Plenitudini per

petuo adeffe tu

morem(2 pon-MÁ.

Pituita tn leu-copblegmatiaduntaxat foletje" vniuerfumcorps exvbeerare,

Pituite fpeciesdiwerfe, earq;vfi c faculta20.

Sopor nde,

Vigiliari» cau-fe:Melancbolicifant. difficiles,€z preter omneratione trifles,

Pituita im orevetris colle£la,appetétiam fa-eit.

Bil vtriu[q; fa

eultates.

Melancbolicusfuccus.

Pulfaum diffe-rentia pro»ya4-rietatebumorisexvperatium.

Sanguinis temperies à. diuer-fis caufis variatyr.

791

lorediiudicabitur. Sola tamen bilis nectumo-rem,nec pondus( quz à plenitudine feiungi ne-queunt)inferre poteft. Nam anteg ita eaincre-fcat,alia illi fuperventura eftaffectio. At fi folapituita augeatur(inter cuius fpecies annumera-tur humor qui crudus dicitur, fabámg; imitaturelixam,à alia pituita;crafsior, ac minus flatulentus exifteris) duntaxat in leucophlegmatia foletper Vniuerfum corpus exvberare, Sunt enim&aliz pituitz fpecies:dulcis nempe, acida&(alfa;Vérü ex dulci fiunt fomnolenti: ex acida cim re-dvndat,famelici:xquemadmodi fiticulofi, ex fal-fa. A cruda auté,deiicitur appétentia,fomnolentíq etiam fiunt.Siquidem fi humefcar,refrigere-türg cerebrum,quod eft fentiendi principiü, fta-tim foporofa affectio oboritur: quemadmodi fificcefcat,atg incalefcat,in vigilias illabitur.Pro-inde omnes qui vtrag bileredvndant, infom-nes degunt.Id tamen peculiare habent, qui atrabile cruciátur,quod difficiles funt,atq; preter o-mnem rationé triftes.Vigiliz itaq;& fomni cau-fa,in cerebro ipfo cófiftit: appetentiz aut& il^lius defectus, ad os ventriculi pertinet. Inquoquidem fi colligat pituita, appetitiones excitat:

fi laua bilis, tum fitim, tum cibi faftidiii pariet,oq; fietamarulentum. Atfi atra,morofi, triftesxátg formidabiles fiunt,& fine fiti: faliudg; plu-rimi illis fcatet:atq; nónulli eorum fatis videturfamelici,in quibus nimirü atra bilis, acida qua-litate fuerit affecta: id jd fane contingit, vbi ipfamalignioreftreddita. Porro vbi ea velvti fexfanguinis permanet,neg exacte eft acida, fatiusfuerit illam appellare melancholicü fuccum: nóautem melancholíá,fiue atram bilem.Qyuod ve-rà ad pulíus pertinet,fi in plenitudine flauabilisredvndet,tales neceffe eft reddi pulfus, qualis v-bi cor calfitfimul& exiccat, Siatrabilis,qualesquum frigefcit& exiccatur. Si pituita, qualesedi folent in humida frigiddg; cóftitutione, Vbi

GAL DE.ATR.A BILE LIB.

o

-

20

30

veró fanguis fe omnino fecundum naturam ha- 40

buerit,nulla fiet in pulfu ab antiquo ftatu muta-tio:alterantur autem, feciidum ipfius fanguinismutationc.At vero ex ocio€ humido victu fanguis humidior feipfo redditur: ex ira autem, ex-ercitatione,vítu,frictione, medicamento alimc-tg calfaciétibus,necnó meraciori antiquiorígvino,calidior efficitur: quemadmodü frigidior,ex recenti frigore, Quod fi quifpiam alimentistemperatura ficcioris diutius vtatur, qua taméalia nulla intemperie teneantur, fanguis ficciorevadet. Sedíecundum etiam varias complica-tiones caufarum,in diuerías incidet fanguis co-pofitas intemperies:idque citra mifcellam aliamin eo fuperantis humoris. Quod fi ob aliorumquoq huiorü mifturam, illabatur in intempe-riem,certé abígy cacochymia cóftaretalis dyfcrafia nó poterit;alias tamen octo differentias for-tietur,fed diuerío modo, quàm vbi ille folus&per fe fuerit talis. Veriim an intemperies ad fo-lum pertineat fanguinem, an ad aliquem aliumilli humoré permiftum, ex iis quz diximus,& exaliis multis fignis,facilé deprehendi poteft, Fin-gamus igitur homini qui febre eft vacuus, ve-nas in tumoré attolli, ac totum corpus rubicun-dius evadere, Statim enim eft expendendü,num

50

6o

702

& caufx aliqua occurrerint, exillis qua vim ca-lefaciendi habent:& fi hocforté videatur, pratiterit huiufcerei dignotionem tantifper differre,donec motio ab illis in corpore vniuerfo excita-ta cóquieuerit, Tunc auté,fi qualem diximus,ta-lis appareat,fanguiné fané in eo abvndare,indi-cium erit. Mox vero grauitaté,tenfionem, pigri-tiam ad motum,pulíus, vigiliam, fomni; appc-tentia, faftidiü,precedentémg vita ratione, ex-peditrevocare ad examen, expéderég; an aliquaexcretio folita; illi fuppreffa fit, aut exercitationeglecta:& an alimetis pluribus, aut plurimi nutrimenti fit vfus: vel fi poft cibum fe prater mo-rem lauerit:folitüfg; fit plethoricis morbis cor-ripi. Quibus addenda eft temporis& regioniscófideratio.Nam hyeme& vere, locííg tum fri-gidis,tum temperatis, maior colligitur plenitu-do: minor verólocis& temporibus calidis atq;ficcis.Sic etiam qui denfa funt cuti, frequentiusplenitudinem colligunt:ficvti rarius, qui rara.

GA LENI PEARGAMENI

de atra bile liber ynus.

Anguis( qui humor omnibus ho-! minibus eft notifsimus) vbi vel ar-Bi teria, vel vena fuerit convulnera-zl ta, ilic effundi videtur: rubens fa-7" némagis évenis,flauior autc ex ar-teriis manans. Vndecung, auté exeat, fubito concrefcitin grumü:ídq; nó folüm extra corpus, fedintra illud etia, in quovis ipffus loco prxterna-turá cótentus. Igitur magna ex parte in hoc hu-more rubeus color exvperat:& talis exacte optimus fanguis exiftit, Apparet auté nonnunij hocipfo flauior& nigrior: ficvti etiam ex cófiftentiacrafsior atq; tenuior, Quin& videtur quandogin cócreto fanguine tenuis quedam humiditas;contracta à potu,innarare, Interdü& pituitofushumor cum fanguine per venas defertur. Cate-rüm hz differentiz humorü n6 mutant fangui-nis appellationé, Eft& alius quidam humor fanguini craffo& nigro perfimilis,qui tum per vo-mitum,tum per deiectioné excernitur: nó tame,etfi diutius aéri ambienti expofitus fuerit, omni-no denfatur.Atg hicipfe humor aliquádo à vo-mentibus acidus fimul& acerbus fentitur: quandoq veró nullam qualitaté manifeftam pra fefefert. Càm auté fanguis maiori ex parte dulcis eí-fe videatpituita aut infipida, velvti aqua: certéfi quando hi humores fentiátur falfi, morbofi e-runt. Evaditauté interdum ipía pituita dulcis,Porró pituita omnis effe debet colore albo, mi-niméq, cócrefcere, Eft& alius humor, qui dumvomitur,femper amarus apparet; no femper ta-men flauus,(ed quádog pallidus. At femper quiflauus eft,pallido crafsior videtur. Iam vero, vtflaua bilis tenui ferofzq; humiditati cómixta,&pallidior,& aquofior evadit:fic vbi refoluit plu-rimü,vitellis crudorii ouorü apparet fimilis: obídg vitellina appellat.Igitur hac bilis, fiue palli-da fit, fiueflaua, fiue vitellina, in vafis habet fuágeneratione, At in ventriculo quad alia gignitbilis, qua porri coloré refertalia que ab erugi-nis fimilitudine,eruginofa vocatalia,quz ifaci-

Plenitudo ma-tor colligiturbyeme c? vere.

Sanguis extrafia vafa, fübi-10 im grumumconerefait.

Serum.(angus-na.

Atra bilis.

Salfos bumoreseffe morbificos.Prituita omniseff: debet colorealba,miniméq;concrefc«re.Flass bils(pescies.

Bilis porri colo-

vem referens,im

vétriculo gian?Lr

tur.

Bilis&ruginoe

dis imitatur coloré, Quibus omnib, eft cómune, /a.