Hebt. ii .37 - 3 s -
Psal.$2.l0‘
Qeut.i8.li.
Qeut. 18.12.
Qettt, i;.6.
Contra Ce
Moysen jubet divitias parare , dominari , terramimplere , hofles internecioni dare , nemini vel impu-beri parcere , id quod teste Moyse fecit ipse in ocu-lis Judaorum , quomodo praterea minatur se , niita fecerint , eos hostium loco habiturum : ejus ve-ro filius , homo ille Tstazaraus , fert leges contra-rias , omnem ad Tat rem aditum prae lusum iri di-viti , amanti dominationem , sapientiam , gloriam;hominibus non magis quam corvis cibum & penucur ce esse debere ; minus eis curandum este de ve-stitu quam liliis ; ei qui semel percussit , se per-cutiendum rursus preebere se oportere i Moyses ne anJesus mentituri TJum Täter mittens illum , obli-tus erat quee Moyfi mandaverat ? JLn proprias le-ges damnavit , & poenitentia duBus Fsunciummittit contraria praecepturum ? Hic accidit Cel-so illi, qui se omnia scire jactitat , quod im-iperitislimis accidere solet ; dum putat nihil inlege & Prophetis elfe altius quam quod verbapra? se serunt. Nempe non animadvertit quamevidenter improbabile sit hujus temporis divi-tias promiflas a scripturis fuisse , cum suisse vi-ros justissimos constet qui in summa inopia vi-xerunt . Sic Prophet« illi, qui propterea quodpure vixerant , spiritum divinum acceperunt ,circuiermt in melotis , in pellibus caprinis , egen-tes , angustiati , affliffi , in solitudinibus errantes ,in montibus , .& speluncis , & in cavernis terree ,Nam, ut ait Psalmista : Multa; tribulationes ju-storum . Si Celsus Moysis legem legisset , opi-nor istud, Faner abis multis gentibus , & ipse anullo accipies mutuum , legem observanti di-ctum, perinde accepisset ac si justo promissumfuisset, se ca?cis istis divitiis adeo circumfluxu-rum esse , ut pr« illarum copia non Judaeismodo aut alteri aut duabus aut tribus nationi-bus , sed multis feneraret . Quantis igitur di-vitiis secundum legem justi remunerata est ju-stitia , ut multis gentibus feneret? Hujusmodiautem interpretationi consequens est, ut num-quam justus mutuum accipere existimetur - cumscriptum sit, Ipse non accipies mutuum . Num-quid gens illa , qua; se tam evidenter vidisseta Moyse deceptam , ut Celsus existimat, ser-vasset per tot secula religionem , quam ipsilegislator ille prasferipserat ? Neque enim ullusmemoratur tot divitias adeptus, ut multis gen-tibus feneraverit. At probabile non est legemtantopere cordi suturam fuisse hominibus, quieam, ut Celsus putat, intelligere docti essent,& salsis promissionibus duci st a fege apertevidissent . Si quis dicat qua? hujus populi p ec .cata scriptura? recitant , ea exemplo esse , l e _gern ab illo despectam suisse & rejectam , for,tasse quia ipsum deciperet , huic responden-dum erit, legendam esse historiam temporum,ubi scriptum est populum istum , postquampeccatis Deum offenderat , mutatum esse inmelius & ad religionem a lege institutam re-diifle.
19. Jam si lex his verbis : Dominaberis na-tionibus plurimis & tui nemo dominabitur , pol-licetur dominationem , nec aliud quidquam ar-canius significat; multo magis populus iste le-gis promissa despicatus suisset. Quemdam aliumCelsus mutatis vocibus affert locum, ubi dici-tur terram universam Hebraico semine replen-dam esse: quod sane quoad historiam factumest post Jesu adventum, irato potius Deo, utita loquar , quam benedictiones impertiente .Quod additur suisse Judsis promissum fore ,
L SUM, LlB. VII 359
ut suos hostes interficerent, istud, si quis ver-ba diligenter perpenderit , inveniet fieri nonposse ut secundum literam accipiatur . In pras-sentia satis erit locum e psalmis afferre , ubijustus inter caetera inducitur dicens : In matu- p st I00> 8 -tino intersteiebam omnes peccatores terree , ut di-sperderem de civitate Domini omnes operantes ini-quitatem . Adverte ad verba & mentem loquen-tis , potuerit-ne , postquam prsclara recensuitfacinora qua? quisque legere potest si libet ,subjicere quasi rem factu possibilem , ut verbapne se serunt , se , non alio diei tempore acmatutino, interficere omnes peccatores terra? ,ut neminem reliquum faceret ; an disperdide-rit de Jerusalem quicumque operarentur ini-quitatem . Multa hujus generis in lege inveni-re licet, ut istud : Tston reliquimus in eis quii- ^ uf 2quam vivum.
20. Addit Celsus pra?dictum etiam suiffe Ju-da?is , nisi legi parerent , poenas easdem Initu-ros quas hostibus inferebant . Sed priusquamaliquid istis addat & utatur quibusdam doctri-na Christi praeceptis qua? legi contraria effeexistimat, de iis qua?prius dicta sunt, loquen-dum est. Dico igitur legem duplicem esse, al-teram literalem , spiritualem alteram , ut jamante nos quidam docuerunt . Literalem nontam nos quam Deus ipse in uno e Prophetisloquens vocat judicia non bona , prxeepta non p zsc b. 10.bona : spiritualis vero apud eumdem prophe-
tam appellatur a Deo judicia bona , pracepta ibid.lls.11.bona . Certe propheta eodem in loco fecum pu-gnantia non dicit. Atque etiam illi Paulus con-sonat , dum ait literam quae idem est ac sensusliteralis, occidere i & spiritum , qui idem, signi- r.Oor. z. 6.sicat ac sensus spiritualis , vivificare . ApudPaulum igitur invenire est similia iis , qua?apud prophetam contraria sibi effe videri pos-sent . Nam quemadmodum Ezechiel dicit, hicquidem : Dedi eis judicia non bona & preccepta Dzvcb 2a *non bona in quibus non vivent ; illic vero : De- 25.di eis judicia bona & praecepta bona , in quibus lbid.it.--i.vivent : sic Paulus , ubi legem literalem depri-mere vult , ait : Si autem miniflratio mortis U- ^'Oo>. Z' 7.teris deformata in lapidibus , fuit in gloria ; itaut non postent intendere filii Israel in faciem Moy-sis propter gloriam vultus ejus qua, evacuatur :quomodo non magis ministratio spiritus erit in glo-ria i Ubi autem admiratur & approbat legem,illam spiritualem vocat: Scimus , inquit, quia Rom.j.i^.lex spiritualis est. Illam etiam approbat boclo-co : Itaque lex quidem fanffia, & mandatum fan- kid.t.n.ffum & justum & bonum.
21. Nunc si verba legis justis divitias polli-
centur , Celsus occidentem literam secutus deexcis hisce divitiis promissionem inteiligat : nosillam pertinere dicimus ad illas divitias qua?oculos mentis acuunt , & quibus dives sit ali-quis in omni verbo & in omni scientia . Quo ^ ^
sensu praecipimus divitibus hujus facidi non subii-
mia f apere , neque sperare in incerto divitiarum , iS.sed in Deo vivo qui prafiat omnia abunde adsuendum , bene agere , divites fieri in bonis ope-ribus, facile tribuere , communicare . Nam , utait Salomon, divitia verorum bonorum , redem- Prov.13.8-ptio atiimce viri . Paupertas autem illis divitiiscontraria , perniciosa est : propter quam pau-per minas non sustinet. Qua? de divitiis respon-dimus , eadem fere de dominatione dici opor-tet , nempe eam effe qua. unus'justus diciturpersequi milk, & duo fugare decem millia . Jam , 0-
vero