Buch 
Petri Andreae Matthioli Senensis serenissimi principis Ferdinandi archiducis Austriae &c. medici Commentarii secundo aucti in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de materia medica : ; his accessit eiusdem Apologia adversus Amathum Lusitanum, quin & censura in eiusdem enarrationes
Entstehung
Seite
23
JPEG-Download
 

In Lib. primum Dioscoridis.tae radicem Indica Cyperus referret, chelidonij maioris radicen esse crediderunt ob crocei succi similitudinem. ItaqueSerapionis deprauatam lectionem secuti, Indicum Cyperum curcumam uocauere. Indici cyperi meminit SerapioDioscoridem secutus, proprio capite de Copero. Ex quo apertè constat, circumam Serapioni deprauatè inscri-ptam, seplasiarum curcumam, quae procul dubio Indicus est Cyperus, esse nequaquam. Cyperum recensuit Cyperi uiresGal. lib. VII. simplicium med. ubi sic inquit. Cyperiradices maximè usui sunt, excalfacientes pariter& exiccan= ex Galeno.tes absque mordacitate. Itaque ulceribus, quae prae nimia humiditate cicatricem difficulter admittunt, mirificè pro-sunt: habent enim quiddam etiam adstringens: quapropter ulceribus item oris conueniunt. Quin& incidendi uimquampiam illis inesse testificandum, qua& calculo uexatis congruunt,& urinam, mensesque prouocant. Planta, Nomma.quae Graeca uoce κύνπττοιροι, Latina Cyperus nuncupatur: Arabica, Saherade: Germanica, Vuilder galgan: Hispa-10 nica, Iuncia de olor,& Iuncis auellanda: Gallica, Souchet.CAP. V.CARDAMOMVM.Καρδάμωμον.CARDAMOMVM optimum est, quod ex Comagene, Armenia, Bosphoroque deuehitur. inIndia quoque,& Arabia prouenit. Eligi debet plenum, frangenti contumax, occlusum, farctumque(quod enim huiusmodi non est, exoletum iudicatur)& gustu acre, subamarum,& odore caput ten-tans. Excalsactoriam uim habet: potumque ex aqua facit ad comitiales, ischiadicos, tusses, neruo-rum resolutionem: item ad rupta, vulsa, tormina: latas uentris tineas excutit. Ex uino autem potum,renibus, difficultati vrinae, à lcorpione ictis, neque non omnibus venenum vibrantibus, auxilio est.Cum cortice radicis lauri epota drachma, calculos comminuit: partus suffitu enecat: scabiem ex acc-20 to illitum adimit. Et ad unguentorum spissamenta additur.saimoitChambre desCardamomiLEGITIMVM Cardamomum nostra tempestate nec cognosci, nec minus à mercatoribus, qui ex Syria, ue-Aegypto armata ad nos conuebunt, deferri compertum habeo. Quofit, ut medici ac pharmacopcei in componen­ consideratio.dis medicamentis aeque errent in Cardamomo, atque in alijs compluribus, quod Cardamomiloco uarijs quibusdamseminibus, odoratis tamen, indifferenter utantur. Quorum primum Cardamomum maius: secundum Nigellam, quodmelanthij est genus t tertium uerò Meleghettas, uel grana paradisi nuncupant; cùm tamen eorum nullum nec Grae-cum, nec Mauritanum fit Cardamomum. quandoquidem aliud Graeci, aliud uerò Afri pro Cardamomo intelligunt,ut apertißimè testatur Serapio, qui quàm plurima simplicia medicamenta ex Dioscoride,& Galeno transcripsit.Is enim(ut sua declarant monumenta) Dioscoridis Cardamomum Cordumenum appellat. deinde auctore Isach Ara-30 bo sui Cardamomi peculiare caput iustituit, idque Saccolam sua lingua nominat: quin& duum esse generum tradit, al-terum maius, alterum uerò minus. quorum nullum non modò Dio-ICVM.PIPERscoridis Cardamomo respondet, sed nec etiam ulli eorum, quibusofficinae indifferenter utuntur. Probatur itaque primùm, quòd o-Votremne officinarum Cardamomum Dioscoridis Cardamomm esse nonpoßit, pluribus tum notis, tum etiam qualitatibus. quippe quòdhaec in uniuersum parum, uel ferè tantillum densa sint, frangentinon contumacia,& gustui nihil amaroris relinquant. Quòd prae-terea ab Arabicis distent, si cum illis comparentur, facilè dispa-ritas deprehenditur. siquidem Serapioni maius Cardamomum se-men est plantae, quod oblongis quibusdam concluditur capitibus,ijs sanè similibus, quae è rosis prodeunt, granis obnigris, rotundis,pipere longè maioribus, in quibus minuta semina concluduntur,angulosa, farcta,& odorata: minus uerò nullo contegitur capi-tulo maioris modo, quanquam colore conueniant. Quod planè in-dicat, omne officinarum Cardamomum nec Arabum esse, nec pa-riter Graecorum, sed potius ab utrisque maximè differre. Quare Monachorumputauerim, illud falsò sibi persuasisse Monachos, qui in Mesuem error.scripsere, quòd Arabum Cardamomum minus illud semen sit, quodseplasiae Meleghettas uocant, Andreae Bellunensis, qui Auicennammendis expurgauit, auctoritate freti. Sed cùm Bellunensis id asse-rat uulgari tantùm opinione ductus; cùnque notae minime eorum sen-tentiae adstipulentur, errasse Monachi facilè deprehenduntur. Se-mina enim, quae Meleghettas appellant(ut omnibus planè constat)capitulis excepta suboriuntur, quod minori Serapionis Cardamomonon euenit. Crediderunt, Ruellius in suis de natura stirpium libris, RueMij& Fu-& Fuchsius in sua methodo, id omnino Mauritanorum esse Carda= chsij lapsus.momum, quod nos PIPER INDICVM, alij siliquastrum appel­ Piperis Indicilant. uerùm cùM planta haec folijs exeat hortensi solano similibus, mentio.floribus luteolis, fructu longo corniculorum instar, qui primo exortu uirescat, maturus uerò adeò rufescat, ac laeuore quodam ita pel-luceat, ut corallium referat,& in quo concludatur permilum semen,lentium