356 Fernandi Vaíquij Controuexfiarum

d./manumi/fiones. d.l.ex boc inre. tà& regna, vt ibi,& reliqui principatus& iumifdiétiones, qui quaeve iuri naturali& gentium primzuo non miniscontràriantur& aduertantur;quàm ipíabella& fcruitutes,& confequen-Pd ter aduerfantur iuri diuino primeuo, vt conftat exdidtis iuribus,& ratio-LA"i nib.& potiffimüm ex d.lib.r.Regum id quod f iceté T noftri Philofophifabulantes depinxerunt, d introduxerunt f ibella: Ranará& Iouis,quz àfummo(vt Poctz fabulantur) Ioue flagivabát regé fibi dari,qui trabépri-müm dedit, quéregé quafi inerté rinarüm generi fiftidi&u rurfum luppi-tcr ciconià,vt rànas regeret; deditque poftea eas deuorare ecepit;cáfq.malé primüm caütas bene edo&us reliquinfanire aut incptire regé expetétes,3. Sunttamé T n6 pauci noftrorü;qui paffim exiftimát contrariü,conten-Frane dentes principatü,regna, imperia;iuritdi&iones& magiftratus cfle iurisvifdicfio à diuini iuxta illud Prouerb:c.8. Perme reges regnat,&c. Sed hzc ratio lc-Deon$ ma Uiffima eft.n3&fimiliter p De fiütomma humana fiue illa maxima fint,gi iecmi- fiue media,fiue minima, vt& indubitatum eft;& docet catholica religio:miim& Ethnici ctiá tenuexüt feré omnes cü&tíq.Philofophi. Vnde Lucanus ait:

rada er Nil agimus nifi[Ponte D: i.

Et Plautus:Deus proftlo eff qui omnia intelligit videtd,,Bené merenti profueritmalà merenti par enit.Et alibi Poeta cecinit:Dem ipfé canatur,ui populos vrbe:sá, regit, pacem, tog«tam». UR

Et doé&tiffimus Saluianus lib.1.cá feq. de prouidétia Dei ex receptiffimaTheologorü& Philofophorum fentétia omnia fiue maxima,fiue media,fiue minima adfirmat regi Dci prouidentia. Et Cic.lib.1.de diuina.ait: Deiprofpicere& coníulere rebus humanis,& non vniucrfis tantum, verüm c-tiam fingulis, c diximus plené 3.6.31. num.21. ewm praced. Gy[£2.ergo quod5n d.c.8.dicitur:Per me reges regnant, vt veriffimü, ita quoque indubitatücft:ed intelligendum,quod Deus tanquá caufa vniuerfalis in omni regno,imperio,principatu magiftratu,& 3urifdi&tione cócurrit, non fecus quàmconcurrit in omnibus reliquis reb.humanis,maximis,medis,& minimis,quz omnia per eum fiunt, cius fponte& nutujiuffu vel permiffu. Nam&alib: Deusipfe aitzReguauerunt& nó propter me;&c. Vt pleniüs diximusfuprà inlocisjadqua vos remifi. Poffumus etià intelligere illa ver ba, Re-gnant per me;hoc eft, de iure diuino fecundario vel pofitiuo, Poftquamenim gentes deprauari& malignari coeperunt, ceeperuntque cffe neceffa-

narum,

nj principesmagiftratus jurifdidionesyiftbec omnia excogitauerüt,crea-uerunt,& inuenerunthomines,nutu&(póte ac gratia Dei,nó fecus quàmreliqua omnia, que homines ad(uas neceffitites& vtilitates inuenerunt,nutu& fponte Dei inuéta cfle intelbgedum eft. Nam cft ius diuinum na-turale, quod(imul cum ipfo hum:no genere proditam fuit,& ius diuinüpofitiuum longé poftea ab iplo Deotraditum quile eft illud praeecptum:Sabbata fan&ühices,preceptum de ieiunàdo,de cornibus non vetcédis qui-bufdam temporibus,de cófeffione pecc:torüm,& fimilia multi,vt eft có-munis opinio Theologorum,& fuprà eriam attigimus ita t men hac m-telligas,vt omnis iurifdiétio& princip.tus ib ipio Deo cíieinteligantur,inter ipfas dütaxatgétes& prouinciss inq ibusin vfu cftznó in reliquis,in

quibus