Origenis Commentariorum

280

gnoscimus , neque recordari; nec enim sufficien-tem, & squalem magnitudini naturae rerum spe-culandarum memoriam capere possumus .

7. Praeterea & inde discere est nonnunquamnos propter solas cogitiationes quas intra nos-met agitamus redargui, & tanquam exigua prx-ditos fide insimulari. Arbitror autem ego, que-madmodum corde tantum quis adulteratur, nonomnino ad facinus ipsum progrediens $ ita & re-liqua quae vetita sunt solo corde aliquem com-mittere . Quemadmodum ergo qui solo cordeadulteratur , pro ejusmodi adulterio punietur ;ita & qui eorum quae prohibita sunt quidpiamcorde perpetrarit; verbi gratia qui solo cordefurtum admiserit, vel corde duntaxat falsum di-xerit testimonium , non perinde ut qui reverafuratus suerit, vel facinus ipsum salsi testimoniicommiserit , sed tantum ut qui talia corde se-cerit, punietur atque id quidem , si per ipsumsolum steterit , quominus ad nefarium facinusperpetrandum accesserit . Nam si praeterquamquod voluit, attentarit quidem, sed parum pro-cesserit i itidem punietur, ut qui non solo cor-de, sfd opere ipso peccaverit. Ad haec aliquisquaesiverit, an quis corde solo adulteratur , li-cet ipsum adulterii opus non admiserit, sed so-lo corde intemperans sit. Simile sicies de reli-quis rebus laude dignis . Habet autem aliquidlocus iste j quo probabiliter falli possimus, quodea, opinor, ratione removendum est . Adulte-rium in corde admissum, minus est peccatum ,quam si quis opus ipsum adjunxerit . Fieri au-tem non potest pudicitiam esse in corde, quasactionem pudicam impediat: nisi quis super eare assumat in exemplum, juxta legem, virginemin solitudine violatam, Ponatur enim cor.alicu-

De interrogatione Jesu in Casarea , quem«nam ipsum homines ejfe dicant .

16• 9- "T 7 "^H autem ]esus in partes Cajare# Phi •V lippi , & interrogabat discipulos suos .Quaerit a discipulis Jesus, quemnam ipsum ho-mines elfe dicant, ut ex apostolorum responsio-ne discamus varias * qua; tunc temporis interJudaeos suerunt, de Servatore nostro opiniones:fortafle etiam ut discipuli Jesu curiose sempereorum satagere doceantur, qua; de illo ab ho-minibus dicuntur: quod ad id iis proderit quiillud faciunt , ut si quid mali dicatur , hujusoccasiones omni ope praecidant ; sin boni ali*quid; ejus causas augeant. Ceterum vide quo-modo propter varios in Judaeis super Jesu ani-mi motus, ex malescnis quibusdam opinionibusdicerent quidem nonnulli hunc esse JoannemBaptistam , quemadmodum Herodes Tetrarcha,2« qui pueris suis dixerat: Hic est Joannes Bapti-fla ; ipse Jurrexit a mortuis , & ideo virtutesoperantur m eo ; alii vero Eliam esse eum quinunc Jesus appellatur, vel renatum, vel ab eotempore in carne viventem, hoc autem tempo-re apparentem. Qui dicebant autem Jesum esseJeremiam , nec Jeremiam Christi typum esse ,fortasse iis moti sunt quae initio Jeremiae deChristo dicta sunt , tunc quidem in Prophetanon completis, sed nunc in Jesu perfici cceptis,10* fjnem c °nstnuit Deus super gentes, & super re -gtta , ut evellat , & destruat , & disperdat , &(lisflpet , & ted/ficet , & plantet, efficiens ut es-set

jus esse purissimum ; vim autem in re impudi- Deut .ca corpori casto vitium obtulisse. Hoc quidem r;-mihi in occulto casta omnino, esse videtur $ cor-pore vero non item pura esse, qualis erat antevim illatam: sed non propterea quod non pu- -s

ra sit, jam & impudica est . Hoc autem dicta ^

sunt, propter illud : Cogitabant inter se dicen- Metst- 1tej, quia panes non accepimus: cui subjungitur 7 -illud : Sciens autem Jesus dixit , modiete st dei , ihid- ^quid cogitatis inter vos ? & qua; sequuntur ;nam expendi par erat vituperium eorum qua»sunt in occulto ,* & simul laudem eorum qua»sunt in occulto.

8. Miror autem discipulos, antequam sermoexplicatus illis suerit a Jesu , in animum indu-xisse suum sancire sibi praeceptorem ac Domi-num, ut a Pharisaeorum, ac Sadducaeorum sen-sili fermento, tanquam non puro, ac proptereavetito caveant: adeo ut, cum etiam panes nonassumscrint, eorum fermento non utantur. Si-mile autem quaereremus & in aliis ; sufficit au-tem, exempli causa , quod de Samaritana seri' ,iptum est his verbis: Omnis qui bibit ex aqua Joansi 1 ’hac , Jitiet iterum: Qui autem biberit ex aqua , 14-quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum : illicenim, pro significatione verborum , Samaritanavidebitur existimare aquam sensilem promittereServatorem, cum ait; Qui autem biberit ex a «qua , quam ego dabo ei , non sitiet in aternum .

FIsec igitur tropice explicanda sunt, & comen-denda aqua sontis Jacob , e quo hauriebat Sa-maritana , cum aqua Jesu : & simile hoc locofaciendum est 5 fortasse enim neque panes coctierant, sed crudum duntaxat fermentum, doctri-na Ph&ri&orum A Sadducsorum.

VETUS INTERPRETATIO.

9. "JT TEniens autem Jesus in partes Ctffare#

y Philippi , interrogavit discipulos suos 1 s • ^dicens■' Quem dicunt homines ejfe Filium bomi-nis ? Illi autem dixerunt ; Quidam quidem Joan- I

nem Baptistam : alii autem Eliam : alii veroJeremiam , aut unum ex prophetis . Dicit eis ; Vosautem quem me dicitis ege? Respondens autem Si-mon Petrus y dixit: Tu es Christus filius Dei vi-ni . Interrogat Christus discipulos suos quemeum dicunt homines esse , ut ex apostolorumresponsionibus nos discamus diversas opinionessuisse tunc apud Juda?os de Christo . Non so-lum hoc autem , sed etiam illud : ut nos quivolumus este Christi imitatores, semper scrute-mur qualis opinio sit apud homines de nobis -Quod multum proficit nobis : ut si quid malidicitur de nobis , occasiones mali illius omnimodo procidamus a nobis; si quid autem dici-tur boni , ejus occasiones amplius augeamus -Sed & discipuli episcoporum , apostolorum in-struuntur exemplo, ut qualescumque opinionesde episcopis suis audierint foris , referant eas •

Tamen vide propter diversas Judaeorum °P lmniones de Christo , qua causa quidem eo 'rum dicebant eum Joannem Baptistam : videlicet ^aestimationem secuti Herodis dicentis ad pueros ’suos: Hic est Joannes Baptista: >ps e j urrextt a 2imortuis: ideo virtutes operantur * n eo i alii aUtem Eliam: videlicet aestimantes quia aut fecun-dam