Dje Principiis , Liber III. i©s

a Deo effici , quid provideri ,, cum cor indu-rat . Observent enim Dei notionem, re quidemvera justi & boni, aut, si noluerint, & ut hoceis nunc concedatur, dumtaxat justi, & osten-dant quomodo bonus & justus, vel justus tan-tum, justus videatur, illius cor indurans qui ,quod induratus-sit j perit ; & quomodo justuscausa sit interitus & contumaci® iis , quos ,quia indurati simt & ipsi restiterunt , punit .Quid vero illi succenfet dicens : Tu autem non•vis dimittere populum meum : ecce percutiamomnia primogenita in yEgypto , etiam primogeni-tum tuum i & quascumquem alia in scripturisDeo tribuuntur Pharaonem per Moysen alio-quenti ? Necefle enim est ut qui veras elfescripturas , & Deum justum credit , si bonasit side , sollicite demonstret quomodo nihilobstent ejusmodi dicta quominus aperte justusintelligatur. Si quis enim ex professo enixe accontente palamque malum eile mundi opifi-cem statueret, alia cum ipso ratione agendumforet.

10. Sed cum dicant isti eum se justum cre-dere , nos vero bonum eum simul & justumconfiteamur , videamus quomodo bonus & ju-stus induret cor Pharaonis. Vide igitur an exem-plo quopiam quo in epistola ad Hebrmos ususest Apostolus , possimus ostendere quomodouna eademque opera Deus hujus quidem mise-reatur, illum vero induret, non quod quem-piam sibi indurandum proponat, sed quod cumbono ejus proposito abutitur inhmrentis ipsis vi-tii improbitas , consequatur induratio , sicqueinduratum dicatur indurare : Terra enim , in-quit , sape venientem super se bibens imbrem,& generans herbam opportunam illis , a quibuscolitur , accipit benedictionem a Beo ; proferensautem spmas ac tribulos , reproba est.& maledi-cto proxima, cujus consummatio in combuslionem.Unum igitur est in imbre demittendo opus: ex-eo tamen uno , tellus culta fruges i neglecta &inculta spinas profert . Durum sane videatur siqui imbrem largitur , dicat : ego fruges & spi-nas in terra feci : sed etsi durum , nihilominusverum est . Si enim imber defuistet, neque fru-ges neque spinae provenissent; hoc vero tempe-stive & moderate defluente , & fruges •& spinaeexort® sunt . Terra igitur qu® s®pe venientemsuper se bibens imbrem, spinas ac tribulos pro-fert , reproba est & maledicto proxima. Ergoimbris quoque beneficium etiam in deterioremterram decidit, sed. ejus : solum neglectum & in-cultum spinas & tribulos peperit . Ad eum. igi-tur, modum qu® fecit Deus prodigia, Ceu im-ber quidam Tunt; diverse vero voluntates , ceuterra, culta vel inculta quae, utpote terra , uniusnatur® est.

11. Quemadmodum autem si sol vocem e-mittens diceret ; ego liquefacio & exsicco , li-cet haec contraria sint , nihil tamen pro re sub-jecta falsi diceret , cum uno eodemque Calorecera liquefiat, lutum exsiccetur: ita unum idem-que opus Dei per Moysen arguebat duritiemPharaonis propter malitiam ipsius ; Aigyptio-rum vero qui Hebraeis admiscebantur, obedien-tiam'declarabat . 'Quodque statim scriptum est,paulum emollitum esse cor Pharaonis dicentis:Tsec longe excedatis , 1 tridui enim viam ibitis ,sed conjuges vestras relinquite , itemque caeteraquae paululum cedens prodigiis dicebat , fatisdeclarant signa illa in eum aliquid virium ha-

Tom. I.

buisse , sed non plenam efficaciam . Neque haecsic evenissent , si quod multi cogitant , istud findurabo cor "Pharaonis , Deus ipse effecisset .Sed & haec non absurde ex communi loquendiusu emolliri possunt . Frequenter boni & beni-gni domini servis iis qui propter benignitatem& ; patientiam dominorum suorum , perditisfiunt moribus , ingerere solent : ego te impro-bum feci , ego tot scelerum tibi causa fui : ser-monis enim indoles & vis advertenda est & ci-tra calumniam quod dicitur genuino sensu ac-cipiendum . Quare Paulus qui h®c accurate per-scrutatus fuerat, peccantem sic alloquitur : jlndivitias bonitatis ejus , & patientia & longani-mitatis contemnis , ignorans quoniam benignitasDei ad poenitentiam te adducit ? Secundum autemduritiem tuam & impeenitens cor , thesaurizas ti-bi ipft iram in die ira & revelationis justi judi-cii Dei. Nam quae dicit ad peccantem Aposto-stolus, dicantur ad Pharaonem , & plane con-gruenter intelligentur ipsi competere propterduritiem &. impoenitens cor thesaurizanti sibiipsi iram . Nec enim ejus durities ita coargui& declarari potuisset nisi signa tot ac tanta ex-stitissent.

iz. Sed quoniam expositiones ejusmodi cre-ditu difficiles & contortae videntur , videamusex prophetico sermone quid dicant ii qui Deibenignitatem experti sunt nec honeste vixe-runt, sed postea peccarunt : Cur errare nos fe-cisti , Domine , a via tua ?' -Cur .indurasti cor no-noflrum , ut non timeremus nomen tuum ? Conver-tere propter servos .tuos , propter tribus haredita -■tis tua , ut particulam capiamus hareditatis mon-tis tui sanBi. Et in Jeremia : Decepisti me , Do-mine , & deceptus sum , obtinuisti & pravaluifti.Illud enim : Cur indurasti cor. nostrum., ut nontimeremus nomen tuum ? Quod ab iis dicitur quimisericordiam implorant, perinde est ac h di-cant : cur in tantum pepercisti nobis nec visi-tasti nos in peccatis , sed reliquisti , donec adsummum delicta nostra pervenissent? Relinquitautem impune plerofque, ut singulorum moreslibera voluntate exquirantur , & meliores exillo examine manifesti fiant ; reliqui vero quiDeo non latent , ( omnia quippe novit ante-quam fiant ) sed rationabili creatur® fibiqueipsis, postea viam salutis inveniant: qui bene-ficium non agnovissent, nisi feipsos condemnas-senti quod quidem unicuique confert, ut con-ditionem suam §z Dei gratiam sentiat. Quive-ro propriam imbecillitatem , & .Dei gratiamnon sentit, etsi adjuvetur , nisi suarum Viriumexperimentum ceperit , & se ipsum condemna-rit , suum esse facinus existimabit quod ei di-vino munere concessum est. Qu® opinio animielationem generat & causa fit ruin® : quod &diabolo accidisse putamus qui excellentiam il-lam quam habebat tunc cum erat immaculatus,sibi arrogabat. Omnis enim qui se exaltat, hu-miliabitur , & qui se humiliat , exaltabitur . Obeam que causam intellige sapientibus & pruden-tibus abscondita esse'divina mysteria, ut, quem-admodum ait Apostolus, non glorietur omnis ca-ro in conspcdti Dei ; & revelata esse parvulis quipost infantiam ad meliora pervenere, & se noriex se tantum quantum ex ineffabili Dei bene-ficio, eo felicitatis pervenisse meminerunt. ' i13. Divino igitur judicio reservatur is quiderelinquitur , & nonnullos peccatores patien-ter fert Deus , nec sine causa , sed quod cumO z immor-