699

quandog motionibus gigni. Si igitur particulaqua diftenditur,, particeps fenfus fuerit, necef-fum eft,yt quecung fuerit eares, qua eo ipfamdiftendit,vt capi nequeat, tenfionis fenfum in a-nimantc excitet, Atg; is affectus qui tunc mébraoccupat, tenfio appellatur. Quz fi plurimum augeatur, erit etiam neceffe, vt quod tendit difrumpatur. Ceterü nó rantü ex ipio fanguine, fed ex

Tendi. poffuntquacunque fubftantia humida& flatulenta, pof

particule àquavu fab[lantia humida c7

famis. iumautem,d quod grafat,multum: quod vero

pungit,aut mordet, moleftum efle dicemus. Atplures reperiri humores mordaces, qui partimin nobis gignantur,partim accedát extrinfecus,omnibus eft comperti. Q'uorü quatuorpenesmagis& minus differentia extant, Etenim quimodicé mordent,pruritii inferunt, vti fcilla: quiveró magis,rodunt, vt cgpa.Sed fi aliqua prgter-eaadhuc his fuerintacriora, horrorem excita-

Mordicantiumbumorü quastuor,fecundummags et muitisEr Min ba-bentur.

Acres bumoresparticulis exiceratiá admoti,horror? atq; ri-gorem excatát,

tur exvlceratis;prorogato vero, arg aucto hor-rore, fymptoma illud rigor vocatur. In nobisquoq mordacesgignütur fucci eadem ratione;

per hasquatuor ideas diftincti.Qyorü fane pruriginofiilli funt, qui modice exiítunt acres: vlce-roíum vero fenfum pariunt, qui his funt mordaciores: qui auté hos quog; mordacitate fuperát,horrorem; ficvti qui preterea iam mordacifsimifunt,hi rigorem inducüt. Affectio igitur vlcero-fa,ex fuccis mordacibus gignitur. Grauitas autéà multitudine,pro viri coparatione, Attenfio-nis affectio,& ipfa quidem humorü multitudi-nem fequitur,non tamen per collatione ad virescorporü continétium, fed tantü ad capacitatemqua continéturilli. Ad hanc ergo affectione vltimam,tenfio tantümodo pertinet: vtad fecundágrauitas.Vlceroíus vero fenfus, neutrius eft propria nora,nec plenitudinis nuper dicta, nec fe-cundz,quz vires refpicit.Ex iymptomatis itagy,aliaad plenitudinc pertinent, quz refpicit vires:aliaad eam quz in infufione confiftit: nonnullapretereanó funt* fimpliciter plenitudinis nota,fed huiufce plenitudinis. Quadam vero nulliusquidem plenitudinis,(ed humorü potius praui-taris€ corruptionis funt figna, aut virium imbeéillium, aut tumoris folidorü corporü. Ergo af-Tenfinu affe. fe&tio tenfiua,nifi exercitationis fit comes, pluri&w qud indi- mam omnino fubftantii in corpore quod fenfueu praditü eft,contineri infinuat: nó tamen qualisfit ipfa íubftantia,oftendit:nifi alia etiam indiciaaccedant. Actionü vero imbecillitas,vires inva-lidiores oftendit:« quod mouens caufa impediatur:quemadmodum accidit in languidiori ma-nuum motione:id quod plures conftitutionesconfequi poteft. Nam fi in aliquo carneii acadi-poíum particularii genus, viribus tamé eoídemfines feruantibus,adaugcatur, neceffe fuerit motiones imbecilliores fieri,omoto nimirum aucto,mouente vero equali permanente. Sed fi aut v-

Vlcerofíes fenfisneutrius pleni-tudinis eft pro-pna nota.

Symptomatumdifferentia va-

vie.

Minis lan»guor, vires in»

validiores ofté-

G.4L. DE PLENITVDINE LIRE.

funt partes tenfiuo affectu occupari. In vniuer- 19.

bunt:precipuée quidem,fi particulis admouean- zo

3o

40

700

res vero imbecilliores evadant.Fieri etii poteft,vt& dematur de viriii robore,& humores vnàcum parenchymate, feu transfufione( qua im-prafentiarü molé carnis pinguitudinifg fignifi:cat)vel plures fiant, vel pauciores. Horum itag;vtrumvis eveniat, neceffario evadentx functio-nes imbecilliores.* Arbitrari auté quádiu folidacorpora optimé nutricantur, poffe nonnunquáedi imbecillioré motum,hominü plane eft mini-mé perpendentiü,facultates per vniuería folidio Facwltates perra corpora permeare: fed perinde acfitulas, aut.»"»er/2. /oli-canales quofdá,fic fpiritui venas& arterias con."^«operaftituentiü.Hallucinantur etiam, qui inter pletho pamm.rica indicia, corporis tumorem reponunt:quip-

pe venarü tumor poterit forfan effe plethoricü

fignum, infeparabilég, vbi corpus ita fehabue-

rit, vtneg interna externis,neq; heecillis caleant

magis, nec praterea calor immodicus vniuer-

fum corpus detineat. Carnis auté& adipis mo-les,eorundem multitudiné indicabit: nó tamen Tumore corpe-plethorica plenitudinis qua defiderat evacua- ré nen omnemtionem,fignum exiftet.Cum auté fyncerus fan- f fignum ple-guis nung ita reperíatur in venis, quin illi aligd^e

aut bilis, aut pituitz, autferofi excrementi per-

miítum fit:perinde fané erit dicere,fanguinem i-

píum augeri, ac fi ik humores dixeris, Venarü Vesaris rumoritag tumor,fanguinis plenitudiné indicat, fi ta- quendammen is à nulla gignatur externa conftüitutione^isplenitudiméproríus invalefcente,aut ex fufione,aut ex ebul- /?«t.litione, Cauendum praterea erit,ne particula il-

la decliuis fuerit;néve paulo anté cateris vehe-

mentius mota. In fumma veró,plenitudo à ve-

narum tumore indicabitur, fi omnes corporis

partes eandem conftitutioné feruarint, ídg; cum

mediocri calore. Catterüm tum tumoripfe,tum.|tenfio,cüma fingulis humoribus, necnon fla-

ti excitari poísint, plenitudinis quantitate, po-

tius quàm fpecificas differentias declarant. Siue

igitur anguis eo incrementi pervenerit, vt citra

turiicarü tenfionc,uaturz modum excedat, cor-

poríg grauis videatur:fiue ita fit auctus, vt vafa

continentia diftendat:vtrung certé& multü,&

plenitudo dicitur: fed prior illa, fecundü ViteS, plepirudo feci-hc penes vafa vocctur. Iam rubor,fi necex fo- dum vires,le,nec ex balneo, nec eximmoderato exercitio, Plenitado fecis-neq ex calore,nec ex ira verecundidve,neque ex dum vafa.alia deníg occafione extrinfeca oriatur, fed vn- uas"€dequag corpus«qualiter fuerit affecti,(angui- fatnepini

i* Wa MD A tudinem indienez plenitudinis nobis indiciü exiftit. Omnem zar.

$o autem plenitudine, qua in venis congefta eft, fa. Arteriarum mo

cilé motus arteriarü oftendit,ob mutuam vafo- tw» ve»ari plerum confluentiam:nifi vbi humores contenti in Birudimm Hsvenis, djmaxime funt crafsi& tenaces.Plenitudi- C tdinis autem fpecies, vbiin vniuerfum illa COrpuS feces quibusdifpergitur,his notis funt diftinguendz. Rubor»etis finr diftinplenitudini fanguinez atteftatur:color ver fup venda.pallidus, flauz bili.Cüm auté pituita nimis excre

uerit,in album magis à pro naturx modo,color

ipfe mutatur: quemadmodi in atrii, fi bilis atra,

nus quifpiam ex humoribus, aut omnes etíá fi- 6o Opus tamen et, vrcum fingulishorum humo»

mul excrefcant,nec vires alioquin fimul vnà au-geátur,fic quoq necefle erit actiones invalidasreddi nec fecus fi humores fimul& effufionescreuerint,nullo autem in viribus incremento facto:quemadmodi& fi pares illi fe habuerint, vi

rum fimul fanguis augeatur:aliog nó plenitudoaut plethora,íed cacochymia potius dicenda ve Cacocymianit. Czterü fi grauitas vel tumor prater natura q«id.modum acceflerit,affectio talis,plethora appel-labitur; ipfiifg humoris vincentis fpecies,ex co

lore

1