Buch 
Petri Andreae Matthioli Senensis serenissimi principis Ferdinandi archiducis Austriae &c. medici Commentarii secundo aucti in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de materia medica : ; his accessit eiusdem Apologia adversus Amathum Lusitanum, quin & censura in eiusdem enarrationes
Entstehung
Seite
313
JPEG-Download
 

30

In Lib. secundum Dioscoridis.luwend.quodque ubique nascitur, colore inter luteum,& flauum medium, fi-BVRSA PASTORIS.gura rotundum, exiguum adeò, ut multoties grano milij cedat.Melius est autem è Cappadocia comportatum thlaspi imponamus.Hoc ad nigredinem inclinat: figuram non exactè rotundam habet,& antedictum magnitudine permultum superat, atque ab uno late-asnimokre paruam quandam, ueluti compreßionem prae se sert, unde et nomen obtinuit. Prouenit autem ut hoc, ita& illud in Cappadociaquàm plurimùm. Ideoque non absolutè quod inde asportatur, opti-num censendum est, sed quod peculiariter in Sauro nascitur, necCretico, nec paßim nascenti simile. Haec de thlaspi Galenus. Exquibus satis constat, Italicum thlaspi illi, quod Cappadocia profert,non esse uiribus comparandum. Porrò illud animaduertendum esseduximus, quòd hoc in loco legitur in Dioscoride: κλὰσπι βο-Dioscoridisτανιὸν ἐσι δενὸυτοῖς φὐλλοις, ὡς δακτύλουμέκος, πεπτω= locus restitu-κόσινέπὶ τῆς γης, ἀὐκροσχιδέσιυ, ὑπολιπαάροις. id est. Thla­ tus.spi herbula est angustis solijs, digitali longitudine, in terran uersis,in cacumine diuisis, subpinguibus. Atqui diuifurae eae in nostratinon uisuntur in folijs, sed in solliculorum cacumine. Quo fit, utplanè suspicer hoc loco Dioscoridis codici mendum ac uitium sub-esse, ut in alijs compluribus:& quòd fortasse nota haec, quae pro-pria folliculorum est, librariorum incuria in folia transierit, prae-sertim quòd in caeteris notis nostrum Dioscoridis,& Galeni descriptioni prorsus adstipulatur. Hac igitur ratione is locus, nobis ui-sus est, qui restituatur,& legatur, quemadmodum nunc in textu le-gi potest. Reliquum est, ut de BVRSA PASTORIS,cuius superius meminimus aliquid in medium afferamus. Sed cùmueteres nihil de hac posteritatis memoriae mandauerint, ea tan-tùm recensebo, quae à recentioribus de eius uiribus adnotata in-uenio, cum planta ipsa omnibus uulgò notißima sit. Est igitur Bursae pasto-Bursa pastoris ex refrigerantium, exiccantium& adstringentium ris uires.genere. Quapropter prodest attrita,& emplastri more imposita[ S. A B. I.inflammationibus, et saeris ignibus. Decoquitur pluuiali aquaplantagine, et Armenio luto, bibiturque eius decoctum ad intestino-rum difficultatem,& ad cruentas excreationes. Herbae succusrecentia uulnera glutinat, et auribus purulentis infusus medetur.Sistit mensium abundantiam, si eius,& persicariae decocto insi-18. m. Sq.deant mulieres. Esturque ad idem,& contra denique omnes sangui-nis fluxiones efficax est tenui pulticula circumlita,& in oleo fri-xa. Additur in emplastris, quae ad capitis uulnera componuntur,& in unguentis compluribus. Quae herba δλάσπι Graecis,Nomina.Thlaspi quoque Latinis dicitur: Barbaris, Nasturtium tectorum:Italis, Thlaspi: Germanis, Bisemkraut: Hispanis, Paniqueso deflor blanquo: Gallis, Seneue Sauuage. Hoc loco Ruellius legisse uidetur φακοειδὲς, quòd uerte-rit lenticulae effigie: nec temerè, quòd Thlaspi semen illi pulchrèrespondeat. Verùm uulgati Graeci codices habent διοκοειδὲς,hoc est, disci figura.Ἀραβις, ἥδρὼβη. ARABIS, SIVE DRABA.CAP. CLI.DRABA herba ad cubiti altitudinem assurgit, tenuesspargens ramos,& ex utroque latere folia, ceu lepidij, sedmolliora,& candidiora. In cacumine uerò sambuci um-bellam gerit, candidos flores habentem. Herba haec cumptisana coquitur, in Cappadocia maximè. Semen aridumpro pipere obsonijs admiscetur.NASCITVR in Ananiensi agro, praesertimque in campea Drabę consi-stribus,& agrorum marginibus, cubitalis planta, solijs lepidio deratio.E. F.non dißimilibus,& umbella ferè sambuci, Drabam adamußim re-ferens