Ex Origenis Comme ntäJii$S

i i'

E X

ORIGENIS

COMMENTARIIS

IN PROVERBIA SALOMONIS

Prov, r»k.

Ram. I.Z.

Roverbia Salomonis filii David .Filius David etiam salvator voca-Hic pacificus noster salvator,

tur.

satius ex jemine David fecundumcarnem , regnavit in Israel. Idcil>co susceptam implens pro homini-bus dispenfitjonem, titulum hung inscriptum ha,rz.;§. buit . Hic efi' rex sudatorum , Jud$i, Israel sunt ,quorum pacificus salvator rex dominatur , Tan-quam animis perspicacium , si modo vere Israellime , Non enim qui femen 1 furit Abrabte , omninoetiam filii , eq quod opera Abrasi® non faciunt.Pr Ad sciendam sapientiam & disciplinam. Sapien-

* f tia est divinarum humanarumque rerum scientia at-que comprehensio ; secundum autem quosdam va-por efl virtutis Det , & emanatio omnipotentisgloria sincera ; nibil enim inquinatum incurrit inillam : splendor enim efl lucis aterna , & specu -lum fine macula operationis Dei, & imago bomia-

Rom, 9.7.Joan, 8,

tis ilhus , Qui sapientiae novit opera, hsec novit,nempe splendorem lucis a?terna? , speculum sinemacula virtutis Dei , & imaginem bonitatis ejus .Ha?e autem nihil aliud sunt, quam scire filium di-lectionis Dei , & Christum sapientiam . Christusenim Dei virtus est & Dei sapientia. Id vero noncarnis & sanguinis , sed patris caelestis revelationemanifestatur , Scit autem etiam sapientiam , quidivinorum oraculorum legis & prophetarum, E-vangeliorum atque Apostolorum scientiam novit.Super petram ponit fundamentum, nempe superfidem Christi, ut resistat adversus imbres, & ven-tos, & spiritus, tentationes videlicet undecunque8, proveniant. Quod Lucas ait, quia laudavit oeco-nomum iniquitatis , abusive Joquutus est , soler-tiam laudans, oh ingenii dexteritatem. Quod i p-Genes. ■> j hum & his verbis significari videtur ; Erat au*3 ' ’ tem serpens prudentiffimus omnium bestiarum :Matt i. 10. unde scriptum est Estote prudentes ficut fer-16- pens , quasi dicat , non expertes astutiarum ser-pentis .

Prgv. i, 6 , Anmadvertetque parabolam , & tenebrosumsermonem , diclaque sapientum & anigmata .Quodnam discrimen ha?c a se invicem habeant ,consideremus; ac primum quidem quid sit para-bola videamus ex jis quae Evangelia nobis sup-peditant, argumentis. Parabolae enim nomine usiMmtb. hmt etiam alii, & Matthaeus his verbis ; In illoj.s, 5,' ’ die exiens f esus de domo sedebat fe(US mare , &

omnis, turba in littore stabat , & locutus efl eismulta in parabolis : Ecce exiit qui femina femi-nare , Est igitur parabola sermo de re tanquamgesta , quae tamen gesta non est secundum lite-ram , sed qux potest fieri ; qui quidem sermotropice res significat per translationem eorumquae in parabola dicta sunt. Non enim prout li-tera sonat factum est illud Exiit qui feminat ,quemadmodum historiam contigisse dicimus : ve-rumtamen potest illud fieri fecundum literam :fece , exiit qui feminat , &c. Ego certe puto Je.

sum in parabolis loquentem extraneis, quibus ,quia foris erant, datum non erat Doste mysteriaregni Dei, exiisse de domo, quemadmodum con-scripsit Matthaeus, qui non sine causa & rationeadnotavit illud In Hio die exiens Jesus de domosedebat secus mare. Conveniens enim erat ut dedomo exiret ad eos qui in illam ingredi non va-lebant, sed erant foris. Tale quidpiam.,in animohabuiste Matthaeum hoc loco, manifestum erit eiqui observaverit ea quae inseruntur: Dimissis e nim,inquit, turbis intravit in domum suam , & disci-pulis edifferuit parabolanfl . Observa enim in hisquemadmodum turbis in parabofrs Jesus loqui-tur , & sine parabola nihil eis dicit . Quodetiamnum facit . Nam turba? non capiunt para-bolarum interpretationem i Attende autem & hoc:

Dimiffis turbis ingressus efl in domum suam , quodscite scriptum est : nam turba? non poterant cumillo intraie , sed illi tantum qui turbis prjeftan-tiores erant, nempe discipuli ejus , quibus fidu-cia & libertas erat intrandi in domum Jesu. Ibi,non tanquam ii qui foris sunt, sed tanquam quiintro este valeant, accedentes ad pneceptorem ,interiorem parabolarum sensum edoceri postu-lant . Et quoniam ipsum in domum suam in*trantem sequi valebant, proprerea respondens adillud : Ediffere nobis parabolam , dixit ea quaedixit. Non solum autem egreditur e domo suaJesus, ut extraneis extraneus fictus loquatur pa-rabolas , sed & secus mare considet, innuens tur-bas 8 c eos qui foris sunt , a fluctibus maris 8 cillius aqua salsa non procul distare. Observa au-tem ad Jesum domo egredientem & sedentemsecus mare plurimas turbas confluxiste . Nequa-quam autem turbae multa? , sed pauci discipuliqui arctam asperamque viam ambulant, & repe-riunt semitam qu$ ducit ad vitam , ad ipsumin domum ejus intrant. Inquirens igitur pro vi-rili rationem convenientem Evangelico sermoniac voluntati Jesu in navem ingredientis , atqueUnjyersa? turb® juxta littus in parabolis loquen-tis, dico, forsitan verbum quod super turbis fir-mum non est, nec stat, sed in unda maris est ,loqui vectum eo quod , quantum fieri potest ,firmari potest in aqua : quod quidem vocatur na-vigium . Ne mireris autem quod ejusmodi sen-tentiae sublimius inseruntur, ne extraneus & tur-ba arbitretur sub evangelica expositione nullumesse sensum absconditum & qui frequenti varie-tate delectet. Hoc enim erat gratia? Dei verbumdispensantis opus. Ego autem etiam illud, acce-dentes discipuli dixerunt ei Quare in parabo- Muttb, 15,hs loqueris eis ? Et illud ; Dimiffis turbis venitin domum suam , & accesserunt ad eum discipuli ' v ' A*ejus dicentes : Ediffere nobis parabola*» ■> profun-dius intelligcre conabor. Turbte siquidem, tamet-si continuo audiebant parabolas , nunquam ta-men advertebant eas indigere explicatione j di-scipuli vero videntes eum turbis, eo quod foris

essent 9