LibriprimiCap. XLIX.. 405

gc przlumi poteft, raros cffe homincs, qui iniuriam corporalem ex quaingens contumelia,ignominia, infamia nafcatur, fcrre poflint, ficque fiMzuium forte fuftepulfaui;aut verberibus, aut colapho;ex quibus rebusfecundum mores hominum tam ingens contumelia nafcitur tantáqueinfimia,vt harum rerum vindi&a mercem iniuriantis depofcat, non mi-nus fed forte magis quàm adulterium, quz res poterit efle impedimentoquo minus per legem licere videatur iniuriato talem iniuriantem interfi-ccre?Quid enim fi lex deli&a 1ftarum iniuriarum& fimilium capitaliaef-fc difponeret non fecus quàm adulterij maleficium,& quafi huius reivindicem loco iudicis& carnificis confütuerct,eundem qui iniuriam paffus effet? certé ea lex cadem ratione valeret qua valet di&a Jeg. GracchiCüm vtroque cafu vel par ratio fit,vel faltem eiuídem generis, qüinimmónon rari effent, qui leutore fe contumélia affe&os per interuentum adul-terij exiftimaffent, quàm per iftarum contumeliarum interuentum( vtinterim omittam huiufmodi contumelias plerunque fieri palam, adul-teria veró clam) ergo quod in crimine adulteri licet, vt& in re-liquis criminibus fimilibus, aut atrocioribus licere poffe, dubitari nonoportet. idémquectiamin iis, quz parum leuiora cffent, fiidlege no-minatim cautum, aut diuturna populi confuetudine receptum eflet.Quid ergo fi ipfümmet adulterium per duellum vindicari potlet,aut per-fequilege, aut diuturna confuctudineintroductum cflet? mihi quidemnon difhcilius,fed potius facilius& leuius videretur,quàm maechum cer-tz morti radere,& plerunque exinfidus deprehenfum,velutipecora tru-cidari,& clementior plerunque víus eft in ducllo, inquo viGorem inui-&um miniméízuire moseft. Quidin bannito, quem ex forma decretipopularis cuicüque occidere fas erat?tin omnibus quidem his fpecicbus&fimilibus, fiis qui occidit fiue bannitum, fiuc moechum, fiue iniurian-tem, id fecitad propriam vindi&am peccauit mortaliter: quod fi id fccitob bonum publicum, quó magis reliqui ciues à fimilium facinorum per-petratione abflinerent, non peccauit.. Nec ad rem pertinet quod in ter-minis dil. /eg. Gracebwu. calor iracundie excufationem qualemqualemprzbere videatur, vel occafionem legis impunitati dediffe. nam id caloriracundig effe& poteft& foletin reliquis contumeliis, de quibus fuprameminimus& forté maior,& licét aliquatulum minor effet,non referret,quia que differunt tanquam plus& minus, non differuntin fpecie. /eg fis.ff.de fundo instrum. ficáue non funt ligata legis manus ad menfuram cafusdit leg.Gracchus.Nec ad rem pertinet quod primus motus non videtur ef-fe m homine, vt tradunt Decius& Cagnolus iz dif. leg. quidquid calore.ficque non mirum fi impunitum fit homicidium à marito fi&um, quan-do domi mochum deprehendit. nam refpondeo did. leg. Gracchus. pro-cedere etiam fi ex infidiis maritus feruaffet tempusoportunum, quo mce-chum domi deprehenderet, id quod plerunque fit. ficque licet ex propo-fito procedatur ad duellum, par ratio erit: nam quiiniuriam vcl malefi-cium paffus fuit, fiin duelli certamen defcendit ad. propriam vindi&am,peccauit mortaliter,quód fi ob bonum publicum quó magts reliquihomi-nes tali poena.& periculo perterriti à fimilium ficinorum perpetrationeabfüinerent, crederem eum non peccaffe non magis quàm iudiccs aut car-Cc ij