Buch 
Petri Andreae Matthioli Senensis serenissimi principis Ferdinandi archiducis Austriae &c. medici Commentarii secundo aucti in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de materia medica : ; his accessit eiusdem Apologia adversus Amathum Lusitanum, quin & censura in eiusdem enarrationes
Entstehung
Seite
312
JPEG-Download
 

And. Matthioli Comm.312Nomina.plicium medicamentorum, sic inquiens. Sinapi calfacit,& desiccat quarto ordine. Huic nomen Graecum oivat,& vàꝑi: Latinum quoque Sinapi,& Sinapis; Arabicum, Cardel, aut Chardel: Italicum, Senape: Germanicum,Seneff: Hispanicum, Mostaza: Gallicum, Seneue.Κάρδαμον. NASTVRIVM.CAP. CXLIX.NASTVSTIVM optimum constat esse Babylonicum. Omnium semen est acre: excalfacit, sto-maho aduersatur, aluum turbat, tineas excutit, lienem imminuit, partus exanimat, menses cit, ue-nerem stimulat, sinapis,& erucae simile intelligitur: lepras,& impetigines absterget. Illitum cummelle lienem extenuat, sauos expurgat: pulmonum uitia extrahit, sorbitionibus incoctum: serpen-tium uenenis potum resistit, atque eas suffitu fugat: capillorum defluuia cohibet: carbunculos adsuppurationem perducit,& rumpit: coxendicibus cum polenta commodè ex aceto illinitur: tumo-res, collectionesque discutit: emittit furunculos illitum cum muria. Herbae ad omnia eadem effe-ctus, licet minor.Nasturtii con-NASTVORTIVM hortis familiaris,& frequens herba est, tenuis: folijs paruis, laciniatis: caule tenui, se-sideratio.squipedali: flore albo: semine in rubeum nigricante, solliculis rotundis, ac preßis contento, thlaspi modo. Plinius au-thor est lib. xx. cap. XIII. album,& nigrum reperiri. Verùm cùmn Nasturtium uenerem inhibere scribit, uel co-dicem eo in loco deprauatum, uel Plinium ipsum Nasturtij naturam non rectè nouisse, et ideo in hoc deceptum esseNasturtii ui- crediderim, quòd experimento,& Dioscoridi repugnet. Nasturtij semen(ut libro VI. de simplicium medicam. 20.facultate memoriae prodidit Galenus) adurentis facultatis particeps est, sicut sinapi. Proinde coxendicis,& capitisres ex Gale.dolores atque adeò quodcunque aliud rubrificationem postulat, eo perinde atque sinapi excalfaciunt. Miscetur quoquemedijs, quae exhibentur asthmaticis, tanquam scilicet id, quod crassos succos ualenter incidere ualeat, uelut er si-napi. Nam omnia ei simile est. Porrò& herba arefacta similem semini uim poßidet. Humida uerò adhuc,& uiridispropter aqueae humiditatis admistionem, multò semine inferior est: adeoque sic mordacitas eius moderata est, ut cumpane ea uti liceat, ceu obsonio. Kαρθαμον Graecis, Nasturtium Latinis uocatur: Mauritanis, Norf alchef, senNomina.Narf: Italis, Nasturtio,& Agretto: Germanis, Kressen,& Gartenkreß: Hispanis, Nastica,& Malpica:Gallis, Cresson de iardin,& Nasitort.CAP. CL.Θλάσπι.THLASPI.THLASPI herbula est angustis folijs,edigitali lon3No citudine, in terram uersis, subpinguibus: binum dodra-tum cauliculo, tenui, non sine adnascentibus ramis: fru-ctu circa ipsum totum, ab extremo in latius se pandentesemine nasturtij, incluso uasis in cacumine diuisis,+ len-ticulae effigie, nisi quòd infringitur: unde nomen accepit. flos albicat. Nascitur in semitis,& sepibus, fossisqueSemen asperi gustus, excalfaciens: bilem vtrinque extrahit,potum acetabuli mensura: prodest ischiadicis infusum:sanguinem potu educit, internas suppurationes rumpit: 40menses ciet, sed partus enecat. Alterum thlaspi traditCrateuas, quod aliqui Persicon sinapi uocant, latis folijs,radicibus magnis: utile ischiadicorum infusioni.TAMETSI non desint, qui existimauerint, Thlaspi,&Thlaspi con-Bursam pastoris uulgò dictam unam,& eandem esse plantam;sideratiocùm tamen huiusce Bursae pastoris folia, quae per ambitum sinua-ten v. St.tim laciniata uisuntur, semenque his, quae de Thlaspi memoriae pro-didere Dioscorides,& Galenus, minimè conueniant, eorum sen-tentia prorsus explodenda uidetur. Caeterùm legitimum repeririin Italia certum est: siquidem eo maximè abundant& Goritiensi.ager,& Gradiscae moenia, ea parte qua Sontius alluit. Nasciturfrequentißimum,& acerrimum in Pago sancti Petri non longè àGoritia, alijsque circumstantibus locis, semine perquàm acri, infoliculis incluso, in cacumine diuisis, lenticulae effigie, superna par-Thlaspi uireste preßis, ut Dioscorides inquit. Meminit Thlaspi Galenus libroex Galeno.VI. simplicium medicamentorum, sic inquiens. Thlaspi semenhabet& ipsum facultatem acrem, adeò ut internos abscessus potunH.P.disrumpat. Menses ciet,& foetus enecat. Per sedem infusun,sanguinolenta euacuans, ischiadibus prodest. Est enim alioqui tum supernè, tum inferne biliosorum humorum eua-cuatorium, acetabuli mensura potum. Et libro primo de antidotis: Vtuntur Thlaspi(inquit) quòd è Creta affertur,