|2Q ö R I G
twm fuiffe , aut propter peccata Judaeorum , aut pro*pter interpretationes quibus suam religionem depra-varent , aut propter morum improbitatem . Haec e -vim subindicare videntur.
53. H$c ut refellerentur , satis quidem es-sent qu® supra dicta sont, ubi seorsim de Sal-vatore nostro Jesu Christo contra Celsom ser-monem fecimus 5 sed ne videamur aliquid ejusfcripti pr®termittere , quasi nihil nobis essetquod respondeamus 5 age, etiamsi eadem itera-re Celso cogente necesse sit, tamen quam po-terimus paucis disseramus. Fortasse iisdem derebus disputanti succurret quidpiam novum &idilucidiusa Ac primum ait se relinquere ea quaecontra Chrifiianos de suo jnagifi.ro dici possunt . Per-spicuum tamen est ex iis quas supra dixit, ni-hil ab illo prastermissum esse quod objicerepotuit. Hoc vero suerit schema rhetoricorum.Sed nihil nobis de nostro Salvatore exprobra-ri posse, quidquid ille criminari videatur, cer-tum habebit quisquis veritatis amore ductusdiligenter expenderit ea, qu® de illo prodicta& scripta sunt . Deinde quasi per gratiam idnobis de Salvatore concedens, Demus , inquit,illum vere esse quempiam ^Angelum .. Verum idaccipimus non tanquam a Celso datum : remipsam oculis hausimus: si quidem ad totum ge-nus humanum advenit verbo suo & doctrina,prout eum quisque capere poterat : quod qui-dem opus non fuit simplicis Angeli , sed ALn-geli , ut propheta loquitur, magni consilii • Mun-davit enim hominibus magnum de illis DeiSe omnium parentis consilium 3 nempe ut quivitam in puta religione degerent, ii per insi-gnia facta ad Deum veluti ascenderent 3 quiVero sic vivere recusarent, ii longe discederent
. a Ad quemdam Deum & fatum &c.) Dogma Matcionifla-fyum. Iren. lib. i. cap. 27. De Marctone . Jesum aute )w ab co•patre , qui est super mundi fabricatorem Deum , venientem inJudteam temporibus Pontii Pilati pr#fidis , qui fuit procuratorTiberii Casaris , in hominis forma manifestatum his qui in Ju-d#a erant , dissolventem Prophetas , & legem , & omnia operaejus Dei , qui mundum fecit , quem & CofmocraiorCm dicit .Tertull. lib. 1. adversus Marcionem , cap. 14. At cum & ani-malia irrides minutiora > qu# maximus artifex de industria in-geniis aut viribus ampliavit , fic magnitudinem in mediocrita-te probari docens quemadmodum virtutem in infirmitate fecun-dum apostolum: imitare , st potes, apis sdificta , formiere sta-bula, aranei -retia , bombycis stamina sustine , fi potes , illasipsas leSluli Ö* tegetis tua bestias , cantharidis venena, muscaspicula , culicis & tubam C5* lanceam . Qualia erunt majora ,C um tam modicis aut juvaris , aut Icederis , ut nec in modicisdefpicias creatorem ? Postremo te tibi circumfer : intus ac forisconsidera hominem. Placebit tibi vel hoc opus Dei nostri, quodtuus Dominus ille Deus melior adamavit; propter quem inhfiCpaupertina elementa de tertio c<slo descendere laboravit ; cujusCausa in has cellula Creatoris etiam crucifixus est . Sed ille qui-dem usque nunc nec aquam reprobavit Creatoris , qua suos ab-luit ; nec oleum , quo suos ungit ; nec mellis & Iasiis societa-tem , qua suos infantat ; nec panem , quo ipsum corpus suumrepraesentat: etiam in sacramentis propriis egens mendicitatibuscreatoris. At tu , super magistrum discipulus , & servus superDominum , sublimius illo sapis , destruens qute ille desiderat .Justin • Apolog. 2. pag. 7 °* Marcion vero Ponticus hodie etiamdiscipulos suos docet , alium quemdam opifice majorem opinariDeum, qui per omne quoque genus hominum , demonum fretusauxilio , plurimis ausior est ut blasphema dicant , & effetioremhujus universitatis Deum negent \ alium autem quemdam , utmajorem , majora pneter hunc condidisse profiteantur . Theodo-ret. lib. 1. De Beer. sab. in Marcione . Hac Marcion adversusCreatorem furiose debacchatus est , atque adeo his etiam multograviora : majores enim blasphemtas filentio pxceterii . Novi au-tem quemdam eorum senem nonagenarium , qui mane surgenssputi sui excremento faciem suam lavabat , & causam rogatusdixit, se nolle opus habere Creatore, nec aquam, qu# est ex fi-lius operibus , accipere. Cum autem präsentes dixijfsnt, quomo-do ergo comedis ? quomodo bibis ? fs vestiris , & dormis , GJ*qu<e confiituta sunt mysteria peragis ? dixit se necessitate addu-sium hoc facere. Vide Tertulliani quinque libros contra Mar-cionem: & Epiphaniam, in Her. 42. quX est Marcionistttrum .Spencer.
b -Apellem.) In quibusdam a Marcione dissentit , teste Epi-phanio , Heeres 44. in hoc vero dogmate forsan conveniunt.Idem, Heeres 42. quae est Marcionistarum , pag, 305. Pneterea
E N I S
a Deo , & incredulitate sua 'libi viam' ad exi- -tium facerent. Postea, fi <Angclus, inquit, fuitifle qui ad homines venit , venit-ne ille primus atsolus ? an alii prius venerunt ? Quod utrum quepluribus refutare sibi videtur . Ac licet nemovere Christianus dicat Christum solum adve-nisse , tamen Celsus ait , fi dixerint venisse so-lum , alios ab hominibus visos suisse.
54. Tum pro arbitrio sibi ipse respondens:
-ideo non dicunt , inquit , solum illum inter ho-mines advenisse , ut qui sub obtentu doffrime no-minis Jesu a conditore desciverunt ut inferiore ,
& a ad quemdam Deum & patrem hujus , qui 4missus efi , tanquam ad prafianticrem adjunxe-runt sefi ; ii affirment & alios a conditore adge-nus humanum legatos fuiffe . Hic , quoniam bo-na fide disputamus , fatebimur b Apellem Mar-cionis discipulum , hcereseos cujusdam aucto-rem, & literas Judaicas pro sabulis habentem,dixisse hunc solum ad hominum genus adve-nisse. Unde cum Celsos affert venisse & alios,nihil contra illum facit , qui solum Jesom aDeo ad homines advenisse ait, & , ut mododicebam , scriptis Judaicis fidem abrogat in-credibiliora referentibus . Multo minus autemadmitteret ea , qua» Celsus ex libro Enochimale intellecto adducit. Quare nihil dicit Cel-sos unde efficiat nos mentiri & pugnantia lo-qui , quali doceremus & Salvatorpm nostrumsolum , & alios saepe multos advenisse . Ubiautem de Angelis qui ad homines milfi, sontverba facit, confuse admodum in testimoniumcitat quae ex c libro Enoch obscure didicit . eHunc enim nec legisse videtur nec scivisse fi-brös Enoch in Ecclesiis non omnino divinosjudicari : inde tamen id illum accepisse arbi-tror,
Ugcm ac prophetas omnes abjicit , quos principis illius afflatu ,qui hunc orbem condidit, vaticinatos existimat . Christum veroideo de ccclo delapsum illo a parente, qui nec videri nec nomi-nari potest , ut & animas liberaret, & Judäorum ac legis, &Prophetarum Deum redargueret. Spencer.
c Libro Enoch . ) At istius libri auctoritatem Tertullianusacriter defendit , in libvo De cultu Fceminarum, i. c. z. Scioscripturam Enoch , qua hunc ordinem .Angelis dedit , non reci-pi a quibusdam ; quia nec in armarium Judaicum admittitur.Opinor , non putaverunt illam ante cataclysmum editam , posteum casum orbis omnium rerum abolitorem , salvam esse potuis-se. Si ista ratio est, recordentur pronepotem ipsius Enoch fuis-se superstitem cataclysmi Noe , qui utique domestico nomine &hereditaria traditione audierat , Ö* meminerat de proavi suipenes Deum gratia , & de omnibus prodicatis ejus ; cum E-noch filio suo Matusalä nihil aliud mandaverit , quam ut no-titiam eorum posteris suis traderet . Igitur fine dubio potuitNoe in praedicationis delegatione succejstffe ; vel quia & aliasnon tacuisset, tam de Dei conservatoris fui dispofitione , quamde ipsa domus fu# gloria . Hoc fi non tam expedite haberet ,illud quoque assertionem scriptura illius tueretur : proinde po-tuit abolefaSlam eam violentia cataclysmi in spiritu rursus re-,formare : quemadmodum & Hierosolymis Babylonia expugnatio -ne deletis , omne instrumentum Judaicg Literatur# per Efdramconstat restauratum . Sed cum Enoch eadem scriptura etiam deDomino pnedicarit , a nobis quidem nihil omnino rejiciendumefl ^ quod pertineat ad nos . Et legimus omnem scripturam adi-ficationi habilem divinitus inspirari : a Jud#i$ potest jam vi-deri propterea rejeSla , ficutsjT cetera fere qua Christum sonant .
Nec utique mirum hoc , st scripturas aliquas non receperunt »de eo 'locutas , quem & ipsum coram loquentem non erantrecepturi • Eo accedit , quod Enoch apud sudam Aposto-lum testimonium poßidet . Vide eumdem Tertullianum , in li-bro De cultu fceminarum, cap. io. & in libro De idololatria ,cap. 4. L 15. & Apologet, cap. 22. Et quanti hunc librumaivtiquiffimi Patres azstimarint, exinde conjicias, quod Justinus 9Athenagoras, lren#us , Lati antius , Clem. Alexandrinus , Cy-prianus , Tertullianus -', atque alii tum Philosophi , tum Theo*logt Christiani , ex ejus lectione dogma de Angelis , qui cor-poribus assumtis cum filiabus hominum coire, didicerunt . A-pttd literax san&as ordine cognoscitur , inquit , Tertullianus,Apolog. cap. i2. id est per prophetiam Enoch. ContradicuntAugustinus & Hieronymus : ille in libro 35. cap. 23. & lib.iS. cap. 38. De Civitate Dei ; hic in Catalogo Scriptorum Ec-clestasticorum , in Jttda : Judas frater Jacob? parvam , qu# deseptem Catholicis est , epistolam reliquit . Et quia de libro B-noch - qui apocryphus est , in ea assumit testimonium, * pl er *s-que rejicitur : tamen auHoritatem vetustate jam & **s u me-