Libri primi Cap. vigefimumprimum.— 203

nationes& appetitusipforum ficque eis dedita& appetentia vehementereffe oftendimus: vt autem effent variis inclinationibus dedita, oportuit,aut faltem conducibile fuit, varias effe naturas fyderum& fignorum coz-leftium à quibusreliqua pendent, vt oftendimus. Has ergo Tcaufas vni-ueríales ex quibus reliqua omnia procedunt; Deus Optimus Maximuspermittit vt lecundum naturas fuas influant;& operentur in omnia par-Uicularia, generalia, aut indiuidua inde defcendentia. Sícque hominum,quidam ad nauigandum, alij ad venandum, abj ad pifcandum,alij ad do-cendum, alij ad icribendum, alij ad regendum, alij ad furandum, alij adoccidendum,necandum, alij denique ad bonum, alij ad malum procliues& proni funt ac dediti& appetentes,non fecus quàm brutorum, animan-tium alia aliis rebus& actionibus funt procliuiora, vt iam edocti fumus:nifi quód inter homines& bruta hzc differentia eft, quód homines exli-bero arbitrio operantur, bruta autem. cogente natura(non fecus quàmclementa,puta ignisaqua, aer.) Vnde hominibus liberum cft naturalesinclinationes& appetitusreprimere, frenare, vincere, fuperare id quodreliquis ammantibus rationis expertibus, autettam elementis liberumminime eft. Vndet fihomines( fimftris appctiubus fuperatis) ad ar-duam virtutis vitam ie conferant, premia à Deo Optimo Maximo con-fequentur, aut poenam, fi contrà fecerint: bruta vceró& clementa protuis operationibus aut aétonibus, nec premium, nec poenam referent,quia non ex libero arbitrio, fed cogente natura operantur. Quieautemcx libero arbitrio non fiunt, fed coactione& impultu violento, in confi-derationc non funt quoad przmium,aut poenam. Liam dubitari, verb. fna[ponte.ff. de bar. vashitut. Lr filinm, quipatr. f. de vul. verb. non[ponte fuf-ceptis.l.fi fidesuffor. S. fi nece[faria.ff.qui fatif. cog. vbi multa n fimili per laf.c per Barth.Soz.in d.l. fi filius qui patr.Ergo quód caelcftium,terreftriumaquatiliümque animalia rapina, c&défve exerceant(quale eft clim aquilacolumbas,& reliqui accipitres, alias auiculas,aut leo armenta,vel lupus o-ues dilicerant;aut proceriores pifces minores deglutiunt)id neque ad pre-mium fpe&ut,neque etiam ad poenam, non magis quàm cüm ex diueríociconia piifTima parentes. fuos fenefcentes plumis fu1s.operire aleréqueftudet& properat: quia pietatis nullum premium mereretur quia ad idnon tam ex arbitrio quàm cogente naturaimpellitur, plené per Plutarch.3n lib.an brutis ratio infit.Cüm ergÓtanti opificis maicftas requirere videatur operis huius mun

di pulchritudincm,que potiffimüm in varietate confiftit, hzcQue varieta$ humanarum actionum cx varietate fententiarum,appetituumyinclina-tionümque deícendat: hícque varij appetitus deícendant ex varia fyderünatura;& potentia, confequens,& conducibilc fuit ad mundi talem pul-chritudinem in varictate confiftentem, mortalibus liberum effe arbitriü,vt fic alij ad nauigandum,alij ad preliandum,alij ad legendum,alij ad(cri-bendum,alij ad agros colendos,alij ad paícenda pecora applicarenz fee,ac fübinde álij ad bonum,alij etram fi luberet ad malum; vt fic quó maiora&ionum varictas,eo maior operis pulchritudo ac fubinde opificis autho-rííve fui apparezet maicftas.

Exgó quod omnes DoGtfuprà alleg.& tex. in authent;de fide inflrum.$.quia. vero, aiunt,quod T Dcus dc ccelo conftituit imperium varié intcl-

19Celefliae oterre-

TA omniaoper antur,cogete nátgTá, preterhomin&quioperaturex liberearbitrio,

20V olitaryathus pa-n& aut prmium me-rentyr,non

necdfarg.

. EDéiprou-