Buch 
Petri Andreae Matthioli Senensis serenissimi principis Ferdinandi archiducis Austriae &c. medici Commentarii secundo aucti in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de materia medica : ; his accessit eiusdem Apologia adversus Amathum Lusitanum, quin & censura in eiusdem enarrationes
Entstehung
Seite
544
JPEG-Download
 

And. Matthioli Comm.erskxceum. Hinc itaque fit, ut huic uiro planè subscribam,& alteram, cui omnes prorsus notae adamußim adstipulari ui-dentur, Apocynon esse certò credam. Neque hanc facilè mutabo sententiam, nisi aliam plantam proferri uidero, quaeApocyni ui- clarioribus notis, quam haec, cuius picturam exhibemus, Apocynifaciem expocyniuires memorie pro-res ex Gal.didit Galenus lib. VI. simplicium medicamentorum, sic inquiens. Apocynum, aut Cynocrambe. Vocant autem quidameam Cynomorum, quandoquidem canes celerrimè interimit, sicut Lycoctonon lupos. Est autem hominibus uenenum.herba multùm grauiter olens: proinde omnino calida est non instrenuè, non tamen proportione desiccat. Itaque illi-ta admodum digerentis est facultatis. Quae planta δπόκυνον Graecè, Apocynum item& Braßica canina LatinèNomina.dicitur: Italice, Apocino.NERIVM, SIVE RhODODENDRVM.Νέριον, θδόδενδρον.CAP. LXXVII.NERION aliqui rhododaphnen, alij rhododan-4 dron vocant. frutex est uulgaris notitiae, longioribusquàm amygdala folijs, crassioribusque: flore in ro-sam conformato: fructu anygdalae simili, corniculatoqui patefactus quandam lanosam naturam ostendit, spi-narum pappos repraesentantem: radice longa, acuta, li-gnosa, gustanti salfa. nascitur in amoenis, maritimis,& secus amnes. Flores,& folia mulis, canibus, asi-nis,& quadrupedum plurimis uenena sunt: homini-bus uerò contra serpentium morsus praesidia, è vinopota, magis ruta addita. Imbecillae etiam animantes,vt pecus,& caprae, si aquam bibant, in qua folia ea ma-duerint, moriuntur.NERIVM, quòd flores rosarum effigie proferat, lauri-nisque folijs constet, Graecorum quidam Rhododendron, alij Rhoei cösidedodaphnen appellant. Italis Oleandro uulgò dicitur. VidimusVotreNos hoc primùm ad Benaci ripas,& in Argentario promonto-rio in maritimis nostris. Planta est lauri facie, spectabilis,& ui­ 30su non iniucunda, praesertim cùm roseis emicat floribus. Horumsimilitudine deceptus quondam fuit Lucius Apuleius sub afinimetam sophosi, dum rosas quaereret, quarum pastu in pristinamformam restituendus erat. Nam cùm procul uidisset Nerium suisfloribus refertum, ratus eos esse ueras rosas, apertoore ac-currit tanta auiditate, ut parum defuerit, quin eas primo occur-su imprudens deuorarit. Verùm is, ut qui in plantarum histo-ria,& uiribus earum indagandis diligentißimus author extitit,non immemor Nerij flores depastos asinis uenenum praesentaenum esse, ita deceptus labra submouit, demißisque ad terram au­ 40Nerii uires vibus abijt. Nerij uires descripsit Galenus libro vIII. simplicium medicamentorum, sic inquiens. Nerum, utex Galeno.Rhododaphne notus omnibus est frutex. Foris quidem corpori illitus, discutiendi uim obtinet. Intrò autem in corpusassumptus, perniciosus, ac uenenosus non tantùm hominibus est; sed plerisque etiam pecudibus. haec Galenus. Que-Conciliatio maximè repugnant Dioscoridis,& Plinij placitis: quippe qui Nertum potum commendauerint hominibus contraserpentium uenenosorum morsus. Nisi dicere uelimus, quòd Nerium sumptum secundum Galenum sit hominibus nonDioscoridiscum Gal.demorsis perniciosum: secundum uerò Dioscoridem idem ijs remedio sit, quos serpentes momorderint. Idque ca re-tione fiat, qua& cantharides(ut inquit Auicenna) à came rabido demorsis medentur,& cuphorbium à scorpiombusictis,& alia denique lethalia medicamenta alijs item uenenis aduersantur, ut inferius libro sexto latius dicetur. Si-quidem mihi non uidetur uerisimile, quòd praeter rationem id prodiderit Dioscorides in simplicium materia omniumfacile princeps. Nuglor, ἡοδοθύφυηνηον,& ῥο�derδευυρον sic Graecè planta dicitur, quae Latinis pariter Ne- 50Nomina.rium, Rhododaphne,&:::.:: Rhodedendrum: Italis, Oleandro: Germanis, Olander: Hispanis, Adelfa,& Elae-dro: Gallis, Rosagine.CAP. LXXVIII.MUK'HTES. FVNG1.FVMcORVM differentia duplex: aut enim manduntur, aut pernicales sunt. Multis de causisvenenosi gignuntur, vbi videlicet clauus ferreus, in quo sit rubigo, aut panni marcor adfuerit:aut si iuxta terpentis cauernam, arborésve, quae priuatim pariunt noxios fructus, erumpant. Con-tinent qui tales sunt, nescio quod strigmentum, concretamque pituitam, terraque eruti, quàmecelerrimè computrescunt, atque marcore! vitiantur. Sed qui veneno imbuti non sunt, suauem iniuribus gratiam habent: largius tamen sumpti nocent,& aegrius concocti strangulant, aut chole