2m

licet poft lit.conteft.auferam tibi caftrum, dehocnon poteft ar^biter cognofcere:quod miriim eft, quia nec de hoc potuit ab ini-tio excogitari. alij intelligunt 1.non ex omnibus. fcilicet quodpofsit punire contumacé ini arbitrarijs actionib. deferendo iuí-iurandumin lite.: vel quando actum eft in compromiffo, quodfaxpius committatur pana alias commiffa:ideo quia rem non re-fituit, non commftittetur poftea hac ratione, quodiuranti nonfatisfaciat.ff.eodem.fi duo.$. vltimo. porro fi vni defert iuramentum:quia alter non exhibet nomina teftium, non propter hocinlitem iuratur,nec dicitur actio arbitraria.vt inl.non ex omnibus.fed an committatur poena,non exprimit. videtur quod fic, quiaper hoc impeditur arbiter pronunciare. Sed pone, compromif-fum factum in aliquem fuper aliqua re, per actorem datus eftli-bellusreo,& tempus ad deliberandum, redijr& dicit, Deliberauinon contendere cum actore, quidfacietarbiter? Iníftat enim a-ctor,& dicitarbitro, Quaratis fi pofsidetrem,de qua ago.nam& iudex hoc quareret.ff. de rei vendi. qui petitorio. fi dicit, Nonpofsideo, dicetactor mittatis me in poffef. nam& iudex hocía-ceret.ergo& vos debetis hoc facere.arg.ff.eodem.l.j.&l. Pom-pon.$.recepiffe.G de rei vendicat]. fi. deinftit.act.qui feruum.$,penulti.refpondebitreus, Domine, non debetis hoc facere,quiaponerein poffefsionem, mifti imperij eft, ff. de iuriídi. omn.iudi.iubere.& dehis qua pertinentad merum imperium, vel miftum,nihil ad arbitrium.vt ff.eod.non diftinguemus.$.fí pererrorem.alis eftl.5.8 deliberali.Item aliaratione nó debetisipfum acto-remaudire;quia aut verum dixit,& ficnon debetis eun: ponerein poffefsionem:aut falfum,& ficde hocfalfo nihil ad vos, quiadeipío non eftin vos compromiffum, necerat dehoclis tempo-re compromifsi.ad hoc.ff.eodem.non diftinguemus.$. fi.&l.dehis.fuprá,derefcript.c.fín.verfic.aut literas.Sed obijcietactordeeo quodlegitur,ff.derei.ven.non folum.& deredhibit.actio.a-diles.$. item fciendum. refpondebit reus aliud in compromiffovbi dolus, vel delictum commiffum poftea punitur per act. ex ftipulatu.fi hoc eft compromiffum, vel per exceptionem doli,& nóper officium arbitri;quod non extenditur vitra quám dictum fit.f.codem.non diftinguemus.6.de offi.& Lita demüm.C. eodem,I. iij.& forte hacrefponfione innuitur quid actor debeat facere.Sed fireus poft compromiffum dolo defijt pofsidere;ciim dere i-pía fimpliciter fuerit compromiffum, andehoc debeatíe intro-mittere,& an res fitlitigiofa,quafi fub iudice eft, argum. C. eod.titulo.l.penult.in fine.Sin autem veniat reus,& dicat, Bene con-fiteor mepofsidere,fed nolo litigare, quia iuraui non litigare fe-cum:non confiteor,necnego rem fuam effe, quianolo litem conteftari,necpoteftis me compellere: dediftis mihi dienr ad delibe-randum,& ego deliberauinonlitigare. diciractor, Procedatiscontra ipfum,ficut iudex faceret.ff.denoxa.non folum. vel com-pellatis ipfum refpondere, vtrum res fit mea..tefporidebit reus,Non eft fuum.fed hic videtur,quod pofsitilludi compromiffo.t.eodem.non diftinguemus.$.quaefitum.&€ Lidem Pedius.ibi,que-admodum fatiíd:tur, Xc.(ecundum Vber;de Bobio. Notabis eti-am,quia cum arbitraria redacta funt ad(imilitudinem iudiciorii,poteft arbiter citare;€ lit.conteft. audire;& dare dilationem adteftes produceridos,velinftrimenta,& datamabbreuiare cauíacognita. nam interlocutoriam mutare poteft, non diffigitiuam.in quo cafu Cafsius fententiam magiftri fui beneexcufauit.ff.eo.qualem.$.dicere.alias eft lex.& lquia infra, de appellat. itm ce(-fante.ff.dereitidi. quod iufsit.] Item diffinitinam aliquando po-teft mutare.fi enim de pluribus controuerfrjs affumptüs fueritarbiter,ita quod fimul deomiüibüs pronunciet,quamuis fuper qui-bufdam proniünciauerit,de quibu(dani non,iterum poteft fententiam mutare,cüm necipfam dixiffe videatur, quoufq; deomnib.pronunciauerit.Secus,fi dictum fit,quod feparatim pronunciet.ff.codem.quid tamen.Item fi quaftiones comimuries fint, vide-tur quod de vna finereliqua pronunciare non posit, C. deac-cu.qui de crimine.Sinon apparet quid actum eft, dicas quod deomnibus debet pronuriciare fimul:nam& fi fuper vnare tantumfit compromiffuim,non videtur fententia dicta:fi fuper parte tantüm pronuncizuit,ff.de doli except. apud.$. item quaritür.C.deap.cos.ibi, onines,&c.& l.ampliores.refpon..ibi,fi quid iudicat,& c. accedit. infra, de appel.fecunido requiris.inquifitioni,& ca.vnus. ff.fami.ercifc.in hoc.& deiudic.de quare.C.fi aduer.remiudi.l.j.X certé vbi deficit fententia in vna re,vel capitulo in con-nexis, vel adiunctis;nulla eft feritenitia. Idem videturin fententiaiudicis ordinarij. Si vero capitula plura funt apud indicem ordi-narium propofita,rion fibi coniuncta, tion ideo dicitur nulla fententia in vno, quia dealio nil dixit. Porro fi fententia iudicis de-legati eft ipfo iure nulla,non ipfe idem iudicat,fed alij committi-

Liber primus Summa Hoftienfis,

35

tur negocium terminandum. C. de accufa.l.iiij.& quomodo yquando iudex.Liiij,.Ex quo autem arbiter plené cognonerit(a,tentiam ferre debet ea mente, vt fecundum eam difícederevei;partesaá tota controuerfia.ff.eod.qualem.$. dicere.& certa debaeffe fententia, ff.eo.quid tamen.$. Pompon. Item debet effe de;illatantum,quz erat in lite,non de alijs, vel fuperuenientib.qug,ftionibus,quia nihil poteft, nifi quantum fibi datum eft, vt di;fuprá;fub$.fed nunquid.ff.eod.non diftinguemus.$. quafitum,&$.de officio.&$.fi.Per hoc dixerunt quidam, arbitrum nó pof.fe cognofcere de fructibus vel expenfis, nifiid actum effet, Az,contrá,ar. ff, iu. fol. iam tamen,& de procu.ad rem mobilem&,ad legatum.quia& folutioni diem ftatuere poteft, vt dixi fupii,fub$.j.refpo.& ver.fed nanquid poteft.& dic vtibi.Inhonetumautem impofsibile, velidide quo compromifluni non eft, nó dc.

betinfententia compreliendere.ff.e.quid tamen.$.fin.8CLfi cimdies.$.fi compromiffo.Et licetfententia'fuz ftandum fit quam.uis inique, vt dixifupra.$.quid fit arbitrium.non tamen iniuftz,quia non valet,fi contra legem pronunciet, vel canones. in auth,in medio litis.$.& hoc dicamus.col.viij.infrd,de confir. vti, exa.minata.inde eft, quód contra primam fententiam certam appe.lationenonfufpenfam, nihil dicere poteft, infrà eod. expofita.ar,C. detranfa&. ex caufa. ff. de tranfactio. poft rem.& de condi.ctio.inde.eleganter.$.fi poft rem.infrá,de fen.& re iud.intermo.nafterium.& c.fequen. Cogitur autem ad fententiam ferendam,vt dixi fuprá,eod.$.qualiter conftituatur.& debet cogi fuperio.re, noninferiore vel pari,quia par in parem,&c. ff.eod.l.iij.j. j.&vlt.& Liir.& fuprá,de ele.innotuit.$.3.ff.ad Tre.ille à quo.$.tem.peftiuum.fuprá, dema.& obe. cum inferior.ff.demino.Lminor,fcd quandoq, excufatur arbiter. vt in proximo$.

?[nquibus cafibus! non cogitur fenten-

tiam ferre?Si partes infamauerunt eum caufa cognita, quia, f.ne-fciebat ordinare caufam,tunc etiam ex interuallo reuertentesadmittuntur:fi fine caufa, tunc admittuntur moxreuertentes,nonpoftea,& expofitionem huius verbi mox arbitrio iudicis rdlin-quo.Sed fi partes primo arbitro fpreto ad alium iuerinr, nunquipoftea primus cogetur.ff.eodem.fed fiin ferimm.$.vlti.Sdlitigatores. Quod finonelegerintfecundum,fed inerunt ad iudicem,& funt litem conteftati, foluiturcompromiffum. ff.eod.fi quid.aliis intra triennium reuerti poffunt:arg. ff. eod.item fi vnus.j/fmultó poft.Item non cogitur,fi fordes,aut turpitudo eiusfit mnifefta,f. quia accepit pecuniam, vt proaltero fententiam daret,Secus fi accipiat, vt pronuncietrantum.ft. eod. I. iij.$. j.&1.fedftin feruum.$.funt.Item non cogitur, fi inimicitia capitales inter^uenerint,& propter valetudinem,& propter fuperuenientiane^gocia,vel vrgentem profectionem,vel munera indicta, vel incemoditates imminentes, nifi ab his cito liberari poffet, vbiqui-dem differtur arbitrium.ff.eod.licet.& l.fi qua.& de iud.filongi^us.& de vaca.mu.prator.G ar.fuprá,de renun.cap. j. Item facerdotio adueniente.ff.eod.non diftinguemus.$. facerdotio. Irempropter iudicium publicum, vel prinatum,fi tamen dies compromifsi non pofsit differri.aliàs non aliter excufatur, quàm fi patiatur iteruminfe compromitti, hzc fcilicet dies exitura eft. f.eo.Xfi qua.$. arbiter. necobft. ff. eod. fi càm dies. refp.j. quiaibinonexcufabatfe,fed dicebat deiure communi expiraffe compromi-fum finito tempore,licet in eum partes compromiferint.Item ecufatur,fi vnus ex litigatoribus cedit bonis.ff.eo.fi vnus.quiain-anis eft actio,&c.infrá,de folu. Odoardus.Irem dies feriatainlionorem Dei excufat ipfum,C.defer.omnes. In alijs autem cogtur ferijs, fi dies exitura fit: fed fi non eft exitura;& inretfibi nonliquere de caufa,dilationem impetrabit.Idemi fi finedie compromiffum fit.ff.eod.fi de meis.g.vlt.& L.fiferiatis. Ítemnon cogetur,fifolutum fitcompromifliim die, morte, acceptilationeiudi^cio,pacto de rion petendo.de tranfactione; rei peremptionejnilaliquis litigantium interfit.£f. eod. non diftinguemus.$.fumm2& 6. item non eft cogendus.& infra, eod, ex parte.aliás cogitur.Quod fi aliqua partiunt defuerit ad. diem aísignatam, quia pe€am factum eft, quo minus arbitretur, pana commititurftdfi arbitrimiipfum prohibuerit pronunciare,incidit in penam.eod. diem,$. fi quis.& fi ron pareat fententia, committitur,& ftnon apponatur tempus in fententia ineft modicum, fcilicet qu^tuor merrfium,&eo elapfo committitur poena, fed licet reo pur"gare moram antc lit.contefta. nifi interfit actoris, fí.eod.fi cimdies.$.vIt.& l.vtiq;.& l. Celfus.fed fi per reum non ftetit,quo m^mus daret intra tempus ipfo iure, non committitur pocnasted?actor poftea petat, committitur,quia duo videntur effe prectp?

arbitri, alterum intra Calé. dari, alterum dari,& fi nó intra erà