D e P R i n ci P11 s , Liber II. 7Z

deatur. Rationem autem dico dumtaxat gene- seipsum , id est bonitatem soam . Quia ergo

ralems nam specialem singulorum, & qu$rere eorum quX creanda erant, ipsc exstitit causa:

imperiti est, & reddere velle dementis est. in quo neque varietas aliqua, neque permuta-5. Dicentibus autem nobis mundum istum tio, neque impossibilitas inerat, aequales crea-

in. hac varietate positum, qua supra exposui- vit omnes ac similes quos creavit, quippe cum

mus a Deo factum , quem Deum & bonum nulla ei causa varietatis ac diversitatis existe-

& justum atque aequissimum dicimus, objicere ret . Verum quoniam rationabiles ipsae creatu-

hoc plurimi solent, & hi maxime qui exscho- rx y sicut frequenter ostendimus , & in loco

la Marcionis, & Valentini, & Basilidae venien- suo nihilominus ostendemus, arbitrii facultate

tes audierunt diversas elfe naturas animarum , donatae sunt: libertas unumquemque voluntatis

•quomodo justitiae Dei conveniat mundum sä- soa? vel ad profectum per imitationem Dei i/ide Oripe-

cientis , ut habitaculum aliis quidem in caelis provocavit, vel ad desectum per negligentiam nii , n Li ^

-praebeat, & non solum his habitaculum melius traxit . Et haic exstitit causa ( sicut & anteaprasstet , verum etiam gradum aliquem ce Isio- jam diximus ) diversitatis inter rationabilesrem spectabilioremque concedat , principatum creaturas, non ex conditoris voluntate vel ju-aliis indulgeat , aliis potestates , dominationes dicio originem trahens , sed proprias libertatisquoque aliis tribuat , aliis amplissimas sedes arbitrio . Deus vero cui jam creaturam suamcaelestium tribunalium prasstet , eluceant alii pro merito dispensare justum videbatur , di-rutilantius, & coruscent fulgore sidereo: aliis versitates mentium in unius mundi consonan-fit gloria solis , aliis gloria lunae , aliis gloria tiam traxit , quo velut unam domum in quastellarum; stella a stella in gloria disserat: &, messe deberent non solum vasa aurea & argen-ut simul ac breviter totum dicam , si creatori tca , sed & lignea & fictilia , & alia quidemDeo nec voluntas summi bonique operis, nec ad honorem alia autem ad contumeliam , experficiendi facultas deest , quid causo existere istis diversis vasis , vel animis , vel mentibuspotuit, u£ naturas rationabiles creans, id est, ornaret . Et has causas ( ut ego arbitror )quibus ut essent ipse existit causa , celsiores mundus iste so as diversitatis accepit , dum u-alios faceret , alios fecundo , aut tertio , & numquemque divina providentia pro varietatemultis jam inferiores gradibus deteriorefque motuum soorum , vel animoi um propositiqueprocrearet? Tum deinde objiciunt etiam de dispensat. Qua ratione neque creator injustus ™ el :s n °-his quas in terris sunt , quod aliis nascendi videbitur , cum secundum praecedentes causassors felicior evenerit, ut quis ( verbi gratia ) pro merito unumquemque distribuit : nequeex. Abraham generetur, & ex repromissione fortuita uniuscujusque nascendi vel felicitas velnascatur , alius quoque ex Ifäac & Rebecca , infelicitas putabitur , vel qualiscumquc accide-quique adhuc in ventre positus supplantat sra- rit illa conditio, neque diversi creatores , velrrem suum , & antequam nascatur , diligi di- diverso natura; credentur animarum.citur a Deo . Vel hoc ipsum omnino , quod 7- Verum ne scriptura quidem sancta vide-in Hebrasis quis nascitur, apud quos eruditio- tur mihi penitus arcani hujus tacuisse ratio-nem divina; legis inveniat : alius vero apud nem : sicut cum , apostolus Paulus de Jacob & 2.0.

Graecos & ipsos sapientes, & non parva; eru- Esau disputans ait; Cum enim nondum nati sitis, r igenian. CJ .ditionis homines, jam vero alius apud ^Ethio- sent , neque egissent aliquid boni vel mali ut. pro- 6. ». 8.pes , quibus vesci humanis carnibus usos est : -positum quod secundum electionem Dei faCtum est jaut apud Sey thas apud quos parricidium quasi permaneret , non ex operibus , sed ex eo qui vo-ex lege geritur: vel apud Tauros , ubi hospi- cavit, diffum esi quia major serviet minori fi-

tes immolantur . Ajunt ergo nobis : Si hxc cm scriptum est : Jacob dilexi , Esau autem ’odio

tanta rerum diversitas , nascendique conditio habui . Et post fi^c sibi respondet & dicit :tam varia , tamque diversa , in qua causa uti- Quid ergo dicemus ? tqumquid injustitia est apud Uid.f. 14.que facultas liberi arbitrii locum non habet Deum ? Et ut nobis occasionem pr$staret in-( non enim quis ipse sibi eligit, vel ubi, vel quirendi de his, & perscrutandi quomodo haec

apud quos , vel qua conditione nascatur ) Si non extra rationem fiant , respondet sibi ipsi,

ergo, inquiunt, hoc non facit natura; diversi- & a i t • Eadem namque, ut mihi videtur, qu-se

tas animarum , id est , ut mala natura anima; de Jacob & Esau qusstio proponitur , haberiad gentem malam destinetur , bona autem ad etiam de caelestibus omnibus & terrestribusbonas, quid aliud superest , nisi ut fortuito creaturis & de infernis potest . Et similiterista agi putentur & caso ? Quod utique si re- videtur, sicut ibi ait : Cum enim nondum

cipiatur , jam nec a Deo factus esse mundus, mtl fuissent , neque aliquid egissent boui vel ma-nto. a providentia ejus regi credetur, & con- ^ > i ta etiam de caeteris omnibus dici posse ,sequenter nec Dei judicium de uniuscujusque eum enim nondum creata essent , neque egissentgestis videbitur exspectandum . In qua re qua; aliquid boni vel mali ut secundum elebtionern pro-o. sit quidem ad liquidum veritas rerum , illius positum Dei maneat ( sicut putant quidam ) sä-est nosse solius qui scrutatur omnia , etiam al- cta sunt illa quidem cadestia , ha?c autem ter-ta Dei. restria , & alia inferna, non ex operibus ( ut

6- Nos vero quasi homines ( ne haretico- putant illi ) sed ex eo qui vocavit.. Quid ergo

rum insolentiam reticendo nutriamus) quae pro dicemus , fi hxc ita sont i Ergo injustitia est a-

viribus nostris occurrere nobis possunt , ad ea pud Deum '? ^Abflt . Igitur sicut de Esau & Ja-ssUL obtenderunt , hoc modo respondebimus. cob diligentius perscrutatis scripturis inveni-Bonum esse & justum & omnipotentem Deum tur , quia non est injustitia apud Deum , utcfeätörein universorum , quibus valuimus ex antequam nascerentur , vel agerent aliquid istdivinis scripturis assertionibus frequenter osten- vita hac , diceretur quia major serviet minori iO- dimus . Hic cum in principio crearet ea qua? & ut invenitur non esse injustitia, quod & in

q. creare voluit, id est rationabiles naturas, nui- ventre fratrem suum supplantavit Jacob, si ex

lam habuit aliam creandi causam nisi propter praecedentis videlicet vitae meritis digne eumTom. I. K dite-