H O M I L I A XXI. & XXII. 561

via per quam ingressus est sermo Dei, qui inhumani corporis capacitate consistit • Magnumest cor hominis , & spatiosum , & capax , sitamen mundum suerit. Vis ejus magnitudinemlatitudinemque cognoscere ? Vide quantum di-vinorum sensiium magnitudinem capiat . Ipse$ a p- 7. 17. ait : Dedit mihi eorum qua sunt , notitiam ■ ra~tionem mundi scire , & opera elementorum : prin-cipium & finem, & medietatem saculorum: tem-porum varietates , & translationem mensium : an-norum circulos , & siderum sedes : naturas anima-lium , & furores bestiarum- spirituum violentias >& cogitationes hominum : diversitates arborum ,« 5 * vim radicum . Vides non parvum este corhominis, quod tanta capiat. Neque in corpo-ris quantitate, sed in fortitudine ejus intellige,quL tantam scientiam capiat veritatis . Ut au-tem & simplices quosque quotidianis exemplisad credendum adducam quod grande sit corhominisvideamus. Quascumque urbes transi-vimus i, habemus illam in animo : & qualita-tes, & situs platearum murorumque, & aedifi-ciorum in corde nostro versantur. Viam quamingressi sumus, in memorix pictura ac descri-ptione retinemus: mare quod navigavimus ta-cita cogitatione amplectimur . Non est par-vum, ut dixi, cor hominis, quod potest tan-ta capere. Si autem non est parvum tanta ca-piens, consequenter in illo via Domini prxpa-ratur , & recta fit semita , ut ambulet in iliasermo Dei, atque sapientia. Prxpara viam Do.mino per conversationem bonam , & egregiisoperibus tene semitam , absque offensa ulladeambulet in te Verbum Dei , & donet tibimysteriorum suorum adventusque notitiam : cuiest gloria & imperium in secula secularum .

Amen. .....v .

O R I G E N I SH O M I L I A XXII.

Luc. 5. s De eo quod scriptum est: Omnis vallis imple-M>id. 8 bitur-, usque ad eum locum ubi ait .- Tot ensest Deus de lapidibus istis suscitare filios jlbra-hte.

V ideamus quae in Christi praedicentur ad-ventu , inter quae primum de Joannescribitur: Vox clamantis in deserto: T arat e viamttid, 4. Dominis reBas. facite semitas ejus. Et quod se-quitur., proprie de Domino Salvatore est. Ne-que enim a Joanne omnis vallis impleta est ,sed a Domino Salvatore. Seipsum unusquisqueconsideret, quis erat antequam crederet: tuncanimadvertet vallem humilem, vallem se fuisteprxcipitem & in ima demersam . Quando ve-nit Dominus Jesus, & misit Spiritum sanctumvicarium suum, vallis omnis expleta est . Ex-pleta est autem operibus bonis , & fructibusSpiritus sancti . Charitas non sinit permanerete vallem. Quod si pacem habueris, & sapien-tiam , & bonitatem, non solum vallis este de-sistes, sed etiam mons esse incipies Dei. Quodtamen de gentibus; quotidie magis fieri vide-mus , atque compleri: Omnis vallis implebitur ,quatn de populo Israel, qui de excelso deposi-l - uc - s. s tus est. Omnis , inquit, mons & collis humilia-bitur. Mons erat quondam ille populus, &col-Tom. JII.

lis, qui depositus est atque destructus. jstor«wt" jRo t ,deli&o salus gentibus data est ad amulandum eos.

Quod etsi contrarias fortitudines qua- adversusmortales erigebantur, dixeris montes & collesesse depositos, non peccabis . Ut enim imple-antur hujuscemodi valles , humilianda sunt .

Sed & hoc quod in adventu Christi propheta-tum est , utrum expletum sit contemplemur .

Sequitur enim : Et omnia prava erunt in dire- [ MCn r ;Ba- Unusquisque nostrum pravus erat , si ta-men non & usque hodie perseverat , & peradventum Christi qui factus est ad animamnostram , prava quaeque directa sunt . Quidenim tibi prodest, si Christus quondam venitin carnem , nisi quoque ad tuam animam ve-nerit ? Oremus ut illius quotidie nobis adven-tus fiat, & postimus dicere: Vivo autem , jam Galet.i :o.•non ego, vivit autem in me Christus . Si enimChristus vivit in Paulo, non vivit in me, quidmihi proderit? Cum autem & ad me venerit,

& finitus illo fuero, sicut sruitus est Paulus ,tunc & ego Paulo similiter loquar : Vivo , jamnon ego , vivit vero in me Christus. Considere-mus ergo CLtera qua; in Christi praedicentur ad-ventu . Nihil te asperius erat . Vide pristinos

motus tuos, vide iram &c$tera vitia, si tamencessaverunt esse quse suerant, & intelligis nihilte asperius , & ( ut significantius loquar ) nihilfuisse inaequalius . Conversatio tua inaequaliserat, & sermo, & opera inaequalia. Venit er-go Dominus meus Jesus, & exaequavit asperita-tes tuas, incomposita qusque vertit in vias pla-nas, ut fieret in te iter sine ostensione, öe leve,atque purissimum , gaudereturque in te DeusPater, & Christus Dominus mansionem apudte faceret, diceretque : Ego & pater meus ve-^ ar '' 1piemus , & mansionem apud eum faciemus . Se-. L«c.qui tui-: Et -videbit omnis caro salutare Dei: Tuquondam caro eras , imo , ut mirabilius lo-quar , cum adhuc in carae sis , vides salutareDei. Quid autem sibi velit quod dicitur: Om-nis ‘caro , eo quod nulla excipiamur quae nonvideat salutare Dei, relinquo intelligendum hisqui sciunt scripturarum mysteria. Qutenam e^re-dientibus ad baptismum Joannes loquitur , at-tendendum. Si quis vult baptizari, egrediatur.Manens enim in pristino statu, & mores suos& consuetudinem non relinquens , nequaquamrite ad baptismum venit . Ut; autem intelligasquid sit egredi ad baptismum, accipe testimo-nium , & ausculta verba quibus Deus loquiturad Abraham 1 Egredere de terra tua , & reliqua. Ce?.Egredientibus itaque ad lavacrum turbis , nonegreflis, sed tantum egredientibus, Joannes lo-quitur qu® sequuntur . Si enim jam egreffi suisfent, nunquam ad eos diceret: Generatio vipe- Lac,rarum. Quacumque igitur ad illos loquitur, advos , o catechumeni & catechumena; , loqui-tur . Qui disponitis venire ad baptismum, con-siderate ntuti forsitan vobis dici postit : Gene-ratio viperarum . Sed & illud quod sequitur ,nisi pravitatem venenaque serpentum de cor-

12 .

Luc.

de vestro expuleritis , dicetur ad vos : Quisostendit' vobis fugere ab ira ventura ? Magnahuic seculo impendet ira : omnis iram Deipassurus est mundus: tantam vastitatem coeli ,

& latitudinem tente, & stellarum choros ,splendorem solis , & luna; nocturna; solatia ,

Dei ira subvertet . H*c enim omnia propterhominum peccata transibunt. Et olim quidemsuper omnia tantum in terra venit ira Dei , quia en 'B b b b omnis

6 . 13