108 O R I G

immortalis sit anima & per infinitum tempusduratura, ipsis expediat ut non cito ad salutemadjuventur, sed ad eam tardius, postquam plu-rima mala suerint experti, adducantur. Quem-admodum enim medici cum celerius curare possint, si abditum in corpore venenum iu/picen-tur, contrarium curationi faciunt, idque, quiacertius curare volunt : putant enim prastare utdiutius in tumore vulnerum & labore aeger hn?-reat quo firmiorem sanitatem recipiat , quamut celerius convalescere videatur , postea veroin morbum recidat & temporaria sit celeriorilla curatio : hoc modo & Deus qui novit oc-culta cordis & sutura pravidet, per patientiamsorte permittit fieri quaedam , & per ea qua?extrinsecus incidunt , occultum malum extra-hit ut expurget eum qui per negligentiam se-mina in se peccati receperit , utque is , cumha?c ad superficiem venerint, & ea evomuerit,licet gravissimis in malis suerit , postea adhi-bitis consuetis post peccati morbum remediisin meliorem statum restitui possit. Deus enimanimas nostras non ad quinquaginta puta hujusvita? annos , sed ad sempiternum aevum dispen-sat ; incorruptibilem quippe fecit naturam in-telligentem sibique cognatam , nec a curationequemadmodum in hac vita , rationis composanima excluditur,

14. Age vero utamur etiam hac evangelicasimilitudine •- est quasdam petra cujus superfi-cies exigua admodum terra tegitur , in quamsi ceciderint femina, cito exoriuntur , sed ubiexorta sunt, quia radicem non habent , exor-to sole aduruntur & exarescunt . Ha?c porropetra humana est anima , negligentia indurata& propter malitiam in lapidem conversa : nul-li enim creavit Deus cor lapideum , sed taleimprobitas facit, Quemadmodum igitur si quisvidens projecta in terram petrosam femina con-cipi & florere , agricolam reprehenderet quodnon citius in terram petrosam semina jecerit ,& responderet agricola ferius se in terra hacsementem facturum , ubi qua? sementem conti-nere possint in eam contulerit, cum melior tu-tiorque ex hujusmodi terra serius fata prove-niat seges quam ex ea quae celerius & in sum-ma tantum superficie concipit, credet agricola?ut qui & vere dixerit & perite scienterque fe-cerit : ita magnus totius natura agricola bene-ffieentiam suam qu$ citius impertita videre-tur , in aliud tempus differt , ne tantum insuperficie sit . Sed objiciet sortasse quispiam :cur ergo pars seminum cadit in eam quae insuperficie tantum habet terram , & quae ceupetra est, animam ? Ad id respondendum est ,huic quae praecipitantius in bonum serebaturnec ratione ad illud pergebat, prastabilius suisse , id quod cupiebat , consequi , ut se ex eoipso cognoscens & damnans , culturam qua? anatura est , patienter serret sibi deinceps postlongum tempus adhiberi : innumerabiles enim,nobis, ut ita dicam, sunt animae, innumeri ea-rum mores, motus quamplurimi, consilia item,impetus , & appetitus , quorum unus est di-spensator optimus Deus qui & tempora novit& congrua auxilia, & ductus & vias, univer-sorum Deus & pater qui novit qua via ducatPharaonem per tot prodigia & submersionemin qua utique non finita est ipsius erga Pha-taonem providentia . Non enim quia submer-siis est, ideo interiit : In manu enim Dei & nos

E N I S

& sermones nostri & omnis prudentia, atque ope.rum scientia . Atque ha?c pro viribus nostrisdiximus ut id scriptura defendatur : InduravitDominus cor Tharaonis , atque illud : Cujus vultmiseretur , c 5 ” quem vult indurat.

15. Id etiam videamus quod Ezechiei dicit:jluseram lapidea corda ipsorum , <& immittamcarnea , & ut in prccccptis meis ambulent &mandata mea custodiant. Si enim cum vult Deuslapidea corda tollit & carnea immittit ut pra-cepta sua custodiantur & mandata serventur ,non est in nobis ut malitiam deponamus : tol-li enim lapidea corda , nihil aliud est quammalitiam per quam quis induratur, a quo vultDeus , amoveri : immitti vero cor carneum ,ut quis in mandatis Dei ambulet & praceptaejus custodiat , quid aliud est quam cedere ,nec resistere veritati , sed virtutes persequi ?Quod si ha?c fe facturum Deus pollicetur, necpriusquam tollat ipse corda lapidea , ea depo-nimus , liquet non esse in nobis situm ut ma-litiam deponamus : si vero nihil efficimus utinsit nobis cor carneum, sed Dei id opus est,neque nostrum opus erit vitam ad virtutis nor-mam exigere , sed plane divinum beneficium .Ha?c dicet qui ex nudis scriptura verbis li-bertatem arbitrii tollit : sed respondebimus hsecsic esse intelligenda: quemadmodum imperitus &indoctus quispiam suorum sibi malorum con-scius , vel ex magistri adhortatione vel aliundeperpulsus , ei se sua sponte tradit a quo se pu-tat ad disciplinam & virtutem manuductum iri:cui, cum se tradiderit , pollicetur magister im-peritiam ab eo se ablaturum, & peritiam ei in-ditqrum : non quod ad doctrinam assequendam& imperitiam fugiendam nihil conferat is qui seilli cistandum commisit , sed quod volenti pro-mittat curationem : ita divinus sermo promittitab his qui ad fe accesserint , malitiam quam la-pideum cdr nominat, fe ablaturum, non utiqueab his qui noluerint , sed ab iis quj se segro-toruffi medico tradiderint : quemadmodumin evangeliis legimus segrotos accedentes ad sal-vatorem , orare ut sanitatem percipiant, & cu-rari . Et cum casci verbi gratia visum recupe-rant , est quidem , quatenus precati sunt , eo-rum opus qui curari se posse crediderunt; qua-tenus Vero eis redditur visos , salvatoris nostri.Sic itaque pollicetur Dei sermo se scientiam ac-cedentibus ad se inditmum, durum & lapideumcor, hoc est , malitiam auferendo , ut in divi-nis mandatis ambulent, & divina pracepta cu-stodiant,

16. Sequebatur illud ex Evangelio ubi salva-tor dicit ideo se externis in parabolis loqui, utvidentes non videant , & audientes non intelli-gant , ne forte convertantur & remittatur eis .Quo arrepto subjiciet adversarius: si plane au-ditis manifestioribus sermonibus nonnulli itaconvertuntur ut peccatorum venia digni fiant,nec tamen ut apertiores sermones audiant in ipsispositum est, sed in docente qui idcirco non ip-sos apertius doeet , ne sorte videant & intelli-gant, non est in ipsis ut salventur. Quod si itaest, non est nobis liberum ut salvemur aut pe-reamus . Ae profecto si non esset additum : 2<eforte convertantur & remittatur eis , probabili-ter responderemus noluisse salvatorem eos quisuturi non erant boni & honesti, reconditioriamysteria intelligere , ob eamque causom ipsis inparabolis locutum suisse: sed cum adjiciatur, ne