Contra Ce

72. Postea facta ejusmodi voti specie : Sif eri posset , ut omnes .Afiec , Europa , Libya ha-bitatores Graci & Barbari usque ad extremosterra fines , in unam legem consentirent , sed im-possibile istud judicans addit : Otii hoc putat ,nihil novit . Hic multa meditatione multiiqucverbis opus effer , ut probaretur non solumfleri poste , sed etiam revera futurum este, utquidquid rationis est particeps in unant legemconveniat . Paucis tamen , si ita oportet , bacde re disteram. Ac Stoici quidem aiunt, cumelementorum validiflimum praevalebit, tum fu-turam este conflagrationem , rebus omnibus inignem conversis. At nos asserimus Verbum si-bi naturas omnes ratione prteditas esse subactu-rum , & in suam ipsius perfectionem mutatu-rum : quando unusquisque nuda sua potestateulus eliget quas volet , & obtinebit quas elege-rit . Nam inter corporum morbos & vulnera,sunt qutedam quidem, quibus ars medicinas me-deri non postit; sed in animarum vitiis nega-mus ullum este , quod a supremo Verbo &Deo curari nequeat. Verbum enim ejufque re-media omnibus animae morbis potentiora sunt,eaque unicuique pro Dei placito admovete Om-ä nium rerum finis erit vitiorum abolitio j a u-trum autem ita sint abolenda , ut nunquamulla ex parte renasci poslint, necne, praesen-tis sermonis non est docere . Quod ad inte-gram vitiorum abolitionem , omnisque animaeemendationem attinet , utramque multa; pro-phetis obscuris verbis exprimunt : sed -imprae-sentiarum satis erunt h$c Sophonia; verba :

Soph on ?j 'Paratus esto, mane vigila : disperierunt omnes ra-

S -P. 10. ii, eemi eorum . Quapropter exspecta me , dicit Do-iz- minus,in die resurrectionis mecc in testimonium ,quia judicium meum ut congregem gentes & su-scipiam reges , ut effundam super eos omnem in-dignationem furoris mei . In igne enim zeli mei de-vorabitur omnis terra . Quia tunc convertam su-per populos linguam in generationem ejus , ut in-vocent omnes nomen Homini, & serviant ei subjugo uno . Ex finibus fluminum JEthiopiee susci-piam dispersos meos , mactabunt victimas mihi .In die illa non confunderis ex omnibus adinventio-nibus tuis , quibus pravaricata es in me , quiatunc auferam a te irrisionem contumelia tua, &ultra non adjicies exaltari amplius in monte san-cto meo. Et derelinquam in te populum mansue-tum & humilem , & reverebuntur nomen Domi-ni qui reliqui fuerint ex Israel , & non facientiniquitatem , & non loquentur vana , <& non in-venietur in ore eorum lingua dolosa : quoniam ipfipascentur & accubabunt , & non erit qui illosexterreat. Qui haec omnia intelligere potuerit,illam is prophetiam explicet. Inquirat maximeTom. I.

a Utrum autem ita fint &c. ) De hac quaestione Or Egenissententia exponitur apud Huetium Origenianorum lib. 2.quffist. xi.

b Non equidem suhillo militamus. ) Tertull. Apotog. cap. 37.Externi fimus & vestra omnia implevimus , urbes , insulas ,castella , municipia, conciliabula , castra ipsa , tribusde su-rias , Palatium, Senatum , forum : sola vobis relinquimus tem-pla, Sc cap. 42. Navigamus & nos yobiscum , & militamus ,

& rusticamur , 6’ mercamur , proinde miscemus artes , operanostra publicamus usui vestro . Et De corona militis , cap. 1.~ 4 i Scapulam, cap. 4. Marcus quoque Aurelius in Germanicaexpeditione , Christianorum militum orationibus ad Deum fa-ctis , imbres in siti illa impetravit. Eumdem vide in Apotog.c. 5. Euseb. chron. & lib. 5. cap. 5. Eccles. Bist. & Marci Imp.Epistolam apud Justinum , in fine Apoiog. seeundse . At in Ii,bris de Idololatria, cap. 19. De corona militis , cap. 11. haesi-tat disputat , & ei tandem sententiae videtur plurimum fave-re, qusa militiae adversatur. Lectu dignissima sunt, quae Hugo

s s u m, Lib. VIII- 395

quid istud significet , consumta omni terra -conversum iri super populos linguam in generatio'nem ejus , cujusmodi erat ante confusionem . Haecetiam consideret , Domini nomen ab omnibusinvocatum iri , ut serviant ei omnes sttb jugouno, & auferatur contumelia; irrisio, nec am-plius sit iniquitas, nec sermones vani, nec lin-gua dolosa. Atque hsc paucis , non vero di-ligenti enarratione , proponere visum est , utCelsi refutaretur lententia , opinantis fieri nonposse , ut qui Asiam , Europam , & Libyamincolunt Graeci & Barbari , in unam legemconsentiant. Ac fortasse id facere non possunt,qui degunt adhuc in corpore ; sed poteruntcum liberati corpore suerint.

73. Deinde nos Celsus hortatur ut regi to-tis viribus opem feramus , in justorum ejus labo-rum partem veniamus , arma pro illo capiamus ,

& , fi ita postulat , sub illo militemus , & cumillo ducamus exercitum. Ad luve dicendum, re-gi nos in loco suppetias ferre , sed divinas ,,ut ita loquar, indutos armatura Dei; idque fa -Ephcj. 6 .\tcimus huic apostolica; voci obtemperantes :

Obsecro igitur primum fieri obsecrationes , oratio- i.Tim. r. ines , postulationes , gratiarum actiones pro omnibus *•hominibus , pro regibus & omnibus qui in subli-mitate sunt : & quo quis magis pietate prs-stat , eo validius auxilium regibus fert , pluf-que facit quam euntes in aciem milites , quihostes , quotquot possunt, interficiunt. Praete-rea ad eos qui a nostra fide alieni postulantut arma publica; utilitatis causa sumamus , &homines trucidemus , haec postumus responde-re : quos apud vos habetis simulacrorum quo-rumdam sacerdotes & vestrorum deorum aedi-tuos, suas illi manus incruentas servant, ut nesanguinolentis & caede pollutis manibus diis ve-stris victimas offerant : unde nec instante bel-lo illos dare militi® nomen jubetis. Id si jure,fit , quanto magis cum & isti , aliis bellumgei-entibus, militant, ut Dei sacerdotes 8 t mi-nistri , intaminatas quidem servantes manus ,decertantes vero fusis ad Deum precibus proiis qui juste belligerantur , & pro eo qui ju-ste regnat , ut quidquid contrarium & inimi-cum est juste facientibus, profligetur. Sic etiamcum daemones , qui bella suscitant & ad foe-dera violanda impellunt pacemque perturbant,precibus profligamus, magis auxilio fumus re-gnantibus , quam qui gestare arma videntur .

In laborum quoque societatem rejpublicae cau-sa venimus , dum justis precibus adjungimusexercitia & meditationes, quL docent asperna-ri voluptates & eis nos non tradere . Sed &plus ceteris'pro Imperatore pugnamus. b Non hequidem sub illo militamus , etiamsi nos ad

D d d 2 id

Gratius de hac quxstione disseruit, lib. i. cap. r. fest. 9. De ju-re belli & pacis : ubi gravissimum de Tertulliani & Origenislevitate judicium facit . Solent autem ( inquit ) ab iis , quibella impugnant, adferri dicta quadam veterum Ehriftianorum ,ad qua: tria dicenda habeo. Primum est ex iis dictis nihil am-plius colligi, quam privatam quorumdam sententiam , non pu-blicam Ecclesiarum : adde, quod ferme quorum ea dicta sunt ,amant ab aliis seorfim ire, & docere quiddam magnificentius ;quales sunt Origenes, Tertullianus , qui nec sibi satis]constant c

nam idem Origenes apes ait a Deo documentum datas .

( Ori^en* contra Celsum , lib.4. ) bella jufia atque ordinata in -ter horniaes gerantur, fi quando id jubeat necessitas : & idemrite Tertullianus , qui alibi supplicia capitalia minus probatevidetur , dixit , bonum e/fe , cum puniuntur nocentes , nemonegat; & de militia h&fitat . Nam libro de Idololatria , qute-ritur, inquit , an fideles ad militiam converti possint , & anmilitia ad fidem admitti . Vide Qrigencm contra Celsum ,p . 297 . ZiZ- Spencer.