Buch 
Petri Andreae Matthioli Senensis serenissimi principis Ferdinandi archiducis Austriae &c. medici Commentarii secundo aucti in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de materia medica : ; his accessit eiusdem Apologia adversus Amathum Lusitanum, quin & censura in eiusdem enarrationes
Entstehung
Seite
83
JPEG-Download
 

In Lib. primum Dioscoridis.sicut thus,& myrrham, coftumque, in remplis dicant. Sed hae omnes in duo tantum fastigia rediguntur, in rudem,&elaboratam. siquidem rudis est Caphura omnis ignem non experta:cta, atque purgata album contraxit colorem, utpote& cera. Fuchsius lib. primo de componendis medicamentis,Fuch. opinioputat Capburam esse bituminis Indici genus, quòd scripserit Serapio auctoritate Almazodi, largioris Caphurae pro- improbata.uentus augurium esse, cùm caelum crebris fulgetris corruscat, aut plurimis strepit tonitruis, uel cìm regio, in quaprouenit, terraemotu concutitur: argumento, quòd similiter ex terrae concussu magna tum sulphuris, tum bitumi-nis copia profundi soleat. Sed dissentit ab eo opinio nostra: quandoquidem nec Serapionis, nec aliorum quoruncunquehanc fuisse sententiam existimem: cùm tam ipse, quàm caeteri, qui de Caphura scripsere, arboris cuiusdam uastißimaeproceritatis giumni, uel resinam Caphuram esse scribant. Nimirum oscitanter de hac scripsisse uidetur Platoarius Platoarij er-10 salernitanus: quippe qui Caphuram gummi arboris esse inficiatur, Dioscoridis,& complurium testimonio, ex succo 10r.cuiusdam herbae fieri tradens. Quod profectò falsum est, cùm nullibi Caphurae meminerit Dioscorides. Eam autemesse gunmi non solùm Auicennae,& Serapionis testimonio probatur, sed& Lusitanorum, qui nostro aeuo per meri-diem ad Calicut orientalis Indiae emporium nauigant. Credidere Serapio,& Auicenna, Caphuram tertio absces= Caphurae te-eramentum,su& siccare,& refrigerare: quae tamen cùm uehementer etiam in aquam proiecta conflagret, sit perquàm odora-& uires.ita,& adeò tenuium partium, ut saepe per se in auram euanescat, illis reclamare uidetur. Quo fit, ut quis suspicaripoßit, aut legitimam Caphuram ad nos non aduehi, aut hoc loco Arabum monumenta(ut in alijs quàm plurimis) esseuitiata. Capitis dolores(si tamen in hac parte credendum est Mauritanis) ex calore prouenientes Caphura illitamulcet, incandescentes informationes restinguit, praesertimque iocineris. Renes,& seminaria uasa refrigerat, san-guinemque cogit. Circumlitionibus imponitur ad cutis nitorem conciliandum,& ad arcendas tam uulnerum, quàm ul-20 cerum informationes. Erysipelas extinguit,& aduersus gonorrhæam,& albas uuluae fluxiones efficax est cum suc-eino, et aquanymphaeae hausta. Idem praestat pubi, seu imo uentri, testibus, renibusque illita: quae tamen antea psyllijseminis spissamento, aut omphacio, aut solani succo probè sit macerata. Sanguinem e naribus profluentem sistit, autcum urticae semine immissa, aut ex maioris sedi,& plantaginis succo fronti circumlita. Collyrijs ad calidas oculorumlippitudines utiliter imponitur. Renibus, ac testibus illita uenerem extinguit. Corpora à putredine praeseruat: pro-inde commodè les antidotis admiscetur, quae contra uenena, uenenosorum animalium ictum,& pestilentes affectus confi-Caphurae prociuntur. In uniuersum uiribus innumeris pollet, quas breuitati consulentes praetermittimus. Legitimae probatiobatio,& con-talis est. In calido pane e furno recentißimè sublato, bigartitoque manibus scisso, Caphura ponatur. quòd si humore seruntio.madeat, syncerae est argumentum: sin contra perarescat, spuriae ac factitiae signum. Caeterùm nisi diligenter asser-Schoklageuetur, ex operculatis etiam capsulis nonnunquam euanescit: itaque saepe deluduntur seplasiarij. Asseruatur tamen se-30 cure uase marmoreo, aut alabastrino, limi& psyllij semine sepulta. Nec desunt, qui eam pipere felicius asseruariputent. quod nec planè comprobandum uidetur. Venetias Caphu-TEREBINTHVS.ram omnem rudem important, ibique igne,& arte uitreis organiselaboratur, sic ut candescat, atque pelluceat. Ex Iros Graecis, Nomina.Lentiscus Latinis appellatur: Daru, Arabibus: Lentisco, Italis:Mata, aut Arueira, Hispanis: Lentisque, Gallis. Huius resinaeμασικη Graecè uocatur: Latinè, Mastiche, aut Resina lentisci-na: Arabicè, Mastehe, Masteche, siue Mastoche: Italicè Ma-stice: Germanice ac Gallicè, Mastic: Hispanicè Almastiga.Quod Arabibus Kaphor, seu Chafur, recentioribus Graecis καὶpougæ, ut etiam Latinis Caphura nominatur: Italis, Camphora:Fermanis, Campher: Gallis, Camphre.TÉQUIVBOS. TEREBINTHVS. CAP. LXXVI.TEREEINTHVS cognita arborst. Cuius folia,& semen,& cortex astringunt,& ad eadem, ad quae len-tiscus, conueniunt, simili parata modo, sumptaque. Fru-ctus esui aptus est, sed stomacho aduersatur: excalfacit,vrinam mouet, uenerem excitat: contra phalangiorummorsus conuenienter in vino bibitur. Resina eius ex Arabia petraea defertur. Prouenit etiam in Iudaca, Syria, Cy-pro, Aphrica,& Cycladibus insulis. Sed praeualet can-dida, perlucida, uitreo colore,& in caeruleum uergente,terebinthum olens. Terebinithina resinas omnes ante-cedit: proxima lentiscina,& è pinu,& abiete: has sequi-tur è picea,& pineis nucibus resina. Natura omnibuscalfacere, mollire, discutere, expurgare. Tussi, ac tabiconueniunt per se, aut in eclegate ex melle: vitia pe-ctoris expurgant, vrinam cient, cruda concequunt, uentrem emolliunt, palpebras commodissimè replicant: le-pras tollunt, cum aerugine, ac sutorio atramento, nitroqueauribus