper,neg idem facere neq oftendereeft aptum,fed variatur fecundum tentpora.Si e-ger igitur primo die habeat figna falutis manifefti(sima,huic in primo quaternionefoluet mor-bus.Vtriim vero perfolutionem vel crifim; ma-gnitudine& paruitate diftinguit, Magna fiqui-dem,iudicantur omnino:parua autem duntaxat

6o

64.0foluütur. At dies crifis ex ipfo motu invenietur,Nam fi febris fynocha fuerit, nullufque accide-rit error, fperandum eft crifim quarto futuramdie.Si verà continua fuerit;magnitudiné ac mo-tum infpicere oportet. Convenitnang;in tertiovel quinto die crifim fieri:in tertio quide fi mor-bus fit magnus, ac motum habeat velocem: inquinto autem, fi nec valde magnus fit; necmo-ueatur velociter. Oportetenimcrifim in idemtempus incidere cumaccefsione. Ob ídgr raroaccidit; vtin quarto die continuar crifis videat.Continuz itag febres,quz in accefsionibus crifim habent,tertio die, vel quinto, rátionabiliterfiniuntur, Adiuuat motus celeritate morbi ma-gnitudo,& anni tempus,& regio,& etas,& quacung; alia amarz bili cenveniunt.Tarditati autémotus infuntcontraria. Czterü principij figna,fi diutius perfeucrarint, diuturnü fore morbumfignificant. Augmenti vero, fi in quarta vel feptima dieapparuerint,fperandum aliquid in quar-todecimo eft:* id tame vndecimo defignabitur,Nam fihac triain eo die coniuncta fuerint,&motus velocitas,& febris magnitudo,€ manifeftum coctionis indicium, fiet crifis in quarto-decimo;Si veró folim manifeftum coctionis fi-gnum die vndecima appareat,nectamen morbimagnitudo,aut morbi velocitas feftinarint, tücvltra dié decimüquartii differetur crifis. At finecdie quartodecimo aliqnid innouatum fuerit, qdfit exquifiti,tuncad diem decimüfeptimi eft refpiciendum.Si enim in eo apparuerit aliquod fi--gnum,id fídifsimi erit, quávis fit perexigui,cri-fimty vigefimi diei pramóftrabit. Qua igitur crifes poft fignaoptima,& exquifità factz fuerintcoctioné, ez neceffarió erunt optimz:quoniá&fola coctio,ctifis celeritate falubré oftendit. Ex-quifita veró fit coctio tépore ftatus. Cüm igiturforma victus ad ftatü inftituat,& crifis optimainillo fiat, vtig; omnium crifium ipfe erit regula.Quz enim huic eft proximior, altera magts di-ftante eft potior. Quarein nullareadeo exerci-tandus eft medicus, vt in ftatus przcognitione,Etenim quictiq? morbi ftatus tépus praterierinriniudicati,hi fine crifi perfeuerát,& paulatim foluuntur:nullumq; periculü efr; ftatus tempore e-lapfo,quantii iudicio affequi poffum. Qui veroperierunt in declinationibus, omnes ij aut pro-prio funt,aut errore medicorii extincti, nequadautem vi morbi. Vbi enim natura fuperior eva-fit, reftititg; vehementiori morbi conatui, X qucinfeftabant opprefsit(hoc enim eft ipfa coctio)fieri non poteft, vt deinceps fuccumbat. Quod fràmorbo n6 vincatur natura, mortem fubfequinullo modo contingit.Siquidé nihil aliud morseft,quàm omnimoda nature proftratio. Igituran moriturus fit cger,nec ne, przcognofcet ne-mo,nifi ftatus tempus przrfciuerit. Vrautem fci-renon poffumus, an portando oneri quifpiamfufficiens erit, hominis robore,oneris magnitu-dine,aéc viz longitudine antea nà exploratis: ficnihil dexgrotantis falute prius pronunciare licebit,quáàm magnitudinc morbi,naturz robur, acfaturum ftátum inveftigarimus.At vero fi ex tri-bus iis cognouerimus, nunquid liberabiturautmorietur eger, colligere ita poterimus aliquidd v

Synochas diuerfas efe à contt-

nus fcbribws.

Crifis in. idecore tempuádebet cum ac-cefstone.Gontinue fe-bres,quare ter-tio vel quintodie foluantur.Motyus celerita-tem. tardita-ténq; AdiumamLT M

Crifes opima

que.

Vitlus rationsiuxtà flatum.inflitui.Status morbi,omnis crifeomef? regula.Status preeo-gnitto maximecure effe medi-c debet.Status temporeelapfo; foluspaulatim mor-bos,omntéq; ab-effe periculums

Mors eft omii-moda natur

profiratio.

Praditlurin fluté vel morte,

ebet prius magnituding morbi,nature vo-bur ac futuriflat imvifitgaT€.