LibriprimiCap.vigefimumprimum.—— 205

difponere, ordinare prouidere. ha:c autém' regenda fi effet per vnumhominem, qui in vno duntaxatloco cffe poteft, non ita ab eo regi pofletquoad temporalia, que exigunt frequentiffimas rerum difpofiniones,mutationes,ordinationes, que cum notiffima fint,& ca naturaliter fentiamusn hislegé quzrere;effet(vt Philofophus ait)infirmitas intelle&us.Quin-imó f(f vera proloqui fas eft) ncphanda(iudice me)temeritas,audacia,— 5$fuperbia eft,ynum homunculum(qualis eft Imperator)fummo maximo- Mundi doue Deo fe fimilem ia&are, fuamq.pufillam, imbellé tantillulam proui- mins qujedentiam& potentiam,immeníz& ineffabili illius potentiz,& prouiden ilem entiz velle conferre, affimilare,adzquare,demonumque fuperbiam é caelo&elo cadecadentium imitari,& zmulari viderctur(ne dicam füperare) quae omnia ti auda-intelligo.quoad temporalia. Nam in fpiritualibus diuerfam effe rationcm. fupereoftendit Sotus,vbi fuprà,& idem ctiam ex diuo Bernardo tuprà relato ap

paret;in temporalibus autem;que ad fpiritualium expeditionem necefta-

ria non tunt, ijfdem iuribus,& rationibus apparet Papim non effe, nec

eífe pofle dominum totius mundi,non magis quàm Imperatorem.»n

Deniquet hzc omnia,vtnec Imperator, nec fummus Pontifex fit do- 55,4, 4,minus totius mundiin temporalibus, ctiam quoad iuritdi&ionem iuflifi- min v»cantur plané cx principali concluftone,& fententia noftra, qua habet v- emis ef-triufque iurifdictionem;& principatum non ad ipforum, fed ad. reliquo- feorum hominum vel ciuium vtilitatem introductam effe. Nam fiipfe Em" umeffe.perator vel Papin Orbe vniuerío talem 1urifdi&ionem haberet;nó pof-tet vllus alter vim aut violentiam patienti opem auxiliumque ferre,nonmagis quàm homo priuatus homini priuato, qui vim aut iniuriam paté-retur, qui eiarmis(ubuenire minime poteft, fed fuperior adeundus cft.Nam armis vim vi repellere fas eft, ipft quideminiuriam patlo,dummo-dó in continent id faciat,& cum moderamine,& ad defenfionem corporis,honoris,aut rerum fuarum.Z v? vim.ff.de iul.(y iure, eumibi plert not.per Gloff.ci Dotlo.c feré per totum ff.de vi€$* vi avma.(Qj per totum utul.C.vnde vi.xeliquis veró priuatisprater iniurjam patio id non licet,vt dd.iu-ribus.aliter enim effet aperta vianeces,rapinas,tumultufque exercendi,&fuper ioris,iudicis,principisymagiftratüfve authoritatem vfurpadi, diuinahumanaque miferandi,& turbandi,

Ergó fiquis Princeps,fi quàáve Refpublica ab altero principe tyranni*cé vim aut iniuriam paterctur apud nouum foité Indorum orbem,& to-ta iurfdicio aut prote&tio cíIet imperatoris aut Papze, iam reliqui principes ctiam iniurkim patfo finitimi aut vicini, non poflent etopem ferre,ne alienam iurifdi&ionem(hoc eft, Pape aut Imperatoris)iniurij vfurpaf-(e ac irrcuerentes viderentur.Rurfutque Papa aut Imperator remotifiimiper multos annos aut fzicula opem ferre, autrem,& iuftitiam percipereácintelligere non valerent,ficQue ipfi non folüm in eo noxij eflent,quódopem patienti iurenaturz debitam non ferrent,fed ctiam in eo,quód vi-cinis& fimümisillius impedimento effent,quó minus ipfi opem& auxi-lium fuum preftarent,quod quàm abfutdum,& perniciofum humano ge

$5neri foret, nullus modó fanus ignorabit.Iufüficantur hzc,namf7 vetitum. ZvrifZitfioeftalienam iuri(di&ionem inuaderej'& vfurpare, vt occidens privata au-' f KT id-:"|urpare4

thoritate eum qui aliás occidédus erat;puniatur capite. Petr.de Bella peri. 7,ds eaCyn. Bald.d Bartbol.de Capua in ladditlos.C.de Epifc. aud. Roman fing. pitale«$i.Oo