De Principiis, Liber III.

forte convertantur & remittatur eis , difficiliorest hujus loci defensio . Primum itaque notan-dus est hic locus adversus haereticos, qui e ve-teri testamento dicta quaedam aucupari solent exquibus argui videatur , ut ipsi dicere audent ,crudele quoddam in creatore vindicandi punien-dique consilium sive quo alio nomine id desi-gnare malunt ut in creatore nullam esse bonita-tem ostendant : sed non eadem ratione, nequecandide in lectione novi testamenti versentur,sed iis quae in veteri reprehendenda putant ,similia praetermittunt. Nam aperte salvator inEvangelio , sicut ipsi dicunt , prioribus verbisostenditur propterea non manifeste loqui , neconvertantur homines & conversi peccatorumremissione digni fiant : quod ipsiim per se ni-hilo inferius est iis quae in veteri testamentoreprehenduntur . Sin autem Evangelii defensio-nem quaerunt, interrogandi lunt an non repre-hensione digni sint qui in similibus quaestioni-bus dissimiliter versantur, & cum in novo te-stamento nihil sibi offendiculi inveniant , sedejus defensionem quaerant , in veteri tamen si-milia reprehendunt, quorum itidem quaerendaerat explicatio . Unde dios locorum compara-tione eo deducemus ut unius ejufdemque esseDei utrumque testamentum credant . Age ve-ro , ad propositam quaestionem pro virili respondeamus.

17. Dicebamus supra de Pharaone disputan-tes celeriorem curationem interdum non iis esse utilem qui curantur, si statim atque in mor-bum inciderint , eo facile releventur . Malumenim ut curatu facile contemnentes , rursus inillud quod non cavent, incident. Quamobremaeternus Deus qui occultorum cognitor est ,& omnia novit priuiquam fiant , celerioremhorumce curationem differt, atque, ut ita di-cam , curat eos dum non curat , quoniam itaipsis expedit . Cum ergo videret salvator eosqui foris lunt , & de quibus nunc sermo est,in conversione non fore stabiles si verba ejllSmanifestius audirent, verisimile est ita cum il-lis egisse Dominum ut altiora non aperte in-telligerent , ne forte celerius conversi , & ve-nia peccatorum accepta sanati , vitiorum vul-nera quasi curatu facillima contemnerent , &citius in eadem reciderent. Fortassis etiam pro-stitutum eis ad eluenda qua derelicta virtuteprius admiserant peccata, tempus nondum ex-pleverant . Divina quippe illos dereliqueratcura ut propriis qux perpetraverant malis se-tiati ) tandem ad firmiorem poenitentiam vo-carentur , nec facile postea in priora recide-rent peccata quibus honestatis dignitatem cor-ruperant , & improbitati sese dederant . Quiergo cum iis qui intus lunt comparati , forisesse dicuntur nec longe ab iis qui intus luntdistant, ii, dum hi qui intus sunt, aperte au-diunt, obscure audiunt verbum , utpote para-bolis involutum; audiunt tamen; alii vero exiis qui foris sunt, Tyrii appellati, pranoscen-te licet selvatore eos olim in secco & cinerejacentes poenitentiam acturos suisse , si ad eo-rum fines accessisset , neque ea audiunt qua? iiqui foris ssint, propterea quod , ut verisimileest , etiam longe insta horumce dignitatem e-rant , ut alio tempore postquam tolerabiliusillis suerit, quam jj S qui verbum non recepe-rint inteh quos & Tyriorum meminit, & op-portunius audiant & firmius resipiscant . Sed

i Os?

vide an non magis etiam pratcr disquirendistudium , pietatem erga Deum & Christumejus in omnibus servare conemur , cum provirili parte , ut in tantis & talibus quastioni-bus probare contendimus Deum immortali a-nima variis modis providere . Si quis igiturde iis qui vituperantur quaerat cur videntesprodigia & divinum sermonem audientes , ni-hilo meliores fiant , cum Tyrii poenitentiamacturi suissent , si talia apud ipsos dicta & fa-cta suissent> si quis, inquam , quaerat his ver-bis : cur eis in perniciem ipsorum praedicavitsalvator ut gravius ipsis peccatum imputetur?Respondebimus Deum qui novit quomodo af-fecti sint ii omnes qui providentiam suam cri-minantur , quasi per eam steterit quominus cre-derent , quippe qua; non dederit ipsis viderequa; aliis spectanda praebuit, neque sic eos disposuerit ut audirent quae aliis audiisse profuit,justa eos non uti excusatione ostendere volen-tem , ea dare quae providentiae lirae accusatorespetierant , ut iis acceptis nihilominus stimmeimpietatis convicti quod nihil inde utilitatisperceperint, deponant ejufinodi audaciam, sic-que liberati discant Deum in conferendis be-neficiis cunctari nonnunquam & morari , necea videnda & audienda prabere, quibus & vi-sis & auditis gravior eorum culpa arguaturquos tot ac tanta ad fidem non adduxerint.

18. Illud etiam inspiciamus : ssforc volentis ,neque currentis , sed miserentis esi Dei. Sic enimassumunt : si neque volentis neque currentis , sedmiserentis est Dei , non ex libero nostro arbi-trio pendet nostra salus , sed e natura nobisab eo qui tales nos condidit, prastita, vel exejus arbitrio qui , cum vult , miseratur . Aquibus hoc quarendum velle bona , bonumest an malum? Tum cursus volentis ad hone-sta properando consequi finem , Jaude an vi'tuperio dignus est ? Si postremum dixerint ,absurde prorsus respondebunt , cum sancti ve-lint & currant , nec quicquam idcirco vitupe-rio dignum faciant . Si dixerint bonum essevelle bona & currere ad bona, quaeremus quo-modo natura perdita velit bona. Perinde enimest ac si arbor mala fructus bonos serret , siquidem bonum est velle . Si tertium respon-derint velle bona & currere ad bona, mediumquiddam esse , quod neque bonum neque sitmalum, reponemus; si medium quid est vellebona & currere ad bona, ergo & id quod hiscontrarium est , medium erit , id est , vellemala & currere ad mala . At velle mala &currere ad mala medium non est: ergo nequevelle bona & currere ad bona medium erit .Hoc modo igitur arbitror defendi posse hunclocum: Tston volentis neque currentis , sed mise-rentis est Dei . Salomon in libro psalmorum ,( ejus enim est canticum graduum cujus verbaproseremus) ait: Tstist Dominus adificayerit domum,in vanum laboraverunt , qui <edificant eam . TstistDominus custodierit civitatem, frustra vigilat quicustodit eam : non quod nos ab adificando de-hortetur, aut doceat ne vigilemus ad ejus quajn anima nostra est , civitatis custodiam , sedostendens quacumque sine Deo adificantur, &qua ejus custodia non sepiuntur , frustra adi-ficari & incassum custodiri : cum jure adifica-tionis Dominus & custodia civitatis princepsadferibendus sit universorum Deus - Quemad-modum igitur si diceremus : non adificantis ,0 sed